RPZ-19/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 5.09.2003 r. RPZ – 500-w/5/03/JK DECYZJA Nr RPZ - 19/2003 Na podstawie art. 85 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie interesów konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. Nr 86 z 2003 r. poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 z 2002 r., poz. 172 z pó ź n. zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego , na wniosek Elmech Baupol Polska S.A. z siedzib ą w Górze w sprawie nadu ż ywania przez Grup ę Energetyczn ą ENEA S.A. z siedzib ą w Poznaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dystrybucji energii elektrycznej poprzez nieuzasadnione wstrzymywanie dostaw tej energii. Uzasadnienie W dniu 26.03.2003 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Elmech Baupol Polska S.A. z siedzib ą w Górze (zwanej dalej Elmechem) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Grupie Energetycznej ENEA S.A. z siedzib ą w Poznaniu (zwanej dalej ENE Ą ). Z wniosku oraz towarzysz ą cych mu pism wynika, Elmech zarzuca ENEI nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez wielokrotne i uporczywe wstrzymywanie dostaw energii elektrycznej. Zdaniem Wnioskodawcy ENEA czyni to z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 10.04.1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54 z 1997 r., poz. 348 z pó ź n. zm.) albowiem zaleg ł e nale ż no ś ci b ą d ź to nie istniej ą b ą d ź to s ą nieprawid ł owo wyliczone. Na poparcie swoich twierdze ń Elmech wskaza ł , i ż ENEA: - wbrew umowie z 19.03.1998 r. wymusza p ł atno ść odsetek od tzw. rat planowych, - pomimo zgodnego z umow ą wypowiedzenia zmniejszaj ą cego moc przy łą czeniow ą zawy ż a rachunki za pr ą d ś rednio o 1.700 z ł miesi ę cznie, - odmawia zap ł aty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ze stacji trafo za okres przewy ż szaj ą cy 3 lata, - nie respektuje o ś wiadcze ń o wzajemnym potr ą ceniu wierzytelno ś ci, 2 - pomimo prawid ł owo sk ł adanych reklamacji rachunków, wymusza ich zap ł at ę bez rozpatrzenia reklamacji. Jednocze ś nie Wnioskodawca podniós ł , i ż wstrzymywanie dostaw energii jest niezgodne z postanowieniem Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki z dnia 18.11.2002 r., wydanym w oparciu o art. 8 ust. 2 prawa energetycznego, nakazuj ą cym Energetyce Pozna ń skiej S.A. (której ENEA jest nast ę pc ą prawnym) kontynuowanie dostaw do czasu ostatecznego rozstrzygni ę cia sporu dotycz ą cego nieuzasadnionych wstrzyma ń dostaw energii. Na dzie ń 21 marca 2003 r. wnioskodawca szacowa ł swoje łą czne straty na kwot ę ok. [usuni ę to] z ł . Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Przed wydaniem postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, o którym mowa w art. 43, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego (art. 85 ust. 2). W zwi ą zku z tym, ż e wniosek Elmechu nie zawiera ł wszystkich istotnych informacji niezb ę dnych do oceny zasadno ś ci wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, Urz ą d postanowi ł wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Na podstawie zebranego w powy ż szym trybie materia ł u dowodowego Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Jest poza sporem, i ż ENEA nie spotykaj ą c si ę na lokalnym rynku dystrybucji zajmuje na tym rynku pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podlega zatem ograniczeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przeciwdzia ł aj ą cym wykorzystywaniu rynkowej dominacji (art. 8 ustawy). Okoliczno ś ci faktyczne niniejszej sprawy nie uzasadniaj ą jednak, zdaniem Urz ę du, postawienia ENEI zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jej celem jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk monopolistycznych i ochrona interesów konsumentów. Ma ona zatem charakter publiczno – prawny i znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. W odniesieniu do przedsi ę biorców ustawa chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym, a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumieniu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Dzia ł aniami antykonkurencyjnymi, b ą d ź antykonsumenckimi s ą wi ę c jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku. Nie dotycz ą sytuacji pojedynczego przedsi ę biorcy czy konsumenta, lecz zaburze ń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzuj ą cych jego funkcjonowanie. Ingerencja Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniona by ł aby tylko wówczas, gdyby s ł u ż y ł a ochronie tak poj ę tej konkurencji lub interesów konsumentów. Celem ustawy o ochronie 3 konkurencji i konsumentów nie jest wi ę c ochrona prywatno – prawnego interesu przedsi ę biorcy b ą d ź konsumenta ( por. wyrok S ą du Najwy ż szego z 29 maja 2001 roku sygn. akt I CKN 1217/98 ). Nie ma w ą tpliwo ś ci, i ż niniejsza sprawa ma indywidualny charakter albowiem skutki dzia ł a ń i zaniecha ń Spó ł ki ENEA dotykaj ą prywatnego interesu Elmechu. Okoliczno ś ci, na których zasadza si ę spór toczony przez Wnioskodawc ę i Skar ż onego nie pozwalaj ą na przyj ę cie, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przejawem jakiego ś szerszego zjawiska, daj ą cego si ę zakwalifikowa ć jako nadu ż ywanie przez ENE Ę pozycji dominuj ą cej na rynku. Przede wszystkim, wbrew temu co zdaje si ę s ą dzi ć Wnioskodawca, kwestionowanie, jako pozbawionych podstaw prawnych, roszcze ń o zap ł at ę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy, czy kwestionowanie o ś wiadczenia o wzajemnym potr ą ceniu wierzytelno ś ci, których istnienie poddawane jest w w ą tpliwo ść , nie jest dzia ł aniem, które samo przez si ę mo ż e by ć poczytywane jako stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Zdaniem Urz ę du, w takiej sytuacji podobnie zachowa ł by si ę ka ż dy przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w obrocie, niezale ż ne od pozycji jak ą zajmuje na rynku. Ewentualne spory w tym zakresie, które maj ą przecie ż wybitnie indywidualny i cywilnoprawny charakter winien rozstrzyga ć s ą d powszechny. W pewnym zakresie zreszt ą ju ż dosz ł o do rozstrzygni ę cia przez s ą d zasadno ś ci niektórych roszcze ń Elmechu kierowanych wzgl ę dem Spó ł ki ENEA. Chodzi tutaj o wyroki S ą du Okr ę gowego w Poznaniu z 29.03.2002 r., sygn. akt X GC 336/99/2 oraz S ą du Apelacyjnego w Poznaniu z 17.10.2002 r., sygn. akt I Aca 750/02. W chwili obecnej natomiast przed S ą dem Okr ę gowym w Legnicy toczy si ę kolejny spór (sygn. akt VI GC 32/03). Inne kwestie, zwi ą zane ju ż bezpo ś rednio z umow ą o dostarczanie energii elektrycznej, tak jak przyk ł adowo spór o to, czy Elmech dochowa ł warunków zmniejszenia mocy umownej pod koniec 2001 r. nie wykraczaj ą poza kwestie w ł a ś ciwego lub niew ł a ś ciwego wykonywania zobowi ą za ń z tytu ł u umowy zawartej pomi ę dzy stronami. Uszczerbku zatem doznaje prywatny interes Elmechu, który, w tym wypadku, mo ż e by ć chroniony w post ę powaniu przed Prezesem Urz ę du Regulacji Energetyki, co zreszt ą na wniosek Elmechu mia ł o miejsce. Reasumuj ą c, Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie dostrzega w dzia ł aniach Spó ł ki ENEA naruszenia interesu publicznego, co uzasadnia ł oby wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W niniejszej sprawie nie zaistnia ł y te ż podstawy faktyczne warunkuj ą ce wszcz ę cie post ę powania. Skoro bowiem zarzut dotyczy nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej poprzez nieuzasadnione (tj. z obraz ą dla przepisów prawa energetycznego) wstrzymanie dostaw, to nie mo ż na pomin ąć , i ż orzeczenie czy wstrzymanie dostaw energii mia ł o taki charakter nale ż y, zgodnie z art. 8 ust. 1 prawa energetycznego, do kompetencji Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki. Przyjmuj ą c, i ż orzeczenia organu antymonopolowego i organu regulacyjnego nie mog ą by ć ze sob ą sprzeczne, uznanie przez Urz ą d Regulacji Energetyki zgodno ś ci z prawem wstrzymania dostaw, poddaje istotnie w w ą tpliwo ść uznanie takiego dzia ł ania za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Niestety, decyzj ą z 18.06.2003 r. Prezes URE – Oddzia ł Po ł udniowo – Zachodni we Wroc ł awiu nie uwzgl ę dni ł wniosku Elmechu, co, niezale ż nie od z ł o ż onego odwo ł ania do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stanowi dodatkow ą przes ł ank ę odmowy wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, obok przes ł anki zasadniczej jak ą jest brak naruszenia interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. 4 Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : Elmech Baupol Polska S.A. Ul. Podwale 47 56-200 Góra