RWA-9/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW W WARSZAWIE RWA-50/25/2002/GM Warszawa, dn. 14 sierpnia 2003 r. DECYZJA Nr RWA – 9/2003 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Sto ł eczne Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej S.A. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej w Warszawie na skutek narzucania uci ąż liwych warunków umów sprzeda ż y ciep ł a polegaj ą cych na szacowaniu zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen w sposób przynosz ą cy SPEC nieuzasadnione korzy ś ci i nakazuje zaniechania jej stosowania . II. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nie stwierdza si ę stosowania przez Sto ł eczne Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej S.A. w Warszawie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej w Warszawie na skutek narzucania uci ąż liwych warunków umów sprzeda ż y ciep ł a polegaj ą cych na szacowaniu zu ż ycia ciep ł a na koniec roku w sposób przynosz ą cy SPEC nieuzasadnione korzy ś ci. UZASADNIENIE W dniu 20 lutego 2002 r. wp ł yn ęł o do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie pismo Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomo ś ci w Warszawie, ul. Grottgera (Wspólnota) z pro ś b ą o zbadanie dzia ł a ń Sto ł ecznego Przedsi ę biorstwa Energetyki Cieplnej w Warszawie (SPEC) w zakresie pobierania op ł at za dostarczane ciep ł o. W uzasadnieniu Wspólnota wskaza ł a, i ż stosownie do rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie cieplnym (Dz. U. Nr 96, poz. 1053) (dalej: Rozporz ą dzenie taryfowe) op ł aty za dostarczone ciep ł o oblicza si ę na podstawie odczytów wskaza ń urz ą dze ń pomiarowo-rozliczeniowych. Wspólnota podnios ł a tak ż e, i ż zgodnie z § 5 pkt 3 umowy sprzeda ż y ciep ł a z dnia 1 wrze ś nia 2000 r. mi ę dzy Wspólnot ą i SPEC (nr ewidencyjny 3502/05), zobowi ą zania finansowe odbiorcy regulowane s ą „z do ł u”. Tymczasem w przekazanej Wspólnocie fakturze nr 1044/2001 za ciep ł o zu ż yte w grudniu 2001 r. SPEC uwzgl ę dni ł o wielko ść faktycznie dostarczonego ciep ł a jedynie za okres od 1 grudnia 2001 r. do 20 grudnia 2001 r., natomiast za okres do 31 grudnia 2001 r. dla obliczenia nale ż no ś ci za zu ż yte ciep ł o SPEC uwzgl ę dni ł o szacunkowe zu ż ycie ciep ł a. W ocenie Wspólnoty doliczenie jej szacunkowego zu ż ycia ciep ł a za okres od dnia 20 grudnia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. jest niezgodne z prawem. Wzi ą wszy pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci, postanowieniem z dnia 13 marca 2002 r., zosta ł o wszcz ę te, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy poprzez dzia ł ania podejmowane przez SPEC w zakresie sprzeda ż y ciep ł a nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W czasie post ę powania wyja ś niaj ą cego SPEC poinformowa ł o, i ż dokonywa ł o szacowania zu ż ycia ciep ł a przez swoich odbiorców za okres od dnia 20 grudnia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. – w oparciu o wzór okre ś lony w § 37 pkt 2 Rozporz ą dzenia taryfowego (pismo SPEC z dnia 29 marca 2002 r.). SPEC podkre ś li ł o, ż e mo ż liwo ść szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen wynika z umów sprzeda ż y ciep ł a, zawieranych przez to przedsi ę biorstwo energetyczne z odbiorcami ciep ł a. Postanowienia te – jak podkre ś li ł o SPEC – „wychodz ą naprzeciw sugestiom odbiorców, którzy podkre ś lali konieczno ść posiadania rozliczenia pe ł nego roku kalendarzowego, w celu prawid ł owego ustalania zaliczek op ł at za ciep ł o na rok nast ę pny dla indywidualnych odbiorców w mieszkaniach”. SPEC poinformowa ł o jednocze ś nie, i ż na wniosek Wspólnoty, z ł o ż ony po zaistnia ł ym b łę dzie w rozliczeniu ciep ł a za grudzie ń 2001 r., dokonano zmiany § 4 ust. 2 umowy sprzeda ż y ciep ł a łą cz ą cej SPEC i Wspólnot ę , uzale ż niaj ą c mo ż liwo ść szacunkowego okre ś lania ilo ś ci ciep ł a zu ż ytego przez Wspólnot ę od jej pisemnej zgody. W dalszej korespondencji SPEC poinformowa ł o, i ż szacuje zu ż ycie ciep ł a w przypadku zmiany cen i na koniec roku dla obiektów zasilanych z w ę z ł ów grupowych na podstawie nast ę puj ą cego wzoru: [( ś r. temp. wew. (18 o C) – ś r. temp. zew.) / ( ś r. temp. wewn. (18 o C) + 20 o C)] * suma Q CO na instalacjach * ilo ść dni * 24h * 3,6. SPEC sprostowa ł o jednocze ś nie wcze ś niej przekazana informacj ę , z której wynika ł o, i ż szacuje zu ż ycie ciep ł a na podstawie wzoru z § 37 ust. 2 Rozporz ą dzenia taryfowego. SPEC wyja ś ni ł o, i ż przyj ę ty przeze ń sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a nie jest to ż samy z ww. 2 wzorem, ale zosta ł opracowany w oparciu o przyj ę te w nim za ł o ż enia (pismo SPEC z dnia 3 czerwca 2002 r.). W ocenie SPEC w Rozporz ą dzeniu taryfowym znalaz ł a potwierdzenie „fundamentalna zasada swobody umów” w zakresie umów zawieranych przez przedsi ę biorstwo energetyczne z odbiorcami ciep ł a. Ww. rozporz ą dzenie „w wielu miejscach mówi o stosowaniu przepisów rozporz ą dzenia o ile umowa sprzeda ż y ciep ł a nie stanowi inaczej” (pismo SPEC z dnia 3 czerwca 2002 r., s. 2). Z powy ż szych faktów SPEC wywodzi, ż e dopuszczalne by ł o okre ś lenie w umowie z odbiorcami ciep ł a mo ż liwo ś ci szacunkowego okre ś lania zu ż ycia ciep ł a w okoliczno ś ciach innych, ni ż przewidziane w powo ł ywanym wy ż ej rozporz ą dzeniu. W czasie post ę powania wyja ś niaj ą cego Delegatura UOKiK w Warszawie zwraca ł a si ę do Urz ę du Regulacji Energetyki – Oddzia ł u Centralnego w Warszawie z pro ś b ą o opini ę , czy stosowany przez SPEC wzór szacowania zu ż ycia ciep ł a pozwala na oszacowanie zu ż ytego ciep ł a w takiej samej ilo ś ci jak w przypadku oblicze ń opartych na wskazaniach urz ą dzenia pomiarowo-rozliczeniowego oraz, jak we wzorze okre ś lonym w § 37 ust. 2 Rozporz ą dzenia taryfowego. UOKiK zwróci ł si ę równie ż o wypowiedzenie si ę odno ś nie ewentualnej w ł a ś ciwo ś ci Prezesa URE w przedmiotowej sprawie (pismo do URE z dnia 26 czerwca 2002 r.). W odpowiedzi URE poinformowa ł , i ż przekazane przez UOKiK materia ł y nie pozwalaj ą na udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o prawid ł owo ść dzia ł a ń SPEC w zakresie okre ś lania szacunkowego zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen. Nie wynika z nich, czy op ł ata za ciep ł o zu ż yte na koniec roku zawarta w fakturze „za grudzie ń ” stanowi jedyne i ostateczne rozliczenie za zu ż ycie ciep ł a za ten okres (co mog ł oby si ę wi ą za ć z osi ą ganiem przez SPEC nieuzasadnionych korzy ś ci), czy te ż szacowanie zu ż ycia ciep ł a na koniec roku na podstawie przyj ę tego przez SPEC wzoru ma jedynie charakter zaliczki, która jest rozliczana w kolejnych okresach. Ustosunkowuj ą c si ę natomiast do pytania o mo ż liwo ść uznania w ł a ś ciwo ś ci Prezesa URE w niniejszej sprawie, URE poinformowa ł , i ż zgodnie z ustaw ą z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 ze zm.) do w ł a ś ciwo ś ci Prezesa URE nale żą w szczególno ś ci sprawy zwi ą zane z udzielaniem koncesji przedsi ę biorstwom energetycznym, zatwierdzaniem przedk ł adanych przez te przedsi ę biorstwa taryf, nak ł adaniem kar pieni ęż nych w okre ś lonych przypadkach, a tak ż e rozstrzyganie spraw spornych mi ę dzy przedsi ę biorstwami energetycznymi a odbiorcami ich us ł ug w zakresie ustalania warunków ś wiadczenia us ł ug polegaj ą cych na przesy ł aniu paliw i energii, odmowy zawarcia umowy sprzeda ż y energii elektrycznej, paliw gazowych lub ciep ł a oraz nieuzasadnionego wstrzymywania dostaw energii cieplnej, paliw gazowych lub ciep ł a. Prezes URE jest zatem w ł a ś ciwy do rozstrzygni ę cia indywidualnych sporów w ww. kategorii spraw jedynie w przypadku z ł o ż enia przez zainteresowanego stosowanego wniosku, zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy – Prawo energetyczne (pismo URE z dnia 12 lipca 2002 r., s. 3-4). Prezes Urz ę du uzna ł zgromadzony materia ł dowodowy za daj ą cy podstaw ę do stwierdzenia, ż e stosowany przez SPEC na koniec roku i przy zmianie cen ww. wzór szacowania zu ż ycia ciep ł a mo ż e stwarza ć SPEC mo ż liwo ść uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci. Maj ą c na uwadze okoliczno ś ci sprawy, a tak ż e wyja ś nienia udzielone przez SPEC oraz URE, postanowieniem z dnia 13 wrze ś nia 2002 r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, post ę powanie antymonopolowe w sprawie stosowania przez SPEC praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej na terenie 3 Warszawy poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów sprzeda ż y ciep ł a polegaj ą cych na szacowaniu zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen w sposób przynosz ą cy temu przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego SPEC podkre ś li ł o, i ż w zwi ą zku ze stosowaniem przyj ę tego sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a nie osi ą ga ż adnych dodatkowych przychodów oraz przedstawi ł o informacje maj ą ce, w jego ocenie, potwierdza ć powy ż sze stanowisko. SPEC poinformowa ł o w szczególno ś ci, i ż dotychczas nie szacowa ł o zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen, a jedynie na koniec roku (por.: pisma SPEC z dnia 23 wrze ś nia 2002 r. oraz z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r.). W dalszej cz ęś ci post ę powania SPEC podtrzyma ł o powy ż sze stanowisko (pismo SPEC z dnia 7 listopada 2002 r.). W czasie post ę powania UOKiK powtórnie zwróci ł si ę do Urz ę du Regulacji Energetyki o udzielenie informacji o znaczeniu istotnym dla rozstrzygni ę cia niniejszej sprawy (pismo do URE z dnia 25 marca 2003 r.). W odpowiedzi URE poinformowa ł , i ż wystosowa ł do SPEC wezwanie do udzielenia informacji na temat ś rednich miesi ę cznych temperatur zewn ę trznych – b ę d ą cych sk ł adnikiem stosowanego przez SPEC wzoru szacowania zu ż ycia ciep ł a. Pismem z dnia 20 maja 2003 r. URE przekaza ł do UOKiK uzyskane od SPEC wyja ś nienia oraz informacje i dokumenty, istotne dla oceny niniejszej sprawy. W uzupe ł nieniu URE przekaza ł o ponadto kopie przyk ł adowych umów sprzeda ż y ciep ł a stosowane przez przedsi ę biorstwa energetyczne na terenie województwa mazowieckiego, na których opar ł wcze ś niejsze wyja ś nienia (pismo URE z dnia 10 czerwca 2002 r.). Pismem z dnia 21 maja 2003 r. SPEC przekaza ł o posiadane dane dotycz ą ce wysoko ś ci osi ą gni ę tych przychodów i wyników finansowych za 2002 r. Maj ą c na uwadze, ż e przedstawione w ramach niniejszego post ę powania informacje i dokumenty stanowi ą materia ł dowodowy wystarczaj ą cy do oceny sprawy, pismem z dnia 13 czerwca 2003 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł SPEC o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w niniejszej sprawie. Jednocze ś nie Prezes Urz ę du poinformowa ł SPEC o przed ł u ż eniu, z powodu konieczno ś ci dokonania analizy i ko ń cowej oceny materia ł ów dowodowych zgromadzonych w toku przedmiotowego post ę powania, terminu zako ń czenia post ę powania do dnia 16 lipca 2003 r. Ze wzgl ę du na konieczno ść dokonania dodatkowej analizy w toku ko ń cowej oceny materia ł ów dowodowych zgromadzonych w przedmiotowym post ę powaniu, Prezes Urz ę du przed ł u ż y ł termin zako ń czenia post ę powania do dnia 14 sierpnia 2003 r., o czym SPEC zosta ł o poinformowane pismem z dnia 16 lipca 2003 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. W chwili wszcz ę cia post ę powania w niniejszej sprawie SPEC dzia ł a ł o w formie przedsi ę biorstwa komunalnego m.st. Warszawy. Na mocy ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta sto ł ecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) SPEC zosta ł o z dniem 1 stycznia 2003 r. przekszta ł cone w spó ł k ę prawa handlowego. 4 Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 tej ustawy, przedsi ę biorstwa komunalne i zak ł ady bud ż etowe, wykonuj ą ce zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej maj ą ce znaczenie dla ca ł ego miasta, podporz ą dkowane i nadzorowane przez Zarz ą d m.st. Warszawy (w tym Sto ł eczne Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej), uleg ł y przekszta ł ceniu w jednoosobowe spó ł ki prawa handlowego m.st. Warszawy. Na tej podstawie SPEC naby ł o status spó ł ki akcyjnej i jest obecnie wpisane do Krajowego Rejestru S ą dowego pod nr KRS 0000146143 (informacje dost ę pne na stronie internetowej SPEC, pod adresem http://www.spec.waw.pl). Niniejsza sprawa dotyczy kwestii szacowania przez przedsi ę biorstwo energetyczne (SPEC) zu ż ycia ciep ł a przez jego odbiorców. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, dostarczanie paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciep ł a odbywa si ę na podstawie umowy sprzeda ż y lub umowy przesy ł owej. Umowa sprzeda ż y powinna zawiera ć w szczególno ś ci postanowienia dotycz ą ce: ilo ś ci sprzeda ż y paliw gazowych, energii elektrycznej albo ciep ł a w podziale na okresy umowne, sposobu ustalania cen i warunków wprowadzania ich zmian, sposobu rozlicze ń , odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, okresu jej obowi ą zywania i warunków rozwi ą zania (art. 5 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). SPEC dostarcza ciep ł o na terenie m.st. Warszawy, w ramach eksploatowanej przez siebie sieci dystrybucji ciep ł a. Dostawa energii cieplnej przez tego przedsi ę biorc ę odbywa si ę na podstawie umów z odbiorcami ciep ł a, których wzory opracowuje SPEC (por.: Umowy sprzeda ż y ciep ł a nr 3502/5 z dnia 1 wrze ś nia 2000 r. oraz nr 5-3502/5 z dnia 27 marca 2002 r. – za łą czniki do pisma SPEC z dnia 29 marca 2002 r.). Zawierane przez SPEC umowy okre ś laj ą w szczególno ś ci wielko ść i zasady dostawy energii cieplnej do obiektu odbiorcy, a tak ż e obowi ą zki stron umowy w zakresie jej wykonywania. Formu ł uj ą one równie ż zasady ustalania ilo ś ci zu ż ytego ciep ł a, przyjmuj ą c jako zasad ę ustalanie tej ilo ś ci na podstawie wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych. W § 4 ust. 1 ww. umowy okre ś lono, i ż „ ustalania ilo ś ci pobranego przez odbiorc ę ciep ł a dokonuje sprzedawca na podstawie wskaza ń zaplombowanego urz ą dzenia regulacyjnego i pomiarowo- rozliczeniowego ”. Ponadto przewiduje si ę , i ż „ odczyty wskaza ń licznika powinny by ć dokonywane cyklicznie w ustalonych pomi ę dzy odbiorc ą a sprzedawc ą okresie rozliczeniowym i odnotowywane w fakturze do zap ł aty (…)” (§ 4 ust. 2 ww. umowy). Stosowane przez SPEC umowy sprzeda ż y ciep ł a dopuszczaj ą jednocze ś nie mo ż liwo ść szacunkowego okre ś lania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen (por.: § 4 ust. 2 in fine ww. umów sprzeda ż y ciep ł a nr 3502/5 z dnia 1 wrze ś nia 2000 r. oraz nr 5-3502/5 z dnia 27 marca 2002 r.). Wzór szacowania przez przedsi ę biorstwa energetyczne zu ż ycia ciep ł a, a tak ż e sytuacje, w których taki sposób okre ś lania zu ż ycia ciep ł a mo ż e by ć stosowany, okre ś lono w powo ł ywanym wy ż ej Rozporz ą dzeniu taryfowym. Zgodnie z § 37 ust. 2 tego rozporz ą dzenia, przedsi ę biorstwa energetyczne szacuj ą zu ż ycie ciep ł a w nast ę puj ą cy sposób: Qb = [Qow (tw - tb) : (tw - to) + Qcwt] x hb : ho gdzie poszczególne symbole oznaczaj ą : Qb ilo ść ciep ł a dostarczonego w okresie braku prawid ł owego pomiaru (w GJ), Qow ilo ść ciep ł a zale ż n ą od warunków atmosferycznych, dostarczon ą na ogrzewanie i wentylacj ę w miesi ę cznym okresie rozliczeniowym przed uszkodzeniem uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego (w GJ), Qcwt ilo ść ciep ł a niezale ż n ą od warunków atmosferycznych, dostarczon ą na podgrzewanie wody wodoci ą gowej i na cele technologiczne w miesi ę cznym okresie rozliczeniowym przed uszkodzeniem uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego (w GJ), tw normatywn ą temperatur ę ogrzewanych pomieszcze ń (w °C), 5 tb ś redni ą temperatur ę zewn ę trzn ą w okresie braku prawid ł owego pomiaru (w °C), to ś redni ą temperatur ę zewn ę trzn ą , w miesi ę cznym okresie rozliczeniowym, przed uszkodzeniem uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego (w °C), hb liczb ę dni w okresie braku prawid ł owego pomiaru, ho liczb ę dni, w miesi ę cznym okresie rozliczeniowym, przed uszkodzeniem uk ł adu pomiarowo- rozliczeniowego . Stosownie do § 37 ust. 1 powo ł ywanego rozporz ą dzenia, szacunkowe obliczanie zu ż ycia ciep ł a w opisany wy ż ej sposób stosuje si ę w sytuacji, w której obliczenie zu ż ycia ciep ł a jest niemo ż liwe z uwagi na brak prawid ł owych wskaza ń uk ł adu pomiarowo- rozliczeniowego. Umowy zawarte przez SPEC z odbiorcami ciep ł a umo ż liwiaj ą mu szacowanie zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen. Zapis o mo ż liwo ś ci szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen zawieraj ą umowy sprzeda ż y ciep ł a zawarte przez SPEC ze wszystkimi jego odbiorcami , zarówno tymi, którzy zasilani s ą z w ę z ł ów grupowych, jak i tymi, którzy s ą zasilani z w ę z ł ów indywidualnymi (pismo SPEC z dnia 23 wrze ś nia 2002 r., s. 2). Sposób szacowania ciep ł a dla wszystkich grup odbiorców jest jednakowy. SPEC nie wyodr ę bnia ż adnych grup odbiorców ze wzgl ę du na takie kryterium (pismo SPEC z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 1). Odbywa si ę to w oparciu o nast ę puj ą cy wzór, samodzielnie ustalony przez SPEC (pismo SPEC z dnia 3 czerwca 2002 r.): [( ś r. temp. wew. (18 o C) – ś r. temp. zew.) / ( ś r. temp. wewn. (18 o C) + 20 o C)]*suma Q CO na instalacjach*ilo ść dni*24h*3,6 Jak podnios ł o SPEC, wej ś cie w ż ycie ustawy – Prawo energetyczne zobowi ą za ł o przedsi ę biorstwa energetyczne do zawarcia umów sprzeda ż y ciep ł a opartych na przepisach tej ustawy. W zwi ą zku z tym SPEC opracowa ł o nowe wzory umów sprzeda ż y ciep ł a, zawieraj ą ce zapis o mo ż liwo ś ci szacowania przez SPEC zu ż ycia ciep ł a w okre ś lonych sytuacjach. Wtedy te ż zacz ę to stosowa ć opisany wy ż ej sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a. Mia ł o to na celu umo ż liwienie odbiorcom obci ąż anie poszczególnych lokatorów w mieszkaniach za pe ł ny rok kalendarzowy i ustalenie prawid ł owej wysoko ś ci zaliczki na nast ę pny rok (pismo SPEC z dnia 23 wrze ś nia 2002 r.). SPEC ustali ł o ww. sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a samodzielnie, w oparciu o za ł o ż enia przyj ę te w powo ł ywanym wielokrotnie Rozporz ą dzeniu taryfowym (pismo SPEC z dnia 3 czerwca 2002 r.). Stosowany przez SPEC sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen nie jest to ż samy z tym z Rozporz ą dzenia taryfowego, gdy ż jego wdro ż enie przez SPEC mia ł o miejsce jeszcze przed wej ś ciem w ż ycie tego Rozporz ą dzenia taryfowego. W chwili wej ś cia w ż ycie tego rozporz ą dzenia SPEC dokona ł o jednak ż e porównania wielko ś ci zu ż ycia ciep ł a szacowanej w oparciu o wzór stosowany ju ż przez siebie oraz w oparciu o wzór okre ś lony w ww. rozporz ą dzeniu. Na tej podstawie SPEC ustali ł o, i ż ró ż nice wyników uzyskanych tymi dwoma sposobami nie przekraczaj ą kilku GJ. W ocenie SPEC powy ż sze okoliczno ś ci ś wiadczy ł y, i ż stosowany przeze ń wzór nie wymaga zmiany. W uzasadnieniu powy ż szego stanowiska SPEC przedstawi ł o przyk ł adowe wyliczenie szacunkowego zu ż ycia ciep ł a dla jednego z obiektów zaopatrywanych przez to przedsi ę biorstwo w energi ę ciepln ą za okres od dnia 20 grudnia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. Z wylicze ń tych wynika, i ż w przypadku dokonywania szacunku na podstawie wzoru okre ś lonego w § 37 ust. 2 Rozporz ą dzenia taryfowego, wielko ść szacowanego zu ż ycia ciep ł a 6 jest ni ż sza o 1,3539 GJ od ustalonej na podstawie wzoru stosowanego przez SPEC. Powy ż sze okoliczno ś ci ś wiadcz ą , wed ł ug SPEC, i ż w zwi ą zku z szacowaniem ilo ś ci zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen w oparciu o wzór odmienny od przyj ę tego w § 37 ust. 2 ww. rozporz ą dzenia nie mo ż na mówi ć o uzyskiwaniu przez SPEC nieuzasadnionych korzy ś ci (por.: pismo SPEC z dnia 28 sierpnia 2002 r., s.1). Z informacji przekazanych przez SPEC wynika, i ż wskutek zastosowania przez to przedsi ę biorstwo samodzielnie przyj ę tego sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec 2001 r., spo ś ród 1544 odbiorców ciep ł a, których zu ż ycie ciep ł a SPEC w tym czasie oszacowa ł o, w przypadku 672 z nich (co stanowi 43% odbiorców, których zu ż ycie ciep ł a SPEC w tym czasie oszacowa ł ) zu ż ycie ciep ł a by ł o wy ż sze ni ż wynika ł oby to z zastosowania wzoru okre ś lonego w powo ł ywanym wy ż ej rozporz ą dzeniu. Tym samym w przypadku 57% odbiorców zu ż ycie ciep ł a by ł o ni ż sze ni ż wynika ł oby to z zastosowania wzoru z Rozporz ą dzenia taryfowego (por.: za łą cznik nr 6 do pisma SPEC z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r.). Równocze ś nie nie zaistnia ł y takie przypadki, dla których szacunkowe zu ż ycie wyliczone na podstawie wzoru przyj ę tego przez SPEC i przyj ę tego w ww. rozporz ą dzeniu by ł yby równe, co SPEC t ł umaczy du żą dok ł adno ś ci ą oblicze ń (pismo SPEC z dnia 29 stycznia 2003 r.). SPEC podkre ś li ł o, ż e rozliczanie zu ż ycia ciep ł a w oparciu o omawiany wzór dokonywane jest przez to przedsi ę biorstwo jedynie w tych przypadkach, w których z ró ż nych przyczyn SPEC nie jest w stanie dokona ć odczytu na koniec danego okresu rozliczeniowego. Oznacza to, ż e SPEC nie stosuje go automatycznie ka ż dorazowo, gdy wyst ą pi ą umowne przes ł anki jego zastosowania, tzn. koniec roku lub zmiana cen (por.: pismo SPEC z dnia 28 sierpnia 2002 r.). Do chwili wydania niniejszej decyzji SPEC szacowa ł o zu ż ycie ciep ł a w oparciu o ww. wzór jedynie dwukrotnie – na koniec roku 1999 oraz na koniec roku 2001. Z uwagi na to, i ż w 1999 r. wi ę kszo ść umów z odbiorcami ciep ł a nie umo ż liwia ł a jeszcze SPEC szacowania zu ż ycia ciep ł a, taki szacunek zosta ł dokonany wówczas jedynie w odniesieniu do nielicznej grupy odbiorców ciep ł a (pismo SPEC z dnia 7 listopada 2002 r.). Do chwili obecnej SPEC nie szacowa ł o jednak ż e dot ą d zu ż ycia ciep ł a w przypadku zmiany cen , pomimo tego, i ż zapisy umów o dostaw ę ciep ł a zawartych z odbiorcami dawa ł y mu tak ą mo ż liwo ść . Wprawdzie od chwili wprowadzenia omawianego sposobu szacowania ciep ł a SPEC wielokrotnie wprowadza ł o zmiany cen i stawek op ł at (w dniu 1 lipca 2000 r., w dniu 1 sierpnia 2001 r. oraz w dniu 10 lipca 2002 r.), jednak ż e wszystkie te podwy ż ki wprowadzane by ł y poza sezonem grzewczym i dotyczy ł y tylko cz ęś ci odbiorców, którzy pobieraj ą ciep ł o na potrzeby podgrzania wody wodoci ą gowej (por.: pisma SPEC z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r. i z dnia 7 listopada 2002 r.). W czasie post ę powania w niniejszej sprawie SPEC wyja ś ni ł o dodatkowo, i ż odbiorca, którego zu ż ycie ciep ł a na koniec roku szacowano w oparciu o wzór, b ę d ą cy przedmiotem post ę powania w niniejszej sprawie, jest w styczniu obci ąż any za zu ż ycie wynikaj ą ce z ró ż nicy mi ę dzy stanem licznika na koniec roku, ustalonym na podstawie szacunku i wskazaniem urz ą dzenia pomiarowo-rozliczeniowego wynikaj ą cym z faktycznego odczytu dokonanego w styczniu roku nast ę pnego. Wobec tego nawet w przypadku, gdy wyliczenie szacunkowe nie pokrywa si ę z faktycznym zu ż yciem ciep ł a w grudniu (mo ż e by ć ono wi ę ksze lub mniejsze), to odbiorca w kolejnym okresie rozliczeniowym zostaje obci ąż ony kosztem stanowi ą cym ró ż nic ę mi ę dzy faktycznym odczytem dokonanym w styczniu, a szacunkiem dokonanym na koniec grudnia roku poprzedniego. Je ś li zatem szacunek by ł o kilka GJ zawy ż ony w stosunku do faktycznego zu ż ycia, to najpó ź niej w rachunku za stycze ń 7 dochodzi do kompensaty odbiorcy ciep ł a ró ż nicy, jaka mog ł a powsta ć pomi ę dzy poniesion ą przez niego op ł at ą za zu ż ycie ciep ł a na koniec poprzedniego roku – oszacowane na podstawie wzoru SPEC – a op ł at ą , któr ą odbiorca poniós ł by, gdyby zu ż ycie ciep ł a za ten sam okres by ł o okre ś lone na podstawie wskazania ciep ł omierza (pismo SPEC z dnia 23 wrze ś nia 2002 r., s. 2-3). Ś wiadczy to, i ż stosowany przez SPEC wzór nie pozwala na oszacowanie zu ż ytego ciep ł a w takiej samej ilo ś ci jak wzór okre ś lony w § 37 ust. 2 Rozporz ą dzenia taryfowego. Informacje zebrane w toku post ę powania ś wiadcz ą , i ż , op ł ata za ciep ł o zu ż yte na koniec roku zawarta w fakturze „za grudzie ń ” nie stanowi jedynego i ostatecznego rozliczenia za zu ż ycie ciep ł a za ten okres. Szacunkowe ustalanie nale ż no ś ci przez SPEC jest jedynie zaliczk ą , a w kolejnych okresach nast ę puje rozliczenie wysoko ś ci op ł at na podstawie wskaza ń uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego (za ca ł y okres od poprzedniego odczytu). Oznacza to, ż e szacowanie zu ż ycia ciep ł a na koniec roku na podstawie przyj ę tego przez SPEC wzoru ma natomiast charakter zaliczki, która jest rozliczana w kolejnych okresach. Inaczej jest w przypadku mo ż liwo ś ci szacowania przez SPEC zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen . W sprawie oceny szacowania przez SPEC zu ż ycia ciep ł a w tych przypadkach Prezes Urz ę du posi ł kowa ł si ę opini ą urz ę du najbardziej kompetentnego w sprawach dotycz ą cych rozlicze ń za ciep ł o – Urz ę du Regulacji Energetyki. URE uzna ł , i ż w zwi ą zku z szacowaniem zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen w oparciu o wdro ż ony przez SPEC wzór, mo ż e dochodzi ć do zawy ż ania zu ż ycia ciep ł a. Przedsi ę biorstwo energetyczne mo ż e uzyskiwa ć nieuzasadnione korzy ś ci w przypadku, gdyby kolejna nowa taryfa ciep ł a by ł a ni ż sza od taryfy poprzednio obowi ą zuj ą cej. W takiej sytuacji przedsi ę biorstwo energetyczne uzyskuje bowiem wy ż szy przychód, ni ż w przypadku faktycznego ustalania zu ż ycia ciep ł a (por.: pismo URE z dnia 20 maja 2002 r.). Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż ocena, czy poprzez stosowanie kwestionowanego przez UOKiK sposobu szacowania ciep ł a SPEC uzyskuje nieuzasadnione korzy ś ci mo ż e zale ż e ć równie ż od tego, na ile wzór szacowania zu ż ycia ciep ł a przyj ę ty w § 37 ust. 2 powo ł ywanego wielokrotnie Rozporz ą dzenia taryfowego pozwala uzyska ć wynik pokrywaj ą cy si ę z realnym zu ż yciem ciep ł a przez odbiorc ę ciep ł a. Z tym pytaniem Delegatura UOKiK w Warszawie wyst ą pi ł a do Urz ę du Regulacji Energetyki. URE stwierdzi ł , i ż brak jest merytorycznych podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, by przyj ę ty w § 37 ust. 2 ww. rozporz ą dzenia sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a pozwala ł uzyska ć wynik pokrywaj ą cy si ę z realnym zu ż yciem ciep ł a przez odbiorc ę ciep ł a. Wed ł ug URE brak jest podstaw do stwierdzenia, by wzór przyj ę ty przez SPEC pozwala ł uzyska ć wynik pokrywaj ą cy si ę z realnym zu ż yciem. Wynika to z faktu, i ż zmienne, które s ą sk ł adnikiem tego wzoru, mog ą generowa ć wyniki zarówno bardzo zbli ż one do realnego zu ż ycia, jak i znacz ą co od niego odbiegaj ą ce . Wynika to z przyj ę cia do wzoru wielko ś ci, które s ą wielko ś ciami ś rednimi, tzn. ś rednich warto ś ci temperatury zewn ę trznej w okresie braku prawid ł owego pomiaru oraz ś redniej temperatury zewn ę trznej w miesi ę cznym okresie rozliczeniowym poprzedzaj ą cym uszkodzenie uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego, jak i ś redniej ilo ś ci ciep ł a dostarczonego do odbiorcy – w przypadku wi ę kszo ś ci odbiorców zasilanych z grupowych w ę z ł ów cieplnych. Zgodnie bowiem z podpisanymi umowami sprzeda ż y ciep ł a, SPEC dokonuje ustalania ilo ś ci ciep ł a dostarczonego do odbiorców za pomoc ą grupowych w ę z ł ów cieplnych poprzez podzia ł ilo ś ci ciep ł a dostarczonego do grupowego w ę z ł a cieplnego udzia ł em mocy zamówionej przez poszczególnych odbiorców. Jak wyja ś ni ł URE, taki sposób ustalania ilo ś ci ciep ł a jest ju ż u ś rednieniem, które jest przedmiotem sporów mi ę dzy SPEC a odbiorcami i nie prowadzi do rzeczywistego ustalania ilo ś ci ciep ł a. Dlatego te ż podstawienie do wzoru z § 37 ust. 2 ww. rozporz ą dzenia ilo ś ci 8 ciep ł a ustalonej w powy ż szy sposób jest u ś rednieniem. Oznacza to, i ż sposób ustalania ilo ś ci ciep ł a w oparciu o wzór z Rozporz ą dzenia taryfowego równie ż powoduje, i ż dla jednych odbiorców zostanie przyj ę ta wielko ść ciep ł a wi ę ksza od faktycznie zu ż ytej, dla innych b ę dzie to wielko ść mniejsza, a dla niektórych odbiorców mo ż e by ć ona równa ilo ś ci faktycznie zu ż ytego ciep ł a (pismo URE z dnia 20 maja 2003 r., s. 2). URE poinformowa ł o tak ż e, i ż poza SPEC, ż adne przedsi ę biorstwa energetyczne, maj ą ce siedzib ę na terenie województwa mazowieckiego nie szacuj ą zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen (por.: pismo URE z dnia 20 maja 2003 r.). Na potwierdzenie URE przekaza ł przyk ł adowe umowy sprzeda ż y ciep ł a, stosowane przez nast ę puj ą ce przedsi ę biorstwa energetyczne z terenu województwa mazowieckiego: Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej „Legionowo” Sp. z o.o. w Legionowie, Ż uromi ń skie Zak ł ady Komunalne Sp. z o.o. w Ż urominie, Przedsi ę biorstwo Ciep ł owniczo-Us ł ugowe „Piaseczno” w Piasecznie, spó ł k ę Relpol Centrum Sp. z o.o. w Warszawie, Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej „Sochaczew” Sp. z o.o. w Sochaczewie, Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w M ł awie (za łą czniki do pisma URE z dnia 4 czerwca 2003 r.). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Niniejsza sprawa dotyczy kwestii rozlicze ń za zu ż yte ciep ł o, dokonywanych mi ę dzy przedsi ę biorstwem energetycznym (SPEC) a odbiorcami jego us ł ug w okresie na koniec roku i przy zmianie cen na podstawie szacunków – mo ż liwych do wykonania w oparciu o przyj ę ty przez to przedsi ę biorstwo wzór. Zasady i warunki zaopatrzenia w paliwa i energi ę oraz dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw energetycznych okre ś la ustawa – Prawo energetyczne oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Przy czym przepisy powo ł ywanej ustawy – Prawo energetyczne maj ą na celu w szczególno ś ci przeciwdzia ł anie negatywnym skutkom monopoli naturalnych w sektorze energetycznym i ochron ę interesów odbiorców (por.: art. 1 ust 1 i 2 ww. ustawy). Dla realizacji tych celów ustawodawca na ł o ż y ł na przedsi ę biorstwa energetyczne szereg ogranicze ń , które dotycz ą mi ę dzy innymi zasad rozlicze ń z odbiorcami. Zgodnie z art. 47 ww. ustawy, taryfy dla paliw gazowych, energii elektrycznej i ciep ł a ustalane przez przedsi ę biorstwa energetyczne, podlegaj ą zatwierdzeniu przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki. Prezes URE w terminie 30 dni zatwierdza taryf ę b ą d ź odmawia jej zatwierdzenia w przypadku stwierdzenia niezgodno ś ci z zasadami okre ś lonymi w art. 45 i 46 ww. ustawy. Tym samym to w ł a ś nie Prezes URE w ł adny jest dokonywa ć oceny prawid ł owo ś ci wysoko ś ci i struktury zatwierdzanych przez siebie taryf. W zakresie taryf ciep ł a prawo energetyczne ma wi ę c walor lex specialis w stosunku do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a Prezes URE pe ł ni funkcj ę regulatora. Jednocze ś nie w sprawach przypisanych do jego w ł a ś ciwo ś ci nie jest w ł a ś ciwy Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Odmienna wyk ł adnia powo ł anych przepisów mog ł aby skutkowa ć naruszeniem konstytucyjnej zasady zaufania do pa ń stwa. Mog ł aby równie ż prowadzi ć do sytuacji, w której strona mog ł aby by ć ukarana za to, ż e dzia ł a zgodnie z pozytywn ą decyzj ą wydan ą przez w ł a ś ciwy organ, powo ł any do orzekania o legalno ś ci taryfy tzn. jej zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cym prawem (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 20 maja 2002 r.; sygn. akt XVII Ama 92/01). Nale ż y zauwa ż y ć , i ż zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegaj ą z urz ę du swojej w ł a ś ciwo ś ci rzeczowej i miejscowej. Stwierdzenie przez organ administracji publicznej na którym ś z etapów prowadzonego post ę powania braku swojej w ł a ś ciwo ś ci do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy wyklucza mo ż liwo ść skutecznego 9 rozstrzygni ę cia tej sprawy. Ewentualne wydanie przez organ administracji publicznej decyzji z naruszeniem przepisów o w ł a ś ciwo ś ci skutkuje niewa ż no ś ci ą decyzji (por.: art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Kompetencje Prezesa URE wynikaj ą ce z ustawy – Prawo energetyczne nie wykluczaj ą ca ł kowicie kompetencji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawach, gdy przedsi ę biorstwa energetyczne mog ą nadu ż ywa ć statusu monopolisty naturalnego, a jedynie wy łą czaj ą j ą w sprawach wyra ź nie zastrze ż onych dla Prezesa URE, np. w sprawach oceny taryf stosowanych przez przedsi ę biorstwa energetyczne. Analiza przepisów ustawy – Prawo energetyczne wskazuje, i ż nie wy łą cza ona mo ż liwo ś ci podj ę cia przez Prezesa UOKiK, na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, rozstrzygni ę cia w sprawie zasad rozlicze ń za ciep ł o zu ż yte, dokonywanych mi ę dzy przedsi ę biorstwem energetycznym a odbiorcami jego us ł ug w drodze szacowania. Zasady, na jakich przedsi ę biorstwo energetyczne szacuje zu ż ycie ciep ł a w okresie, gdy z jakich ś wzgl ę dów nie mo ż e dokona ć obliczenia tego zu ż ycia na podstawie odczytów wskaza ń urz ą dze ń pomiarowo-rozliczeniowych, nie s ą przedmiotem zatwierdzenia przez Prezesa URE. Organ ten nie przeprowadza równie ż szczegó ł owych analiz na temat tego, jak bardzo bliskie realnemu zu ż yciu jest zu ż ycie ciep ł a szacowane przez przedsi ę biorstwo energetyczne w oparciu o stosowany wzór (por.: pisma URE z dnia 12 lipca 2002 r. i z dnia 20 maja 2003 r.). Organ ten nie jest w ł a ś ciwy do oceny sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a przez przedsi ę biorstwa energetyczne w aspekcie przeciwdzia ł ania negatywnym skutkom monopoli naturalnych w sektorze energetycznym i ochrony interesów odbiorców. W tym stanie rzeczy nale ż y stwierdzi ć , i ż ustawa – Prawo energetyczne nie wy łą czy ł a, jako lex specialis w stosunku do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kompetencji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów do oceny stosowanych przez przedsi ę biorstwa energetyczne sposobów szacowania zu ż ycia ciep ł a. Oznacza to tym samym, i ż równie ż w niniejszej sprawie Prezes UOKiK jest w ł a ś ciwy do oceny stosowanych przez SPEC zasad szacowania w oparciu o wzór, za pomoc ą którego przedsi ę biorca ten ma mo ż liwo ść ustalania szacunkowego zu ż ycie ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen – w aspekcie naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Post ę powanie antymonopolowe, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu stron ą jest ka ż dy, czyjego interesu prawnego lub obowi ą zku dotyczy post ę powanie, lub kto żą da czynno ś ci organu ze wzgl ę du na swój interes prawny lub obowi ą zek. Natomiast zgodnie z art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub naruszenie innych przepisów ustawy. Przy pomocy norm prawa antymonopolowego realizowana jest ochrona uczestników rynku przed antykonkurencyjnymi praktykami ze strony innych przedsi ę biorców. Przepisy okre ś laj ą ce zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawarte w art. 5 i 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje si ę zatem jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci 10 gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu. Na mocy art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o ustroju miasta sto ł ecznego Warszawy SPEC, które by ł o przedsi ę biorstwem komunalnym m.st. Warszawy, przekszta ł ci ł o si ę z dniem 1 stycznia 2003 r. w spó ł k ę akcyjn ą i jest obecnie wpisane do Krajowego Rejestru S ą dowego pod nr KRS 0000146143. Tym samym nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż SPEC posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu cytowanego wy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, którego dotyczy powo ł any wy ż ej przepis, ujawnia si ę na rynku w ł a ś ciwym. Dominacja rynkowa nie wyst ę puje przy tym na rynku pojmowanym ogólnie (w znaczeniu ekonomicznym), rozumianym jako ogó ł stosunków zachodz ą cych mi ę dzy podmiotami uczestnicz ą cymi w procesach wymiany towarowej. Zatem stwierdzenie, czy przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , b ę dzie w ostatecznym rachunku determinowa ł o ustalenie rynku, na jakim okre ś lona praktyka ma miejsce (por. m.in.: wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 26 pa ź dziernika 1994 r., sygn. akt XVII Amr 24/94 oraz z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 55/97). Przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 8 ww. ustawy). Przy czym przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane (art. 4 pkt 6 ww. ustawy). Nale ż y zauwa ż y ć , i ż poj ę cie rynku w ł a ś ciwego odnosi si ę przedmiotowo do wszystkich wyrobów (us ł ug) jednego rodzaju, które ze wzgl ę du na swoje szczególne w ł a ś ciwo ś ci odró ż niaj ą si ę od innych wyrobów (us ł ug) w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. W przedmiotowej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym pod wzgl ę dem przedmiotowym jest rynek dostawy energii cieplnej . Pod wzgl ę dem terytorialnym ograniczony jest do obszaru m.st. Warszawy. Mo ż liwo ść stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, uzale ż niona jest od uprzedniego stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca posiada na tak okre ś lonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pozycja dominuj ą ca to pozycja przedsi ę biorcy na rynku, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. SPEC jest przedsi ę biorstwem energetycznym, dzia ł aj ą cym w warunkach monopolu naturalnego. Si ł a rynkowa SPEC wynika z sieciowego charakteru ś wiadczonych us ł ug. Jest zatem faktem bezspornym, i ż na lokalnym rynku us ł ug dostawy energii cieplnej w m.st. Warszawie SPEC posiada pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sam fakt posiadania pozycji dominuj ą cej nie stanowi jeszcze naruszenia prawa. 11 Bezprawne jest dopiero nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę tej pozycji. Na podstawie stosowanych przez SPEC z odbiorcami umów sprzeda ż y ciep ł a SPEC mo ż e szacowa ć zu ż ycie ciep ł a w oparciu o dowolnie przyj ę ty przez siebie wzór w dwóch przypadkach: na koniec roku i przy zmianie cen . W niniejszej sprawie zarzuca si ę SPEC nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej poprzez narzucanie odbiorcom ciep ł a uci ąż liwych i przynosz ą cych SPEC nieuzasadnione korzy ś ci warunków sprzeda ż y ciep ł a, poprzez szacowanie zu ż ycia ciep ł a na podstawie przyj ę tego przez SPEC nast ę puj ą cego wzoru: [( ś r. temp. wew. (18 o C) – ś r. temp. zew.) / ( ś r. temp. wewn. (18 o C) + 20 o C)] * suma Q CO na instalacjach * ilo ść dni * 24h * 3,6 . Mo ż liwo ść szacowanie zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen stwarzaj ą SPEC postanowienia umów sprzeda ż y ciep ł a, zawieranych przez tego przedsi ę biorc ę z odbiorcami ciep ł a. Do chwili wydania niniejszej decyzji SPEC dwukrotnie szacowa ł o zu ż ycie ciep ł a na koniec roku w oparciu o ww. wzór (w 1999 r. oraz w 2001 r.) (pismo SPEC z dnia 7 listopada 2002 r.). Jak dot ą d SPEC nie skorzysta ł o natomiast z mo ż liwo ś ci, jak ą mu daj ą postanowienia umów sprzeda ż y ciep ł a, szacowania zu ż ycia ciep ł a w przypadku zmiany cen (pisma SPEC z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r. i z dnia 7 listopada 2002 r.). Fakt, i ż przedsi ę biorca nie zastosowa ł dot ą d kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń , nie wyklucza w ż adnej mierze prawa do rozstrzygni ę cia przez Prezesa Urz ę du odno ś nie ich zgodno ś ci z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedsi ę biorca narusza bowiem jej przepisy ju ż wówczas, gdy podejmowane przeze ń dzia ł ania stwarzaj ą mu jedynie potencjaln ą mo ż liwo ść negatywnego oddzia ł ywania na rynek w sposób sprzeczny z zasadami konkurencji. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, reguluje ona zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom ograniczaj ą cym konkurencj ę , je ż eli te praktyki wywo ł uj ą lub mog ą wywiera ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę ujawnia si ę ju ż wówczas, gdy cho ć by istnieje mo ż liwo ść , by okre ś lone dzia ł anie jednego lub kilku przedsi ę biorców wywar ł o w przysz ł o ś ci skutek w postaci ograniczenia konkurencji w sposób okre ś lony w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, i ż równie ż praktyka narzucania uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy, który te warunki narzuca, nieuzasadnione korzy ś ci (art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy) ujawnia si ę ju ż wówczas, gdy przedsi ę biorca ma cho ć by potencjaln ą mo ż liwo ść uzyskania takich nieuzasadnionych korzy ś ci w przysz ł o ś ci. Równie ż S ą d Antymonopolowy w wyroku z dnia 20 listopada 2000 r. stan ął na stanowisku, i ż „nawet sama mo ż liwo ść uzyskania nieuzasadnionych korzy ś ci w przysz ł o ś ci nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu stosowania indywidualnej praktyki narzucania uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci” (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 20 listopada 2000 r., sygn. akt XVII Ama 1/00; por. równie ż wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 10 lipca 2002 r., sygn. akt XVII Ama 60/01). Tak wi ę c na mocy obowi ą zuj ą cej ustawy antymonopolowej, przedsi ę biorca dopuszcza si ę naruszenia zakazu narzucania uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci ju ż wtedy, gdy narzucane przez niego klientom warunki umów mog ą w przysz ł o ś ci ujawni ć si ę jako uci ąż liwe i przynosz ą ce nieuzasadnione korzy ś ci. Zgodnie z cytowanym art. 1 ust. 2 ww. ustawy, dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nie jest jednak konieczne wykazanie, by wywar ł a ona ju ż okre ś lone skutki w momencie wydania decyzji, w której Prezes Urz ę du stwierdza naruszenie przez przedsi ę biorc ę art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych 12 warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci ( art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ). Z powy ż sz ą praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę mamy do czynienia w razie łą cznego spe ł nienia trzech przes ł anek: • uci ąż liwy charakter warunków umowy; • narzucanie tych warunków przez podmiot dominuj ą cy; • osi ą gni ę cie nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę . Narzucenie warunków umów , o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy, musi mie ć charakter przymusowy, wymuszony przez przedsi ę biorc ę posiadan ą si łą rynkow ą (S. Gronowski: Ustawa Antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1999, s. 217-218). W praktyce rodz ą si ę w ą tpliwo ś ci, czy dany uci ąż liwy warunek umowy jest narzucony kontrahentowi, czy te ż zosta ł dobrowolnie wynegocjowany w ramach swobody umów, w granicach okre ś lonych w art. 353 1 k.c. Orzecznictwo kieruje si ę zasad ą racjonalnego post ę powania kontrahenta podmiotu dominuj ą cego. W przedmiotowej sprawie, nie mo ż na mie ć w ą tpliwo ś ci, i ż SPEC dysponuje w kontaktach z odbiorcami ciep ł a przewag ą kontraktow ą , która pozwala na ca ł kowite dyktowanie swoich warunków w stosunkach umownych. Ś wiadczy o tym ocena potencja ł ów i mo ż liwo ś ci, jakimi dysponuj ą obie strony, z której jasno wynika, ż e nie mo ż e by ć mowy o prowadzeniu ze SPEC negocjacji na równoprawnych, partnerskich warunkach. SPEC dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego. Oznacza to, i ż klienci SPEC nie maj ą mo ż liwo ś ci swobodnego decydowania o powierzeniu sprzeda ż y energii cieplnej dowolnemu przedsi ę biorcy i musz ą przyj ąć warunki sprzeda ż y ciep ł a okre ś lone przez SPEC. Wszystkie umowy z odbiorcami SPEC umo ż liwiaj ą mu szacowanie zu ż ycia ciep ł a (pismo SPEC z dnia 23 wrze ś nia 2002 r., s. 2). Wobec wszystkich grup odbiorców SPEC stosuje przyj ę ty przez siebie sposób szacowania ciep ł a. SPEC nie wyodr ę bnia ż adnych grup odbiorców ze wzgl ę du na takie kryterium (pismo SPEC z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 1). W tym stanie rzeczy odbiorcy SPEC musz ą zgodzi ć si ę na przyj ę ty przez SPEC sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a. Dodatkowo nale ż y zauwa ż y ć , i ż b ę d ą ce w posiadaniu Urz ę du same umowy o dostaw ę ciep ł a SPEC nie wskazuj ą konkretnej metody czy wzoru, jakie mog ą by ć wykorzystane przy szacowaniu. Oznacza to, i ż SPEC rozstrzygn ął t ę kwesti ę bez zgody, a wr ę cz bez wiedzy swoich klientów, którzy nie mieli nawet mo ż liwo ś ci zweryfikowania, czy przyj ę ty wzór nie narusza ich praw i nie umo ż liwia SPEC uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci. Podkre ś lenia wymaga ponadto, i ż mo ż liwo ść szacowania przez SPEC zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen w oparciu o przyj ę ty samodzielnie wzór nie wynika z przepisów prawa energetycznego. Stosowany przez SPEC sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a nie zosta ł te ż uregulowany w stosowanych przez SPEC umowach sprzeda ż y ciep ł a, ani w zatwierdzanych dla SPEC przez Prezesa URE Taryfach dla ciep ł a (por. m.in.: Decyzja Prezesa URE Nr OWA-820/170-A/12/2003/V/RW z dnia 11 czerwca 2003, Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 160 z dnia 14 czerwca 2003). Zastosowanie maj ą tu jedynie praktyka i wewn ę trzne uregulowania spó ł ki. Nale ż y jednak wyra ź nie podkre ś li ć , i ż wewn ę trzne uregulowania spó ł ki, których odbiorca ciep ł a nie zna, nie mog ą kszta ł towa ć w sposób wy łą czny praw i obowi ą zków odbiorcy ciep ł a w tak istotnej kwestii, jak ą niew ą tpliwie jest przyj ę cie takich, czy innych zasad szacowania zu ż ycia ciep ł a. Odbiorca powinien by ć ju ż przy zawieraniu umowy, w jej tre ś ci jasno poinformowany o regu ł ach rz ą dz ą cych t ą kwesti ą . Niedopuszczalna jest sytuacja, aby odbiorcy us ł ug SPEC, z za ł o ż enia s ł absza strona umowy, dowiadywali si ę o powy ż szych kwestiach dopiero po zawarciu umowy sprzeda ż y ciep ł a – w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci powoduj ą cej zastosowanie przez SPEC przyj ę tego wzoru szacowania zu ż ycia ciep ł a. W zwi ą zku z tym bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy jest podnoszony przez 13 SPEC argument, i ż „ umowa przesy ł ana odbiorcom jest zawsze traktowana jako propozycja przedsi ę biorstwa, do której odbiorca ma prawo zg ł asza ć swoje uwagi. Podkre ś li ć nale ż y, ż e odbiorcy nie zg ł aszali zastrze ż e ń co do samego brzmienia [kwestionowanego postanowienia umowy sprzeda ż y ciep ł a] , zwracaj ą c podpisan ą umow ę do SPEC ” (pismo SPEC z dnia 3 czerwca 2002 r.). Odbiorcy ciep ł a SPEC nie s ą bowiem w ż aden sposób informowani, na jakiej podstawie SPEC mo ż e szacowa ć zu ż ycie ciep ł a. Bior ą c pod uwag ę ustalenia post ę powania, dokonuj ą c oceny narzuconego przez SPEC sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a w aspekcie naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – w odniesieniu do spe ł nienia przes ł anki uci ąż liwo ś ci oraz mo ż liwo ś ci uzyskiwania przez SPEC nieuzasadnionych korzy ś ci – niew ą tpliwie nale ż y rozwa ż y ć odr ę bnie przypadki: (a) mo ż liwo ś ci szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen ; (b) mo ż liwo ś ci szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku. Narzucone przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę warunki umowne musz ą mie ć charakter uci ąż liwy , to znaczy taki, który nak ł ada na podmioty, przeciwko którym praktyka jest skierowana, ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tego w stosunkach danego rodzaju (I. Wiszniewska: Granice kartelowo-prawne wa ż no ś ci licencji patentowych, Warszawa 1991, s. 123). W orzecznictwie antymonopolowym podkre ś la si ę , ż e miar ą uci ąż liwo ś ci warunków umowy jest analiza, czy w razie hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji, tj. przy istnieniu alternatywnych ź róde ł zaopatrzenia i zbytu, przedsi ę biorca skar ż ony o stosowanie praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, by ł by w stanie wynegocjowa ć kwestionowane postanowienia umowne (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r., sygn. akt XVII Ama 28/99). Ad. a) W ocenie Prezesa Urz ę du sytuacja, w której SPEC ma mo ż liwo ść szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen w sposób samodzielnie przyj ę ty przez tego przedsi ę biorc ę , stanowi niew ą tpliwie uci ąż liwy dla odbiorców warunek umowy sprzeda ż y ciep ł a, którego ci ęż ar przekracza przyj ę ty w stosunkach tego rodzaju. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e zgodnie z § 33 Rozporz ą dzenia taryfowego, rodzaje op ł at pobieranych od odbiorców ciep ł a oraz podstawy i sposób ich obliczania powinny by ć okre ś lone w umowie sprzeda ż y ciep ł a. Powy ż sz ą zasad ę stosuje si ę odpowiednio w przypadku, gdy dostarczanie ciep ł a odbywa si ę do grupowego w ę z ł a cieplnego, obs ł uguj ą cego obiekty wi ę cej ni ż jednego odbiorcy. W takiej sytuacji zawarte z odbiorcami umowy sprzeda ż y ciep ł a powinny okre ś la ć rodzaje op ł at pobieranych od tych odbiorców oraz podstawy ich obliczania (§ 35 ust. 1 ww. rozporz ą dzenia). Oznacza to, i ż powszechnie przyj ę te, a wr ę cz wymuszone przez odpowiednie przepisy Rozporz ą dzenia taryfowego, jest informowanie odbiorców ciep ł a przez przedsi ę biorstwa energetyczne w umowach o zasadach rozlicze ń za zu ż yte ciep ł o. Tymczasem w umowach zawieranych z odbiorcami ciep ł a SPEC nie informuje o sposobie obliczania zu ż ycia ciep ł a w przypadku ich szacowania przy zmianie cen i na koniec roku, co uniemo ż liwia klientom SPEC weryfikacj ę zgodno ś ci szacunków tego przedsi ę biorstwa z faktycznym zu ż yciem ciep ł a. Tym samym umowy te nie czyni ą zado ść powszechnie obowi ą zuj ą cym w tym zakresie przepisom prawa. Zawierane przez SPEC umowy sprzeda ż y ciep ł a stwarzaj ą mu mo ż liwo ść szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen. Przy czym odbiorcy nie s ą informowani w umowach sprzeda ż y ciep ł a , w jaki sposób i na podstawie jakiego wzoru SPEC b ę dzie dokonywa ł tego szacunku. Tak wi ę c w konkretnym przypadku zastosowania przez SPEC przyj ę tego sposobu 14 szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen, odbiorcy ciep ł a nie mieliby mo ż liwo ś ci uiszczania op ł at za ciep ł o, które w danym okresie faktycznie zu ż yli. Przy przedmiotowym sposobie szacowania odbiorcy ciep ł a wnosz ą bowiem op ł aty zaliczkowe na poczet takiego zu ż ycia energii, jakie przewiduje dla nich SPEC, które mo ż e odbiega ć od zu ż ycia rzeczywistego. Przy ocenie stopnia uci ąż liwo ś ci szacowania przez SPEC zu ż ycia ciep ł a w oparciu o wzór przyj ę ty samodzielnie przez to przedsi ę biorstwo, nale ż y równie ż zwróci ć uwag ę , i ż w stosunkach mi ę dzy przedsi ę biorstwami energetycznymi a odbiorcami energii nie jest powszechnie przyj ę te szacowanie zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen. Poza SPEC, ż adne inne przedsi ę biorstwo energetyczne, maj ą ce siedzib ę na terenie województwa mazowieckiego nie szacuje zu ż ycia ciep ł a na koniec roku i przy zmianie cen (por.: pismo URE z dnia 20 maja 2003 r., s. 3). Potwierdza to tre ść umów sprzeda ż y ciep ł a, stosowanych przez takie przyk ł adowe przedsi ę biorstwa energetyczne (por.: za łą czniki do pisma URE z dnia 4 czerwca 2003 r.). W tym stanie rzeczy nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e SPEC nak ł ada na swoich odbiorców ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tego w stosunkach danego rodzaju. Maj ą c zapewnion ą mo ż liwo ść wyboru, odbiorcy ciep ł a nie skorzystaliby z pewno ś ci ą z us ł ug przedsi ę biorcy, który narzuca im mniej korzystny system szacowania zu ż ycia ciep ł a. W zwi ą zku z tym w pe ł ni uprawniony jest wniosek, i ż narzucony im przez SPEC warunek szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen w oparciu o przyj ę ty samodzielnie wzór ma charakter uci ąż liwy. O uci ąż liwo ś ci tego warunku sprzeda ż y ciep ł a w przypadku szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen ś wiadczy dodatkowo okoliczno ść , i ż nie zapewnia on mo ż liwo ś ci faktycznej kompensacji ró ż nic mi ę dzy szacunkiem a rzeczywistym zu ż yciem. Potwierdza to powo ł ywana wy ż ej opinia, sporz ą dzona przez Urz ą d Regulacji Energetyki (pismo URE z dnia 20 maja 2002 r.). Oznacza to, ż e w ostatecznym rozrachunku narzucony przez dostawc ę sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen nak ł ada na odbiorców wi ę ksze obci ąż enie finansowe w stosunku do takiego, w którym nie stosowano by szacowania w oparciu o przyj ę ty przez SPEC wzór, bowiem kolejne faktury wystawiane przez dostawc ę na koniec poszczególnych okresów rozliczeniowych nie uwzgl ę dniaj ą dokonanych przez odbiorców nadp ł at. Ad. b) Odmiennie przedstawia si ę kwestia uci ąż liwo ś ci przyj ę tego przez SPEC wzoru w przypadku szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku . W czasie post ę powania SPEC wyja ś ni ł o, i ż w przypadku szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku w nast ę pnych okresach rozliczeniowych nast ę puje dalsze rozliczenie nale ż no ś ci za okres, w którym SPEC dokonywa ł szacowania – na podstawie wskaza ń uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego. Tym samym oszacowana przez to przedsi ę biorstwo nale ż no ść za zu ż ycie ciep ł a na koniec danego roku (uwzgl ę dniona w fakturze „za grudzie ń ”) nie stanowi jedynego i ostatecznego rozliczenia za zu ż ycie ciep ł a za ten okres. Oznacza to, i ż w przypadku, gdyby szacunek zu ż ycia ciep ł a wykonany przez SPEC na koniec roku powodowa ł ewentualna nadp ł at ę b ą d ź niedop ł at ę w stosunku do faktycznego zu ż ycia za ten okres, odbiorca SPEC otrzyma zwrot dokonanej nadp ł aty najpó ź niej w fakturze „za stycze ń ” roku nast ę pnego. Nie jest warunkiem uci ąż liwym żą danie przez przedsi ę biorc ę zawieraj ą cego umowy o charakterze ci ą g ł ym, jak np. dostawa energii, zaliczkowego p ł acenia za dostaw ę . Z natury takich umów wynika niemo ż no ść równoczesnego spe ł nienia ś wiadczenia. Wprowadzenie systemu zaliczkowych p ł atno ś ci na gruncie przepisów ustawy antymonopolowej jest akceptowane, pod warunkiem, ż e – uwzgl ę dniaj ą c w szczególno ś ci takie elementy, jak okresy obj ę te zaliczkami, ich wielko ś ci i terminy p ł atno ś ci – wyrównuje istniej ą c ą bez tego systemu 15 nierównowag ę ś wiadcze ń , tj. nie powoduj ą powstania jednostronnie korzystniejszej dla dominanta sytuacji (E. Modzelewska-Wachal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 122 oraz wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 7 czerwca 2000 r., sygn. akt XVII Ama 83/99). Dokonawszy ca ł o ś ciowej oceny zasad rozlicze ń mi ę dzy SPEC a odbiorcami ciep ł a w przypadku szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku, uwzgl ę dniwszy okoliczno ść , i ż w przypadku szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku zwrot ewentualnej nadp ł aty b ą d ź niedop ł aty w stosunku do faktycznego zu ż ycia w tym okresie nast ę puje ju ż w kolejnym okresie rozliczeniowym, tj. w fakturze „za stycze ń ” roku nast ę pnego, Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż w ostatecznym rozrachunku narzucony przez SPEC sposób szacowania nie nak ł ada na odbiorców wi ę kszego obci ąż enia finansowego w stosunku do takiego, w którym ustalano by zu ż ycie ciep ł a na koniec roku na podstawie wskaza ń urz ą dze ń pomiarowo-rozliczeniowych. Oznacza to, i ż powy ż szy warunek sprzeda ż y ciep ł a nie ma charakteru uci ąż liwego dla odbiorców ciep ł a . Nieuzasadnione korzy ś ci , osi ą gane przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi. W relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci to korzy ś ci osi ą gane przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę kosztem kontrahenta, które pozostaj ą w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy (por. m.in.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt XVII Ama 26/99). Kwestie rozlicze ń mi ę dzy przedsi ę biorstwem energetycznym a odbiorcami ciep ł a reguluje powo ł ywane wy ż ej Rozporz ą dzenie taryfowe. Jednoznacznie stwierdza si ę w nim, i ż wysoko ść op ł at za ciep ł o oblicza si ę na podstawie odczytów wskaza ń uk ł adu pomiarowo- rozliczeniowego (§ 33 pkt 2 rozporz ą dzenia). Przedsi ę biorstwo energetyczne prowadzi rozliczenia z odbiorcami ciep ł a, odpowiednio do zakresu ś wiadczonych us ł ug dla poszczególnych grup taryfowych, na podstawie odczytów wskaza ń uk ł adów pomiarowo- rozliczeniowych (§ 31 ust. 1 ww. rozporz ą dzenia). Tym samym jako zasad ę przyj ę to okre ś lanie ilo ś ci zu ż ytego ciep ł a na podstawie rzeczywistej ilo ś ci ciep ł a pobranego przez odbiorc ę . Rozporz ą dzenie okre ś la sytuacje, w których w ramach wyj ą tku dopuszcza si ę dokonywanie przez przedsi ę biorstwo energetyczne szacunkowego rozliczenia ciep ł a zu ż ytego przez odbiorc ę . Katalog tych sytuacji zawarty zosta ł w jego § 37 ust. 1, który uzale ż nia to od uszkodzenia lub stwierdzenia nieprawid ł owych wskaza ń uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego, w okresie braku prawid ł owego pomiaru ilo ś ci i parametrów no ś nika ciep ł a. Powy ż szy katalog ma zastosowanie w sytuacjach wyj ą tkowych, które normalnie nie powinny mie ć miejsca. Ma on równie ż charakter zamkni ę ty i niew ą tpliwie nie przewiduje mo ż liwo ś ci odst ą pienia od okre ś lania przez przedsi ę biorstwo energetyczne nale ż no ś ci za dostarczone ciep ł o na podstawie wskaza ń uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego w zwi ą zku ze zmian ą cen lub w zwi ą zku z ko ń cem roku. W ocenie Prezesa Urz ę du powo ł ywany przepis zaprojektowano w ten sposób, aby zachowa ć wynik najbli ż szy realnemu zu ż yciu ciep ł a przez odbiorc ę ciep ł a i wyeliminowa ć potencjaln ą mo ż liwo ść pobierania przez przedsi ę biorstwo energetyczne zawy ż onej op ł aty za ciep ł o. W przypadku stosowania przez przedsi ę biorstwo energetyczne sposobu szacowania ilo ś ci zu ż ytego ciep ł a innego ni ż w § 37 ust. 2 ww. rozporz ą dzenia zachodzi obawa 16 uzyskiwania przez to przedsi ę biorstwo nieuzasadnionych korzy ś ci w zwi ą zku z mo ż liwo ś ci ą przeszacowania ilo ś ci zu ż ytego ciep ł a w stosunku do tej ilo ś ci, która mog ł aby wynika ć przy przyj ę ciu wzoru okre ś lonego w rozporz ą dzeniu. W ocenie Prezesa Urz ę du za nieuzasadnione mo ż na by uzna ć te korzy ś ci, których przedsi ę biorstwo energetyczne nie uzyska ł oby w przypadku stosowania legalnego wzoru okre ś lonego w ww. rozporz ą dzeniu. Informacje uzyskane w niniejszym post ę powaniu potwierdzaj ą , i ż przyj ę ty przez SPEC sposób szacowania zu ż ycia ciep ł a powoduje u poszczególnych odbiorców ciep ł a przeszacowania lub niedoszacowania w stosunku do wzoru z § 37 ust. 2 powo ł ywanego wy ż ej rozporz ą dzenia. Z przedstawionego przez SPEC w toku post ę powania w niniejszej sprawie wyliczenia szacunkowego zu ż ycia ciep ł a dla jednego z obiektów zaopatrywanych przez to przedsi ę biorstwo w energi ę ciepln ą za okres od dnia 20 grudnia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. wynika, i ż w przypadku dokonywania szacunku na podstawie wzoru okre ś lonego w § 37 ust. 2 ww. rozporz ą dzenia, wielko ść szacowanego zu ż ycia ciep ł a jest ni ż sza o 1,3539 GJ od ustalonej na podstawie wzoru stosowanego przez SPEC. (pismo SPEC z dnia 28 sierpnia 2002 r., s.1). A wskutek zastosowania stosowanego przez SPEC sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec 2001 r. SPEC zu ż ycie ciep ł a przez 43% odbiorców by ł o wy ż sze ni ż wynika ł oby to z zastosowania wzoru okre ś lonego w powo ł ywanym wy ż ej rozporz ą dzeniu (por.: za łą cznik nr 6 do pisma SPEC z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r.). Jak wynika z informacji przekazanych przez URE, w konkretnych okoliczno ś ciach sposób szacowania ciep ł a okre ś lony w Rozporz ą dzeniu taryfowym nie zapewnia jednak pe ł nej zgodno ś ci ze zu ż yciem ciep ł a, jakie wynika ł oby ze wskaza ń urz ą dzenia pomiarowo- rozliczeniowego. Wzór ten zosta ł bowiem wprowadzony w celu zast ę pczego ustalania zu ż ycia ciep ł a w pewnych nadzwyczajnych okoliczno ś ciach (jak uszkodzenie lub nieprawid ł owo ś ci wskaza ń uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego) i pó ź niejszej weryfikacji (pismo URE z dnia 20 maja 2003 r., s. 1-2). Jednak ż e w czasie post ę powania samo SPEC przyzna ł o, i ż mo ż e dochodzi ć do zawy ż ania szacunkowo ustalanego zu ż ycia ciep ł a w stosunku do faktycznego zu ż ycia – w zwi ą zku z szacowaniem zu ż ycia ciep ł a w oparciu o wdro ż ony przez to przedsi ę biorstwo wzór. SPEC poinformowa ł o równie ż , i ż w konkretnym przypadku zu ż ycie ciep ł a oszacowane na podstawie ww. wzoru mo ż e odbiega ć od faktycznego zu ż ycia o kilka GJ (pismo SPEC z dnia 23 wrze ś nia 2002 r., s. 2). Potwierdza to równie ż analiza wzoru SPEC dokonana przez URE (por.: pismo URE z dnia 20 maja 2003 r., s. 2). URE podkre ś li ł , ż e „ nieuzasadnione korzy ś ci, poprzez zawy ż anie szacunkowym ustaleniem zu ż ycia ciep ł a, przedsi ę biorstwo energetyczne mog ł oby uzyskiwa ć w przypadku, gdy kolejna taryfa dla ciep ł a by ł a ni ż sza od taryfy poprzednio obowi ą zuj ą cej. W takim przypadku przedsi ę biorstwo energetyczne zawy ż aj ą c ilo ść dostarczonego w danym okresie ciep ł a mog ł oby uzyska ć nieuzasadnione korzy ś ci ”. W takiej sytuacji przedsi ę biorstwo energetyczne uzyskuje bowiem wy ż szy przychód, ni ż w przypadku faktycznego ustalania zu ż ycia ciep ł a (pismo URE z dnia 20 maja 2002 r.). Powy ż sze informacje ś wiadcz ą , i ż stosowany przez SPEC wzór nie pozwala na oszacowanie zu ż ytego ciep ł a w rzeczywistej ilo ś ci. W poszczególnych przypadkach stosowany przez SPEC sposób szacowania wykazuje wy ż sze lub ni ż sze zu ż ycie ciep ł a w stosunku do zu ż ycia rzeczywistego. Ad. a) W ocenie Prezesa Urz ę du stosowanie przez SPEC przyj ę tego przez siebie sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen stwarza temu przedsi ę biorcy mo ż liwo ść uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci. 17 Ź ród ł o nieuzasadnionych korzy ś ci SPEC tkwi w mo ż liwo ś ci uzyskiwania przez SPEC zwi ę kszonych przychodów z tytu ł u dostarczania energii cieplnej, uiszczanych przez odbiorców przy zmianie cen, gdy zu ż ycie ciep ł a jest szacowane na podstawie przyj ę tego przez SPEC wzoru. Osi ą ganie przez SPEC nieuzasadnionych korzy ś ci umo ż liwiaj ą przyj ę te w tym wzorze rozwi ą zania, które, jak stwierdzono w post ę powaniu w niniejszej sprawie, naruszaj ą ce zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron. Z informacji przekazanych przez SPEC wynika, i ż nie zastosowa ł o dot ą d kwestionowanego w niniejszej decyzji sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen. Oznacza to, i ż jak dot ą d ż aden klient SPEC nie zosta ł poszkodowany wskutek zastosowania przez tego przedsi ę biorc ę kwestionowanego sposobu. Jednak ż e SPEC dwukrotnie szacowa ł o zu ż ycie ciep ł a w kwestionowany tu sposób na koniec roku . Wobec tego przy ocenie skutków, jakie dla odbiorców ciep ł a wywiera szacowanie przez SPEC zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen, Prezes Urz ę du pos ł u ż y ł si ę zebranymi w toku niniejszego post ę powania informacjami o skutkach wywieranych przy szacowaniu na koniec roku. Z powo ł ywanych ju ż w niniejszej decyzji danych wynika, i ż stosowany przez SPEC sposób szacowania praktycznie uniemo ż liwia uzyskania wyniku to ż samego z rzeczywistym zu ż yciem ciep ł a. Przy szacowaniu zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen w oparciu o wdro ż ony przez SPEC wzór, mo ż e dochodzi ć do zawy ż ania szacunkowo ustalanego zu ż ycia ciep ł a – w stosunku do faktycznego zu ż ycia, które w konkretnym przypadku mo ż e odbiega ć od faktycznego zu ż ycia w tym okresie o kilka GJ (pismo SPEC z dnia 23 wrze ś nia 2002 r., s. 2). A wskutek zastosowania przez SPEC w kwestionowany tu sposobu na koniec 2001 r., spo ś ród 1544 odbiorców ciep ł a, których zu ż ycie ciep ł a SPEC w tym czasie oszacowa ł o, w przypadku 672 (co stanowi 43% odbiorców , których zu ż ycie ciep ł a SPEC w tym czasie oszacowa ł ) zu ż ycie ciep ł a by ł o wy ż sze ni ż wynika ł oby to z zastosowania wzoru okre ś lonego w Rozporz ą dzeniu taryfowym. Natomiast w przypadku niemal 57% odbiorców zu ż ycie ciep ł a by ł o ni ż sze ni ż wynika ł oby to z zastosowania wzoru z Rozporz ą dzenia taryfowego (za ł . nr 6 do pisma SPEC z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r.). Równocze ś nie nie zaistnia ł y takie przypadki, dla których szacunkowe zu ż ycie wyliczone na podstawie wzoru przyj ę tego przez SPEC i przyj ę tego w ww. rozporz ą dzeniu by ł yby równe, co SPEC t ł umaczy du żą dok ł adno ś ci ą oblicze ń (pismo SPEC z dnia 29 stycznia 2003 r.). Jak wynika z wyja ś nie ń SPEC, w ka ż dym przypadku szacowania zu ż ycia ciep ł a, w nast ę pnych okresach rozliczeniowych nast ę puje dalsze rozliczenie nale ż no ś ci za okres, w którym SPEC dokonywa ł szacowania – ju ż na podstawie wskaza ń uk ł adu pomiarowo- rozliczeniowego. Oszacowana przez to przedsi ę biorstwo energetyczne nale ż no ść za zu ż ycie ciep ł a nie stanowi zatem jedynego i ostatecznego rozliczenia za zu ż ycie ciep ł a za ten okres. Jednak ż e nale ż y zauwa ż y ć , i ż w rzeczywisto ś ci w przypadku szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen SPEC nie ma mo ż liwo ś ci dokonania w nast ę pnym okresie rozliczeniowym ca ł kowitego rozliczenia ciep ł a zu ż ytego w okresie, gdy mia ł o miejsce szacowanie ciep ł a. W kolejnym okresie rozliczeniowym obowi ą zuj ą ju ż bowiem nowe stawki op ł at za energi ę . Zatem w przypadku zarówno przeszacowania jak i niedoszacowania, w kolejnym okresie (w którym obowi ą zuj ą ju ż nowe ceny) odbiorca zawsze b ę dzie p ł aci ł wed ł ug innych stawek ni ż te, które obowi ą zywa ł y w chwili zu ż ycia ciep ł a. Taka sytuacja rodzi dla SPEC mo ż liwo ść uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci kosztem odbiorców ciep ł a, wobec których zastosowany przez SPEC sposób szacowania ciep ł a wskaza ł zu ż ycie ciep ł a ni ż sze od faktycznego – gdy obowi ą zuj ą ca w kolejnym okresie rozliczeniowym op ł ata za ciep ł o jest wy ż sza ni ż w okresie szacowania . W opisanej sytuacji w fakturze za kolejny okres rozliczeniowy odbiorca SPEC uiszcza bowiem, wed ł ug nowych wy ż szych stawek, op ł at ę za ciep ł o zu ż yte w okresie po zmianie cen oraz – za 18 niedoszacowane ciep ł o, które faktycznie zu ż y ł w okresie, w którym dokonywano szacowania (kiedy obowi ą zywa ł y jeszcze stare ni ż sze ceny), które nie zosta ł o uwzgl ę dnione w niedok ł adnym szacunku za ten okres. Szacowanie zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen rodzi równie ż dla SPEC mo ż liwo ść uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci kosztem odbiorców ciep ł a, wobec których zastosowany przez SPEC sposób szacowania ciep ł a wskaza ł zu ż ycie ciep ł a wy ż sze od faktycznego – gdy obowi ą zuj ą ca w kolejnym okresie rozliczeniowym op ł ata za ciep ł o jest ni ż sza ni ż w okresie szacowania . W opisanej sytuacji w fakturze za okres szacowania odbiorca SPEC uiszcza bowiem, wed ł ug obowi ą zuj ą cych w tym okresie wy ż szych stawek, op ł at ę za jeszcze niezu ż yte ciep ł o, które zu ż yje dopiero w kolejnym okresie. W przypadku rozlicze ń na podstawie odczytu wskaza ń urz ą dze ń pomiarowo-rozliczeniowych, odbiorca zap ł aci ł by za to ciep ł o dopiero w kolejnym okresie rozliczeniowym – i to wed ł ug nowych ni ż szych stawek. W tym stanie rzeczy przedsi ę biorstwo energetyczne mo ż e uzyskiwa ć nieuzasadnione korzy ś ci w przypadku, gdy kolejna nowa taryfa ciep ł a jest ni ż sza od taryfy poprzednio obowi ą zuj ą cej (por.: pismo URE z dnia 20 maja 2002 r.). Oznacza to, ż e wprowadzenie przez SPEC szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen nie wyrównuje odbiorcy ciep ł a istniej ą cej w takim przypadku nierównowagi ś wiadcze ń . Powoduje to powstanie po stronie SPEC jednostronnie korzystniejszej sytuacji (por.: E. Modzelewska-Wachal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 122). Nale ż y równocze ś nie zauwa ż y ć , ż e przy szacowaniu zu ż ycia ciep ł a w przyj ę ty przez SPEC sposób, przedsi ę biorca ten nie b ę dzie uzyskiwa ł nieuzasadnionych korzy ś ci kosztem odbiorców, wobec których zastosowany przez SPEC sposób szacowania ciep ł a wskaza ł zu ż ycie ciep ł a wy ż sze od faktycznego – w przypadku, gdy obowi ą zuj ą ca w kolejnym okresie rozliczeniowym op ł ata za ciep ł o jest wy ż sza ni ż w okresie szacowania . W opisanej sytuacji w fakturze za okres szacowania odbiorca SPEC uiszcza bowiem, wed ł ug obowi ą zuj ą cych w tym okresie wy ż szych stawek, op ł at ę za jeszcze niezu ż yte ciep ł o, które zu ż yje dopiero w kolejnym okresie. W przypadku rozlicze ń na podstawie odczytu wskaza ń urz ą dze ń pomiarowo-rozliczeniowych, odbiorca zap ł aci ł by za to ciep ł o dopiero w kolejnym okresie rozliczeniowym – lecz wed ł ug nowych wy ż szych stawek. Odbiorca zap ł aci ł by wówczas wi ę cej, ni ż w przypadku oszacowania zu ż ycia ciep ł a przez SPEC. Szacowanie zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen nie rodzi tak ż e dla SPEC mo ż liwo ś ci uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci kosztem odbiorców, wobec których zastosowany przez SPEC sposób szacowania ciep ł a wskaza ł zu ż ycie ciep ł a wy ż sze od faktycznego – w przypadku, gdy obowi ą zuj ą ca w kolejnym okresie rozliczeniowym op ł ata za ciep ł o jest ni ż sza ni ż w okresie szacowania . W opisanej sytuacji w fakturze za kolejny okres rozliczeniowy odbiorca SPEC uiszcza bowiem, wed ł ug nowych ni ż szych stawek, op ł at ę za ciep ł o zu ż yte w okresie po zmianie cen oraz – za ciep ł o, które faktycznie zu ż y ł w okresie, w którym dokonywano szacowania (kiedy obowi ą zywa ł y jeszcze stare wy ż sze ceny), które nie zosta ł o uwzgl ę dnione w niedok ł adnym szacunku za ten okres. W takiej sytuacji odbiorca zap ł aci ł by wi ę cej, ni ż w przypadku oszacowania zu ż ycia ciep ł a przez SPEC. Z przedstawionych wy ż ej okoliczno ś ci wynika jednoznacznie, i ż zawsze wówczas gdy SPEC zastosowa ł oby przyj ę ty samodzielnie sposób szacowania przy zmianie cen, niezale ż nie od tego czy ceny po okresie szacowania by ł yby mniejsze czy wi ę ksze – cz ęść klientów SPEC zap ł aci ł aby za zu ż yte ciep ł o wi ę cej ni ż w przypadku, gdyby nale ż no ść zosta ł a ustalona na podstawie rzeczywistych wskaza ń urz ą dze ń pomiarowo-rozliczeniowych. Natomiast cz ęść klientów SPEC zap ł aci ł aby za zu ż yte ciep ł o mniej, co oznacza, ż e w takich sytuacjach to SPEC w rzeczywisto ś ci ponosi ł by ci ęż ar, którym w normalnych okoliczno ś ciach byliby 19 obci ąż eni jego klienci. Okoliczno ść , i ż cz ęś ciowym skutkiem przyj ę tego przez SPEC sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen jest zwolnienie z konieczno ś ci uiszczania cz ęś ci kosztu zu ż ytego ciep ł a cz ęś ci odbiorców jest bez znaczenia dla oceny, czy wskutek opisanej praktyki, SPEC mog ł o uzyskiwa ć nieuzasadnione korzy ś ci. W tej mierze Prezes Urz ę du podziela stanowisku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który w wyroku z dnia 30 czerwca 2003 r. uzna ł , i ż „to czy w ostatecznym rozrachunku [przedsi ę biorca] poniós ł strat ę czy te ż odniós ł zysk wskutek podj ę tej decyzji nie ma znaczenia dla oceny, ż e jedna z konsekwencji tej ż e decyzji by ł o finansowe poszkodowanie cz ęś ci (…) odbiorców” (wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 czerwca 2003 r., sygn. akt XVII Ama 66/02). Przyj ę te przez przedsi ę biorc ę warunki umów mog ą zosta ć uznane za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy w przypadku kumulatywnego spe ł nienia wszystkich przes ł anek okre ś lonych w tym przepisie. W niniejszej decyzji Prezes Urz ę du wykaza ł , i ż w przypadku przyj ę tego przez SPEC sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki konieczne do stwierdzenia naruszenia zakazu okre ś lonego w ww. przepisie. W tym stanie rzeczy nale ż a ł o stwierdzi ć , i ż w wyniku przyj ę cia w umowach sprzeda ż y ciep ł a postanowie ń umo ż liwiaj ą cych mu szacowanie zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen w sposób przynosz ą cy nieuzasadnione korzy ś ci, przedsi ę biorca ten dopu ś ci ł si ę na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej w Warszawie stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. b) Ocena narzuconego przez SPEC odbiorcom ciep ł a sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku wskazuje, i ż w nie stwarza on SPEC mo ż liwo ś ci uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci. Jak wyja ś niono to wy ż ej, w przypadku szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku w nast ę pnych okresach rozliczeniowych nast ę puje dalsze rozliczenie nale ż no ś ci za okres, w którym SPEC dokonywa ł szacowania zu ż ycia ciep ł a. Oszacowana przez to przedsi ę biorstwo nale ż no ść za zu ż ycie ciep ł a na koniec danego roku nie stanowi jedynego i ostatecznego rozliczenia za zu ż ycie ciep ł a za ten okres. Tym samym w przypadku, gdyby szacunek zu ż ycia ciep ł a wykonany przez SPEC na koniec roku powodowa ł ewentualn ą nadp ł at ę b ą d ź niedop ł at ę w stosunku do faktycznego zu ż ycia za ten okres, odbiorca SPEC otrzyma zwrot dokonanej nadp ł aty najpó ź niej w fakturze „za stycze ń ” roku nast ę pnego. S ą d Antymonopolowy zaakceptowa ł wprowadzony przez przedsi ę biorstwo energetyczne sze ś ciomiesi ę czny cykl rozlicze ń nale ż no ś ci za zu ż yt ą energi ę uznaj ą c, ż e w zwi ą zku z tym przedsi ę biorstwo to faktycznie nie osi ą gn ęł o nieuzasadnionych korzy ś ci, nieekwiwalentne do wymiaru dostarczanej energii elektrycznej (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 20 maja 2002 r., sygn. akt XVII Ama 92/01). W tym ś wietle przedsi ę biorstwo energetyczne nie uzyskuje nieuzasadnionych korzy ś ci, gdy w wyj ą tkowych przypadkach (na koniec roku) ustala nale ż no ść odbiorcy za zu ż yte ciep ł o w oparciu o szacunek, który jest nast ę pnie rozliczany w fakturze za kolejny miesi ą c. Oznacza to, i ż równie ż w przedmiotowej sprawie nie mo ż na zarzuci ć SPEC uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci w zwi ą zku z szacowaniem zu ż ycia ciep ł a na koniec roku. W przypadku bowiem przeszacowania przez SPEC zu ż ycia ciep ł a za ten okres, SPEC dokonuje rozliczenia nadp ł aconej kwoty ju ż w nast ę pnym okresie rozliczeniowym, tzn. w fakturze „za stycze ń ” roku nast ę pnego. 20 Z powy ż szych okoliczno ś ci wynika, i ż w przypadku stosowania przez SPEC sposobu szacowania zu ż ycia ciep ł a na koniec roku nie zosta ł y spe ł nione dwie przes ł anki konieczne do stwierdzenia naruszenia zakazu narzucania uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci (art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Jak wykazano w niniejszej decyzji, ww. stosowany przez SPEC warunek sprzeda ż y ciep ł a nie ma charakteru uci ąż liwego, jak równie ż nie przynosi temu przedsi ę biorcy nieuzasadnionych korzy ś ci. Tymczasem stosowane przez przedsi ę biorc ę warunki umów mog ą zosta ć uznane za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy jedynie w przypadku kumulatywnego spe ł nienia wszystkich przes ł anek okre ś lonych w tym przepisie. Tym samym z zebranych w czasie post ę powania informacji wynika, ż e szacuj ą c zu ż ycie ciep ł a na koniec roku w oparciu o przyj ę ty przez SPEC sposób, SPEC nie naruszy ł o zakazu okre ś lonego w art. 8 ust 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W zwi ą zku z powy ż szym w niniejszej sprawie nale ż a ł o nie stwierdzi ć stosowania przez SPEC praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej w Warszawie na skutek narzucania uci ąż liwych warunków umów sprzeda ż y ciep ł a polegaj ą cych na szacowaniu zu ż ycia ciep ł a na koniec roku w sposób przynosz ą cy SPEC nieuzasadnione korzy ś ci. Nale ż y zatem uzna ć , i ż SPEC w tym zakresie nie stosuje praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y do dziedziny prawa publicznego, a prawo to ma na celu ochron ę interesu ogólnospo ł ecznego. Zgodnie z tre ś ci ą art. 1 ust. 1 tej ustawy, okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowane w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. W czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urz ę du jest tym samym rzecznikiem interesu publicznego. Wynika to równie ż z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – m.in. z art. 7 k.p.a. Decyzja administracyjna mo ż e bowiem dotyczy ć nie tylko stron, lecz jej skutki mog ą rozci ą ga ć si ę tak ż e na inne osoby – osoby fizyczne, jednostki organizacyjne (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 57). W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, ż e nie wszystkie zachowania przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, nawet formalnie podlegaj ą ce literze prawa, uzasadniaj ą uruchomienie przewidzianych przez ni ą instrumentów. Powinno to nast ę powa ć tylko wówczas, gdy w nast ę pstwie zachowa ń naruszaj ą cych ustaw ę zagro ż ony jest interes ogólnospo ł eczny. Naruszenie za ś tego interesu ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie gdy te dzia ł ania wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 stycznia 1991 r., sygn. akt XV Ama 8/90; S. Gronowski: Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 1-2). Poj ę cie naruszenia interesu publicznoprawnego nie mo ż e by ć jednak pojmowane w sposób mechaniczny i oceniane ilo ś ciowo. W niniejszej sprawie dowiedziono, i ż SPEC stosuje praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej w Warszawie. Przyj ę cie przez SPEC w umowach sprzeda ż y ciep ł a postanowie ń umo ż liwiaj ą cych mu szacowanie zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen w sposób przynosz ą cy mu 21 nieuzasadnione korzy ś ci, przedsi ę biorca ten dopu ś ci ł si ę na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej w Warszawie stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym stanie rzeczy w ocenie Prezesa Urz ę du bezsprzeczne jest, i ż w niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia interesu publicznego. Nie ma przy tym znaczenia okoliczno ść , i ż do chwili wydania niniejszej decyzji SPEC nie skorzysta ł o z uprawnie ń , jakie mu daj ą podpisane z odbiorcami umowy sprzeda ż y ciep ł a i nie szacowa ł o zu ż ycia ciep ł a przy zmianie cen. SPEC dopu ś ci ł o si ę bowiem naruszenia interesu publicznego ju ż przez sam fakt stworzenia sobie mo ż liwo ś ci uzyskiwania w przysz ł o ś ci nieuzasadnionych korzy ś ci – kosztem swoich klientów. Orzekaj ą c w niniejszej sprawie Prezes Urz ę du odst ą pi ł od na ł o ż enia na SPEC kary pieni ęż nej, o jakiej mowa w art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z ww. przepisem Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci od 1 000 do 5 000000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Wzi ę to pod uwag ę fakt, ż e SPEC dotychczas nie osi ą gn ęł o z tytu ł u stwierdzonej praktyki nieuzasadnionych korzy ś ci, albowiem mimo stworzenia sobie takiej, sprzecznej z prawem mo ż liwo ś ci szacowania zu ż ycia ze szkod ą dla kontrahentów, w praktyce przedsi ę biorca ten nigdy z niej nie skorzysta ł . Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem niniejszej Delegatury. Otrzymuje: Sto ł eczne Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej S.A. ul. Batorego 2 02-591 WARSZAWA 22