RPZ-2/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl RPZ- 411/11/05/KO RPZ- 411/7/05/KO Pozna ń , dnia 13 lutego 2006 r. DECYZJA Nr RPZ 2/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 roku w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. 2002 r. Nr 18 poz. 172; Dz. U. 2003 r. Nr 6, poz. 68), - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Miastu i Gminie Oborniki (RPZ -411/11/05/KO), na podstawie art. 9 ustawy z o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę dzia ł ania Miasta i Gminy Oborniki za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Miasto i Gmin ę Oborniki pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug wywozu i sk ł adowania odpadów komunalnych na terenie Miasta i Gminy Oborniki poprzez : − narzucanie przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Miasta i Gminy Oborniki dowolnych i ra żą co krótkich terminów obowi ą zywania zezwole ń na wykonywanie ww. dzia ł alno ś ci oraz − odmawianie niektórym z tych przedsi ę biorców dost ę pu do Gminnego Wysypiska Odpadów w U ś cikówcu, przeciwdzia ł aj ą c tym samym ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na rynku odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Miasta i Gminy Oborniki, co stanowi naruszenie art. 8 ust. 2 pkt. 5ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 2. Po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalno – Transportowych Vikom Iwona Kubera i Rafa ł Kubera spó ł ka jawna przeciwko Miastu i Gminie Oborniki (RPZ -411/7/05/KO), na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie stwierdza si ę stosowania przez Miasto i Gmin ę Oborniki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , stanowi ą cej naruszenie art. 8 ust. 2 pkt. 8 ustawy, polegaj ą cej na podziale rynków wg kryteriów terytorialnych, czego przejawem mia ł y by ć dzia ł ania polegaj ą ce na uprzywilejowaniu podmiotów z terenu miasta i gminy Oborniki w zakresie okresów, na które przyznawane s ą zezwolenia na odbieranie odpadów z terenu Miasta i Gminy Oborniki, oraz w zakresie wydawania zezwole ń na sk ł adowanie odpadów na Gminnym Wysypisku Odpadów w U ś cikówcu. 3. zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku ze stwierdzeniem stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy nak ł ada si ę na Miasto i Gmin ę Oborniki kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 23 882 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia trzy tysi ą ce osiemset osiemdziesi ą t dwa z ł ote), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. 4. na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obci ąż a si ę Miasto i Gmin ę Oborniki kosztami post ę powania antymonopolowego w wysoko ś ci 70 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ą t z ł otych). Uzasadnienie W dniu 27 wrze ś nia 2005 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalno – Transportowych „VIKOM” Iwona Kubera i Rafa ł Kubera spó ł ka jawna z siedzib ą w Poznaniu (dalej: VIKOM) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Miastu i Gminie Oborniki (dalej: Gmina). Wnioskodawca zarzuci ł Gminie stosowanie praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, wype ł niaj ą cej przes ł anki art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: Ustawa), poprzez podzia ł rynków wg kryteriów terytorialnych, czego przejawem s ą dzia ł ania polegaj ą ce na uprzywilejowaniu podmiotów z terenu miasta i gminy Oborniki w zakresie okresów, na które przyznawane s ą zezwolenia na odbieranie odpadów z terenu miasta i gminy Oborniki, oraz w zakresie wydawania zezwole ń na sk ł adowanie odpadów na Gminnym Wysypisku Odpadów w U ś cikówcu. Poniewa ż za łą czone do wniosku dowody uzasadnia ł y podejrzenie naruszenia ww. przepisu, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) wszcz ął post ę powanie antymonopolowe przeciwko Gminie. Po przeanalizowaniu materia ł ów do łą czonych do wniosku Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e dzia ł ania Gminy mog ą narusza ć tak ż e przepis art. 8 ust. 2 pkt. 5 Ustawy. W zwi ą zku z tym, zgodnie z art. 44 ust. 1 Ustawy, w dniu 8 listopada 2005 r., Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe przeciwko Gminie, w zwi ą zku nadu ż ywaniem pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania wywozu i sk ł adowania odpadów komunalnych poprzez dzia ł ania polegaj ą ce m. in. na arbitralnym i nierównym traktowaniu podmiotów ś wiadcz ą cych us ł ugi odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie gminy Oborniki. Zarzut ten zosta ł postanowieniem z dnia 20 stycznia 2006 r., zmieniaj ą cym postanowienie z dnia 8 listopada 2005 r. opisany jako: narzucanie przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Miasta i Gminy Oborniki dowolnych i ra żą co krótkich terminów obowi ą zywania zezwole ń na wykonywanie ww. dzia ł alno ś ci oraz odmawianie niektórym z tych przedsi ę biorców dost ę pu do Gminnego Wysypiska Odpadów w U ś cikówcu. 2 Postanowieniem z dnia 8 listopada 2005 r., Prezes Urz ę du po łą czy ł post ę powanie wszcz ę te na wniosek VIKOM oraz wszcz ę te z urz ę du celem przeprowadzenia jednego post ę powania dowodowego. W odpowiedzi na zarzuty sformu ł owane we wniosku oraz w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Gmina podnios ł a, i ż ró ż nicowanie przedsi ę biorców nie ma miejsca. Zezwolenia dla podmiotów posiadaj ą cych siedzib ę na terenie Gminy Oborniki tj. firmy EKOTECH z Ro ż nowa oraz Spó ł dzielni Kó ł ek Rolniczych z Obornik zosta ł y wydane w latach 2000 i 2001, za ś wydawanie zezwole ń dla pozosta ł ych podmiotów, tj. spó ł ki VIKOM, a tak ż e przedsi ę biorców: Transport Ci ęż arowy M. Friebe z Poznania, REMONDIS – Sanitech – Pozna ń sp. z o.o. z Poznania, ALKOM Firma Handlowo – Us ł ugowa z Poznania, Zak ł adu Gospodarki Komunalnej SUCHY LAS w Suchym Lesie oraz ALTRANS Przedsi ę biorstwo Us ł ugowo – Transportowe z Poznania nast ę powa ł o od roku 2003. Gmina stwierdzi ł a, i ż takie dzia ł ania s ą uzasadnione przepisami znowelizowanej ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. 2000, nr 62 poz. 628 ze zm.), która nakazywa ł a prowadzenie gospodarki odpadami zgodnie z opracowanym Gminnym Planem Gospodarki Odpadami. Plan taki gminy winny opracowa ć do dnia 31.12.2004 r. W opinii Gminy wydawanie decyzji na okres d ł u ż szy jest sprzeczne z za ł o ż eniami powy ż szej ustawy. Z kolei Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. z siedzib ą w Obornikach jest spó ł k ą utworzon ą przez Gmin ę m. in. w celu wykonywania obowi ą zkowego zadania w ł asnego jakim jest zapewnienie czysto ś ci i porz ą dku na swoim terenie. Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach, podmioty takie nie maj ą obowi ą zku uzyskania zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci. Zarzut braku zgody na sk ł adowanie odpadów na Gminnym Wysypisku Odpadów w U ś cikówcu Gmina uzna ł a za bezzasadny, gdy ż w wydawanych przez siebie zezwoleniach na odbieranie odpadów komunalnych z terenu Miasta i Gminy Oborniki ustalone zosta ł y miejsca sk ł adowania odpadów tj. wysypiska odpadów m. in. w Czmoniu, Mnichach oraz Suchym Lesie. Gmina podnios ł a, i ż przedsi ę biorca, który uzyska ł zezwolenie na wywóz odpadów, nie mo ż e wywozi ć ich na wysypiska inne ni ż okre ś lone w zezwoleniu, gdy ż mo ż e to skutkowa ć cofni ę ciem tego ż zezwolenia. Do zarzutów odnios ł o si ę równie ż Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. z siedzib ą w Obornikach (dalej: PGKiM) – zarz ą dca Gminnego Wysypiska Odpadów w U ś cikówcu. PGKiM podkre ś li ł , i ż przepis art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci jest przepisem fakultatywnym, a wi ę c burmistrz mo ż e, ale nie musi wydawa ć zezwolenia na odbiór odpadów komunalnych, za ś okres 10 – letni jest okresem maksymalnym, a burmistrz ma pe ł n ą swobod ę w okre ś laniu czasu obowi ą zywania swoich decyzji. Przedsi ę biorstwo podnios ł o równie ż , ż e udzia ł firmy VIKOM na rynku us ł ug wywozu odpadów komunalnych wynosi ł w 2004 r. oko ł o 50%, za ś pozosta ł e firmy, pomimo uzyskania zezwolenia, nie prowadz ą na terenie Gminy dzia ł alno ś ci. Przedsi ę biorstwo o ś wiadczy ł o ponadto, ż e utworzone na pocz ą tku lat 90 – tych Gminne Wysypisko jest obecnie zape ł nione w 90%, a planowany termin zamkni ę cia wysypiska nast ą pi za oko ł o 1-1,5 roku. Obowi ą zkiem PGKiM jest nie dopu ś ci ć do sk ł adowania odpadów pochodz ą cych z terenów innych ni ż Miasto i Gmina Oborniki. Poniewa ż firma VIKOM prowadzi dzia ł alno ść tak ż e m. in. na terenie Miasta Poznania, Przedsi ę biorstwo nie mo ż e wiedzie ć , czy odpady z terenu Poznania nie s ą wwo ż one na teren Wysypiska, a samo nie jest w stanie tego skontrolowa ć . Poza tym, wysypisko nie jest przystosowane do przyjmowania odpadów sprasowanych przez ś mieciarki, a w takiej formie 3 s ą one przywo ż one przez samochody firmy VIKOM. PGKiM podniós ł równie ż , i ż brak wagi na wysypisku uniemo ż liwia dok ł adn ą kontrol ę ilo ś ci wwo ż onych odpadów i mo ż e doprowadzi ć do konfliktów pomi ę dzy pracownikami wysypiska a kierowcami ś mieciarek firmy VIKOM. Pismem z dnia 9 grudnia 2005 r. PGKiM uzupe ł ni ł wyja ś nienia w zakresie informacji dotycz ą cych samego wyspiska. W pi ś mie tym PGKiM poda ł , i ż podmioty zamierzaj ą ce sk ł adowa ć odpady na wysypisku w U ś cikówcu, musz ą wcze ś niej mie ć zezwolenie burmistrza Obornik na odbieranie odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie Gminy. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), pismem z dnia 25 stycznia 2006 r. strony zosta ł y poinformowane o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W dniu 6 lutego 2006 r. Gmina skorzysta ł a z ww. mo ż liwo ś ci poprzez swoich pe ł nomocników tj. p. Henryka Lewandowskiego – Prezesa PGKiM oraz p. Ew ę G ą siorek – radc ę prawnego (pe ł nomocnictwa w aktach). Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.), [dalej: ustawa o utrzymaniu czysto ś ci], utrzymanie czysto ś ci i porz ą dku w gminach nale ż y do obowi ą zkowych zada ń w ł asnych gminy, która tworzy warunki niezb ę dne do wykonywania prac zwi ą zanych z utrzymaniem czysto ś ci na jej terenie. W celu realizacji tego zadania w latach 1990 – 1994 Gmina zbudowa ł a sk ł adowisko odpadów komunalnych w U ś cikówcu (na terenie Gminy), za ś w 1994 roku utworzone zosta ł o Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w formie spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci, w której Gmina posiada wi ę kszo ść udzia ł ów. Przedsi ę biorstwo to ś wiadczy m. in. us ł ugi w zakresie wywozu odpadów komunalnych, a tak ż e zarz ą dza Gminnym Wysypiskiem Odpadów w U ś cikówcu. W my ś l art. 7 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci, jednym z warunków ś wiadczenia na terenie gminy us ł ug odbierania (usuwania) odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci jest uzyskanie zezwolenia na ś wiadczenie tego rodzaju us ł ug. Zezwolenie to, zgodnie z art. 7 ust. 2 i ust. 6 w/w ustawy, wydawane jest przez organy gminy na wniosek przedsi ę biorcy, który posiada ś rodki techniczne odpowiednie do ś wiadczenia tego rodzaju dzia ł alno ś ci. Warunki jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o wydanie zezwolenia okre ś la art. 8 tej ż e ustawy. Natomiast art. 9 ust. 1c tej ż e ustawy stanowi, co mo ż e by ć podstaw ą odmowy w/w zezwolenia. Us ł ugi odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie Gminy maj ą prawo ś wiadczy ć : − Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. z siedzib ą w Obornikach − Spó ł dzielnia Kó ł ek Rolniczych z Obornik − Firma EKO-TECH Zbigniew Ł awniczak z Ro ż nowa − P.U.K.T. VIKOM z siedzib ą w Poznaniu − Marek Friebe „Transport Ci ęż arowy” z Poznania − F.H.U. ALKOM Henryk Sienkiewicz z Poznania 4 − Z.G.K. SUCHY LAS z Suchego Lasu PGKiM dzia ł a bez zezwolenia, gdy ż zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci, gminne jednostki organizacyjne prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie odbierania odpadów komunalnych nie maj ą obowi ą zku uzyskania go. Musz ą jednak spe ł nia ć warunki, jakie stawia si ę przedsi ę biorstwom ubiegaj ą cym si ę o zezwolenie. Spó ł dzielnia Kó ł ek Rolniczych oraz EKO-TECH dzia ł aj ą na podstawie zezwole ń wydanych w latach 2000 i 2001. Zezwolenia te zosta ł y wydane na okres 10 lat. Pozostali przedsi ę biorcy dzia ł aj ą na podstawie krótkoterminowych zezwole ń , wydawanych na okresy od 2 miesi ę cy do 1 roku. W latach 2004 – 2005 zezwolenia te by ł y wydawane nast ę puj ą cym przedsi ę biorcom: - VIKOM i M. Friebe na okresy: 1 lipca – 31 sierpnia 2004, 1 wrze ś nia – 31 pa ź dziernika 2004, 1 listopada – 31 grudnia 2004, 1 stycznia – 31 grudnia 2005; - ALKOM na okres 6 stycznia – 31 grudnia 2005, przy czym spó ł ka nie korzysta z udzielonego zezwolenia. - ZGK SUCHY LAS na okresy: 8 czerwca – 31 sierpnia 2004, 1 wrze ś nia – 31 pa ź dziernika 2004, 13 stycznia – 31 grudnia 2005. Spó ł ka REMONDIS – Sanitech sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu posiada ł a zezwolenie na okres 6 pa ź dziernika – 31 grudnia 2004. Uzyska ł a tak ż e zezwolenie na okres 1 stycznia – 31 sierpnia 2005 r., ale nie wykonywa ł a na jego podstawie dzia ł alno ś ci na terenie Gminy. P.U.T. ALTRANS posiada ł o zezwolenie na okres od 16 sierpnia – 31 pa ź dziernika 2004 r., pó ź niej nie wyst ę powa ł o o jego przed ł u ż enie. Zgodnie z tre ś ci ą wydawanych zezwole ń , przy wykonywaniu us ł ug przedsi ę biorcy maj ą post ę powa ć zgodnie z uchwa łą Rady Miejskiej w Obornikach nr XXXII/282/97 z dnia 27 marca 1997 r. „w sprawie utrzymania porz ą dku i czysto ś ci oraz ochrony ś rodowiska przed odpadami i fekaliami”. Ww. uchwa ł a nie nak ł ada jednak na podmioty ś wiadcz ą ce us ł ugi w zakresie odbierania odpadów komunalnych ż adnych szczególnych warunków lub obowi ą zków. Stanowi jedynie, ż e szczegó ł owe zasady odbierania odpadów podlegaj ą uzgodnieniu pomi ę dzy w ł a ś cicielem nieruchomo ś ci, a podmiotem ś wiadcz ą cym us ł ugi wywozu. Od decyzji z dnia 27 sierpnia 2004 r., która udziela ł a zezwolenia na wywóz odpadów na okres 1 wrze ś nia – 31 pa ź dziernika 2004 r. VIKOM odwo ł a ł si ę do Samorz ą dowego Kolegium Odwo ł awczego w Pile (SKO). Decyzj ą z dnia 18 pa ź dziernika 2004 r. SKO uzna ł o zasadno ść skargi spó ł ki, uchyli ł o zaskar ż on ą decyzj ę i przekaza ł o spraw ę do ponownego rozpoznania. Kolegium w uzasadnieniu decyzji podkre ś li ł o, i ż ograniczenie czasowego obowi ą zywania decyzji nie znajduje oparcia w obowi ą zuj ą cych przepisach prawa. W przypadku niedotrzymania przez gmin ę ustawowego terminu sporz ą dzenia stosownych planów czy programów, nie mo ż na przerzuca ć konsekwencji takich zaniecha ń na wnioskodawc ę . Udzielenie zezwolenia na okres 2 miesi ę cy w sytuacji, gdy ustawa dopuszcza okres 10 letni, w sposób oczywisty, zdaniem SKO, przekracza granice uznania administracyjnego. 5 Decyzj ą z dnia 24 listopada 2004 r., Gmina umorzy ł a post ę powanie wszcz ę te po uchyleniu decyzji przez SKO i zwróceniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy ż wcze ś niej ju ż zosta ł o wydane zezwolenie na okres od 1 listopada do 31 grudnia 2004 r. Wyja ś nienia w niniejszym post ę powaniu z ł o ż y ł a tak ż e spó ł ka REMONDIS. Zgodnie z nimi, wniosek o wydanie zezwolenia na rok 2005 spó ł ka z ł o ż y ł a 26 listopada 2004 r. i wnios ł a o jak najszybsze rozpatrzenie sprawy ze wzgl ę du na ch ęć przyst ą pienia do przetargu na ś wiadczenie us ł ug odbioru odpadów komunalnych od Obornickiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej. Ze wzgl ę du na fakt, i ż Gmina wyda ł a decyzj ę 27 grudnia 2004 i tylko na okres do 31 sierpnia 2005 r., spó ł ka nie mog ł a wype ł ni ć warunków specyfikacji, a tym samym nawet przyst ą pi ć do przetargu. Ostatecznie ww. przetarg wygra ł PGKiM. Spo ś ród podmiotów ś wiadcz ą cych us ł ugi odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, z Gminnego Wysypiska Odpadów w U ś cikówcu korzystaj ą trzy, a mianowicie: zarz ą dzaj ą ce wysypiskiem PGKiM, Spó ł dzielnia Kó ł ek Rolniczych oraz EKO- TECH. Pozostali przedsi ę biorcy sk ł aduj ą zebrane odpady na wysypiskach komunalnych w Suchym Lesie, Mnichach, Czmoniu, Goraninie i Morasku. Zgodnie z art. 9 ustawy o odpadach, odpady komunalne powinny by ć unieszkodliwiane w miejscu ich powstania, a je ś li jest to niemo ż liwe, przekazywane do miejsc po ł o ż onych jak najbli ż ej miejsca powstania. Wysypisko w U ś cikówcu znajduje si ę w odleg ł o ś ci 3 km od Obornik, za ś wysypiska w: Suchym Lesie – ok. 25 km, Mnichach – ok. 50 km, Czmoniu – ok. 60 km, Goraninie – ok. 50 km i Morasku – ok. 20 km. We wnioskach o zezwolenie na odbieranie odpadów z 20.04.2004 r. i 30.11.2004 r. spó ł ka VIKOM podnosi ł a ch ęć sk ł adowania odpadów na terenie gminnego wysypiska. Gmina nie odnios ł a si ę do ww. wniosków. VIKOM zwróci ł si ę równie ż o umo ż liwienie sk ł adowania odpadów na ww. wysypisku bezpo ś rednio do PGKiM (pismo z 16.10.2003 r.). Starania te okaza ł y si ę bezskuteczne, za ś PGKiM odmow ę uzasadnia ł o negatywnym stanowiskiem Gminy, która jest w ł a ś cicielem wysypiska (pismo z dnia 26.11.2003 r.). W zwi ą zku z powy ż szym spó ł ka VIKOM, pismem z dnia 13.01.2005 r., z ł o ż y ł a wniosek o przyjmowanie odpadów na Gminnym Wysypisku Odpadów w U ś cikówcu do Urz ę du Gminy, jednak wniosek ten zosta ł potraktowany odmownie (pismo z dnia 26.01.2005 r.). Gmina stan ęł a na stanowisku, i ż zezwolenie udzielone na odbieranie odpadów komunalnych zawiera ju ż wykaz wysypisk, na którym spó ł ka sk ł aduje odbierany odpady i sk ł adowanie odpadów na innym wysypisku mo ż e skutkowa ć cofni ę ciem zezwolenia. Ponowny wniosek tak ż e zosta ł potraktowany odmownie (pismo VIKOM z dnia 20.05.2005 oraz odpowied ź Gminy z dnia 20.06.2005 r.). Zgodnie z wyja ś nieniami PGKiM, zawartymi w pi ś mie z dnia 9 grudnia 2005 r., pojemno ść Gminnego Wysypiska Odpadów w U ś cikówcu wynosi 90 700 m 3 . Jest ono w chwili obecnej zape ł nione w 90%, za ś planowany termin zamkni ę cia to 2007 r. Sk ł adowanie 1 m 3 odpadów kosztuje 16 z ł (cena nie zawiera op ł at na pokrycie przysz ł ych kosztów rekultywacji wysypiska). Wyja ś nienia te pokrywaj ą si ę z wyja ś nieniami zawartymi w odpowiedzi na zarzuty Prezesa Urz ę du zawarte w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego. Z kolei z tre ś ci Gminnego Planu Gospodarki Odpadami przyj ę tego uchwa łą Rady Miejskiej z dnia 3 czerwca 2005 r. wynika, i ż w 2002 r. wysypisko by ł o zape ł nione w 50% (43 600 m 3 ), za ś Gmina przewiduje zamkni ę cie wysypiska w roku 2010. Co wi ę cej, do tego czasu ma zamiar rozbudowa ć wysypisko w celu utworzenia mi ę dzygminnego sk ł adowiska 6 odpadów, w sk ł ad którego wchodzi ł aby sortownia, kompostownia, obiekt termicznego unieszkodliwiania odpadów oraz sk ł adowisko. Poniewa ż zgodnie z Wojewódzkim Planem Gospodarki Odpadami, Zak ł adem Zagospodarowania Odpadów (ZZO) 1 dla powiatu Szamotulskiego oraz Miasta i Gminy Oborniki jest ZZO w D ę borzycach, Gmina planuje realizowa ć inwestycj ę rozbudowy wysypiska w U ś cikówcu po spodziewanej korekcie zapisów planu wojewódzkiego. Dane dotycz ą ce ww. wysypiska znajduj ą si ę równie ż w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami. Zgodnie z tym dokumentem pojemno ść wysypiska to 168 400 m 3 . Decyzj ą z dnia 12 pa ź dziernika 2001 r. (sygn. RPZ – 22/2001) Prezes Urz ę du stwierdzi ł praktyk ę nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez PGKiM na lokalnym rynku sk ł adowania odpadów komunalnych odbieranych z terenu Gminy Oborniki polegaj ą c ą na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania i rozwoju konkurencji na rynku wywozu tych odpadów, poprzez nie udzielenie firmie EKO TECH z Ro ż nowa zgody na sk ł adowanie odpadów na Gminnym Wysypisku Odpadów w U ś cikówcu i nakaza ł zaniechanie jej dalszego stosowania. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów znajduje zastosowanie wówczas, gdy wymaga tego interes publiczny. Wynika to z tre ś ci art. 1 Ustawy, wedle którego okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów podejmowanej w interesie publicznym. Przedmiotem ochrony na podstawie przepisów Ustawy nie mo ż e by ć interes jednostki, czy te ż grupy, ale interes ogólnospo ł eczny, którym jest zapewnienie w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku. Ingerencja organu antymonopolowego jest zatem uzasadniona, gdy okre ś lone zachowanie dotyka szerszego kr ę gu uczestników rynku, prowadz ą c do negatywnych zjawisk w jego funkcjonowaniu. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż w niniejszej sprawie skutki zachowania Gminy dotykaj ą w chwili rozpatrywania sprawy okre ś lon ą liczb ę przedsi ę biorców, ale mog ą one równie ż dotyka ć wszystkich innych potencjalnych przedsi ę biorców zamierzaj ą cych uczestniczy ć w obrocie gospodarczym. Gmina, poprzez zró ż nicowane traktowanie podmiotów wyst ę puj ą cych o wydanie zezwolenia na ś wiadczenie us ł ug wywozu odpadów z tereny Gminy, wp ł ywa na warunki konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, w szczególno ś ci warunki konkurencji ze spó ł k ą PGKiM. Na wst ę pie nale ż y wskaza ć , ż e dla stwierdzenia praktyki okre ś lonej z art. 8 Ustawy musz ą zosta ć spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: • posiadanie przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, • nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym W my ś l art. 4 pkt 9 Ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą na rynku rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. 1 Zak ł ad Zagospodarowania Odpadów (ZZO) to, zgodnie z Wojewódzkim Planem Gospodark ą Odpadami, mi ę dzygminny kompleks obiektów przeznaczonych do sk ł adowania, segregowania i odzyskiwania odpadów, w tym komunalnych. 7 Z kolei rynek w ł a ś ciwy nale ż y rozumie ć , zgodnie z art. 4 pkt. 8 Ustawy, jako rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty (rynek produktowy) oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i kosztów transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (rynek geograficzny). Rynkiem produktowym w niniejszym post ę powaniu jest rynek organizowania us ł ug wywozu i sk ł adowania odpadów komunalnych. Z kolei rynkiem geograficznym jest rynek lokalny ograniczony do terenu Gminy. O istnieniu zbli ż onych warunków konkurencji odró ż niaj ą cych obszar Gminy od s ą siednich ś wiadczy fakt, i ż dzia ł alno ść w zakresie wywozu i sk ł adowania odpadów odbywa si ę na podstawie zezwolenia Burmistrza Miasta i Gminy Oborniki. Zezwolenia te mog ą dotyczy ć jedynie terenów po ł o ż onych w administracyjnych granicach Gminy, gdy ż do obszaru Gminy ograniczone s ą kompetencji Burmistrza do wydawania przedmiotowych decyzji. Na tak wyznaczonym rynku Gminie mo ż na przypisa ć monopol prawny, który wynika z art. 7 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci. Zgodnie bowiem z tym przepisem tylko Burmistrz Miasta i Gminy ma prawo wyda ć zezwolenie na ś wiadczenie us ł ug odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie Gminy. B ę d ą c monopolista prawnym, Gmina wype ł nia przes ł anki dominacji rynkowej okre ś lonej w przytoczonym wy ż ej art. 4 pkt. 9 Ustawy. W bezpo ś rednim zwi ą zku z rynkiem organizowania us ł ug wywozu i sk ł adowania odpadów pozostaj ą dwa kolejne rynki: rynek odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci oraz rynek sk ł adowania odpadów komunalnych. Zwi ą zane jest to z faktem, i ż wykonywanie tych us ł ug jest ca ł kowicie uzale ż nione od uzyskania przedmiotowego zezwolenia. Tak wi ę c, dzia ł ania obj ę te monopolem prawnym Gminy na rynku organizowania us ł ug wywozu i sk ł adowania odpadów wywieraj ą bezpo ś redni skutek na rynkach pochodnych, tj. rynku odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci oraz rynku sk ł adowania odpadów komunalnych. Sposób korzystania przez Gmin ę z uprawnie ń wynikaj ą cych z przepisów ustawy o utrzymaniu czysto ś ci mo ż e wp ł ywa ć na kszta ł t konkurencji na tych rynkach. Zgodnie z przepisami Ustawy samo posiadanie pozycji dominuj ą cej nie jest zabronione. Zakazane jest jedynie takie wykorzystywanie tej pozycji, które powoduje lub mo ż e powodowa ć powstanie niekorzystnych warunków konkurencji na rynku. Jedn ą z form nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej opisan ą w art. 8 ust. 2 pkt 5 Ustawy jest przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji. Istot ą tej praktyki jest stwarzanie barier dla rozwoju konkurencji, które negatywnie oddzia ł uj ą na struktur ę rynku i warunki funkcjonowania jego uczestników. Gmina wykonuj ą c obowi ą zki przypisane jej w ustawie o utrzymaniu czysto ś ci, powinna wykonywa ć je w taki sposób, aby nie powodowa ć zak ł óce ń konkurencji na rynkach zwi ą zanych z okre ś lonym wcze ś niej rynkiem w ł a ś ciwym. Udzielanie zezwole ń przedsi ę biorcom na krótkie okresy od 2 miesi ę cy do 1 roku uzasadnia, w przekonaniu Prezesa Urz ę du, wniosek o faworyzowaniu przedsi ę biorstwa komunalnego tj. PGKiM. Wydawanie zezwole ń na okresy dwumiesi ę czne zmusza przedsi ę biorców do sk ł adania kolejnych wniosków i ponoszenia szeregu kosztów. Co wi ę cej, rodzi niepewno ść co do przysz ł ej sytuacji firm i utrudnia planowanie dzia ł a ń w przysz ł o ś ci. Powy ż sze dzia ł ania Gminy 8 powoduj ą , i ż przedsi ę biorcy ci maj ą utrudnione warunki dzia ł ania na rynku i staj ą si ę mniej konkurencyjni. W szczególno ś ci, brak d ł ugookresowego zezwolenia utrudnia przedsi ę biorcom udzia ł w przetargach na odbiór odpadów komunalnych od Obornickiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej, jak to mia ł o miejsce w przypadku spó ł ki REMONDIS – Sanitech. Spó ł dzielnia ta jest najwi ę kszym us ł ugobiorc ą na terenie Gminy, gdy ż ilo ść wytwarzanych przez ni ą odpadów szacuje si ę na ok. 40% wszystkich powstaj ą cych na terenie Gminy odpadów komunalnych. Szczególnie niekorzystne jest po ł o ż enie przedsi ę biorców w porównaniu z PGKiM, które jako gminna jednostka organizacyjna nie ma obowi ą zku posiadania zezwolenia. Mo ż e ono w zwi ą zku z tym prowadzi ć nieprzerwan ą dzia ł alno ść , startowa ć w przetargach i uzyskiwa ć przewag ę konkurencyjn ą nad pozosta ł ymi podmiotami dzia ł aj ą cymi na rynku. Potwierdzeniem tej tezy jest zwyci ę stwo PGKiM w przetargu na odbieranie odpadów od Obornickiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej w 2005 r., do którego, wyniku dzia ł a ń Gminy blokuj ą cych wydanie zezwolenia, nie mog ł a przyst ą pi ć spó ł ka Remondis – Sanitech. Okresy, na jakie zezwolenia na odbieranie odpadów s ą wydawane, nie s ą uzasadnione ż adnymi merytorycznymi przes ł ankami, a przy tym nie maj ą oparcia w obowi ą zuj ą cych przepisach prawa. Potwierdza to decyzja Samorz ą dowego Kolegium Odwo ł awczego w sprawie odwo ł ania firmy VIKOM od decyzji Burmistrza Obornik. Obrona Gminy oparta na argumentacji, i ż krótkie okresy obowi ą zywania zezwole ń uzasadnione s ą brakiem uchwalonego gminnego planu gospodarki odpadami jest ca ł kowicie chybiona. W ten sposób opó ź nieniem w uchwaleniu ww. planu obci ąż y ł a przedsi ę biorców, uznaj ą c nies ł usznie zreszt ą , ż e wydawanie decyzji bez planu narusza ustaw ę o utrzymaniu czysto ś ci. Dzia ł ania Gminy, w opinii Prezesa Urz ę du, mia ł y na celu utrudnienie przedsi ę biorcom konkurowania na rynku odbioru odpadów od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Po pierwsze, podstaw ą prawn ą wydawanych decyzji jest ustawa o odpadach oraz ustawa o utrzymaniu czysto ś ci, a nie plan gospodarki odpadami. Nieuchwalenie planu przez Gmin ę w ż aden sposób nie powinno narusza ć interesów przedsi ę biorców. Takie dzia ł ania by ł y m. in. podstaw ą uchylenia i zwrócenia do ponownego rozpoznania jednej z wydanych przez Burmistrza decyzji. Po drugie, mimo wci ąż nieuchwalonego planu, w listopadzie i grudniu 2004 r. oraz styczniu 2005 r. burmistrz wyda ł zezwolenia na odbieranie odpadów na okres do 31 grudnia 2005 r. firmom: VIKOM, F.H.U. ALKOM, M. Friebe oraz Z.G.K. SUCHY LAS. Gmina oraz PGKiM argumentuj ą w odpowiedzi na zarzuty Urz ę du, i ż b łę dna jest wyk ł adnia przepisów Ustawy, która nakazuje Gminie wydawanie nieograniczonej liczby zezwole ń na odbieranie odpadów w sytuacji, gdy dzia ł alno ść t ą wykonuje utworzona przez ni ą spó ł ka, gdy ż w ten sposób Gmina dzia ł a ł aby na szkod ę w ł asnej spó ł ki. Argumenty te potwierdzaj ą tylko, i ż dzia ł ania Gminy s ą celowe i maj ą za zadanie utrudni ć dzia ł alno ść konkurencyjnych przedsi ę biorstw na terenie Gminy, za ś w jak najwy ż szym stopniu u ł atwi ć t ą dzia ł alno ść przedsi ę biorstwu gminnemu czyli PGKiM. Wolna konkurencja oznacza dost ę p do rynku na równych prawach dla wszystkich przedsi ę biorców. Przedsi ę biorcy rywalizuj ą o to, aby w drodze oferowania lepszych cen lub warunków ś wiadczenia us ł ug pozyska ć jak najwi ę ksz ą liczb ę kontrahentów. Im wi ę cej jest konkurentów na rynku tym mniej jest mo ż liwo ś ci jednostronnego dyktowania przez przedsi ę biorc ę warunków umów. Mechanizmy rynkowe funkcjonuj ą efektywniej, gdy na rynku dzia ł a wi ę cej przedsi ę biorców. Z powy ż szego wynika, ż e Gmina wydaj ą c zezwolenia o ró ż nej tre ś ci, bez ż adnego uzasadnienia, traktuje cz ęść przedsi ę biorców, a przynajmniej PGKiM, w sposób uprzywilejowany, a tym samym przeciwdzia ł a rozwojowi wolnej konkurencji. 9 Argument Gminy, i ż na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci burmistrz mo ż e, ale nie musi wyda ć zezwolenia, nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Naczelnego S ą du Administracyjnego wyra ż onym w uchwale Sk ł adu Pi ę ciu S ę dziów z dnia 22 maja 2000 r.( sygn. akt OPK 1/2000, publ. ONSA 2000/4 poz. 140), konieczno ść uzyskania zezwolenia jest prawnie dopuszczaln ą form ą ograniczenia konstytucyjnej zasady wolno ś ci dzia ł alno ś ci gospodarczej, wyra ż on ą w art. 20 Konstytucji, niemniej jednak ograniczenia w zakresie korzystania z wolno ś ci i praw mog ą by ć ustanawiane tylko w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy konieczne s ą w demokratycznym pa ń stwie dla bezpiecze ń stwa pa ń stwa lub porz ą dku publicznego, dla ochrony ś rodowiska, b ą d ź ochrony innych wymienionych dóbr i warto ś ci. W tej ż e uchwale NSA zwróci ł uwag ę , i ż kieruj ą c si ę powy ż sz ą zasad ą , „zwróci ć nale ż y uwag ę przede wszystkim na przepis art. 7 ust. 3 ustawy stanowi ą cy, i ż zezwolenia, o których mowa w ust. 1, udziela w ł a ś ciwy organ administracji gminnej ka ż demu podmiotowi, który dysponuje odpowiednimi ś rodkami do wykonywania us ł ug oraz zapewni ich nale ż yty poziom. Sformu ł owanie „ka ż demu podmiotowi” oznacza, i ż po spe ł nieniu okre ś lonych wymaga ń co do standardu ś wiadczonych us ł ug, uprawniony organ ma obowi ą zek udzielenia zezwolenia. Oznacza to, i ż poza ocen ą rodzaju ś rodków jakimi dysponuje podmiot ubiegaj ą cy si ę o wydanie zezwolenia, z punktu widzenia ich przydatno ś ci do prowadzenia danego rodzaju us ł ug oraz zapewnienia ich nale ż ytego poziomu, w podejmowaniu decyzji o udzielenie zezwolenia, uprawniony organ nie mo ż e kierowa ć si ę uznaniem administracyjnym.”. Mimo zmiany brzmienia art. 7 ust. 3 wskazanej ustawy, powy ż sza uchwa ł a pozostaje aktualna. Nadu ż ycie monopolu prawnego przez Gmin ę przejawia si ę nie tylko w wydawanych zezwoleniach na odbiór odpadów komunalnych, ale tak ż e w dzia ł aniach utrudniaj ą cych dost ę p do wysypiska odpadów. W opinii Prezesa, dzia ł aniem zupe ł nie blokuj ą cym mo ż liwo ść skorzystania z wysypiska w U ś cikówcu jest wprowadzenie wymogu uzyskania uprzednio zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych z terenu Gminy. Z kolei warunkiem uzyskania takiego zezwolenia jest do łą czenie do wniosku potwierdzenia o gotowo ś ci do przyjmowania tych odpadów przez wysypisko odpadów. Odmowa Gminy lub administratora wysypiska powoduje, ż e przedsi ę biorcy nie mog ą w ż aden sposób wype ł ni ć tak okre ś lonych warunków. Nie maj ą c dost ę pu do wysypiska w U ś cikówcu, przedsi ę biorcy zmuszeni s ą wozi ć odpady na znacznie dalej po ł o ż one wysypiska, a co za tym idzie ponosi ć wy ż sze koszty swojej dzia ł alno ś ci. W post ę powaniu ustalono, i ż administratorem Gminnego Wysypiska Odpadów jest PGKiM. Jednak ż e podstawowe decyzje zwi ą zane z zarz ą dzaniem wysypiska podejmuje Gmina (w sytuacji, gdy spó ł ka VIKOM wyst ą pi ł a do PGKiM o przyj ę cie odpadów komunalnych z terenu Gminy, przedsi ę biorca ten odpowiedzia ł odmownie powo ł uj ą c si ę na negatywne stanowisko w ł a ś ciciela, tj. Gminy). Dzia ł ania Gminy wykazuj ą w tym zakresie daleko posuni ę t ą arbitralno ść . Przejawia si ę to przede wszystkim w braku uzasadnienia odmownego rozpatrzenia wniosków o umo ż liwienie sk ł adowania odpadów na Gminnym Wysypisku Odpadów w U ś cikówcu. W odpowiedziach na wnioski spó ł ki VIKOM (pisma z dnia 26 stycznia i 20 maja 2005 r.) Gmina sugerowa ł a, i ż nie jest mo ż liwa zmiana decyzji – zezwolenia na odbiór odpadów od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci w ten sposób, ż e zmienione zostanie wysypisko, na którym wnioskodawca ma obowi ą zek sk ł adowania odbieranych odpadów. Jednak ż e decyzj ą z dnia 19 lipca 2005 r. zmieniona zosta ł a decyzja zezwalaj ą ca firmie M. Friebe na odbiór odpadów poprzez zmian ę wysypiska odpadów. Wynika z tego, ż e zmiana jest mo ż liwa, a dzia ł ania Gminy mia ł y na celu utrudnienie dzia ł alno ś ci spó ł ce VIKOM. Obowi ą zkiem Gminy jako monopolisty na badanym rynku by ł o ustalenie przejrzystych regu ł dopuszczaj ą cych 10 przedsi ę biorców do wywo ż enia odpadów na wysypisko. W ł a ś nie brak tych regu ł da ł Gminie mo ż liwo ść podj ę cia arbitralnej, godz ą cej w rozwój konkurencji decyzji o niedpuszczeniu do sk ł adowiska innych przedsi ę biorców. Na utrudnienia w funkcjonowaniu konkurencji na rynku wywozu odpadów komunalnych maj ą równie ż wp ł yw odleg ł o ś ci, jakie przedsi ę biorcy musz ą pokona ć w celu wywozu odpadów, gdy ż wp ł ywaj ą na koszty ponoszone przez nich, a w ostatecznych rachunkach tak ż e na cen ę us ł ug. Wywo ż enie odpadów na wysypisko gminne daje PGKiM, Spó ł dzielni oraz EKO-TECH mo ż liwo ść zaoszcz ę dzenia na kosztach transportu i w ten sposób u ł atwia im dzia ł anie na rynku w ł a ś ciwym. Nie ma przy tym znaczenia fakt, jak ą liczb ę mieszka ń ców obs ł uguj ą poszczególni przedsi ę biorcy. Wszyscy przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cy na lokalnym rynku odbierania odpadów komunalnych s ą konkurentami. W sytuacji, gdy Gmina zapewnia miejsce sk ł adowania odpadów tylko ograniczonemu kr ę gowi przedsi ę biorców, to przedsi ę biorcy ci s ą na uprzywilejowanej pozycji. W niniejszym post ę powaniu nie ma znaczenia fakt, i ż wysypisko jest zape ł nione w 90%. Wa ż ne jest, ż e wysypisko dzia ł a, a niektórzy przedsi ę biorcy odbieraj ą cy odpady od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci w terenu Gminy nie mog ą z niego korzysta ć . Poza tym, zebrany materia ł dowodowy, a zw ł aszcza dane zamieszczone w Gminnym Planie Gospodarki Odpadami wskazuj ą , i ż wysypisko jest zape ł nione w mniejszym stopniu ani ż eli deklaruje Gmina. Co wi ę cej, zgodnie z ww. Planem, Gmina zamierza rozbudowa ć wysypisko, a nie je zamyka ć . W opinii Prezesa Urz ę du, rozbie ż no ś ci pomi ę dzy danymi zawartymi w Gminnym Planie Gospodarki Odpadami i informacjami przekazanymi w toku post ę powania powoduj ą w ą tpliwo ś ci co do wiarygodno ś ci wyja ś nie ń Gminy i rodz ą podejrzenia, i ż Gmina przekaza ł a nieprawdziwe informacje, aby usprawiedliwi ć swoje dzia ł ania. Bez znaczenia jest równie ż podnoszona przez PGKiM okoliczno ść , ż e nie ma on mo ż liwo ś ci kontrolowania przywo ż onych odpadów i musi si ę on opiera ć na zaufaniu do podmiotów przywo żą cych odpady. Zgodnie z art.59 ust. 1 ustawy o odpadach, zarz ą dzaj ą cy sk ł adowiskiem odpadów jest obowi ą zany m. in.: 1) ustali ć ilo ść odpadów przed ich przyj ę ciem na sk ł adowisko, 2) sprawdzi ć zgodno ść przyjmowanych odpadów z danymi zawartymi w karcie przekazania odpadu, 7) monitorowa ć sk ł adowisko odpadów (…). Tak sformu ł owane obowi ą zki zarz ą dzaj ą cego wysypiskiem jednoznacznie okre ś laj ą , ż e ma on obowi ą zek kontroli przywo ż onych odpadów, tak co do ilo ś ci, jak i ich sk ł adu. Od Gminy zale ż y jaki system kontroli wprowadzi. Mo ż e to by ć przyk ł adowo obowi ą zek odbierania i sk ł adowania odpadów przez firm ę w jednym konkretnym dniu lub wyliczenie ilo ś ci sk ł adowanych odpadów proporcjonalnie do liczby ods ł ugiwanych mieszka ń ców. W ka ż dym razie Gmina nie mo ż e usprawiedliwia ć odmowy udost ę pnienia wysypiska faktem, i ż przedsi ę biorca ś wiadczy us ł ugi odbierania odpadów tak ż e na terenie innych gmin. W ten sposób, zmusza inne gminy do przyjmowania odpadów z jej terenu. Nie ma przy tym znaczenia, czy przedsi ę biorca odbiera odpady od 5%, czy te ż 50 % mieszka ń ców Gminy. W chwili obecnej trzej przedsi ę biorcy odbieraj ą odpady od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Gminy i, zgodnie ze stanowiskiem Gminy, dzia ł aj ą wy łą cznie na jej terenie. Hipotetycznie jednak, w ka ż dej chwili mogliby poszerzy ć dzia ł alno ść o tereny innych gmin. Niedopuszczalne by ł oby cofni ę cie zezwolenia przedsi ę biorcy tylko dlatego, i ż rozwija swoj ą dzia ł alno ść i w zwi ą zku z tym istnieje prawdopodobie ń stwo, i ż na Gminnym Wysypisku b ę dzie sk ł adowa ć odpady z innych miejscowo ś ci. 11 Rozwijaj ą ca si ę konkurencja na rynku odbioru odpadów od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci powinna by ć dla Gminy bod ź cem do ochrony swoich interesów, jednak ż e w zgodzie z obowi ą zuj ą cym prawem. Gmina jako jedyny udzia ł owiec spó ł ki posiada uprawnienia w ł a ś cicielskie, które zgodnie z kodeksem spó ł ek handlowych, mo ż e realizowa ć na walnym zgromadzeniu wspólników. Zwi ę kszanie stopnia konkurencyjno ś ci PGKiM powinno odbywa ć si ę poprzez wykonywanie uprawnie ń w ł a ś cicielskich, a nie poprzez utrudnianie dzia ł ania przedsi ę biorcom konkurencyjnym wobec PGKiM. Takim dzia ł aniem b ę dzie te ż planowany przez Gmin ę zakup wagi dla wysypiska. Problem ustalenia ilo ś ci odbieranych odpadów zostanie rozwi ą zany. Odno ś nie za ś ceny za sk ł adowanie odpadów nale ż y zauwa ż y ć , i ż PGKiM w jednym z pism, mimo braku wagi na wysypisku, podaje cen ę w przeliczeniu na ton ę . Przytoczone przez Gmin ę i PGKiM okoliczno ś ci w ż adnym wypadku nie uzasadniaj ą odmowy przyjmowania odpadów na sk ł adowisko od podmiotów ś wiadcz ą cych us ł ugi w zakresie ich wywozu na terenie Gminy. Bior ą c pod uwag ę wy ż ej wymienione okoliczno ś ci, nale ż y uzna ć i ż zosta ł y spe ł nione przes ł anki wymienione w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z kolei istot ą praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt. 8 jest zakaz stosowania podzia ł u rynku wg kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych. Przes ł ank ą praktyki polegaj ą cej na podziale rynku wg kryteriów terytorialnych, który to zarzut postawi ł Wnioskodawca – spó ł ka VIKOM, jest nieuzasadnione obiektywnymi czynnikami odmienne traktowanie kontrahentów zale ż nie od obszaru prowadzonej dzia ł alno ś ci, a w konsekwencji uprzywilejowanie cz ęś ci podmiotów dzia ł aj ą cych na rynku w ł a ś ciwym kosztem ich konkurentów. W toku post ę powania ustalono, i ż stwarzanie korzystniejszych warunków prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej przedsi ę biorcom posiadaj ą cym siedzib ę na jej terenie, nie by ł o dzia ł aniem celowym Gminy, a jedynie wynikiem niezwi ą zanych ze sob ą okoliczno ś ci faktycznych. Pierwszym przedsi ę biorc ą , który uzyska ł zezwolenie na odbieranie odpadów oraz na sk ł adowanie ich na Gminnym Wysypisku Odpadów by ł a Spó ł dzielnia Kó ł ek Rolniczych w Obornikach, za ś zezwolenie zosta ł o wydane w 2000 r. Si ł a rynkowa tego przedsi ę biorcy by ł a na tyle nieznaczna, i ż nie rodzi ł a obaw, ż e zagrozi pozycji PGKiM. Co wi ę cej, brzmienie ustawy o utrzymaniu czysto ś ci nakazywa ł o wydawanie zezwole ń na okres podany we wniosku o wydanie zezwolenia. W zwi ą zku z tym Burmistrz musia ł wyda ć zezwolenie na wnioskowane 10 lat. Z kolei EKO TECH z Ro ż nowa (Gmina Oborniki) uzyska ł zezwolenie dopiero po wydaniu przez Prezesa Urz ę du wspomnianej wy ż ej decyzji (nr RPZ – 22/2001 z dnia 12 pa ź dziernika 2001 r.), w której nakazano PGKiM dopu ś ci ć spó ł k ę do korzystania z wysypiska w U ś cikówcu. Powy ż sze fakty ś wiadcz ą o tym, i ż ci ą g dzia ł a ń Gminy mia ł i ma na celu niedopuszczenie do dzia ł ania na rynku w ł a ś ciwym przedsi ę biorców konkuruj ą cych z PGKiM, a tym samym niedopuszczenie w ogóle do powstania i rozwoju konkurencji, a nie, jak zarzucono uprzywilejowanie przedsi ę biorców z tereny Gminy. Okoliczno ś ci faktyczne wskazuj ą wi ę c, i ż wydanie wcze ś niejszych zezwole ń na okres 10 lat nie by ł o zwi ą zane z po ł o ż eniem siedziby przedsi ę biorcy, ale wynika ł o z brzmienia obowi ą zuj ą cych wówczas przepisów lub te ż z prób zapobiegania kszta ł towania si ę warunków powstawania konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Zebrany w niniejszym post ę powaniu materia ł dowodzi, i ż dzia ł ania Gminy maj ą na celu dyskryminacj ę wszystkich podmiotów konkuruj ą cych z PGKiM na rynkach powi ą zanych 12 z rynkiem w ł a ś ciwym, niezale ż nie od siedziby, formy prawnej i miejsca sk ł adowania odpadów. Takie tworzenie barier dla rozwoju konkurencji na rynku wype ł nia znamiona praktyki z art. 8 ust. 2 pkt. 5 Ustawy, co zosta ł o stwierdzone w punkcie 1 sentencji niniejszej decyzji. Na podstawie materia ł u zgromadzonego w sprawie, Prezes Urz ę du doszed ł wi ę c do przekonania, i ż Gmina nie stosuje praktyki nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej polegaj ą cej na podziale rynku wg kryteriów terytorialnych, zabronionej art. 8 ust. 2 pkt. 8 Ustawy. Nale ż y podkre ś li ć , i ż zgodnie z wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23.02.2004 r. (XVII Ama 14/2003), w przypadku post ę powania wszcz ę tego na wniosek uprawnionego podmiotu, osoba, przeciwko której toczy si ę post ę powanie, jak i jego zakres musi dok ł adnie odpowiada ć tre ś ci wniosku. Wykroczenie poza zakres tego wniosku lub jego dowolna interpretacja nie jest dopuszczalna, gdy ż inicjatywa wszcz ę cia post ę powania nale ż y do strony. Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż Gmina, nadu ż y ł a posiadanego monopolu prawnego na lokalnym rynku organizowania us ł ug wywozu i sk ł adowania odpadów komunalnych. Po pierwsze, wydaj ą c zezwolenia na odbieranie odpadów na krótkie okresy tylko niektórym przedsi ę biorcom; po drugie, uniemo ż liwiaj ą c przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi odbioru odpadów komunalnych, sk ł adowanie tych odpadów na Gminny Wysypisku Odpadów w U ś cikówcu. Powy ż sze dzia ł ania Gminy niew ą tpliwie utrudni ł y warunki ukszta ł towania si ę konkurencji na lokalnym rynku odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci Nie dosz ł o natomiast do nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej poprzez podzia ł rynku wg kryteriów terytorialnych. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono jak w punkcie 1 i 2 niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 8 ustawy, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Zgodnie z informacjami przestawionymi przez Gmin ę , jej dochód w roku 2004 wyniós ł 1 880 597 z ł , za ś szacunkowy dochód w roku 2005 – 2 388 266 z ł . Na dochód ten sk ł adaj ą si ę dochody z maj ą tku Gminy oraz pozosta ł e dochody Gminy. Kar ą maksymaln ą jest wi ę c kwota: 238 826 z ł . Prezes Urz ę du postanowi ł obci ąż y ć Miasto i Gmin ę Oborniki kwot ą kary pieni ęż nej w wysoko ś ci, 23 882 z ł , tj. kwot ą stanowi ą c ą 10 % kary maksymalnej. W ocenie Prezesa Urz ę du kara pieni ęż na w tej wysoko ś ci prawid ł owo spe ł ni zarówno rol ę represyjn ą za naruszenie przepisów o ochronie konkurencji, jak i prewencyjn ą , zapobiegaj ą c podejmowaniu podobnych dzia ł a ń w przysz ł o ś ci. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci takich praktyk, które zak ł ócaj ą swobod ę konkurencji uczestników na rynku us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. W przedmiotowej sprawie dosz ł o do zablokowania rozwoju konkurencji, a przez to ograniczono w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Miasta i Gminy Oborniki w wyborze kontrahenta, który oferowa ł by odpowiadaj ą ce im warunki ś wiadczenia us ł ug. Nale ż y równie ż zaznaczy ć , i ż Gmina jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu w podejmowaniu dzia ł alno ś ci organizacyjnej dla utrzymania porz ą dku i 13 czysto ś ci na swoim terenie, powinno zdawa ć sobie spraw ę , i ż podejmowanymi decyzjami nie mo ż na ogranicza ć rozwoju konkurencji na rynku. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest ponadto fakt, i ż Gmina nie zaniecha ł a kwestionowanych dzia ł a ń , mimo wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Co wi ę cej, broni ą c swojego stanowiska Gmina podkre ś la ł a, i ż jej dzia ł ania mia ł y za zadanie ochron ę gminnego przedsi ę biorstwa tj. PGKiM, a wi ę c by ł y to dzia ł ania celowe i maj ą ce w zamierzeniu ograniczenie swobodnego rozwoju konkurencji. Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej kary organ antymonopolowy wzi ął tak ż e pod uwag ę okoliczno ść , i ż Gmina jako jednostka samorz ą du terytorialnego wykonuje okre ś lone zadania publiczne s ł u żą ce zaspokajaniu zbiorowych potrzeb mieszka ń ców jej terytorium i na realizacj ę tych ż e zada ń przeznaczone s ą dochody bud ż etu Gminy, w zwi ą zku z czym w za ł o ż eniu nie jest ona nastawiona na osi ą ganie zysków. Okoliczno ś ci te przemawiaj ą za wymierzeniem kary w umiarkowanej wysoko ś ci. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono, jak w pkt 3 sentencji decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . O kosztach post ę powania orzeczono jak w punkcie 4 sentencji decyzji, na podstawie art. 72 w zw. z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalone koszty post ę powania obejmuj ą poniesione przez Urz ą d koszty korespondencji. Kwot ę obejmuj ą c ą koszty post ę powania Gmina obowi ą zana jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie 4 niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c., przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Poznaniu w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia . Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia , za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki 14 Otrzymuj ą : 1/ Miasto i Gmina Oborniki ul. Marsza ł ka j. Pi ł sudskiego 76 64 – 600 Oborniki 2/ p. Rafa ł Kubera P.U.K.T. VIKOM ul. Dobrzyckiego 18 61-629 Pozna ń 3/ a/a 15