RPZ-20/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 8.09.2003 r. RPZ – 561/5/03/JK DECYZJA Nr RPZ - 20/2003 Na podstawie art. 85 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie interesów konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. nr 86 z 2003 r. poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 z 2002 r., poz. 172 z pó ź n. zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego , na wniosek Ko ś cia ń skiego Towarzystwa Budownictwa Spo ł ecznego Spó ł ka z o.o. w Ko ś cianie w sprawie nadu ż ywania przez Gmin ę Miejsk ą Ko ś cian pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odbioru ś cieków poprzez: odmawianie jakiejkolwiek formy partycypowania w kosztach budowy i uporczywe odmawianie jakiejkolwiek formy rozliczenia si ę z inwestorami za wybudowane z ich w ł asnych ś rodków, a przej ę te przez Gmin ę sieci i przy łą cza. Uzasadnienie W dniu 19.08.2003 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Ko ś cia ń skiego Towarzystwa Budownictwa Spo ł ecznego Spó ł ka z o.o. w Ko ś cianie (zwanego dalej Spó ł k ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Gminie Miejskiej Ko ś cian (zwanej dalej Gmin ą ). Wnioskodawca zarzuci ł Gminie oraz jej zak ł adowi bud ż etowemu: Miejskiemu Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji w Ko ś cianie stosowanie trzech praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej jak ą Gmina posiada na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odbioru ś cieków. Praktyki te, zdaniem Spó ł ki, polegaj ą na: - narzucaniu inwestorom i odbiorcom us ł ug obowi ą zku budowy sieci z przy łą czami z obowi ą zkiem finansowania ich budowy wy łą cznie z w ł asnych ś rodków, - odmawianiu jakiejkolwiek formy partycypowania w kosztach budowy i uporczywym odmawianiu jakiejkolwiek formy rozliczenia si ę z inwestorami za wybudowane z ich w ł asnych ś rodków, a przej ę te przez Gmin ę sieci i przy łą cza, 2 - wymuszaniu niekorzystnych i uci ąż liwych dla odbiorców umów, w łą cznie z pos ł ugiwaniem si ę w tym celu szanta ż em i gro ź bami odci ę cia wody dla ca ł ego osiedla mieszkaniowego. Jako podstaw ę prawn ą wniosku Spó ł ka wskaza ł a art. 8 ust. 2 pkt 1, 3, 4, 6 i 7 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. nr 86 z 2003 r., poz. 804). Z obszernego uzasadnienia faktycznego wynika, i ż zarzuty podniesiono w zwi ą zku ze zrealizowan ą inwestycj ą osiedla mieszkaniowego „Ogrody” w Ko ś cianie, jak równie ż po cz ęś ci, z planowan ą budow ą osiedla „Ogrody II”. W ś wietle wniosku i do łą czonych do niego dokumentów, Spó ł ka pobudowa ł a w ł asnym kosztem i staraniem sie ć wodoci ą gow ą i kanalizacyjn ą na pierwszym z ww. osiedli, która z chwil ą przy łą czenia do sieci miejskiej sta ł a si ę w ł asno ś ci ą Gminy, a to na podstawie art. 49 w zw. z art. 191 k.c. Gmina jednak konsekwentnie odmawia przej ę cia sieci i jakiejkolwiek refundacji nak ł adów poniesionych przez Spó ł k ę , a w zwi ą zku z tym zawarcia umów na dostaw ę wody i odbiór ś cieków z w ł a ś cicielami 34 budynków jednorodzinnych oraz najemcami dwóch budynków wielorodzinnych. Dokonuj ą c analizy stanu faktycznego Urz ą d doszed ł do przekonania, i ż w zakresie drugiego zarzutu post ę powanie antymonopolowe nie mo ż e by ć wszcz ę te. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Istot ą zarzutu okre ś lonego w pkt II.2 wniosku jest nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej przez Gmin ę wyra ż aj ą ce si ę w przej ę ciu w ł asno ś ci sieci wodoci ą gowej bez ekwiwalentu w postaci zwrotu (przynajmniej) cz ęś ci kosztów Spó ł ce. Wprawdzie Gmina zdaje si ę reprezentowa ć pogl ą d, i ż do wyst ą pienia skutku w sferze w ł asno ś ci sieci niezb ę dnych jest szereg czynno ś ci faktycznych i prawnych (przekazanie i odbiór sieci w postaci protoko ł u, wpis do ewidencji ś rodków trwa ł ych), tym niemniej kwestia w ł asno ś ci sieci nie powinna budzi ć w ą tpliwo ś ci. Nale ż y bowiem podzieli ć stanowisko S ą du Rejonowego w Ko ś cianie, zawarte w wyroku z dnia 6.03.2002 r. (sygn. akt I C 118/01), które oparte zosta ł o na interpretacji przepisów art. 49 i 191 k.c. Zreszt ą fakt, i ż po łą czenie urz ą dze ń , o których mowa w art. 49 k.c., wywiera skutki w zakresie ich w ł asno ś ci nie jest kwestionowany ani w orzecznictwie s ą dowym, ani w literaturze przedmiotu (warto w tym zakresie przede wszystkim wymieni ć uchwa łę Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 4.12.1991 r. (sygn. W. 4/91, OTK 1991, poz. 22). Nie ma równie ż w ą tpliwo ś ci, i ż Gmina nie godzi si ę na zwrot nak ł adów poniesionych przez Spó ł k ę , co oznacza, ż e sie ć zosta ł a przej ę ta nieodp ł atnie, a w konsekwencji Gmina uzyska ł a kosztem Spó ł ki korzy ść maj ą tkow ą . Ł atwo w tych okoliczno ś ciach dostrzec przes ł anki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na co trafnie wskaza ł S ą d Rejonowy w Ko ś cianie rozstrzygaj ą c powództwo Spó ł ki. Przeszkod ą do wszcz ę cia przez Urz ą d post ę powania antymonopolowego jest jednak ż e przedawnienie okre ś lone w art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk 3 ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, up ł yn ął rok. Z przyk ł adowego katalogu praktyk polegaj ą cych na nadu ż yciu pozycji dominuj ą cej wynika ich znaczna ró ż norodno ść , trudno zatem sformu ł owa ć jedn ą ogóln ą zasad ę , wedle której mo ż na by ł oby ocenia ć , kiedy nast ę puje zaprzestanie stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ą . W odniesieniu jednak do praktyk, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy, mo ż na uzna ć , i ż istnieje ugruntowane ju ż orzecznictwo, w ś wietle którego pocz ą tek biegu terminu przedawnienia nale ż y wi ą za ć najpó ź niej z chwil ą zawarcia umowy, w której zastrze ż ono uci ąż liwe warunki umowy (patrz przyk ł adowo wyrok S ą du Antymonopolowego z 20.09.2000 r., sygn. akt XVII Ama 74/99 oraz wyrok S ą du Najwy ż szego z 19.03.2003 r., sygn. akt I CKN 81/01). W niniejszej sprawie nie dosz ł o wprawdzie do zawarcia umowy przewiduj ą cej nieodp ł atne przej ę cie sieci pobudowanej przez Spó ł k ę , jednak ż e skutki zdarzenia prawnego jakie nast ą pi ł o, tj. akcesji (po łą czenia) tej sieci z sieci ą gminn ą przy równoczesnej odmowie zwrotu nak ł adów s ą w istocie równoznaczne ze skutkami jakie wyst ą pi ł yby gdyby taka umowa zosta ł a zawarta. Dlatego, w ocenie Urz ę du, nale ż y przyj ąć , i ż do zastosowania praktyki dosz ł o w dacie przej ś cia w ł asno ś ci sieci, co bezspornie nast ą pi ł o w dniu 21 maja 1999 r. Post ę powanie antymonopolowe mog ł o by ć zatem wszcz ę te do ko ń ca 2000 r. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : Ko ś cia ń skie Towarzystwo Budownictwa Spo ł ecznego Spó ł ka z o.o. Ul. Wi ś niowa 2 64-000 Ko ś cian