RPZ-35/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 30.12.2004 r. RPZ – 400/63/04/JK DECYZJA Nr RPZ - 35/2004 Na podstawie art. 85 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie interesów konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. nr 86 z 2003 r. poz. 804 z pó ź n.zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18 z 2002 r., poz. 172 z pó ź n.zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego , na wniosek Powiatowego rzecznika Konsumentów w My ś liborzu w sprawie nadu ż ywania przez ENEA S.A. pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dystrybucji energii elektrycznej poprzez obci ąż anie, od dnia 1 maja 2004 r., podmiotów przy łą czanym do sieci elektroenergetycznej podatkiem VAT od op ł at za przy łą czenie Uzasadnienie W dniu 29.10.2004 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w My ś liborzu (zwanego dalej Rzecznikiem) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Grupie Energetycznej ENEA S.A. w Poznaniu (zwanej dalej Spó ł k ą ). Rzecznik wskaza ł , i ż Spó ł ka zawiera ł a z klientami umowy o przy łą czenie do sieci, okre ś laj ą c kwoty op ł at za przy łą czenie i informuj ą c jednocze ś nie, ż e powy ż sze us ł ugi nie podlegaj ą opodatkowaniu podatkiem VAT. Nast ę pnie klient regulowa ł nale ż no ś ci na podstawie otrzymanych rachunków, jednak po up ł ywie ok. czterech miesi ę cy Spó ł ka wysy ł a ł a do klientów pismo wraz z kolejnym rachunkiem powi ę kszonym o kwot ę podatku VAT. Zg ł aszaj ą c w ą tpliwo ś ci co do zasadno ś ci obci ąż ania odbiorców podatkiem VAT, Rzecznik za łą czy ł umow ę o przy łą czenie do sieci zawart ą w dniu 18.05.2004 r. w oddziale Spó ł ki w Gorzowie Wlkp. W § 5 ust. 3 tej umowy Spó ł ka informuje, i ż „op ł ata za przy łą czenie do sieci elektroenergetycznych nie jest czynno ś ci ą wymienion ą w art. 2 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i us ł ug oraz o podatku akcyzowym, st ą d nie podlega 2 opodatkowaniu podatkiem VAT”. We wrze ś niu klient otrzyma ł jednak pismo Spó ł ki, w którym Spó ł ka zawiadamia, i ż w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i us ł ug (Dz. U. Nr 54 z 2004 r., poz. 535) oraz interpretacj ą Ministerstwa Finansów i stanowiskiem Urz ę du Regulacji Energetyki, konieczne jest opodatkowanie op ł at za przy łą czenie do sieci podatkiem VAT, co skutkuje obowi ą zkiem wystawienia faktury i zwi ę kszeniem obci ąż enia klienta kwot ą tego podatku. Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Przed wydaniem postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, o którym mowa w art. 43, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego (art. 85 ust. 2). W zwi ą zku z tym, ż e wniosek Rzecznika nie zawiera ł wszystkich istotnych informacji niezb ę dnych do oceny zasadno ś ci wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, Urz ą d postanowi ł wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Na podstawie zebranego w powy ż szym trybie materia ł u dowodowego Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Jest poza sporem, i ż Spó ł ka nie spotykaj ą c si ę na lokalnym rynku dystrybucji zajmuje na tym rynku pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podlega zatem ograniczeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przeciwdzia ł aj ą cym wykorzystywaniu rynkowej dominacji (art. 8 ustawy). Okoliczno ś ci faktyczne niniejszej sprawy nie uzasadniaj ą jednak, zdaniem Urz ę du, postawienia Spó ł ce zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Problem powsta ł w zwi ą zku z uchwaleniem ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i us ł ug (Dz. U. Nr 54 z 2004 r., poz. 535), która w nieco odmienny sposób ani ż eli ustawa z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i us ł ug oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 z 1993 r., poz. 50 z pó ź n. zm.) definiuje przedmiot opodatkowania podatkiem VAT. Definicja ta jest szersza, czego konsekwencj ą jest m.in. obj ę cie obowi ą zkiem podatkowym (wed ł ug podstawowej stawki 22 %) równie ż op ł at za przy łą czenie do sieci, które na gruncie poprzedniej ustawy obowi ą zkowi temu nie podlega ł y i w ś wietle opinii prawnej Ministerstwa Finansów z dnia 28.06.2004 r., skierowanej do Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki, w chwili obecnej fakt ten nie budzi ż adnych w ą tpliwo ś ci. Nie sposób jednak nie dostrzec, ż e pomi ę dzy wej ś ciem w ż ycie nowej regulacji w zakresie podatku VAT, co nast ą pi ł o w dniu 1.05.2004 r., a wydaniem ww. opinii Ministerstwa Finansów, co z kolei spowodowa ł o dostosowanie przepisów taryfowych przedsi ę biorstw energetycznych (w przypadku ENEI sta ł o si ę to na mocy decyzji Prezesa URE z 23.07.2004 r.), up ł yn ęł y niemal dwa miesi ą ce, w czasie których zawierane by ł y nowe umowy o przy łą czenie do sieci. Ponadto wykonywane by ł y (i s ą zreszt ą nadal wykonywane) umowy, które zawarte zosta ł y przed dniem 1.05.2004 r. Problem dotyczy zw ł aszcza tych ostatnich 3 albowiem przewa ż aj ą ca cz ęść umów z maja br. zawiera ju ż wyra ź ne zastrze ż enie, i ż rozliczenie, z uwagi na brak wi ążą cej interpretacji Ministerstwa Finansów oraz ostatecznego stanowiska Prezesa URE, nie ma charakteru definitywnego i do op ł aty za przy łą czenie mo ż e by ć doliczony podatek VAT. Gdy chodzi o umowy sprzed 1.05.2004 r. zawieraj ą one jedynie informacj ę , i ż „op ł ata za przy łą czenie podmiotów do sieci elektroenergetycznych nie jest czynno ś ci ą wymienion ą w art. 2 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i us ł ug oraz podatku akcyzowym, st ą d nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT”. Jednocze ś nie w taryfie ENEI, zatwierdzonej decyzj ą Prezesa URE z dnia 14.06.2003 r. w punkcie 1.6 postanowiono, i ż „ustalone w taryfie ceny i stawki zawieraj ą podatek od towarów i us ł ug w wysoko ś ci 22 % (...) us ł ugi zwi ą zane z przy łą czeniem do sieci nie podlegaj ą opodatkowaniu podatkiem od towarów i us ł ug”. Bezspornie i niezale ż nie od tre ś ci ww. postanowie ń równie ż op ł aty wynikaj ą ce z tych umów musz ą by ć opodatkowane podatkiem VAT, za wyj ą tkiem zaliczek pobranych przed dniem wej ś cia w ż ycie nowej ustawy podatkowej. Rzecz sprowadza si ę jednak do tego, kto winien ten podatek zap ł aci ć , tj. przedsi ę biorstwo energetyczne, czy podmiot przy łą czany do sieci, a id ą c dalej, czy konieczna jest zmiana umowy o przy łą czenie, w przypadku, gdyby podatkiem mia ł by by ć obci ąż ony odbiorca. Zdaniem Prezesa Urz ę du, ENEA ma jednak pe ł ne prawo obci ąż y ć podatkiem podmiot przy łą czany do sieci. Przede wszystkim nale ż y podzieli ć prezentowany w pi ś mie ENEI z 18.11.2004 r. pogl ą d, i ż cytowanych powy ż ej postanowie ń umowy oraz taryfy nie mo ż na traktowa ć jako o ś wiadczenia woli, zmierzaj ą cego do przyj ę cia na siebie ci ęż aru poniesienia tego podatku w razie, gdyby podatek taki sta ł si ę nale ż ny w przysz ł o ś ci. Pod takim tylko warunkiem uprawniony by ł by pogl ą d, i ż obci ąż enie podmiotu przy łą czanego do sieci kwoty podatku VAT wymaga ł oby jego akceptacji, tj. de facto zmiany umowy. Tymczasem wybitnie informacyjny charakter tych o ś wiadcze ń nakazuje przypisa ć im cechy o ś wiadczenia wiedzy o aktualnym w chwili sk ł adania tego o ś wiadczenia stanie rzeczy, z którego, co do zasady, nie mo ż na wywodzi ć praw i obowi ą zków stron umowy. Z tego o ś wiadczenia za ś trzeba wyprowadzi ć wniosek, i ż op ł at ę za przy łą czenie ustalono w wysoko ś ci netto, co w zwi ą zku ze zmian ą kwalifikacji podatkowej uprawnia do doliczenia podatku VAT bez konieczno ś ci zmiany umowy. Przekonuje o tym ostatecznie definicja ceny, zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5.07.2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97 z 2001 r., poz. 1050 z pó ź n. zm.), zgodnie z któr ą , cen ą jest warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę ; w cenie uwzgl ę dnia si ę podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Wobec wyra ź nego stwierdzenia w umowie i taryfie, ż e op ł ata za przy łą czenie nie zawiera podatku VAT, co przed 1.05.2004 r. by ł o zgodne z rzeczywisto ś ci ą , nie sposób traktowa ć tej op ł aty inaczej, ani ż eli wyra ż onej w kwocie netto. Wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego jest, zdaniem Prezesa Urz ę du, nieuzasadnione i z tej przyczyny, ż e trudno dopatrzy ć si ę zawinienia po stronie ENEI. Sama zmiana przepisów podatkowych mia ł a charakter obiektywny i, co oczywiste, le ż a ł a poza zakresem oddzia ł ywania przedsi ę biorców. Natomiast jak najszybsze dostosowanie swojej dzia ł alno ś ci do tych przepisów jest obowi ą zkiem ka ż dego podmiotu, a tym bardziej profesjonalisty, dla którego jest to miara starannego dzia ł ania, wedle której wszelkie dzia ł ania s ą oceniane. Obowi ą zkowi temu, w przekonaniu Prezesa Urz ę du, ENEA sprosta ł a w nale ż ytym stopniu. Wspomnie ć tutaj nale ż y o wprowadzeniu nowego wzorca umowy o 4 przy łą czenie do sieci, a tak ż e o staraniach o uzyskanie wi ążą cej interpretacji przepisów ustawy z 11.03.2004 r. Godzi si ę tak ż e w tym miejscu podnie ść , i ż Prezes URE skierowa ł do spó ł ek dystrybucyjnych w ł asn ą opini ę prawn ą z 28.04.2004 r., w ś wietle której op ł aty za przy łą czenie do sieci równie ż na gruncie nowej ustawy o podatku od towarów i us ł ug nie podlegaj ą temu podatkowi, a w ś lad za tym zawiesi ł post ę powanie administracyjne w sprawie wniosku o zmian ę taryfy, który to wniosek ENEA z ł o ż y ł a w dniu 5.05.2004 r. Dopiero po uzyskaniu odmiennej opinii Ministerstwa Finansów post ę powanie zosta ł o podj ę te i taryfa zmieniona. Nie dopatruj ą c si ę zatem podstaw do wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : Powiatowy Rzecznik Konsumentów ul. Marcinkowskiego 2 74-300 My ś libórz a/a