RWA-41/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-41-5/2004/MP Warszawa, dn. 30 grudnia 2004 r. DECYZJA Nr RWA - 41/2004 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie pozycji dominuj ą cej na rynku dystrybucji i sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców na obszarze dzia ł ania ZGKiM w G ą binie, poprzez niedope ł nienie przez ZGKiM w G ą binie obowi ą zku opracowania taryfy dla ciep ł a w sposób zgodny z postanowieniami ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.) oraz rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 96, poz. 1503) – i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie pozycji dominuj ą cej na rynku dystrybucji i sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców na obszarze dzia ł ania ZGKiM w G ą binie, poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, na skutek narzucania w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla nich zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, co utrudnia konsumentom ustalenie: - wysoko ś ci cen i stawek op ł at oraz zasad ich stosowania, - op ł at za nielegalny pobór ciep ł a, i nakazuje zaniechanie jej stosowania III. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nie stwierdza si ę stosowania przez Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu przez Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie pozycji dominuj ą cej na rynku dystrybucji i sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców na obszarze dzia ł ania ZGKiM w G ą binie, poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, na skutek narzucania w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla nich zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, co utrudnia konsumentom ustalenie bonifikat, upustów oraz sposobu ustalenia op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM w G ą binie standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców. IV. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 11.000 z ł (s ł ownie: jedena ś cie tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów powzi ął informacje, i ż stosowane przez Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie (dalej tak ż e: ZGKiM) zasady rozlicze ń za dostarczan ą odbiorcom energi ę ciepln ą mog ą narusza ć zapisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z uzyskanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika ł o, i ż ZGKiM nie ustali ł taryfy dla ciep ł a, a tym samym stosuje w rozliczeniach z odbiorcami ceny ustalone niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.; dalej: ustawa Prawo energetyczne) i rozporz ą dzeniem Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz 2 zasad rozlicze ń w obrocie cieplnym (Dz. U. z 2000 r. Nr 96, poz. 1053; dalej: rozporz ą dzenie taryfowe). Ponadto Prezes Urz ę du powzi ął informacje, i ż ZGKiM pobiera od odbiorców op ł aty za zu ż ycie ciep ł a opomiarowanego w GJ, mimo niedope ł nienia – wymaganego przy tej formie rozlicze ń za ciep ł o – obowi ą zku zainstalowania w lokalach mierników pobieranego ciep ł a w wysoko ś ci za 1 GJ. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2003 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy w zwi ą zku ze stosowanymi przez Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie zasadami rozlicze ń za dostarczanie ciep ł a nie nast ą pi ł o naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. Przedmiotem post ę powania by ł o wi ę c ustalenie stosowanych przez ZGKiM zasad rozlicze ń z odbiorcami za zu ż yt ą energi ę ciepln ą . W tym celu, niezb ę dne by ł o uzyskanie od ZGKiM umów jakie przedsi ę biorca zawar ł z odbiorcami, ustalenie czy ZGKiM stosuje w rozliczeniach z odbiorcami taryf ę oraz - je ż eli w toku post ę powania okaza ł oby si ę , i ż ZGKiM opracowa ł taryf ę - poddanie jej postanowie ń analizie. Przyj ę te przez ZGKiM zasady rozlicze ń za energi ę ciepln ą rodzi ł y bowiem obaw ę uzyskiwania przez przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci, w szczególno ś ci w zwi ą zku z mo ż liwo ś ci ą przeszacowania ilo ś ci zu ż ytego ciep ł a w stosunku do tej ilo ś ci, która mog ł aby wynika ć z pomiaru odczytanego z miernika. Za nieuzasadnione mo ż na by uzna ć te korzy ś ci, których przedsi ę biorca nie uzyska ł by w przypadku stosowania – w sytuacji, gdy mierniki nie s ą zainstalowane a prawo ich w tym przypadku nie wymaga – rozlicze ń rycza ł towych za zu ż yte ciep ł o. W zwi ą zku faktem, i ż ZGKiM stosuje rozliczenia za ciep ł o w GJ przy braku zainstalowanych w lokalach mierników zu ż ycia ciep ł a za 1 GJ, zachodzi ł a równie ż obawa przeszacowania ilo ś ci zu ż ytego ciep ł a, a co za tym idzie, stosowania przez ZGKiM nieuczciwych warunków dostawy energii. W toku prowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du wystosowa ł równie ż pismo do Urz ę du Regulacji Energetyki – Oddzia ł u Centralnego w Warszawie (dalej: URE), w którym – po przedstawieniu stanu faktycznego le żą cego u podstaw wszcz ę tego post ę powania - zwróci ł si ę z pro ś b ą o udost ę pnienie znajduj ą cych si ę w posiadaniu URE akt oraz o udzielenie informacji o istotnym dla rozstrzygni ę cia znaczeniu. W odpowiedzi URE wyja ś ni ł , i ż ZGKiM mimo, i ż nie jest przedsi ę biorstwem energetycznym zobowi ą zanym do posiadania koncesji na wytwarzanie oraz przesy ł anie i dystrybucj ę ciep ł a, ma obowi ą zek opracowa ć taryf ę w sposób zgodny z przepisami ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dze ń do niej wykonawczych. Poniewa ż ZGKiM nie ma przymiotu przedsi ę biorstwa koncesjonowanego, Prezes URE nie ma mo ż liwo ś ci zatwierdzania opracowanej przez niego taryfy, a tym samym nie ma kompetencji do regulowania dzia ł alno ś ci takiego przedsi ę biorcy, polegaj ą cej na zaopatrywaniu odbiorców w ciep ł o. Z kolei ZGKiM, w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urz ę du, wyja ś ni ł , i ż w rozliczeniach z odbiorcami stosuje obowi ą zuj ą c ą od dnia 1 pa ź dziernika 2003 r. „Taryf ę op ł at na dostaw ę ciep ł a dla odbiorców indywidualnych, wspólnot mieszkaniowych i innych odbiorców” . ZGKiM przedstawi ł równie ż – zgodnie z żą daniem Prezesa Urz ę du - umow ę sprzeda ż y ciep ł a jak ą przedsi ę biorca zawar ł z jedn ą ze wspólnot mieszkaniowych. W toku prowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż opracowana i stosowana przez ZGKiM w rozliczeniach z odbiorcami energii cieplnej taryfa nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przez ustaw ę Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzenie taryfowe. Brakuje w niej postanowie ń przyporz ą dkowuj ą cych odbiorców do odpowiednich grup taryfowych, zapisów dotycz ą cych bonifikat, upustów i sposobu ustalania op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, jak 3 równie ż postanowie ń reguluj ą cych kwestie op ł at z tytu ł u nielegalnego poboru ciep ł a. Niedope ł nienie przez ZGKiM obowi ą zku opracowania taryfy w sposób zgodny z prawem nie pozosta ł o bez wp ł ywu na mo ż no ść ustalenia przez konsumentów ca ł o ś ci praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z umowy o dostaw ę ciep ł a jak ą - reprezentuj ą ca ich interesy na zewn ą trz - wspólnota mieszkaniowa czy te ż spó ł dzielnia mieszkaniowa zawar ł a z ZGKiM. Uwzgl ę dniaj ą c zebrany w sprawie materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du postanowieniem z dnia 30 czerwca 2004 r. wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu przez ZGKiM w G ą binie pozycji dominuj ą cej na rynku dystrybucji i sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców na obszarze dzia ł ania ZGKiM poprzez niedope ł nienie przez ZGKiM obowi ą zku opracowania taryfy dla ciep ł a w sposób zgodny z postanowieniami ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzenia taryfowego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak równie ż poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, na skutek narzucania w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla nich zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, co utrudnia konsumentom ustalenie: wysoko ś ci cen i stawek op ł at oraz zasad ich stosowania, bonifikat, upustów oraz sposobu ustalania op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców oraz op ł at z nielegalny pobór ciep ł a, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2004 r. zaliczone zosta ł y w poczet materia ł u dowodowego niniejszego post ę powania informacje uzyskane przez Prezesa Urz ę du w wy ż ej powo ł anym post ę powaniu wyja ś niaj ą cym (znak: RWA-50/8/2003/MP), zawarte w pi ś mie ZGKiM z dnia 26 stycznia 2004 r. oraz w pi ś mie ZGKiM z dnia 31 maja 2004 r. W toku prowadzonego post ę powania antymonopolowego ZGKiM, odnosz ą c si ę do zarzutu niedope ł nienia przez przedsi ę biorstwo energetyczne obowi ą zku opracowania taryfy w sposób zgodny z postanowieniami ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzenia taryfowego, wyja ś ni ł , i ż zapisy stosowanej i wprowadzonej przez ZGKiM taryfy by ł y wielokrotnie uzgadniane ze wszystkimi odbiorcami ciep ł a dostarczanego im przez ZGKiM. Z pisma ZGKiM wynika ł o jednak, i ż przedmiotem negocjacji by ł y w istocie uregulowania dotycz ą ce przyj ę tego sposobu rozlicze ń za zu ż yt ą przez odbiorców energi ę ciepln ą . Strony uzgadnia ł y bowiem jedynie zasady rozlicze ń za ciep ł o (wprowadzenie op ł aty dwucz ł onowej, tj. op ł aty miesi ę cznej za zamówiona moc ciepln ą oraz op ł aty za ciep ł o) jak równie ż stawki ww. op ł at za energi ę . ZGKiM podniós ł równie ż , i ż pewne zapisy, które - zgodnie z postanowieniami rozporz ą dzenia taryfowego - powinny znale źć si ę w taryfie, zosta ł y pomini ę te za zgod ą zainteresowanych stron – odbiorców energii cieplnej (pismo ZGKiM z dnia 19 lipca 2004 r.). ZGKiM odnosz ą c si ę do drugiego z przedstawionych zarzutów, tj. stwarzania konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, na skutek narzucania w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla nich zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, ZGKiM podniós ł , i ż pomimo pewnych odst ę pstw w tre ś ci taryfy od wymogów sformu ł owanych w ustawie Prawo energetyczne oraz w rozporz ą dzeniu taryfowym, zarzut stosowania przez przedsi ę biorc ę powy ż ej okre ś lonej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę jest nieuzasadniony. ZGKiM podkre ś li ł , i ż nie dzia ł a na szkod ę odbiorców (pismo ZGKiM z dnia 19 lipca 2004 r.). 4 Maj ą c na uwadze, i ż konieczne by ł o uzupe ł nienie materia ł u dowodowego, ZGKiM zosta ł poinformowany o przed ł u ż eniu terminu zako ń czenia post ę powania antymonopolowego do dnia 30 grudnia 2004 r. Pismem z dnia 17 grudnia 2004 r. ZGKiM przedstawi ł – zgodnie z żą daniem Prezesa Urz ę du - udokumentowane informacje zawieraj ą ce wysoko ść przychodów jakie ZGKiM uzyska ł w 2003 r. Maj ą c na uwadze, i ż przedstawione w ramach niniejszego post ę powania dokumenty i informacje stanowi ą materia ł dowodowy wystarczaj ą cy do oceny sprawy, Prezes Urz ę du zawiadomi ł ZGKiM o zako ń czeniu post ę powania dowodowego oraz wyznaczy ł stronie termin do zapoznania si ę z materia ł em zebranym w aktach post ę powania (pismo UOKiK z dnia 16 grudnia 2004 r.). Jednak w wyznaczonym przez Prezesa Urz ę du terminie, strona nie stawi ł a si ę w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie, celem zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zebranym w aktach post ę powania. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) do zada ń w ł asnych gminy nale ż y zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie zaopatrywania w energi ę ciepln ą . Z kolei zgodnie z art. 9 ust. 4 ww. ustawy, zadaniami w ł asnymi gminy, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych s ą zadania u ż yteczno ś ci publicznej. Stosownie natomiast do ust. 1 przywo ł anego powy ż ej artyku ł u, gmina mo ż e – w celu wykonania swoich zada ń – utworzy ć jednostki organizacyjne. Z kolei stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.), organy stanowi ą ce jednostek samorz ą du terytorialnego mog ą powo ł ywa ć komunalne zak ł ady bud ż etowe zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.). Zgodnie z uregulowaniami przywo ł anej ustawy o finansach publicznych, zak ł ady bud ż etowe tworzone s ą przez organy stanowi ą ce jednostek samorz ą du terytorialnego - gminne, powiatowe lub wojewódzkie zak ł ady bud ż etowe (art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy). Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, uchwa łą Rady Miasta i Gminy G ą bin Nr 62/VII/99 z dnia 24 czerwca 1999 r. nadany zosta ł Statut Zak ł adowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie. Zgodnie z tym Statutem, przedmiotem dzia ł ania ZGKiM jest wykonywanie zada ń o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb mieszka ń ców miasta i gminy G ą bin (a tak ż e mieszka ń ców spoza gminy G ą bin) w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych. ZGKiM realizuje - obok zada ń z zakresu gospodarki mieszkaniowej – równie ż zadania z zakresu gospodarki komunalnej, do których w szczególno ś ci nale ż y odp ł atne ś wiadczenie us ł ug w zakresie wytwarzania i dostawy ciep ł a do budynków mieszkalnych. Przesy ł ane do obiektów usytuowanych na terenie miasta G ą bin ciep ł o, wytwarzane jest w miejscowej kot ł owni gazowo-olejowej. Odbiorcami ciep ł a dostarczanego przez ZGKiM s ą dwie wspólnoty mieszkaniowe – odpowiednio wspólnota mieszkaniowa zarz ą dzaj ą ca nieruchomo ś ci ą po ł o ż on ą przy ul. Wojska Polskiego 7 a oraz wspólnota mieszkaniowa 5 zarz ą dzaj ą ca nieruchomo ś ci ą po ł o ż on ą przy ul. Wojska Polskiego 7 b w G ą binie jak równie ż spó ł dzielnia mieszkaniowa zarz ą dzaj ą ce dwiema nieruchomo ś ciami – przy ul. Wojska Polskiego 7 c oraz przy ul. Topolowej 10 w G ą binie. Z ustale ń Prezesa Urz ę du wynika, i ż ZGKiM jest jedynym dostawc ą ciep ł a na terenie miasta i gminy G ą bin. Prowadzenie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na wytwarzaniu oraz przesy ł aniu i dystrybucji ciep ł a podlega przepisom ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dze ń do niej wykonawczych. W dniu 1 pa ź dziernika 2003 r., kiedy opracowana przez ZGKiM taryfa wesz ł a w ż ycie, obowi ą zywa ł o rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em. Rozporz ą dzenie to zosta ł o uchylone w dniu 2 stycznia 2004 r. Obecnie obowi ą zuj ą cym rozporz ą dzeniem okre ś laj ą cym zasady kszta ł towania taryf przez przedsi ę biorstwa energetyczne jest rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 184, poz. 1902). Tym samym, stosowana przez ZGKiM taryfa, poddana zosta ł a przez Prezesa Urz ę du analizie w zakresie jej zgodno ś ci z postanowieniami rozporz ą dzenia taryfowego obowi ą zuj ą cego w chwili jej wprowadzenia do stosowania. Nale ż y jednak podkre ś li ć , i ż obecnie obowi ą zuj ą ce rozporz ą dzenie taryfowe reguluje zasady kszta ł towania taryf w sposób to ż samy z rozporz ą dzeniem uchylonym. Moc cieplna zamówiona przez odbiorców ciep ł a dostarczanego przez przedsi ę biorstwo energetyczne wynosi ok. 0,7 MW, co oznacza, i ż zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 3 i art. 32 ust. 4 ustawy Prawo energetyczne, ZGKiM nie jest zobowi ą zany do posiadania koncesji na wytwarzanie oraz przesy ł anie i dystrybucj ę ciep ł a. Zgodnie bowiem z tre ś ci ą przywo ł anym przepisów, uzyskanie koncesji wymaga prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie przesy ł ania i dystrybucji paliw i energii, z wy łą czeniem przesy ł ania i dystrybucji ciep ł a, je ż eli moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 1 MW. Stosownie do zapisów § 4 ust. 2 rozporz ą dzenia taryfowego, przedsi ę biorstwo energetyczne prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą , która nie wymaga uzyskania koncesji, opracowuje taryf ę zgodnie z zasadami okre ś lonymi w ustawie i rozporz ą dzeniu a nast ę pnie wprowadza j ą do stosowania przy zawieraniu umów z odbiorcami. Art. 3 pkt 17 ustawy Prawo energetyczne zawiera natomiast definicj ę taryfy, która jest zbiorem cen i stawek op ł at oraz warunków ich stosowania, opracowanym przez przedsi ę biorstwo energetyczne i wprowadzanym jako obowi ą zuj ą cy dla okre ś lonych w nim odbiorców w trybie okre ś lonym ustaw ą . W zwi ą zku z tym, i ż ZGKiM nie jest przedsi ę biorstwem koncesjonowanym, opracowana przez niego taryfa nie podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki. Zgodnie bowiem z art. 47 ustawy Prawo energetyczne, przedsi ę biorstwa energetyczne posiadaj ą ce koncesj ę ustalaj ą taryfy dla ciep ł a, które podlegaj ą zatwierdzeniu przez Prezesa URE. A contrario , przedsi ę biorstwa energetyczne, których dzia ł alno ść nie wymaga uzyskania koncesji, ustalaj ą taryfy, które nie wymagaj ą zatwierdzenia przez Prezesa URE. Opracowana przez przedsi ę biorc ę taryfa powinna jednak czyni ć zado ść wymogom ustawy Prawo energetyczne i rozporz ą dzenia do niej wykonawczego – rozporz ą dzenia taryfowego. I tak, taryfa energetyczna - zgodnie z § 5 ust. 1 rozporz ą dzenia taryfowego - powinna odpowiednio do prowadzonej przez przedsi ę biorstwo energetyczne dzia ł alno ś ci gospodarczej, okre ś la ć : − grupy taryfowe, − rodzaje oraz wysoko ść cen i stawek op ł at, a tak ż e warunki ich stosowania, 6 − bonifikaty, upusty i sposób ustalania op ł at z tytu ł u niedotrzymania standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, − op ł aty za nielegalny pobór ciep ł a. Ponadto, zgodnie z § 5 ust. 3 powy ż szego rozporz ą dzenia, taryf ę kszta ł tuje si ę w taki sposób, aby odbiorca móg ł na jej podstawie obliczy ć nale ż no ść odpowiadaj ą c ą zakresowi us ł ug zwi ą zanych z zaopatrzeniem w ciep ł o, okre ś lonemu w umowie sprzeda ż y ciep ł a. W obecnie obowi ą zuj ą cym stanie prawnym, powy ż ej okre ś lone wymogi dotycz ą ce postanowie ń taryfy s ą wci ąż aktualne. Z kolei stosownie do § 7 ust. 7 rozporz ą dzenia taryfowego, w przypadku wytwarzania ciep ł a w lokalnym ź ródle ciep ł a, dla którego zamówiona moc cieplna nie przekracza 1 MW, taryfa zawiera: − stawki op ł aty miesi ę cznej za zamówion ą moc ciepln ą – wyra ż one w z ł otych za MW, − stawki op ł aty za ciep ł o – wyra ż one w z ł otych za GJ. Zarz ą dzeniem Kierownika ZGKiM w G ą binie z dnia 29 sierpnia 2003 r., od dnia 1 pa ź dziernika 2003 r. stosowana jest w rozliczeniach z odbiorcami energii cieplnej taryfa op ł at na dostaw ę ciep ł a do budynków na terenie miasta G ą bina - Taryf ę na dostaw ę ciep ł a dla odbiorców indywidualnych, wspólnot mieszkaniowych i pozosta ł ych odbiorców . Taryfa zosta ł a przekazana odbiorcom ciep ł a dostarczanego przez ZGKiM – dwóm wspólnotom mieszkaniowym oraz spó ł dzielni mieszkaniowej. Z ustale ń Prezesa Urz ę du wynika, i ż w opracowanej przez ZGKiM taryfie brakuje w szczególno ś ci zapisów okre ś laj ą cych grupy taryfowe, postanowie ń dotycz ą cych bonifikat, upustów i sposobu ustalania op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, jak równie ż postanowie ń dotycz ą cych op ł at z tytu ł u nielegalnego poboru ciep ł a. Opracowana przez ZGKiM taryfa zawiera jedynie - po ś ród zapisów wskazuj ą cych podmiot, który opracowa ł taryf ę , zakres czasowy jej obowi ą zywania, ź ród ł o wytwarzanego ciep ł a oraz informacji, i ż taryfa uwzgl ę dnia postanowienia ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dze ń do niej wykonawczych oraz informacji, i ż taryfa nie podlega zatwierdzeniu przez Prezesa URE - zapisy reguluj ą ce wysoko ść cen i stawek op ł at oraz wskazanie, i ż rozliczanie op ł at za ciep ł o odbywa si ę na podstawie zainstalowanych u ka ż dego z odbiorców ciep ł omierzy zlokalizowanych w w ę z ł ach cieplnych. Zgodnie z zapisami taryfy, wszystkich odbiorców obowi ą zuj ą jednakowe stawki op ł at za 1 MW mocy zamówionej na cele grzewcze (CO) i na podgrzanie wody (CWU) oraz jednakowe stawki op ł at za 1 GJ energii cieplnej. W opracowanej przez ZGKiM taryfie wskazane zosta ł y zasady rozlicze ń z mieszka ń cami nieruchomo ś ci po ł o ż onej przy ul. Wojska Polskiego 7 b w G ą binie. Nie zosta ł y natomiast wskazane zasady rozlicze ń mieszka ń ców nieruchomo ś ci zarz ą dzanych przez pozosta ł ych dwóch odbiorców ciep ł a, tj. przez wspólnot ę mieszkaniow ą nieruchomo ś ci po ł o ż onej przy ul. Wojska Polskiego 7 a oraz przez spó ł dzielni ę mieszkaniow ą zarz ą dzaj ą c ą nieruchomo ś ciami po ł o ż onymi przy ul. Wojska Polskiego 7 c oraz przy ul Topolowej 10 w G ą binie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, dostarczanie ciep ł a odbywa si ę na podstawie umowy sprzeda ż y lub umowy przesy ł owej. Z kolei art. 5 ust. 2 okre ś la minimaln ą tre ść umów wymienionych w ust. 1 przywo ł anego artyku ł u. I tak, umowa sprzeda ż y ciep ł a powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce ilo ś ci sprzeda ż y ciep ł a w podziale na okresy umowne, sposobu ustalania cen i warunków wprowadzania ich zmian, zapisy reguluj ą ce sposób rozlicze ń , odpowiedzialno ść stron za niedotrzymanie warunków umowy, okres obowi ą zywania umowy i warunki jej rozwi ą zania. 7 Co do zasady, umowy zawierane przez przedsi ę biorstwo energetyczne z konsumentami s ą umowami, w przypadku których na tre ść stosunku umownego pomi ę dzy dostawc ą a odbiorc ą oddzia ł uj ą nie tylko postanowienia umowne, przepisy Kodeksu cywilnego, ustawy Prawo energetyczne oraz wydanych do niej rozporz ą dze ń wykonawczych lecz równie ż postanowienia taryfy w takim zakresie, w jakim kszta ł tuj ą one prawa i obowi ą zki stron umowy, a wi ę c zawieraj ą ogólne i szczegó ł owe zasady rozlicze ń za ś wiadczone us ł ugi, zasady ustalania op ł at, bonifikat czy upustów. Du ż a ilo ść aktów wp ł ywaj ą cych na tre ść stosunku umownego pomi ę dzy przedsi ę biorstwem a odbiorc ą , a tak ż e wysoki stopie ń skomplikowania zagadnie ń dotycz ą cych dystrybucji i sprzeda ż y energii cieplnej sprawiaj ą , i ż szczególnie istotny jest wymóg, by wzorce umowne przedstawiane konsumentom przez przedsi ę biorstwa energetyczne mia ł y charakter wyczerpuj ą cy i zrozumia ł y, szeroko informuj ą c odbiorców o ich prawach i obowi ą zkach – zarówno wynikaj ą cych bezpo ś rednio z tre ś ci umowy, jak i tych, które s ą okre ś lone wprost w przepisach prawa. Z ustale ń Prezesa Urz ę du wynika jednak, i ż umowa zawarta przez ZGKiM z odbiorcami energii cieplnej - Umowa dostawy ciep ł a - nie reguluje wszystkich kwestii, które powinny zosta ć , zgodnie z przepisami ustawy Prawo energetyczne i rozporz ą dze ń do niej wykonawczych, zawarte w umowie sprzeda ż y ciep ł a. W szczególno ś ci w umowie brakuje zapisów dotycz ą cych ilo ś ci sprzeda ż y ciep ł a (w podziale na okresy umowne), sposobu ustalanie cen i warunków wprowadzania ich zmian, czy okresu obowi ą zywania umowy. Celem doprecyzowania czy wr ę cz ustalenia praw i obowi ą zków stron umowy, konieczne jest si ę gni ę cie do postanowie ń opracowanej przez ZGKiM taryfy, która z kolei nie czyni zado ść przewidzianym w ustawie Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzeniu taryfowym wymogom. Nienale ż yte opracowanie przez ZGKiM taryfy powoduje, i ż odbiorca nie ma stworzonej mo ż liwo ś ci okre ś lenia wszystkich elementów kszta ł tuj ą cych wi ążą cy go stosunek prawny. Je ś li chodzi o odes ł ania do postanowie ń taryfy zawarte w stosowanym przez ZGKiM wzorcu umowy sprzeda ż y ciep ł a, w § 6 wzorca - Nielegalny pobór - znajduj ą si ę odes ł ania do postanowie ń taryfy w zakresie nielegalnego poboru energii. Odbiorca, celem ustalenia wysoko ś ci op ł at nale ż nych przedsi ę biorstwu energetycznemu z tytu ł u nielegalnego poboru energii musi si ę gn ąć do postanowie ń taryfy. Z kolei w § 7 wzorca umowy o dostaw ę ciep ł a stosowanego przez ZGKiM - Upusty i bonifikaty nale ż ne Odbiorcy - uregulowane zosta ł y kwestie zwi ą zane z upustami przys ł uguj ą cymi odbiorcy z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców. Pomimo, i ż w § 5 ust.1 pkt 3 rozporz ą dzenia taryfowego znajduje si ę zapis, zgodnie z którym w taryfie powinny zosta ć uregulowane bonifikaty i upusty z tytu ł u niedotrzymania przez przedsi ę biorstwo energetyczne standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, kwestie te zosta ł y uregulowane w opracowanej przez ZGKiM umowie dostawy ciep ł a. Nie jest wi ę c konieczne si ę ganie do odpowiednich postanowie ń taryfy. Na podstawie zapisów zawartych we wzorcu umowy konsument ma stworzon ą mo ż liwo ść ustalenia, w tym zakresie, tre ś ci wi ążą cej go z dostawc ą ciep ł a umowy. Natomiast odbiorca w oparciu o sam ą tre ść wzorca umowy i postanowienia taryfy nie ma mo ż liwo ś ci ustalenia terminu rozpocz ę cia dostarczania ciep ł a, lokalizacji obiektu, do którego ciep ł o ma by ć dostarczane jak równie ż wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej. Za łą cznik do umowy dostawy ciep ł a, okre ś laj ą cy – zgodnie z tre ś ci ą § 1 ust. 1 wzorca – obiekt, do którego ciep ł o ma by ć dostarczane, jak równie ż cel, na jaki energia ta b ę dzie wykorzystana, w rzeczywisto ś ci okre ś la „ jednostkowe koszty dla ź ród ł a ciep ł a” . 8 W ś wietle przywo ł anych powy ż ej uwag dotycz ą cych niedope ł nienia przez ZGKiM ci ążą cego na nim jako na przedsi ę biorstwie energetycznym obowi ą zku opracowania taryfy w sposób zgodny z przepisami ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzeniem taryfowym oraz wobec nieuregulowania przez ZGKiM pewnych zapisów w umowie dostawy energii cieplnej, nale ż y stwierdzi ć , i ż odbiorca ciep ł a dostarczanego przez ZGKiM nie jest w stanie, w oparciu o tre ść umowy i zapisy taryfy, ustali ć pe ł nej tre ś ci wi ążą cego stron ę stosunku prawnego. Wypracowanie pe ł nej tre ś ci umowy łą cz ą cej odbiorc ę z dostawc ą ciep ł a jest wi ę c niemo ż liwe, nawet je ś li odbiorca si ę gnie si ę do obydwu ź róde ł stosunku prawnego – umowy sprzeda ż y energii cieplnej oraz postanowie ń taryfy. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. 1. Strony post ę powania Post ę powanie antymonopolowe, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu, stron ą jest ka ż dy, czyjego interesu prawnego lub obowi ą zku dotyczy post ę powanie, lub kto żą da czynno ś ci organu ze wzgl ę du na swój interes prawny lub obowi ą zek. Natomiast zgodnie z art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub naruszenie innych przepisów ustawy. Rozwa ż aj ą c kwesti ę kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia niniejszej sprawy nale ż y mie ć na uwadze, i ż stosownie do art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, post ę powanie antymonopolowe w sprawach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wszczyna si ę na wniosek lub z urz ę du. W przedmiotowej sprawie stron ą post ę powania, wobec której zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku ze stosowaniem praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , jest przedsi ę biorca podejrzany o nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem „przedsi ę biorcy” nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą ca osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie gospodarczej (art. 4 pkt 1 lit. a ustawy). Zgodnie z przywo ł anym ju ż Statutem ZGKiM, do kompetencji ZGKiM nale ż y wykonywanie dzia ł a ń o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb mieszka ń ców miasta i gminy G ą bin w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych. ZGKiM realizuje zadania z zakresu gospodarki mieszkaniowej oraz z zakresu gospodarki komunalnej. Zgodnie z Uchwa łą Nr 252/119/2001 Zarz ą du Miasta i Gminy G ą bin z dnia 31 grudnia 2001 r., kierownikowi ZGKiM udzielone zosta ł o pe ł nomocnictwo do jednoosobowego sk ł adania o ś wiadcze ń woli w imieniu gminy G ą bin w sprawach dotycz ą cych bie żą cego dzia ł ania ZGKiM w zakresie jego statutowych zada ń . 9 Dzia ł alno ść zwi ą zana z zaspokojeniem zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie zaopatrywania w energi ę ciepln ą nale ż y, zgodnie z przywo ł anym ju ż art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorz ą dzie gminnym, do zada ń w ł asnych gminy. Poniewa ż zadania w ł asne gminy s ą traktowane jako zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, nale ż y przyj ąć , i ż dzia ł alno ść ZGKiM polega na organizowaniu us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Okoliczno ś ci ą bezsporn ą jest bowiem, i ż Miasto i Gmina G ą bin nie prowadzi zada ń w ł asnych z zakresu zaopatrywania w energi ę ciepln ą . Wykonywanie tych zada ń powierzy ł o ZGKiM. Chocia ż w ustawie brak jest legalnej definicji poj ę cia u ż yteczno ś ci publicznej, to niew ą tpliwie pewn ą wskazówk ę w tej materii stanowi ć mo ż e przepis art. 1 ust. 2 ustawy o gospodarce komunalnej, na mocy którego gospodarka komunalna obejmuje w szczególno ś ci zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych. Zgodnie z art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej, gospodarka komunalna mo ż e by ć prowadzona przez jednostki samorz ą du terytorialnego w formie zak ł adu bud ż etowego lub spó ł ek prawa handlowego. Wyboru formy prowadzenia gospodarki komunalnej dokonuj ą organy stanowi ą ce jednostek samorz ą dowych. W niniejszej sprawie Miasto i Gmina G ą bin powierzy ł o prowadzenie zada ń w ł asnych z zakresu zaopatrywania w energi ę ciepln ą zak ł adowi bud ż etowemu – ZGKiM. Miasto i Gmina G ą bin nie wykonuje zatem zada ń w ł asnych w tym zakresie i z tego wzgl ę du nie mo ż e zosta ć uznane za stron ę post ę powania administracyjnego. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci, a tak ż e zgodnie z ustalonym orzecznictwem antymonopolowym, zak ł ad bud ż etowy, jako jednostka organizacyjna gminy niemaj ą ca osobowo ś ci prawnej, organizuj ą ca lub ś wiadcz ą ca us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej – mie ś ci si ę niew ą tpliwie w przedstawionej powy ż ej definicji przedsi ę biorcy (por. m.in. wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 28 czerwca 1995 r., sygn. akt XVII Amr 13/95, z dnia 24 kwietnia 1996 r., sygn. akt XVII Amr 34/95, z dnia 7 pa ź dziernika 1998 r., sygn. akt XVII Ama 45/98, z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt XVII Ama 3/99 czy te ż z dnia 31 stycznia 1996 r., sygn. akt XVII Amr 51/95). Z kolei w wyroku dnia 27 sierpnia 2003 r. (sygn. akt I CK 185/03) w sprawie dotycz ą cej zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , ż e czynno ś ci organów gminy w zakresie gospodarki wodnej i ś ciekowej sprowadzaj ą si ę do wyboru formy prawnej dla prowadzenia tej gospodarki, opracowania regulaminu oraz zatwierdzania taryf. Wymienione uprawnienia maj ą w cz ęś ci charakter organizatorski, b ę d ą c postaci ą zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, a w cz ęś ci charakter nadzorczy – w zakresie zatwierdzania taryf. S ą d jednocze ś nie uzna ł , i ż czynno ś ci gminy nie odpowiadaj ą ustawowej definicji dzia ł alno ś ci gospodarczej, a pe ł ni ą c opisane funkcje gmina nie staje si ę przedsi ę biorc ą . W konsekwencji S ą d przyj ął , ż e przeciwko gminie nie mo ż e by ć prowadzone post ę powanie administracyjne. W tym stanie rzeczy nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż ZGKiM posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu cytowanego wy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy wykonywaniu opisanej wy ż ej dzia ł alno ś ci ZGKiM podlega tym samym rygorom prawa antymonopolowego i jego dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . 10 2. Rynek w ł a ś ciwy Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, którego dotyczy powo ł any wy ż ej przepis, ujawnia si ę na rynku w ł a ś ciwym. Dominacja rynkowa nie wyst ę puje na rynku pojmowanym ogólnie (w znaczeniu ekonomicznym), rozumianym jako ogó ł stosunków zachodz ą cych mi ę dzy podmiotami uczestnicz ą cymi w procesach wymiany towarowej. Zatem, to okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego b ę dzie decydowa ł o o tym, czy przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą (por. wyroki S ą du Antymonopolowego, obecnie: S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z dnia 26 pa ź dziernika 2004 r., sygn. akt XVII Amr 24/94 oraz wyrok z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 55/97). Przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 8 ww. ustawy). Przy czym przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane (art. 4 pkt 6 ww. ustawy). W ocenie Prezesa Urz ę du rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest rynek dystrybucji i sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców Zak ł adu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie. Na tak bowiem okre ś lonym rynku produktowym ZGKiM prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą , w zwi ą zku z któr ą zawierane s ą z odbiorcami, tj. dwiema wspólnotami mieszkaniowymi zarz ą dzaj ą cymi nieruchomo ś ciami po ł o ż onymi odpowiednio przy ul. Wojska Polskiego 7 a i ul. Wojska Polskiego 7 b w G ą binie oraz spó ł dzielni ą mieszkaniow ą zarz ą dzaj ą c ą nieruchomo ś ciami po ł o ż onymi przy ul. Wojska Polskiego 7 c oraz przy ul. Topolowej 10 w G ą binie, umowy dostawy ciep ł a. Niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest tak ż e jego wymiar geograficzny, oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Przywo ł uj ą c zapisy Statutu ZGKiM, „przedmiotem dzia ł ania Zak ł adu jest wykonywanie zada ń o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb, g ł ownie mieszka ń ców miasta i gminy G ą bin w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych. Us ł ugi (…) mog ą by ć ś wiadczone równie ż na rzecz mieszka ń ców spoza gminy G ą bin.”. W zwi ą zku z powy ż szym pod wzgl ę dem terytorialnym rynkiem w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie jest obszar dzia ł ania ZGKiM. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci, za rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie nale ż y uzna ć rynek dystrybucji i sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców na obszarze dzia ł ania Zak ł adu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie. 3. Pozycja dominuj ą ca ZGKiM na rynku w ł a ś ciwym Mo ż liwo ść stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku 11 w ł a ś ciwym, uzale ż niona jest od uprzedniego stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca posiada na tak okre ś lonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Ustalaj ą c, czy na tak wyodr ę bnionym rynku w ł a ś ciwym ZGKiM posiada pozycj ę dominuj ą c ą , nale ż y mie ć na uwadze definicj ę pozycji dominuj ą cej, zawart ą w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z t ą definicj ą , pozycja dominuj ą ca to pozycja przedsi ę biorcy na rynku, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. W przypadku Zak ł adu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie jego pozycj ę rynkow ą wyznacza okoliczno ść , i ż przedsi ę biorca na powy ż ej okre ś lonym rynku towarowym ma pozycj ę naturalnego monopolisty – jest jedynym dostawc ą ciep ł a na terenie miasta i gminy G ą bin. Zatem, w przedmiotowym przypadku fakt posiadania przez ZGKiM dominacji rynkowej jest bezsporny. 4. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez ZGKiM Sam fakt posiadania pozycji dominuj ą cej nie stanowi jeszcze naruszenia prawa. Bezprawne jest dopiero nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę tej pozycji. Przedmiotem niniejszej decyzji jest wi ę c ocena, czy ZGKiM w G ą binie narusza zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 oraz w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez: 1) niedope ł nienie obowi ą zku opracowania taryfy dla ciep ł a w sposób zgodny z postanowieniami ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzenia w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2) stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, na skutek narzucania w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla nich zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, co utrudnia konsumentom ustalenie: − wysoko ś ci cen i stawek op ł at oraz zasad ich stosowania, − bonifikat, upustów oraz sposobu ustalenia op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM w G ą binie standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, − op ł at za nielegalny pobór ciep ł a, co mo ż e stanowi ć naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. 1) Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Z kolei w art. 8 ust. 2 ww. ustawy podany zosta ł katalog praktyk nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku. Przepis ten stanowi jedynie uszczegó ł owienie art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Katalog w nim zawarty ma charakter otwarty i stanowi jedynie przyk ł adowe wyliczenie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , które najcz ęś ciej wyst ę puj ą na rynku. Daje to organowi antymonopolowemu mo ż liwo ść uznania za praktyk ę ograniczaj ą ca konkurencj ę poprzez nadu ż ycie pozycji 12 dominuj ą cej na rynku takiego zachowania przedsi ę biorcy, które nie zosta ł o wymienione w powo ł ywanym przepisie. Zgodnie z pogl ą dem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, praktyki niewymienione w katalogu z art. 8 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi ą nienazwan ą praktyk ę nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 pa ź dziernika 2001 r., sygn. akt XVII Ama 101/00). Mo ż liwe jest wi ę c zakwalifikowanie, jako nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej na rynku, innych zachowa ń dominanta, nosz ą cych znamiona bezprawnego ograniczania konkurencji lub godz ą cych w interesy konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du dzia ł anie ZGKiM polegaj ą ce na niedope ł nieniu obowi ą zku opracowania taryfy dla ciep ł a w sposób zgodny z wymogami okre ś lonymi w ustawie Prawo energetyczne oraz w rozporz ą dzeniu taryfowym stanowi naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W opinii Prezesa Urz ę du takie zachowanie przedsi ę biorcy nie by ł oby mo ż liwe w sytuacji, gdyby podejmuj ą cy je przedsi ę biorca (dominant) dzia ł a ł w warunkach wolnej konkurencji. W rozpatrywanej sprawie ZGKiM w G ą binie dzia ł a na niekonkurencyjnym rynku, jakim jest rynek dystrybucji i sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców na ternie Miasta i Gminy G ą bin, gdzie posiada niekwestionowan ą pozycj ę monopolistyczn ą , b ę d ą c ą kwalifikowan ą postaci ą pozycji dominuj ą cej. ZGKiM jest bowiem przedsi ę biorc ą energetycznym nie spotykaj ą cym si ę na rynku swojego dzia ł ania z jak ą kolwiek konkurencj ą . ZGKiM z racji swojej si ł y rynkowej mo ż e wymusi ć uczestnictwo w rynku na warunkach narzuconych, odmiennych od tych, które wynika ł yby z dzia ł ania mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. ZGKiM ś wiadczy us ł ugi dostawy energii cieplnej na podstawie zawartych z odbiorcami umów oraz w oparciu o postanowienia opracowanej przez siebie taryfy. W zwi ą zku z faktem, i ż - co wyja ś nione zosta ł o powy ż ej - ZGKiM nie jest przedsi ę biorstwem koncesjonowanym, opracowana przez niego taryfa nie podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki. Powinna jednak czyni ć zado ść wymogom przewidzianym w ustawie Prawo energetyczne oraz w rozporz ą dzeniu taryfowym, okre ś laj ą cym w szczególno ś ci zasady kszta ł towania taryf przez przedsi ę biorstwo energetyczne. Obowi ą zek opracowania taryfy ci ąż y bowiem na przedsi ę biorstwie energetycznym niezale ż nie od tego, czy posiada ono status przedsi ę biorstwa koncesjonowanego czy te ż nie. Co prawda ZGKiM podnosi ł , i ż zapisy opracowanej przez niego taryfy zosta ł y uzgodnione z odbiorcami ciep ł a – wspólnotami mieszkaniowymi oraz spó ł dzielni ą mieszkaniow ą , jednak z ustale ń Prezesa Urz ę du wynika, i ż pod dyskusj ę poddane zosta ł y jedynie uregulowania dotycz ą ce formy przyj ę tej w taryfie op ł aty za ciep ł o, tj. wprowadzono op ł at ę dwucz ł onow ą , na któr ą sk ł adaj ą si ę stawka op ł aty miesi ę cznej za zamówiona moc ciepln ą wyra ż ona w z ł otych za MW oraz stawka op ł aty za ciep ł o wyra ż ona w z ł otych za GJ. Argumentacja podniesiona przez ZGKiM jest o tyle niezrozumia ł a, ż e zgodnie z przywo ł anym ju ż § 7 ust. 7 rozporz ą dzenia taryfowego, opracowana przez ZGKiM taryfa powinna obligatoryjnie zawiera ć stawki op ł aty miesi ę cznej za zamówion ą moc ciepln ą – wyra ż one w MW oraz stawki op ł aty za ciep ł o - wyra ż one w z ł otych za GJ. Poniewa ż dzia ł anie przedsi ę biorstwa energetycznego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesy ł ania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi podlega restrykcjom ustawowym, przedsi ę biorca prowadz ą cy powy ż ej okre ś lon ą dzia ł alno ść ma obowi ą zek takiego jej uregulowania, aby wymogi okre ś lone w prawie zosta ł y spe ł nione. I tak, zgodnie 13 z § 4 rozporz ą dzenia taryfowego, przedsi ę biorstwo energetyczne prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą , która nie wymaga uzyskania koncesji, opracowuje taryf ę zgodnie z zasadami okre ś lonymi w ustawie Prawo energetyczne oraz w rozporz ą dzeniu taryfowym, a nast ę pnie wprowadza j ą do stosowania przy zawieraniu umów z odbiorcami. Tym samym, na ZGKiM na ł o ż ony zosta ł obowi ą zek opracowania taryfy w sposób okre ś lony w przywo ł anym rozporz ą dzeniu. ZGKiM nie dope ł ni ł jednak tego obowi ą zku, ci ążą cego na nim, jako na przedsi ę biorstwie energetycznym. Dlatego te ż argument jaki podniós ł ZGKiM, zgodnie z którym, pominiecie pewnych uregulowa ń , które - stosownie do postanowie ń prawa energetycznego - powinny zosta ć zawarte w taryfie, zosta ł y pomini ę te w opracowanej przez ZGKiM za zgod ą zainteresowanych stron – odbiorców energii cieplnej, jest nie do zaakceptowania. Opracowana przez ZGKiM taryfa na dostaw ę ciep ł a nie zawiera w szczególno ś ci uregulowa ń dotycz ą cych warunków stosowania wskazanych przez ZGKiM cen i stawek op ł at. W stosowanej przez ZGKiM taryfie znajduj ą si ę jedynie zapisy okre ś laj ą ce wysoko ść przyj ę tych przez przedsi ę biorc ę cen za 1 MW mocy zamówionej oraz za 1 GJ energii cieplnej. Odbiorcom nie zosta ł y jednak wskazane, podstawy wylicze ń przyj ę tych w taryfie wielko ś ci op ł at. Zwa ż ywszy, i ż taryfa ZGKiM nie podlega zatwierdzeniu przez Prezesa URE, wydaje si ę , i ż wskazanym jest na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę obowi ą zku czytelnego wskazania odbiorcom elementów sk ł adowych wprowadzonych przez ZGKiM wysoko ś ci op ł at oraz zasad, jakimi kierowa ł si ę przedsi ę biorca ustalaj ą c op ł aty. Przedstawione uwagi, dotycz ą ce zawarcia w taryfie zapisów dotycz ą cych sposobu obliczania przez przedsi ę biorc ę stawek nale ż no ś ci z tytu ł u zu ż ycia ciep ł a, wydaj ą si ę tym bardziej s ł uszne, i ż ZGKiM nie dope ł ni ł wynikaj ą cego z § 32 (dawniej: § 33) rozporz ą dzenia taryfowego obowi ą zku zawarcia w umowie rodzajów op ł at pobieranych przez przedsi ę biorc ę od odbiorców oraz obowi ą zku okre ś lenia podstaw i sposobu obliczania przyj ę tych op ł at. Taryfa przedsi ę biorstwa koncesjonowanego podlega bowiem zatwierdzeniu przez Prezesa URE w szczególno ś ci pod k ą tem zapewnienia w niej pokrycia uzasadnionych kosztów dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa oraz z uwzgl ę dnieniem ochrony interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. Tym samym odbiorca, w rozliczeniach z którym stosowana jest taryfa zatwierdzona przez Prezesa URE, ma pewno ść , i ż wskazane w taryfie stawki op ł at zosta ł y uregulowane przy uwzgl ę dnieniu interesów odbiorców. W przedmiotowej sprawie - wobec powy ż szych uwag - nale ż y przyj ąć , i ż odbiorca energii dostarczanej przez ZGKiM nie jest informowany na jakiej podstawie i w oparciu o jakie zasady ZGKiM wprowadzi ł op ł aty w wskazanej w taryfie wysoko ś ci. Ponadto, opracowana przez ZGKiM taryfa nie zawiera wymaganych przez rozporz ą dzenie taryfowe zapisów dotycz ą cych op ł at za nielegalny pobór ciep ł a. Stosownie bowiem do § 5 rozporz ą dzenia taryfowego, wskazane uregulowania powinny znale źć si ę w taryfie. Poniewa ż jednak kwestie zwi ą zane z nielegalnym poborem paliwa uregulowane zosta ł y w sposób stwarzaj ą cy odbiorcy konieczno ść si ę gni ę cia do odpowiednich uregulowa ń taryfy, brak stosownych zapisów w opracowanej przez ZGKiM taryfie powoduje, i ż odbiorca nie jest w stanie okre ś li ć przys ł uguj ą cych mu praw oraz na ł o ż onych na niego obowi ą zków. W taryfie nie zosta ł y uregulowane równie ż kwestie zwi ą zane z bonifikatami i upustami nale ż nymi odbiorcy w sytuacji, gdy przedsi ę biorstwo energetyczne ś wiadczy us ł ugi nienale ż ytej jako ś ci. Stosownie do zapisów § 5 rozporz ą dzenia taryfowego, taryfa powinna zawiera ć stosowne uregulowania w tej materii. Jednak uregulowanie tych kwestii w umowie w sposób, w jaki to uczyni ł ZGKiM – w opinii Prezesa Urz ę du - stwarza odbiorcom mo ż liwo ść zapoznania si ę z przys ł uguj ą cymi im uprawnieniami. Tym bardziej, i ż 14 stosownie do § 6 rozporz ą dzenia, standardy jako ś ciowe obs ł ugi odbiorców okre ś lone powinny zosta ć w umowie. A w ł a ś nie niedotrzymanie przez przedsi ę biorstwo energetyczne standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców powoduje, i ż odbiorcy nale żą si ę z tego tytu ł u stosowne upusty czy te ż bonifikaty. Nie jest wi ę c konieczne si ę gni ę cie w tym zakresie do postanowie ń taryfy, tym bardziej, i ż w znacznej mierze rozwi ą zania przyj ę te w § 7 wzorca umowy s ą to ż same z zapisami zawartymi w rozporz ą dzeniu taryfowym. Nale ż y równie ż mie ć na wzgl ę dzie fakt, i ż w zwi ą zku z tym, i ż taryfa ZGKiM nie podlega zatwierdzeniu przez Prezesa URE, ZGKiM mia ł du żą swobod ę przy jej opracowaniu. Taryfa niekoncesjonowanego przedsi ę biorstwa energetycznego musi czyni ć zado ść jedynie obowi ą zuj ą cym w tym zakresie przepisom ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzenia taryfowego. ZGKiM w G ą binie – naturalny monopolista na rynku dystrybucji i sprzeda ż y ciep ł a dla odbiorców na obszarze swojej dzia ł alno ś ci – nadu ż y ł posiadanej pozycji dominuj ą cej, pozwalaj ą cej mu na niedope ł nienie obowi ą zku opracowania taryfy w sposób zgodny z obowi ą zuj ą cymi w tym zakresie przepisami prawa. W ocenie Prezesa Urz ę du - wobec powy ż ej przedstawionych uwag - nale ż y stwierdzi ć , i ż zachowanie, polegaj ą ce na niedope ł nieniu przez ZGKiM obowi ą zku opracowania taryfy w sposób zgodny z postanowieniami ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzenia taryfowego stanowi praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ponadto, w ocenie Prezesa niedope ł nienie ci ążą cego na ZGKiM w G ą binie obowi ą zku opracowania taryfy w sposób przewidziany w rozporz ą dzeniu taryfowym nie pozosta ł o bez wp ł ywu równie ż na mo ż no ść ustalenia przez konsumentów ca ł o ś ci praw i obowi ą zków wyp ł ywaj ą cych z umowy o dostaw ę ciep ł a jak ą - reprezentuj ą cy ich na zewn ą trz – odbiorca zawar ł z ZGKiM. W konsekwencji tego zachowania, konsumentom stworzone zosta ł y uci ąż liwe warunki dochodzenia roszcze ń , co z kolei stanowi, zdaniem Prezesa Urz ę du, naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. 2) Odno ś nie drugiego ze sformu ł owanych przez Prezesa Urz ę du zarzutów, przedmiotem badania w przedmiotowym post ę powaniu antymonopolowym by ł o ustalenie, czy ZGKiM nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, na skutek narzucania w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla nich zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, co utrudnia konsumentom ustalenie: a) wysoko ś ci cen i stawek op ł at oraz zasad ich stosowania, b) bonifikat, upustów oraz sposobu ustalenia op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, c) op ł at za nielegalny pobór ciep ł a, co mog ł oby stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców, poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw (art. 8 ust. 2 pkt 7 ustawy). Przes ł anka polegaj ą ca na stwarzaniu konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich roszcze ń obejmuje swoim zakresem zarówno dzia ł ania przedsi ę biorców dominuj ą cych na etapie przedumownym, jak równie ż na etapie wykonywania umów. Na 15 etapie wykonywania umów omawiana praktyka mo ż e polega ć b ą d ź na egzekwowaniu narzuconych niekorzystnych dla konsumentów warunków umów, b ą d ź na dzia ł aniach faktycznych utrudniaj ą cych skuteczne dochodzenie przez konsumentów przys ł uguj ą cych im praw. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, dostarczanie ciep ł a odbywa si ę na podstawie umowy sprzeda ż y lub umowy przesy ł owej. Z kolei art. 5 ust. 2 okre ś la minimaln ą tre ść tych umów. I tak - co zosta ł o ju ż wskazane powy ż ej - umowa sprzeda ż y powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce ilo ś ci sprzeda ż y ciep ł a w podziale na okresy umowne, sposobu ustalania cen i warunków wprowadzania ich zmian, sposobu rozlicze ń , odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, okresu jej obowi ą zywania i warunków rozwi ą zania. Dwie wspólnoty mieszkaniowe oraz spó ł dzielnia mieszkaniowa zawar ł y z ZGKiM stosowne umowy na dostaw ę ciep ł a. Na podstawie zawartych umów wspólnoty mieszkaniowe oraz spó ł dzielnia uzyska ł y status odbiorcy ciep ł a. W ocenie Prezesa Urz ę du, postanowienia umowy o dostaw ę ciep ł a nie pozwalaj ą na okre ś lenie, w oparciu o sam ą tylko tre ść umowy, wszystkich elementów jej tre ś ci. Celem ustalenia ca ł o ś ci wynikaj ą cych z umowy praw i obowi ą zków odbiorcy ciep ł a konieczne jest bowiem si ę gni ę cie do postanowie ń taryfy, która - oprócz zbioru cen i stawek op ł at - okre ś la ć powinna równie ż warunki (zasady) ich stosowania. Ponadto taryfa powinna okre ś la ć równie ż , zgodnie z wytycznymi rozporz ą dzenia taryfowego, kwestie zwi ą zane z bonifikatami i upustami z tytu ł u niedotrzymania przez przedsi ę biorstwo energetyczne standardów jako ś ciowych ś wiadczonych przez ni ą us ł ug oraz powinna zawiera ć postanowienia w zakresie nielegalnego poboru ciep ł a. Brak niektórych spo ś ród wskazanych powy ż ej uregulowa ń w stosowanej przez ZGKiM taryfie nie pozwala odbiorcom energii, ustali ć ca ł o ś ci praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z wi ążą cej ich umowy. Jak wskazano powy ż ej, celem doprecyzowania tre ś ci praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z zawartej z ZGKiM umowy dostawy ciep ł a, konieczne jest si ę gni ę cie do postanowie ń taryfy, w takim zakresie, w jakim oprócz stawek op ł at okre ś la ona warunki ich stosowania, a wi ę c jeden z elementów bezpo ś rednio wp ł ywaj ą cych na prawa i obowi ą zki odbiorcy. W tym te ż zakresie, zdaniem Prezesa UOKiK, taryfa stanowi cz ęść wzorca umowy sprzeda ż y ciep ł a, do którego zastosowanie maj ą m.in. przepisy art. 384 i nast ę pne Kodeksu cywilnego (dalej tak ż e: k.c.). Zgodnie bowiem z wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 29/03), taryfa energetyczna jest aktem prawa administracyjnego wywieraj ą cym skutki w sferze prawa cywilnego w sytuacji, gdy oprócz zbioru cen i stawek op ł at okre ś la warunki ich stosowania. Przes ł anki zastosowanych cen i stawek taryfowych uszczegó ł awiaj ą , konkretyzuj ą tre ść wzorca umownego, którego dotycz ą . W takim wypadku tre ść normy maj ą cej wi ą za ć dostawc ę i odbiorc ę energii wyprowadzi ć trzeba z dwóch ź róde ł : prawa cywilnego oraz prawa administracyjnego – prawa energetycznego. Je ż eli wi ę c taryfa normuje w jakimkolwiek zakresie prawa b ą d ź obowi ą zki stron w umowie cywilnoprawnej, to stanowi cz ęść takiej umowy niezale ż nie od woli stron. Istnieje wi ę c konieczno ść dor ę czenia wzorca umownego wraz z odpowiednimi postanowieniami taryfy. Pogl ą d taki, oparty na art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego znajduje, zdaniem S ą du, oparcie w konieczno ś ci zapewnienia stronie mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi normami umowy energetycznej, do jakiej zamierza przyst ą pi ć w drodze adhezji. 16 W opinii Prezesa Urz ę du, nie mo ż na uzna ć , pomimo, i ż ZGKiM dope ł ni ł ci ążą cy na nim obowi ą zek dor ę czenia drugiej stronie przy zawieraniu z ni ą umowy wzorca umownego (wzorca umowy dostawy ciep ł a wraz z taryf ą ), i ż przedsi ę biorca ten dope ł ni ł obowi ą zek poinformowania odbiorcy energii o ca ł o ś ci przys ł uguj ą cych jej praw i na ł o ż onych na ni ą obowi ą zków. Tym samym, w ś wietle nieznajomo ś ci przez stron ę ca ł o ś ci swoich praw, ZGKiM utrudni ł stronie mo ż liwo ść dochodzenia roszcze ń z tytu ł u niedotrzymania przez przedsi ę biorc ę postanowie ń umownych. Analiza umowy o dostaw ę ciep ł a pozwala stwierdzi ć , i ż odbiorca energii nie ma mo ż liwo ś ci ustalenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z zawartej umowy w oparciu o sam ą jej tre ść . W umowie brakuje bowiem zapisów dotycz ą cych terminu rozpocz ę cia dostarczania ciep ł a, lokalizacji obiektu, do którego ciep ł o ma by ć dostarczane jak równie ż zapisu dotycz ą cego wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej. Za łą cznik do umowy, okre ś laj ą cy – powo ł uj ą c si ę na tre ść § 1 ust. 1 wzorca umowy – obiekt do którego ciep ł o ma by ć dostarczane jak równie ż cel, na jaki ciep ł o b ę dzie wykorzystane, w rzeczywisto ś ci okre ś la „ jednostkowe koszty dla ź ród ł a ciep ł a”. Ad. a) W stosowanym przez ZGKiM wzorcu umowy dostawy ciep ł a, nie zosta ł y uregulowane kwestie zwi ą zane z zasadami rozlicze ń w obrocie ciep ł em. We wzorcu nie zosta ł okre ś lony przez ZGKiM sposób oblicze ń wysoko ś ci wskazanych w taryfie op ł at. Natomiast zgodnie z zapisami rozporz ą dzenia taryfowego, przedsi ę biorstwo energetyczne powinno okre ś li ć w umowie sprzeda ż y energii podstawy i sposób obliczania op ł at. W stosowanej przez ZGKiM umowie nie zosta ł y nawet wskazane rodzaje op ł at, jakie odbiorca ponosi z tytu ł u zawartej z przedsi ę biorc ą umowy. Celem okre ś lenia zasad stosowania cen i stawek op ł at, odbiorca zmuszony jest wiec si ę gn ąć do postanowie ń taryfy. Jednak kwestie te nie zosta ł y uregulowane równie ż w opracowanej przez ZGKiM taryfie. Stosownie natomiast do § 5 rozporz ą dzenia taryfowego, taryfa wskazywa ć powinna rodzaje oraz wysoko ść cen i stawek op ł at oraz zasad ich stosowania. W taryfie zawarte zosta ł y jedynie zapisy wskazuj ą ce, i ż op ł ata za energi ę sk ł ada si ę z dwóch elementów, tj. op ł aty miesi ę cznej za zamówion ą moc ciepln ą oraz z op ł aty za ciep ł o. Obok wyszczególnionych w taryfie pozycji op ł at, wskazane zosta ł y ich stawki. Bior ą c pod uwag ę przedstawione powy ż ej uwagi, oraz zwa ż ywszy – co ju ż niejednokrotnie zosta ł o podniesione przez Prezesa Urz ę du – i ż ZGKiM nie ma statusu przedsi ę biorstwa koncesjonowanego, którego taryfa (a wi ę c równie ż wielko ś ci stawek op ł at) podlega zatwierdzeniu przez Prezesa URE w szczególno ś ci pod k ą tem ochrony interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen, w stosowanym przez ZGKiM wzorcu umowy powinny zosta ć wskazane zasady rozlicze ń z odbiorcami za zu ż yt ą przez nich energi ę . W zwi ą zku z istniej ą cymi w umowie dostawy ciep ł a brakami, powoduj ą cymi, i ż odbiorca nie jest informowany na jakiej podstawie i w oparciu o jakie zasady ZGKiM wprowadzi ł op ł aty w wysoko ś ci wskazanej w taryfie, ma on utrudnion ą mo ż liwo ść dochodzenia swoich roszcze ń . Z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej z ZGKiM umowy wynika, i ż z powodu niepe ł nej znajomo ś ci tre ś ci wi ążą cego stron ę stosunku prawnego, z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorstwa, uci ąż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie roszcze ń przez stron ę . W zwi ą zku z powy ż szym za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż ZGKiM stosuje praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku 17 poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, na skutek narzucania w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla nich zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, co utrudnia konsumentom ustalenie wysoko ś ci cen i stawek op ł at oraz zasad ich stosowania. Ad. b) Pomimo, i ż w opracowanej przez ZGKiM taryfie nie zosta ł y uregulowane - co zosta ł o wskazane powy ż ej - kwestie zwi ą zane z bonifikatami i upustami nale ż nymi odbiorcy w sytuacji, ś wiadczenia przez przedsi ę biorstwo energetyczne us ł ug nienale ż ytej jako ś ci, to uregulowanie tych kwestii w umowie dostawy ciep ł a stwarza odbiorcom mo ż liwo ść zapoznania si ę z przys ł uguj ą cymi im uprawnieniami. We wzorcu umownym okre ś lone zosta ł y bowiem przypadki, gdy - w zwi ą zku z zak ł óceniami pracy ź ród ł a ciep ł a, sieci ciep ł owniczej lub w ę z ł ów cieplnych powoduj ą cymi ograniczenia lub przerwy w dostarczaniu energii - odbiorcy przys ł uguj ą z tego tytu ł u stosowne upusty. We wzorcu umowy okre ś lone zosta ł y równie ż parametry jako ś ciowe ś wiadczonych przez ZGKiM us ł ug dostawy ciep ł a oraz sposób naliczania wspomnianych rabatów w sytuacji, gdy przedsi ę biorca nie dotrzymuje warunków wi ążą cej strony umowy. W ocenie Prezesa Urz ę du, uzna ć nale ż y, i ż mimo nieuregulowania kwestii upustów, bonifikat i sposobu ustalenia op ł at z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców w opracowanej przez ZGKiM taryfie, zawarcie odpowiednich postanowie ń w stosowanym wzorcu umowy dostawy energii umo ż liwia odbiorcy okre ś lenie, w tym zakresie, praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z wi ążą cego go stosunku prawnego. Okre ś lone we wzorcu umownym standardy jako ś ciowe obs ł ugi odbiorców, okre ś lenie parametrów jako ś ciowych dostarczanej odbiorcom energii oraz wskazanie sposobu i wysoko ś ci obliczania upustów nale ż nych z tytu ł u ewentualnego niewywi ą zania si ę przez ZGKiM z postanowie ń umowy, powoduje, i ż nie jest konieczne si ę ganie w tym zakresie do stosownych uregulowa ń taryfy. Ponadto nale ż y wskaza ć , i ż w znacznej mierze rozwi ą zania przyj ę te w § 7 stosowanego przez ZGKiM wzorca umowy dostawy ciep ł a s ą to ż same z reguluj ą cymi kwestie bonifikat i upustów zapisami rozporz ą dzenia taryfowego. Wobec powy ż szych okoliczno ś ci uzna ć nale ż y, i ż ZGKiM nie stosuje praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7, polegaj ą cej na narzuceniu przez ZGKIM w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla odbiorców zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, co utrudnia konsumentom ustalenie bonifikat, upustów oraz sposobu ustalenia p ł at z tytu ł u niedotrzymania przez ZGKiM standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców. Ad. c) Zastrze ż enia Prezesa Urz ę du budz ą równie ż zapisy § 6 stosowanego przez ZGKiM wzorca umowy, w którym uregulowane s ą kwestie dotycz ą ce nielegalnego poboru ciep ł a. We wzorcu wymienione s ą przypadki, w których pobór energii b ę dzie uznany za nielegalny. Celem okre ś lenia wysoko ś ci op ł at nale ż nych przedsi ę biorstwu energetycznemu z tytu ł u nielegalnego poboru paliwa, konieczne jest si ę gniecie do odpowiednich postanowie ń taryfy. Pe ł na tre ść umowy powinna by ć wi ę c w tym wypadku wypracowana z dwóch ź róde ł – z umowy sprzeda ż y ciep ł a oraz z taryfy. 18 ZGKiM nie dope ł ni ł jednak wynikaj ą cego z rozporz ą dzenia taryfowego obowi ą zku umieszczenia w taryfie odpowiednich uregulowa ń w tym zakresie, co powoduje, i ż odbiorca ma utrudnione dochodzenie swoich praw. Odbiorca ciep ł a dostarczanego przez ZGKiM nie jest wi ę c poinformowany o wysoko ś ci op ł at z tytu ł u nielegalnego poboru ciep ł a. Nie jest tym samym mo ż liwe wyprowadzenie tre ś ci stosunku umownego wi ążą cego strony ani w oparciu o tre ść umowy ani w oparciu o zapisy taryfy. Odbiorca poinformowany jest o sytuacjach, w których pobór energii uznany b ę dzie za nielegalny, jednak nie ma mo ż liwo ś ci ustalenia wysoko ś ci op ł at za pobór ciep ł a niezgodny z postanowieniami umowy. Przyj ę te wi ę c w § 6 wzorca umowy uregulowania, nie mog ą zosta ć doprecyzowane tre ś ci ą odpowiednich zapisów taryfy, gdy ż ZGKiM nie dope ł ni ł ci ążą cego na nim - jako na przedsi ę biorcy energetycznym - obowi ą zku opracowania taryfy w sposób zgodny z wymogami prawa energetycznego. Z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostaw ę ciep ł a wynika równie ż to, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci, z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorstwa, uci ąż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie ich przez stron ę . W zwi ą zku z powy ż szym za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż ZGKiM stosuje praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, na skutek narzucania w umowach sprzeda ż y ciep ł a uci ąż liwych dla nich zapisów, powoduj ą cych konieczno ść si ę gni ę cia do postanowie ń taryfy celem okre ś lenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków strony umowy, bez jednoczesnego poinformowania o jej postanowieniach, co utrudnia konsumentom ustalenie op ł at za nielegalny pobór ciep ł a. W zwi ą zku z powy ż sz ą argumentacj ą , w opinii Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie dochodzi do naruszenia przez ZGKiM - w sytuacjach okre ś lonych powy ż ej w punktach a) i c) - art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, statuuj ą cego zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. 5. Naruszenie interesu publicznego Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y do dziedziny prawa publicznego. Jako taka ma na celu ochron ę interesu ogólnospo ł ecznego. Zgodnie z tre ś ci ą art. 1 ust. 1 przywo ł anej powy ż ej ustawy, okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowane w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. W czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urz ę du jest tym samym rzecznikiem interesu publicznego. Wynika to równie ż z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – m.in. z art. 7 k.p.a. Decyzja administracyjna mo ż e bowiem dotyczy ć nie tylko stron, lecz jej skutki mog ą rozci ą ga ć si ę tak ż e na inne osoby – osoby fizyczne, jednostki organizacyjne (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r.). W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, ż e nie wszystkie zachowania przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, nawet formalnie podlegaj ą ce literze prawa, uzasadniaj ą uruchomienie przewidzianych przez ni ą instrumentów. Powinno to nast ę powa ć wówczas, gdy 19 w nast ę pstwie zachowa ń naruszaj ą cych ustaw ę zagro ż ony jest interes ogólnospo ł eczny. Naruszenie za ś tego interesu ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie gdy te dzia ł ania wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 stycznia 1991 r., sygn. akt XV Ama 8/90 oraz S. Gronowski: Ustawa antymonopolowa. Komentarz , Warszawa 1999 r.). Poj ę cie naruszenia interesu publicznoprawnego nie mo ż e by ć jednak pojmowane w sposób mechaniczny i oceniane ilo ś ciowo. Zgodnie z kolei ze stanowiskiem S ą du Najwy ż szego (por. wyrok z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98) publicznoprawny charakter ustawy antymonopolowej powoduje, i ż znajduje ona zastosowanie wówczas, gdy jest zagro ż ony interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Rynek taki funkcjonowa ć mo ż e prawid ł owo, gdy zapewniona jest mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji w takim rozumieniu nale ż y uzna ć , zdaniem S ą du, jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego. Poniewa ż do podmiotów funkcjonuj ą cych na rynku nale żą nie tylko przedsi ę biorcy ale i konsumenci, naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ta jest sfera interesów szerokiego kr ę gu konsumentów. W niniejszej sprawie dowiedziono, i ż ZGKiM stosuje praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę oddzia ł uj ą c ą w sposób istotny na szeroki kr ą g konsumentów. O naruszeniu interesu publicznego w niniejszej sprawie przes ą dza, i ż konsekwencj ą niedope ł nienia obowi ą zku opracowania taryfy w sposób okre ś lony w rozporz ą dzeniu taryfowym, jak równie ż zarzut nieuregulowania w umowie wszystkich istotnych kwestii, co z kolei uniemo ż liwia okre ś lenie ca ł o ś ci praw i obowi ą zków stron umowy, a wi ę c elementy kszta ł tuj ą cy dany stosunek umowny, w sytuacji, gdy ZGKiM posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę naturalnego monopolisty, powoduje, i ż zarzucane praktyki przedsi ę biorcy wymierzone s ą w ka ż dego potencjalnego klienta, który chcia ł by zawrze ć umow ę na dostaw ę ciep ł a. Tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla zapewnienia ochrony uczestnikom rynku. 6. Kara pieni ęż na Stosownie do art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W przypadku stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu praktyk, o którym mowa w art. 5 lub 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . Wysoko ść kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy, a tak ż e i represyjn ą , tj. stanowi ć reperkusj ę za jej naruszenie. Za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do naruszenia przez ZGKiM okre ś lonego w art. 8 ust. 1 oraz w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej w sposób okre ś lony w sentencji niniejszej decyzji. 20 Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e przedmiotowe naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 101 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego (orzeczenie z dnia 1 marca 1994 r., sygn. U. 7/93) oraz zasadami stosowania kar pieni ęż nych, które obowi ą zuj ą we wspólnotowym prawie konkurencji. Zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a Rozporz ą dzenia Rady Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2002 r. (Dz. Urz. UE nr L 1 z dnia 4 stycznia 2003 r.) Komisja mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć kar ę pieni ęż n ą na przedsi ę biorców lub zwi ą zki przedsi ę biorców, je ż eli umy ś lnie lub nieumy ś lnie naruszaj ą zakazy okre ś lone w art. 81 lub 82 TWE. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak ZGKiM. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny przewidywa ć , ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa Urz ę du za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , i ż nadu ż ycie przez ZGKiM pozycji dominuj ą cej ma miejsce na ca ł ym rynku, na jakim przedsi ę biorca ś wiadczy us ł ugi, a ujemne skutki spowodowane ś wiadomym dzia ł aniem ZGKiM dotykaj ą wszystkich odbiorców energii dostarczanej przez ZGKiM. Wobec powy ż szego, argument, i ż pod wzgl ę dem terytorialnym rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest obszar dzia ł ania ZGKiM ograniczony do miasta i gminy G ą bin oraz fakt, i ż ZGKiM jest dostawc ą ciep łą jedynie dla trzech odbiorców, nie mo ż e zosta ć uznany przy ustalaniu wysoko ś ci kary za czynnik ł agodz ą cy. Ujemne skutki zwi ą zane ze stosowaniem przez ZGKiM praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę ujawniaj ą si ę bowiem na ca ł ym obszarze dzia ł ania przedsi ę biorcy, który na rynku sprzeda ż y ciep ł a na terenie miasta i gminy G ą bin ma pozycj ę naturalnego monopolisty. Ponadto, zachowanie ZGKiM nale ż y uzna ć za szkodz ą ce najs ł abszym uczestnikom rynku - konsumentom, pozbawiaj ą c ich mo ż liwo ś ci dochodzenia swoich praw. Wobec przywo ł anych powy ż ej uwag, Prezes Urz ę du orzekaj ą c w niniejszej sprawie, postanowi ł na ł o ż y ć na ZGKiM kar ę w wysoko ś ci 11.000 z ł (s ł ownie: jedena ś cie tysi ę cy z ł otych). Wysoko ść przychodu przedsi ę biorcy w roku 2003 wynios ł a [ tajemnica przedsi ę biorstwa ], a zatem 10 % przychodu wynosi [ tajemnica przedsi ę biorstwa ]. Kwota kary zosta ł a wi ę c wymierzona znacznie poni ż ej maksymalnej wysoko ś ci kary, jak ą móg ł na ł o ż y ć Prezes Urz ę du [ tajemnica przedsi ę biorstwa ]. Jest to wi ę c kara minimalna i jest w minimalnym stopniu dotkliwa dla przedsi ę biorcy. Na wysoko ść kary wywar ł tak ż e wp ł yw fakt, i ż nadu ż ywanie przez ZGKiM pozycji dominuj ą cej ma charakter ci ą g ł y. W przedmiotowej sprawie nie ma w ą tpliwo ś ci co do celu na ł o ż enia kary. Wymierzona kara winna stanowi ć dolegliwo ść finansow ą z powodu stosowania niedozwolonych praktyk oraz zmotywowa ć przedsi ę biorc ę do niezw ł ocznego podj ę cia realizacji zaniechanego obowi ą zku. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż kara w wymierzonej wysoko ś ci w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia ZGKiM oraz ż e spe ł ni swoj ą funkcj ę , zarówno represyjn ą jak i prewencyjn ą . Tym samym, w ś wietle wskazanych okoliczno ś ci na ł o ż enie przedmiotowej kary oraz jej wysoko ść , jest w pe ł ni uzasadnione. 21 Stosownie do art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: nr 51101010100078782231000000, w banku NBP O/O Warszawa Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G ą binie ul. Stra ż acka 4 a 09-530 G ą bin 22