RPZ-40/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 30 grudnia 2005 roku RPZ– 411/9/05/AC/ DECYZJA nr RPZ 40/2005 Stosownie do art. 28 ust.6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego na wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce przeciwko Miastu Kalisz - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1. na podstawie art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę praktyk ę Miasta Kalisz polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie miasta Kalisza poprzez uzale ż nianie udzielenia zezwolenia na ś wiadczenie us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci od posiadania bazy technicznej zlokalizowanej na terenie miasta lub gminy s ą siaduj ą cej z miastem, umo ż liwiaj ą cej prowadzenie dzia ł alno ś ci obj ę tej zezwoleniem (§ 1 ust. 4 Zarz ą dzenia nr 529/2003 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 19 grudnia 2003 r.), co narusza: - art. 8 ust. 2 pkt 5 przywo ł anej na wst ę pie ustawy poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na rynku us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, a jednocze ś nie stanowi naruszenie - art. 8 ust. 2 pkt 8 w/w ustawy poprzez podzia ł rynku us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci wed ł ug kryteriów podmiotowych oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 2. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 5 oraz art. 8 ust. 2 pkt 8 tej ustawy nak ł ada si ę na Miasto Kalisz kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 38.930 z ł otych (s ł ownie: trzydzie ś ci osiem tysi ę cy dziewi ęć set trzydzie ś ci z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. 3. Na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , kosztami post ę powania antymonopolowego obci ąż a si ę Miasto Kalisz i z tego tytu ł u zobowi ą zuje Miasto Kalisz do zwrotu na rzecz Andrzeja Bakuna prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce kwoty 500 z ł (s ł ownie: pi ęć set z ł otych). 1 Uzasadnienie W dniu 12 pa ź dziernika 2005 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce (zwanego dalej: Wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Miastu Kalisz (zwanego dalej: Miastem lub Uczestnikiem). Wniosek ten zosta ł uzupe ł niony pismem z dnia 25 pa ź dziernika 2005 r. W uzasadnieniu wniosku oraz w pi ś mie uzupe ł niaj ą cym Wnioskodawca wskaza ł , i ż Miasto odmawiaj ą c udzielenia zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z powodu braku bazy technicznej zlokalizowanej na terenie miasta lub gminy s ą siaduj ą cej z miastem, nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej i w sposób oczywisty eliminuje wszelk ą konkurencj ę z przedsi ę biorcami mieszcz ą cymi si ę na terenie miasta Kalisza. Do swoich pism Wnioskodawca za łą czy ł szereg dokumentów uzasadniaj ą cych wniosek, w tym zarz ą dzenie Prezydenta Miasta Kalisza nr 529/2003 z dnia 19 grudnia 2003 r. oraz decyzj ę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o odmowie udzielenia mu zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Kalisza. Z uwagi na powy ż sze Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezesem Urz ę du) postanowieniem z dnia 4 listopada 2005 r. wszcz ął post ę powanie antymonopolowe przeciwko Miastu Kalisz w sprawie uznania praktyki - polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci poprzez uzale ż nianie udzielenia zezwolenia na ś wiadczenie us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci od posiadania bazy technicznej zlokalizowanej na terenie miasta lub gminy s ą siaduj ą cej z miastem, umo ż liwiaj ą cej prowadzenie dzia ł alno ś ci obj ę tej zezwoleniem - za ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Ustosunkowuj ą c si ę do przedstawionego zarzutu, Miasto, w pi ś mie z dnia 18 listopada 2005 r., wskaza ł o, i ż obowi ą zek posiadania bazy technicznej zlokalizowanej na terenie Kalisza lub gminy s ą siaduj ą cej z miastem wynika z Zarz ą dzenia Prezydenta Miasta Kalisza nr 529/2003 z dnia 19 grudnia 2003 roku. Uczestnik wskaza ł , ż e w toku post ę powania administracyjnego w przedmiocie wydania Andrzejowi Bakunowi zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu miasta Kalisza ustalono, ż e nie spe ł nia ł on wymaga ń okre ś lonych w powy ż szym zarz ą dzeniu, a dotycz ą cych posiadania bazy technicznej na ternie Kalisza lub gminy s ą siaduj ą cej. W ocenie Uczestnika, Wnioskodawca móg ł okre ś li ć termin utworzenia stosownej bazy technicznej, co skutkowa ł oby udzieleniem zezwolenia warunkowego. Uczestnik podniós ł ponadto, i ż Zarz ą dzenie Prezydenta Miasta Kalisza nr 529/2003 nie narusza obowi ą zuj ą cego prawa, gdy ż na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach Prezydent „by ł w ł adnym do przyj ę cia konstrukcji przepisu w brzmieniu § 1 pkt 4 Zarz ą dzenia, okre ś laj ą cego jeden z elementów wymaga ń dla przedsi ę biorców ubiegaj ą cych si ę o uzyskanie zezwolenia na ś wiadczenie us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych.” Miasto podkre ś li ł o tak ż e, ż e przepis art. 7 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach nie tylko uprawnia wójta, burmistrza lub prezydenta do wydania wskazanego zarz ą dzenia, ale go do tego obliguje. W ocenie Miasta przedmiotowe zarz ą dzenie „wprawdzie ustala rygorystyczne, jednak mo ż liwe do zrealizowania warunki dla przedsi ę biorców”. Miasto wskaza ł o tak ż e, ż e przedmiotowe zarz ą dzenie jest aktem prawa miejscowego i wywo ł uje skutki prawne, a nadto „nie ogranicza konstrukcyjnej wolno ś ci prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej i nie przeciwdzia ł a kszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do 2 rozwoju konkurencji, poniewa ż warunki w nim ustalone s ą mo ż liwe do zrealizowania”. Uczestnik podniós ł te ż , ż e jakiekolwiek wymagania, czy warunki staj ą si ę zawsze ograniczeniami dla przedsi ę biorców, a „spe ł nienie nawet najdrobniejszego obowi ą zku wymaga cho ć by nieznacznego nak ł adu pracy lub pieni ę dzy”. W konkluzji Uczestnik stwierdzi ł , ż e wydane przez Prezydenta Miasta Kalisza Zarz ą dzenie nr 529/2003 nie ogranicza rozwoju konkurencji i nie narusza zakazów okre ś lonych w art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a w konsekwencji wniós ł o wydanie decyzji o nie stwierdzeniu stosowania przez Miasto Kalisz praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Wnioskodawca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej nr 506 prowadzonej przez Wójta Gminy Krzymów pod firm ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu „Bakun” Andrzej Bakun. Przedmiotem dzia ł ania przedsi ę biorcy jest mi ę dzy innymi gospodarowanie odpadami. Dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej (k. 45 akt) W dniu 19 grudnia 2003 r. Prezydent Miasta Kalisza wyda ł Zarz ą dzenie nr 529/2003 w sprawie okre ś lenia wymaga ń , jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia na ś wiadczenie us ł ug w zakresie: odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych, ochrony przed bezdomnymi zwierz ę tami i prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierz ą t, a tak ż e grzebowisk i spalarni zw ł ok zwierz ę cych i ich cz ęś ci. Zarz ą dzenie wydane zosta ł o na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.) oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (Dz. U. z 2001 Nr 142, poz. 1591 ze zm.). § 1 w/w zarz ą dzenia okre ś la wymagania dla przedsi ę biorców ubiegaj ą cych si ę o uzyskanie zezwolenia na ś wiadczenie us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Zgodnie z § 1 ust. 4 przedmiotowego zarz ą dzenia, warunkiem udzielenia zezwolenia na ś wiadczenie us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci jest posiadanie bazy technicznej zlokalizowanej na terenie miasta lub gminy s ą siaduj ą cej z miastem, umo ż liwiaj ą cej prowadzenie dzia ł alno ś ci obj ę tej zezwoleniem oraz utrzymanie sprz ę tu w nale ż ytym stanie higieniczno – sanitarnym. Dowód: zarz ą dzenie nr 529/2003 (k. 33 – 34v akt) Dzia ł alno ść w zakresie us ł ug odbioru opadów komunalnych na obszarze miasta Kalisza prowadz ą : ƒ Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych S.A. z siedzib ą w Kaliszu, w której Miasto posiada 39,84% akcji, ƒ S ł awomir Rudowicz, Jerzy Rudowicz Przedsi ę biorstwo Oczyszczania Miasta „EKO” spó ł ka cywilna w Kaliszu, ƒ Remondis – Sanitech Pozna ń spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Poznaniu. Dowód: pismo Miasta z 18.11.2005 r. (k. 55 akt) Wnioskodawca, jako przedsi ę biorca ś wiadcz ą cy us ł ugi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, pismem z dnia 11 marca 2005 r. wyst ą pi ł o wydanie przedmiotowego zezwolenia na obszarze Miasta Kalisza. Dowód: wniosek o udzielenie zezwolenia (k. 35) 3 Decyzj ą z dnia 20 kwietnia 2005 r. Prezydent Miasta Kalisza odmówi ł Wnioskodawcy udzielenia zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, z uwagi na niespe ł nienie wymaga ń okre ś lonych w § 1 ust. 4 zarz ą dzenia nr 529/2003. W uzasadnieniu decyzji wskazano, ż e posiadanie bazy technicznej zlokalizowanej na terenie Kalisza lub gminy s ą siaduj ą cej z miastem jest jednym z elementów maj ą cych wp ł yw na jako ść ś wiadczonych us ł ug oraz jednym z wymaga ń , jakie powinien spe ł ni ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie przedmiotowego zezwolenia. Dowód: decyzja z dnia 20.04.2005 r. (k. 30 akt) Z tych samych powodów - decyzj ą z dnia 20 sierpnia 2004 r. - Prezydent Miasta Kalisza odmówi ł wydania zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Kalisza spó ł ce z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą EKO-REGION z siedzib ą w Be ł chatowie. Dowód: decyzja z dnia 20.08.2004 r. (k. 62 - 63 akt) Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Okoliczno ś ci faktyczne przytoczone powy ż ej okaza ł y si ę w niniejszej sprawie bezsporne. Istota sprawy sprowadza si ę wi ę c do ustalenia, czy wy ż ej wskazane dzia ł ania Miasta stanowi ą praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę opisan ą w art. 8 ust. 2 pkt 5 oraz art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej: Ustaw ą ), polegaj ą c ą na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na rynku odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, a tak ż e na podziale tego rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych. Na wst ę pie nale ż y wskaza ć , i ż dla stwierdzenia praktyk okre ś lonych w art. 8 Ustawy musz ą zosta ć spe ł nione łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. naruszenie interesu publicznoprawnego, 2. posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku krajowym lub lokalnym, 3. nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku. Podstaw ą do zastosowania przepisów Ustawy, w ś wietle jej art. 1 ust. 1, jest zagro ż enie lub naruszenie przez przedsi ę biorc ę interesu publicznoprawnego. W wyroku z dnia 24 stycznia 1991 r. w sprawie Amr 8/90 (Wokanda 1992/2/39) S ą d Antymonopolowy stwierdzi ł , ż e do post ę powania w sprawach o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym kwalifikuj ą si ę tylko takie sprawy, w których podmiot gospodarczy, w nast ę pstwie stosowania zakazanych praktyk monopolistycznych, narusza interes publicznoprawny w zakresie rozwoju konkurencji, ochrony podmiotów nara ż onych na stosowanie takich praktyk oraz ochrony interesu konsumentów. W orzeczeniu tym podkre ś lono, ż e naruszenie interesu publicznoprawnego mo ż e mie ć przyk ł adowo miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest "szerszy kr ą g uczestników rynku", a nie jeden podmiot. Podobne stanowisko w tej kwestii zajmuje S ą d Najwy ż szy (por. przyk ł adowo uzasadnienia wyroków z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie I CKN 1217/98, OSNC 2002 r., z. 1, poz. 13, czy wyrok z dnia 28 stycznia 2002 r., I CKN 112/99, OSNC 2002 r., z. 11, poz. 144). Zgodnie natomiast z wyrokiem S ą du Najwy ż szego z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie I CKN 496/01 (Dz.Urz.UOKiK 2004/1/283) „ U ż ytego w tych orzeczeniach sformu ł owania: "dotkni ę cie skutkami dzia ł a ń " sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą , nie mo ż na jednak rozumie ć w sposób w ą ski i mechaniczny, jako tylko bezpo ś redniego pokrzywdzenia kontrahenta monopolisty. Trzeba tu ocenia ć ca ł o ść negatywnych skutków dzia ł a ń monopolisty 4 na okre ś lonym rynku (rynek relewantny), kieruj ą c si ę ogólnymi celami obu ustaw antymonopolowych. (…) Ochrona konkurencji polega na przeciwdzia ł aniu monopolizacji rynku, rozumianej jako narzucanie przez podmiot dominuj ą cy warunków umownych niekorzystnych dla jego kontrahentów. Ochrona ta nie ogranicza si ę przy tym do sytuacji, kiedy dosz ł o ju ż do pokrzywdzenia kontrahenta przez monopolist ę , lecz obejmuje tak ż e istnienie samego stanu realnego zagro ż enia dla zasad swobodnej konkurencji. Stan takiego potencjalnego zagro ż enia jest bowiem oceniany z punktu widzenia interesu publicznego w obu ustawach jako stan niew ł a ś ciwy, a tym samym niedopuszczalny .” Podzielaj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego w tym zakresie, nale ż y stwierdzi ć , ż e post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie niew ą tpliwie toczy ł o si ę w interesie publicznym. Prezes Urz ę du bowiem, wyst ę powa ł w ochronie interesów wszystkich przedsi ę biorców aspiruj ą cych do ś wiadczenia us ł ug odbierania odpadów od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z Kalisza, a nie posiadaj ą cych bazy technicznej na terenie Kalisza lub gminy s ą siaduj ą cej, a co za tym idzie równie ż w interesie podmiotów korzystaj ą cych z ich us ł ug, które wskutek dzia ł a ń Miasta mog ą by ć pozbawione mo ż liwo ś ci wyboru optymalnej dla nich oferty. Nie istniej ą ani prawne, ani jakiekolwiek inne powody, dla których lokalny rynek us ł ug w zakresie odbierania odpadów nie mia ł by by ć rynkiem konkurencyjnym, a dzia ł aj ą cy na nim przedsi ę biorcy nie mieliby mi ę dzy sob ą konkurowa ć , zarówno cen ą , jak i wszelkimi innymi warunkami ś wiadczenia us ł ug. Utrzymanie czysto ś ci i porz ą dku na terenie miast i gmin jest zadaniem obci ąż aj ą cym nie tylko organy samorz ą du, ale wszystkich cz ł onków okre ś lonej wspólnoty. Na organie samorz ą du spoczywa jednak szczególna powinno ść stworzenia na swoim terenie warunków niezb ę dnych do realizacji wymienionego zadania. Dzia ł ania Miasta nie mog ą wi ę c ogranicza ć i utrudnia ć rozwój konkurencji na w/w rynku, gdy ż jest to sprzeczne z interesem publiczno-prawnym, chronionym prawem przez Ustaw ę . Istot ą praktyk okre ś lonych w art. 8 Ustawy jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Zgodnie z art. 4 pkt 8 Ustawy, przez poj ę cie rynku w ł a ś ciwego rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Na rynek w ł a ś ciwy sk ł ada si ę rynek produktowy oraz rynek geograficzny. Z kolei art. 4 pkt 9 Ustawy okre ś la pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Rynkiem produktowym w rozpatrywanej sprawie jest rynek organizowania us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci Nawi ą zuj ą c do ustawowej definicji rynku w ł a ś ciwego, stwierdzi ć nale ż y, i ż podstawowym elementem w zakresie organizowania us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, s ą udzielane przez prezydenta Miasta zezwolenia. Zezwolenia te swoim zasi ę giem geograficznym obejmuj ą Miasto Kalisz. Nabywcami zezwole ń s ą natomiast przedsi ę biorcy zainteresowani wykonywaniem dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na jego terenie. Tak wi ę c rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest obszar Miasta Kalisza. 5 Miasto jest podmiotem, któremu na w/w rynku mo ż na przypisa ć monopol prawny. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach wy łą cznie Prezydent Miasta ma prawo wydawa ć zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie Kalisza, a tak ż e okre ś la ć wymagania jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o zezwolenie (art. 7 ust. 3a w/w ustawy). B ę d ą c monopolist ą prawnym, Uczestnik wype ł nia przes ł anki dominacji rynkowej okre ś lone w przywo ł anym art. 4 pkt 9 Ustawy. W bezpo ś rednim zwi ą zku z rynkiem organizowania us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci pozostaje rynek us ł ug odbierania odpadów komunalnych, co powoduje, ż e ich wykonywanie jest ca ł kowicie uzale ż nione od uzyskania przedmiotowego zezwolenia. Innymi s ł owy, bez zezwolenia uzyskanego od Miasta, Wnioskodawca nie mo ż e wykonywa ć us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Tak wi ę c dzia ł ania obj ę te monopolem prawnym Miasta na rynku organizowania us ł ug odbierania odpadów komunalnych wywieraj ą bezpo ś redni skutek na rynku pochodnym, jakim jest rynek us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych, mog ą c powodowa ć zachwianie konkurencji na tym rynku. Samo posiadanie pozycji dominuj ą cej nie jest zakazane. Zakazane jest dopiero jej nadu ż ywanie, przejawiaj ą ce si ę w stosowaniu zakazanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Nadu ż yciem pozycji dominuj ą cej z art. 8 ust. 2 pkt 5 Ustawy jest przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Zakaz okre ś lony w tym przepisie oznacza to, i ż dzia ł ania dominanta nie mog ą powodowa ć skutków antykonkurencyjnych. Istot ą natomiast praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 8 Ustawy jest podzia ł rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych. Jak ju ż wspomniano wy ż ej, w przedmiotowej sprawie, si ł a rynkowa Miasta Kalisz na rynku organizowania us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci wywiera bezpo ś redni skutek na rynku pochodnym, jakim jest rynek us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Warunki jaki musi spe ł ni ć ubiegaj ą cy si ę o zezwolenie przedsi ę biorca nie podlegaj ą negocjacjom (nawet po wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Uczestnik podtrzyma ł prawid ł owo ść ich stosowania i nie zadeklarowa ł ż adnych zmian w tym zakresie). W ocenie Prezesa Urz ę du, ustalony przez Miasto warunek prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej polegaj ą cej na odbieraniu odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, w postaci konieczno ś ci posiadania bazy technicznej na terenie Kalisza lub gminy s ą siaduj ą cej, przeciwdzia ł a ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji i nie mie ś ci si ę w granicach okre ś lonych w ustawie o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach. Z ustawy tej nie wynika bowiem, aby Miasto posiada ł o jakiekolwiek uprawnienia poza uprawnieniami organizacyjno-porz ą dkowymi. W ustawie o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach, w rozdziale 2 (art. 3 i 4) ustawy okre ś lono zadania gminy w tym zakresie, a w rozdziale 4 (art. 7 - 9) okre ś lono warunki udzielania zezwole ń na ś wiadczenie us ł ug. Ż aden z w/w przepisów ustawy nie daje jednak Miastu podstaw prawnych do nak ł adania na przedsi ę biorców dodatkowych obowi ą zków ponad te wymienione w ustawie. Argument Uczestnika, i ż na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci… Prezydent by ł w ł adny do przyj ę cia konstrukcji przepisu w brzmieniu § 1 ust. 4 przedmiotowego zarz ą dzenia, nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Wymieniona ustawa reguluj ą c kwestie ś wiadczenia tego rodzaju us ł ug komunalnych przez podmioty inne ni ż gminne jednostki organizacyjne, wprowadzi ł a wymóg uzyskania zezwolenia. Przepis art. 7 ust. 1 w/w 6 ustawy stanowi, i ż na prowadzenie przez podmioty inne ni ż gminne jednostki organizacyjne dzia ł alno ś ci w zakresie m.in. odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci wymagane jest uzyskanie zezwolenia. Zezwolenia udziela, w drodze decyzji, wójt, burmistrz, prezydent miasta w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na miejsce ś wiadczenia us ł ug. Nale ż y wskaza ć , ż e co prawda konieczno ść uzyskania zezwolenia na prowadzenie us ł ug komunalnych jest prawnie dopuszczaln ą form ą ograniczenia konstytucyjnej zasady wolno ś ci dzia ł alno ś ci gospodarczej, wyra ż onej w art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej, niemniej jednak zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z wolno ś ci i praw mog ą by ć ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy konieczne s ą w demokratycznym pa ń stwie dla bezpiecze ń stwa pa ń stwa lub porz ą dku publicznego, dla ochrony ś rodowiska, b ą d ź ochrony innych wymienionych dóbr i warto ś ci. Powszechnie uznanym pogl ą dem w nauce prawa jak i w judykaturze jest, ż e tre ść norm prawnych ograniczaj ą cych uprawnienia b ą d ź nak ł adaj ą cych okre ś lone obowi ą zki powinna by ć jasno i jednoznacznie sformu ł owana. W uchwale Sk ł adu Pi ę ciu S ę dziów z dnia 22 maja 2000 r. Naczelny S ą d Administracyjny zaj ął stanowisko, i ż kieruj ą c si ę powy ż sz ą zasad ą , „zwróci ć nale ż y uwag ę przede wszystkim na przepis art. 7 ust. 3 ustawy stanowi ą cy, i ż zezwolenia, o których mowa w ust. 1, udziela w ł a ś ciwy organ administracji gminnej ka ż demu podmiotowi, który dysponuje odpowiednimi ś rodkami do wykonywania us ł ug oraz zapewni ich nale ż yty poziom. Sformu ł owanie „ka ż demu podmiotowi” oznacza, i ż po spe ł nieniu okre ś lonych wymaga ń co do standardu ś wiadczonych us ł ug, uprawniony organ ma obowi ą zek udzielenia zezwolenia. Oznacza to, i ż poza ocen ą rodzaju ś rodków jakimi dysponuje podmiot ubiegaj ą cy si ę o wydanie zezwolenia, z punktu widzenia ich przydatno ś ci do prowadzenia danego rodzaju us ł ug oraz zapewnienia ich nale ż ytego poziomu, w podejmowaniu decyzji o udzielenie zezwolenia, uprawniony organ nie mo ż e kierowa ć si ę uznaniem administracyjnym.” (OPK 1/2000, publ. ONSA 2000/4 poz. 140). Mimo zmiany brzmienia art.7 ust.3 wskazanej ustawy, powy ż sza uchwa ł a pozostaje aktualna. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, Prezes Urz ę du doszed ł do przekonania, ż e w niniejszej sprawie Miasto wykroczy ł o poza delegacj ę ustawow ą i przyzna ł o sobie uprawnienia do nak ł adania na przedsi ę biorców zupe ł nie nowych, nie przewidzianych prawem obowi ą zków, które naruszaj ą ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du nie istnieje zwi ą zek pomi ę dzy usytuowaniem bazy technicznej przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego us ł ugi odbierania odpadów komunalnych, a zapewnieniem odpowiedniej jako ś ci ś wiadczonych us ł ug, czy spe ł nieniem odpowiednich wymogów sanitarnych. Odleg ł o ść bazy technicznej od miejsca ś wiadczenia us ł ug i ewentualnie miejsca sk ł adowiska, jest wy łą cznie kwesti ą rozstrzygan ą przez przedsi ę biorc ę ś wiadcz ą cego us ł ugi w oparciu o rachunek ekonomiczny. Miasto nie mo ż e arbitralnie decydowa ć o usytuowaniu bazy, je ż eli wszystkie inne wymogi stawiane przez prawo s ą zachowane i ogranicza ć w ten sposób przedsi ę biorców w ich decyzjach, co do op ł acalno ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci. Z materia ł u zgromadzonego w sprawie wynika, ż e na terenie Kalisza tylko trzy podmioty posiadaj ą zezwolenie na odbieranie odpadów od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, w tym spó ł ka w której Miasto ma blisko 40 % akcji. Miasto odmawiaj ą c przedsi ę biorcom nie posiadaj ą cym bazy technicznej na terenie Kalisza lub gminy s ą siaduj ą cej prawa do odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, faworyzuje w ten sposób przedsi ę biorców maj ą cych swoj ą siedzib ę , a tym samym i baz ę techniczn ą w Kaliszu, a tak ż e tych, którzy mog ą sobie pozwoli ć na przeznaczenie znacznych ś rodków finansowych na jej utworzenie. W zwi ą zku z powy ż szym bez znaczenia s ą twierdzenia Miasta, i ż ustalone warunki s ą co prawda rygorystyczne, ale mo ż liwe do spe ł nienia. 7 Miasto dopuszcza si ę zatem praktyki podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, ograniczaj ą c jednocze ś nie rozwój konkurencji. Nie traktuje bowiem wszystkich przedsi ę biorców ubiegaj ą cych si ę o uzyskanie zezwolenia na odbieranie odpadów od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci w sposób równoprawny. Zezwolenie jest dost ę pne tylko dla przedsi ę biorców posiadaj ą cych baz ę techniczn ą w odpowiednim miejscu. Wskutek takich dzia ł a ń mechanizmy rynkowe nie mog ą funkcjonowa ć w sposób prawid ł owy, a przedsi ę biorcy traktowani przez Miasto w sposób uprzywilejowany w znacznym stopniu pozbawieni s ą nacisków na to, aby oferowa ć ni ż sze ceny lub korzystniejsze warunki ś wiadczonych przez siebie us ł ug. Miasto swoim dzia ł aniem powoduje, ż e rozwój konkurencji na terenie Kalisz jest w istotny sposób ograniczony. W opinii Prezesa Urz ę du, mechanizmy rynkowe funkcjonuj ą efektywniej, gdy na rynku dzia ł a wi ę cej przedsi ę biorców i nie wyst ę puj ą na nim ż adne bariery wej ś cia. W okoliczno ś ciach rozpatrywanej sprawy tak ą barier ą wej ś cia jest niew ą tpliwie wymóg posiadania bazy technicznej na terenie Kalisza lub gminy s ą siaduj ą cej. Reasumuj ą c - omawiane dzia ł ania Uczestnika s ą niezgodne z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów , poniewa ż istotnie ograniczaj ą przedsi ę biorcom mo ż liwo ść podj ę cia dzia ł alno ś ci gospodarczej opartej na zasadach nieskr ę powanej konkurencji, na lokalnym rynku w zakresie odbioru odpadów komunalnych na obszarze Miasta Kalisza, poprzez stworzenie bezprawnych barier wej ś cia na ten rynek. Bior ą c pod uwag ę wy ż ej wymienione okoliczno ś ci, nale ż y uzna ć , i ż swoimi dzia ł aniem Miasto naruszy ł o przepisy art. 8 ust. 2 pkt 5 oraz 8 ust. 2 pkt 8 Ustawy. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono jak w punkcie 1 niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 8 ustawy, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W 2004 roku miasto Kalisz osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci 38.929.937,40 z ł (dowód: karta 54 akt, k. 79 – 86 akt), co oznacza, i ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w 2004 r. wynosi 3.892.993,74 z ł . Kwota ta stanowi zatem maksymaln ą wysoko ść kary, jak ą - na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy - mo ż na na Miasto na ł o ż y ć . Prezes Urz ę du postanowi ł obci ąż y ć Miasto Kalisz kwot ą kary pieni ęż nej w wysoko ś ci 38.930 z ł , czyli w wysoko ś ci 1% kary maksymalnej. W ocenie Prezesa Urz ę du kara pieni ęż na w tej wysoko ś ci prawid ł owo spe ł ni zarówno rol ę represyjn ą za naruszenie przepisów o ochronie konkurencji, jak i prewencyjn ą , zapobiegaj ą c podejmowaniu podobnych dzia ł a ń w przysz ł o ś ci. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci takich praktyk, które zak ł ócaj ą swobod ę konkurencji uczestników rynku us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. W przedmiotowej sprawie dosz ł o do zablokowania rozwoju konkurencji, a przez to ograniczono w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Kalisza w wyborze kontrahenta, który oferowa ł by odpowiadaj ą ce im warunki ś wiadczenia us ł ug. Nale ż y równie ż zaznaczy ć , i ż Miasto jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu w podejmowaniu dzia ł alno ś ci organizacyjnej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na swoim terenie, powinno zdawa ć sobie spraw ę , i ż podejmowanymi decyzjami nie mo ż na ogranicza ć rozwoju konkurencji na rynku. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest ponadto fakt, i ż Miasto nie zaniecha ł o stosowania kwestionowanego zapisu zarz ą dzenia Prezydenta Miasta, mimo wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. 8 Niemniej jednak przy ustalaniu wysoko ś ci kary wzi ę to pod uwag ę przede wszystkim fakt, ż e jej dolegliwo ść odczuj ą mieszka ń cy Miasta, b ę d ą cego wspólnot ą samorz ą dow ą . Nale ż y te ż podkre ś li ć , ż e chocia ż Miasto jest w ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przedsi ę biorc ą , to jednak jego przychody s ł u żą przede wszytkom zaspokajaniu potrzeb ludno ś ci i kara w wi ę kszym rozmiarze by ł aby nie tylko niecelowa, ale mog ł aby zak ł óca ć prawid ł owe wykonywanie zada ń Miasta. Jako okoliczno ść ł agodz ą c ą Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę równie ż fakt, i ż jest to pierwsze naruszenie przepisów Ustawy przez Miasto, w zwi ą zku z czym uzna ł , i ż nale ż y przede wszystkim po ł o ż y ć nacisk na funkcj ę prewencyjn ą wymiaru kary. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono, jak w pkt 2 sentencji decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . O kosztach post ę powania orzeczono jak w punkcie 3 sentencji decyzji, na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł w ca ł o ś ci żą danie wnioskodawcy w tym zakresie, uznaj ą c ż e przys ł uguje mu, od strony przegrywaj ą cej – Miasta, zwrot kwoty 500 z ł , jak ą ui ś ci ł od wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Na postanowienie zawarte w punkcie 3 niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c., przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Poznaniu w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : 1. Andrzej Bakun Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN Roztoka 6 62 – 513 Krzymów 2. Pani Ewa Maciaszek Naczelnik Wydzia ł u Ś rodowiska, Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej Urz ę du Miejskiego w Kaliszu G ł ówny Rynek 20 62 – 800 Kalisz 9