RPZ-40/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 25 listopada 2008r. RPZ- 411/5/08/AC DECYZJA nr RPZ 40/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007r. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007r. nr 134, poz. 939) wobec uprawdopodobnienia w toku post ę powania antymonopolowego stosowania przez Miasto i Gmin ę Trzemeszno praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym miasto i gmin ę Trzemeszno, w drodze: 1. narzucania odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: − dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych (§ 7 ust. 1f umowy) oraz − w przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza (§ 8 ust. 15 umowy), co mo ż e narusza ć zakaz okre ś lony w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 powo ł anej ustawy oraz 2. narzucania nieuczciwych cen poprzez pobieranie od mieszka ń ców wsi Kruchowo pe ł nych op ł at za wod ę nie spe ł niaj ą c ą norm jako ś ciowych, co mo ż e narusza ć zakaz okre ś lony w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 powo ł anej ustawy - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przyj ę ciu zobowi ą zania Miasta i Gminy Trzemeszno 1 I. na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zobowi ą zuje si ę Miasto i Gmin ę Trzemeszno do: a) zawierania z nowymi odbiorcami us ł ug umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, niezawieraj ą cych klauzuli zawartej w § 7 ust. 1f wzorca umowy, natomiast w miejsce klauzuli z § 8 ust. 15 wzorca umowy zawieraj ą cych postanowienie o tre ś ci: „ Odbiorca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia dostawcy o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczenia lub utraty. W przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy, dostawca mo ż e dochodzi ć odszkodowania na zasadach ogólnych przewidzianych w Kodeksie cywilnym ” od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji ; b) wyst ą pienia do kontrahentów, z którymi zawarto nadal obowi ą zuj ą ce umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z propozycj ą podpisania aneksów, na podstawie których kwestionowana klauzula zawarta w § 7 ust. 1f umowy zostanie usuni ę ta, natomiast klauzula z § 8 ust. 15 umowy zostanie zast ą piona postanowieniem o tre ś ci: „ Odbiorca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia dostawcy o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczenia lub utraty. W przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy, dostawca mo ż e dochodzi ć odszkodowania na zasadach ogólnych przewidzianych w Kodeksie cywilnym” w terminie 3 (trzech) miesi ę cy od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji ; c) obni ż enia ceny za dostarczanie wody dla mieszka ń ców wsi Kruchowo o 15% w stosunku do ceny obowi ą zuj ą cej pozosta ł ych odbiorców na obszarze miasta i gminy Trzemeszno – od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji do chwili zapewnienia mieszka ń com Kruchowa wody odpowiadaj ą cej wymogom jako ś ciowym wskazanym w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417 ze zm.). II. Na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , nak ł ada si ę na Miasto i Gmin ę Trzemeszno obowi ą zek przekazania w terminie 6 (sze ś ciu) miesi ę cy od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji , informacji o realizacji zobowi ą za ń na ł o ż onych w punkcie I decyzji i przed ł o ż enia dowodów potwierdzaj ą cych okoliczno ść obni ż enia ceny za dostarczanie wody dla mieszka ń ców wsi Kruchowo oraz fakt przes ł ania aneksów do umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wszystkim kontrahentom. Uzasadnienie W dniu 21.03.2008r. do Delegatury UOKiK w Poznaniu wp ł yn ęł a skarga mieszka ń ca wsi Kruchowo na dzia ł ania Trzemesze ń skiego Przedsi ę biorstwa Komunalnego, z której wynika ł o, ż e woda dostarczana do ww. miejscowo ś ci nie spe ł nia norm jako ś ciowych, a pro ś ba mieszka ń ców o „rozwi ą zanie problemu kosztów dostarczania wody z ł ej jako ś ci” zosta ł a przez dostawc ę wody odrzucona. W zwi ą zku z powy ż szym, postanowieniem z dnia 10.04.2008r. wszcz ę to w tej sprawie post ę powanie wyja ś niaj ą ce. W wyniku analizy materia ł u dowodowego zgromadzonego w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, Prezes Urz ę du postanowieniem z dnia 2 28.05.2008r. wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe zarzucaj ą c Miastu i Gminie Trzemeszno (dalej: Gminie) stosowanie: 1. praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym gmin ę Trzemeszno, w drodze narzucania odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: − dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych (§ 7 ust. 1f umowy) oraz − w przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza (§ 8 ust. 15 umowy); co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym gmin ę Trzemeszno w drodze narzucania nieuczciwych cen, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W dopowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Gmina wskaza ł a, ż e postanowienie § 7 ust. 1f stosowanej umowy nie powinno budzi ć w ą tpliwo ś ci ze wzgl ę du na zewn ę trzne ź ród ł o zasilania, na sprawno ść którego Gmina nie ma wp ł ywu. Odnosz ą c si ę do zarzutu dotycz ą cego § 8 ust. 15 umowy Gmina podnios ł a, ż e w jej ocenie „naliczenie ilo ś ci wody, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu w przypadku zawinionej przez odbiorc ę utraty wodomierza lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy jest mniej rygorystyczne ni ż zapis art. 28 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków”. Odnosz ą c si ę do ostatniego z zarzutów Gmina o ś wiadczy ł a, ż e „badania fizykochemiczne i bakteriologiczne wody w Kruchowie i wydana na ich podstawie decyzja PPIS w Gnie ź nie pozwala na przeznaczenie wody do spo ż ycia przez ludzi”, a dzia ł ania Gminy „zmierzaj ą do zapewnienia wymaganych norm jako ś ciowych wody”. W toku post ę powania antymonopolowego, pismem z dnia 19.08.2008r., (zmodyfikowanym nast ę pnie pismem z dnia 14.11.2008r.) Gmina wnios ł a o wydanie decyzji w trybie art. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i zobowi ą za ł a si ę do: 1. usuni ę cia z wzorca umowy zakwestionowanego postanowienia § 7 ust. 1f, 2. zast ą pienia klauzuli zawartej w § 8 ust. 15 wzorca umowy postanowieniem o tre ś ci: Odbiorca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia dostawcy o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczenia lub utraty. W przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy, dostawca mo ż e dochodzi ć odszkodowania na zasadach ogólnych przewidzianych w Kodeksie cywilnym”, 3 3. zmiany obowi ą zuj ą cych umów w drodze aneksów eliminuj ą cych postanowienie § 7 ust. 1f oraz zast ę puj ą cych klauzul ę zawart ą w § 8 ust. 15 wzorca umowy postanowieniem o tre ś ci wskazanej powy ż ej w pkt 2 w terminie trzech miesi ę cy od dnia uprawomocnienia si ę decyzji, 4. obni ż enia odp ł atno ś ci za dostarczon ą mieszka ń com miejscowo ś ci Kruchowo wod ę o 15% w stosunku do obowi ą zuj ą cej ceny 1m 3 wody z dniem uprawomocnienia si ę decyzji. Gmina wskaza ł a równie ż , ż e wymieniona powy ż ej obni ż ka cen „b ę dzie obowi ą zywa ć do czasu zako ń czenia procesu inwestycyjnego modernizacji stacji uzdatniania wody w Kruchowie i przywrócenia pe ł nej jako ś ci dostarczanej wody odpowiadaj ą cej obowi ą zuj ą cym normom, potwierdzonej przez w ł a ś ciwy organ Inspekcji Sanitarnej” (k. 42 – 43 akt). Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Miasto i Gmina Trzemeszno stanowi wspólnot ę samorz ą dow ą , której organami s ą Rada Miejska oraz Burmistrz Miasta i Gminy. Statut Miasta i Gminy Trzemeszno zosta ł uchwalony uchwa łą Rady Miejskiej w Trzemesznie Nr XXIII/104/2008 z dnia 25.01.2008r. Zgodnie ze statutem jest to gmina miejsko – wiejska, tzn. obejmuje zarówno obszar miasta Trzemeszna, jak i otaczaj ą cy j ą obszar wiejski. Swoje zadania w ł asne w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, dotycz ą ce wodoci ą gów i zaopatrzenia w wod ę (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorz ą dzie gminnym – tekst jednolity Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) Gmina realizuje przy pomocy swojej jednostki organizacyjnej - Trzemesze ń skiego Przedsi ę biorstwa Komunalnego (dalej: TPK), które jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci TPK zawiera z odbiorcami us ł ug pisemne umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, pos ł uguj ą c si ę wzorcem umowy zawieraj ą cym m.in. nast ę puj ą ce postanowienia: − dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych (§ 7 ust. 1f wzorca umowy) oraz − w przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza (§ 8 ust. 15 wzorca umowy). Dowód: wzorzec umowy (k. 6-7) Przedstawiony w toku post ę powania wzorzec umowy stosowany jest przez TPK od kwietnia 2004 roku i z jego wykorzystaniem zawarto 2.064 umowy, co stanowi ogóln ą liczb ę umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych przez TPK. Dowód: pismo Gminy z dnia 12.06.2008r. (k. 5) W toku post ę powania antymonopolowego Gmina opisa ł a tryb zawierania przez TPK umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z odbiorcami us ł ug. Zgodnie z o ś wiadczeniem Gminy, wype ł nione przez TPK druki umów dostarczane s ą w ł a ś cicielom 4 lub zarz ą dcom nieruchomo ś ci, którzy podpisuj ą i zwracaj ą jeden egzemplarz umowy TPK. W okresie obowi ą zywania wzorca umowy zawieraj ą cego zakwestionowane postanowienia umowne, nie zawarto ż adnej umowy, której warunki podlega ł yby indywidualnym uzgodnieniom z odbiorc ą us ł ug. Wed ł ug o ś wiadczenia Gminy ż aden z odbiorców nie zg ł osi ł takiej potrzeby. Dowód: pismo Gminy z dnia 04.07.2008r. (k. 23) Wymagania dotycz ą ce jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi, w tym wymagania bakteriologiczne, fizykochemiczne i organoleptyczne okre ś lone s ą w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417 ze zm.). Wed ł ug za łą cznika nr 3 do wymienionego rozporz ą dzenia dopuszczalna warto ść barwy wody wynosi 15 mg/l, natomiast dopuszczalna warto ść manganu to 0,05 mg/l. W badaniu próbki wody pobranej z wodoci ą gu w Kruchowie w dniu 26.02.2007r., przeprowadzonym przez Powiatow ą Stacj ę Sanitarno – Epidemiologiczn ą w Koninie stwierdzono podwy ż szon ą warto ść barwy wody (wynik 25 mg/l). Dowód: sprawozdanie z bada ń z dnia 28.02.2007r. (k. 47 akt RPZ-400-18/08) W wyniku powy ż szego Pa ń stwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gnie ź nie (dalej: PPIS) w dniu 12.03.2007r. stwierdzi ł warunkow ą przydatno ść wody z wodoci ą gu wiejskiego Kruchowo do spo ż ycia. Dowód: ocena stanu wody z dnia 12.03.2007r. (k. 46 akt RPZ-400-18/08) W kolejnym badaniu próbki wody pobranej w dniu 21.05.2007r. stwierdzono podwy ż szon ą barw ę wody (wynik 20) oraz podwy ż szon ą zawarto ść manganu (wynik 0,277 mg/l). Dowód: sprawozdanie z bada ń z dnia 24.05.2007r. (k. 45 akt RPZ-400-18/08) Decyzj ą z dnia 18.06.2007r. PPIS stwierdzi ł warunkow ą przydatno ść wody z wodoci ą gu w Kruchowie do spo ż ycia oraz zarz ą dzi ł doprowadzenie do prawid ł owego stanu jako ś ci wody w zakresie fizyko – chemicznym oraz poinformowanie go o podj ę tych i zaplanowanych dzia ł aniach naprawczych w terminie do dnia 30.07.2007r. Dowód: decyzja z dnia 18.06.2007r. (k. 43 akt RPZ-400-18/08) Wnioskiem z dnia 5.07.2007r. TPK zwróci ł o si ę do PPIS o przed ł u ż enie terminu wykonania ww. decyzji do ko ń ca 2007 roku. Dowód: wniosek z dnia 5.07.2007r. (k. 42 akt RPZ-400-18/08) Wniosek ten zosta ł uwzgl ę dniony decyzj ą z dnia 9.07.2007r., w której przed ł u ż ono termin doprowadzenia do prawid ł owego stanu jako ś ci wody w wodoci ą gu w Kruchowie do dnia 31.12.2007r. Dowód: decyzja z dnia 9.07.2007r. (k. 41 akt RPZ-400-18/08) Kolejne badania próbek wody pobranych w dniach: 20.08.2007r., 26.11.2007r. oraz 31.03.2008r. wykazywa ł y podwy ż szon ą barw ę wody (wynik: 20 mg/l). Dowód: sprawozdania z bada ń (k. 37, 39, 53 akt RPZ-400-18/08) Wnioskiem z dnia 18.01.2008r. TPK wyst ą pi ł o do PPIS o zgod ę na odst ę pstwo w zakresie jako ś ci fizyko – chemicznej wody z wodoci ą gu w Kruchowie. Dowód: wniosek z dnia 18.01.2008r. (k.50, 51 akt RPZ-400-18/08) 5 Decyzj ą z dnia 22.01.2008r. PPIS udzieli ł zgody na odst ę pstwo w zakresie jako ś ci fizyko – chemicznej wody z wodoci ą gu w Kruchowie do 30.12.2008r. oraz zezwoli ł na korzystanie z wody przeznaczonej do spo ż ycia z ww. wodoci ą gu przy barwie 20 mg/l. Dowód: decyzja z dnia 22.01.2008r. (k. 49 akt RPZ-400-18/08) Gmina zleci ł a opracowanie koncepcji modernizacji uk ł adu technologicznego uzdatniania wody na Stacji Uzdatniania Wody w Kruchowie. W chwili obecnej trwaj ą prace zwi ą zane z wykonaniem projektu tej modernizacji. Dowód: zlecenie z dnia 23.11.2007r. (k. 56 akt RPZ-400-18/08) Na terenie gminy Trzemeszno stawka op ł aty za dostarczanie wody wynosi 1,75 z ł /m 3 (netto). Wnioskiem z dnia 27.02.2008r. mieszka ń cy Kruchowa wyst ą pili do TPK o „zwrot 50% warto ś ci rachunków za okres III i IV kwarta ł u 2007 roku”. Dowód: wniosek z dnia 27.02.2008r. (k. 74 akt RPZ-400-18/08) Do Urz ę du Gminy wp ł ywa ł y równie ż skargi telefoniczne dotycz ą ce jako ś ci wody. W dniu 5.03.2008r. odby ł a si ę wizja lokalna w Kruchowie oraz spotkanie z mieszka ń cami wsi, w trakcie którego – wed ł ug o ś wiadczenia Gminy – okaza ł o si ę , ż e „nie chodzi o rekompensat ę finansow ą , a jedynie zapewnienie o nieszkodliwo ś ci dla zdrowia”. Dowód: pismo Gminy z dnia 15.05.2008r. (k. 66 akt RPZ-400-18/08) Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , je ż eli w toku post ę powania antymonopolowego zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du - ż e zosta ł naruszony zakaz, o którym mowa w art. 6 lub 9 ustawy lub w art. 81 lub 82 Traktatu WE, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do wykonania tych zobowi ą za ń . W decyzji tej, jak wynika z art. 12 ust. 3, Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . Przytoczony powy ż ej przepis jako przes ł anki warunkuj ą ce mo ż liwo ść wydania decyzji przez Prezesa Urz ę du wskazuje: uprawdopodobnienie naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 6 lub 9 ustawy b ą d ź 81 lub 82 Traktatu WE oraz zobowi ą zanie si ę przedsi ę biorcy, któremu jest zarzucane takie naruszenie, do podj ę cia lub zaniechania dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom. W niniejszej sprawie wymaga zatem rozwa ż enia, czy wskazane warunki zaistnia ł y w odniesieniu do dzia ł a ń i zobowi ą za ń Gminy, a ponadto, czy w przypadku ich wyst ą pienia uzasadnione jest przyj ę cie zobowi ą zania strony post ę powania i wydanie przez Prezesa Urz ę du decyzji w oparciu o powo ł any przepis. Na wst ę pie nale ż y wskaza ć (cho ć nie by ł o to kwestionowane w toku post ę powania), ż e Gmina dzia ł aj ą c przy pomocy TPK organizuje i ś wiadczy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, zatem spe ł nia wszystkie kryteria definicji przedsi ę biorcy, o których mowa w art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 6 Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest ustalenie, czy w rozpatrywanej sprawie dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. Art. 1 ust. 1 ustawy stanowi, ż e okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Przepisy ustawy znajd ą zatem zastosowanie wówczas, gdy zostaje zagro ż ony lub naruszony interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Ma to miejsce w szczególno ś ci wtedy, gdy okre ś lonymi dzia ł aniami dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy wywo ł uj ą one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok S ą du Antymonopolowego z 24 pa ź dziernika 1991 r. sygn. akt XV Amr 8/90). Wymienione w art. 1 cele ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi . Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e Gmina z racji posiadanej si ł y rynkowej ma mo ż liwo ść eksploatowania zajmowanej na rynku pozycji kosztem kontrahentów, w tym podejmowania dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest natomiast dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, albowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny 1 . Niew ą tpliwie w niniejszej sprawie organ antymonopolowy wyst ę puje w ochronie interesu publicznoprawnego, bowiem dzia ł ania Gminy wskazane w punkcie 1 sentencji wymierzone s ą we wszystkich odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy w oparciu o wzorzec zawieraj ą cy zakwestionowane postanowienia (2.064 podmioty), a tak ż e potencjalnych kontrahentów. Z kolei skutkami dzia ł a ń w zakresie dostaw wody o pogorszonej jako ś ci dotkni ę ci s ą wszyscy odbiorcy wody pochodz ą cej w wodoci ą gu w Kruchowie. Konkluduj ą c, obj ę te zarzutami dzia ł ania Gminy wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, w ś ród których znacz ą cy udzia ł maj ą konsumenci b ę d ą cy najs ł abszymi uczestnikami obrotu gospodarczego. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Gmin ę interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocen ę jej zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę ujawniaj ą si ę na rynku w ł a ś ciwym. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje rynek w ł a ś ciwy jako rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 9 ww. ustawy). 1 E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo TWIGGER, Warszawa 2002, s. 15. 7 Zatem, aby wyznaczy ć rynek w ł a ś ciwy, okre ś lon ą dzia ł alno ść poddaje si ę analizie z punktu widzenia produktowego i geograficznego. W przedmiotowej sprawie towarem oferowanym nabywcom przez Gmin ę s ą us ł ugi zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Tak wi ę c w aspekcie produktowym Gmina prowadzi dzia ł alno ść na rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody i odprowadzania ś cieków rynek w aspekcie geograficznym wyznaczany jest przez znajduj ą c ą si ę terenie miasta i gminy Trzemeszno sie ć wodno - kanalizacyjn ą poprzez któr ą rozprowadzana jest woda oraz odprowadzane ś cieki. W tym miejscu nale ż y zaznaczy ć , i ż odbiorcy wody z ww. miasta i gminy - poza wod ą dostarczan ą przez Gmin ę - nie maj ą alternatywnego ź ród ł a jej zaopatrzenia. Aby nowe ź ród ł o zaopatrzenia mog ł o by ć uznane za alternatywne w stosunku do posiadanych musi ono spe ł nia ć wymóg natychmiastowej dost ę pno ś ci bez ponoszenia nak ł adów inwestycyjnych (tak wyrok SOKiK z dnia 31 maja 2000 r., sygn. akt XVII Ama 44/00 ). Takie ź ród ł o dostaw wody na terenie ww. gminy nie wyst ę puje. Tak wi ę c, rynek w uj ę ciu geograficznym obejmuje teren miasta i gminy Trzemeszno. Na okre ś lonym powy ż ej rynku w ł a ś ciwym Gmina jest monopolist ą naturalnym (sieciowym), gdy ż jest dysponentem jedynej wyst ę puj ą cej tam sieci wodno-kanalizacyjnej. Gmina nie spotyka si ę wi ę c z ż adn ą konkurencj ą , a oferowane przez ni ą us ł ugi nie posiadaj ą bliskich substytutów, w zwi ą zku z czym zajmuje niekwestionowan ą pozycj ę dominuj ą c ą . Posiada zatem na tym rynku si łę ekonomiczn ą , przy u ż yciu której mo ż e zapobiega ć nie tylko efektywnej konkurencji, ale i dzia ł a ć w du ż ym stopniu niezale ż nie od zachowania swych konkurentów, kontrahentów i konsumentów, a w szczególno ś ci eksploatowa ć swoj ą pozycj ę rynkow ą ich kosztem. Z uwagi na powy ż sze, nale ż y stwierdzi ć , i ż spe ł nione zosta ł y przes ł anki warunkuj ą ce stwierdzenie posiadania przez Gmin ę pozycji dominuj ą cej na wyznaczonym wy ż ej rynku w ł a ś ciwym, tj. lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar miasta i gminy Trzemeszno. W dalszej kolejno ś ci niezb ę dne jest ustalenie, czy zarzucane Gminie praktyki, okre ś lone w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zosta ł y uprawdopodobnione na obecnym etapie post ę powania antymonopolowego. Gminie zarzucono nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez narzucanie odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: − dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych (§ 7 ust. 1f umowy) oraz − w przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza (§ 8 ust. 15 umowy). Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. 8 Dla wykazania, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę okre ś lon ą w ww. przepisie konieczne jest wykazanie, ż e kwestionowane warunki umów zosta ł y przez niego odbiorcom us ł ug narzucone. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wówczas, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e bowiem nie liczy ć si ę z wol ą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istnia ł a konkurencja i mo ż liwo ść wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Istotne jest równie ż , ż e przy zawieraniu wskazanych umów Przedsi ę biorca pos ł uguje si ę opracowanymi przez siebie wzorcami umów. Stosowanie wzorców umownych przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym, jakimi niew ą tpliwie s ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wymaga aprobaty przez kontrahentów ich warunków, które s ą jednostronnie okre ś lone przez profesjonalist ę . Tre ść umowy, do której przychylaj ą si ę podmioty przy łą czane do sieci wodoci ą gowej jest arbitralnie ustalana i co do zasady nie podlega negocjacjom. Swoboda kontrahentów Przedsi ę biorcy jest wi ę c ograniczona, bowiem zawarcie umowy nast ę puje poprzez przyst ą pienie do warunków ustalonych autorytatywnie przez us ł ugodawc ę . Stanowi to o adhezyjnej naturze tych umów, a jednocze ś nie o istocie narzucania warunków umownych w przedmiotowej sprawie. W przypadku umów zawieranych w trybie adhezyjnym, dla uznania, ż e nast ę puje narzucanie ich warunków wystarczaj ą ce jest oferowanie ich przez dominata w stosunkach danego rodzaju 2 . Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie, poniewa ż sposobem dzia ł ania Gminy jest zawieranie umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których postanowienia nie s ą indywidualnie uzgadniane z kontrahentami. Wszystkie umowy zawarte z odbiorami wody na terenie gminy Trzemeszno zosta ł y zawarte w oparciu o ten sam wzorzec. Bez znaczenia jest przy tym fakt, ż e – jak podnios ł a Gmina – ż aden z kontrahentów nie zg ł asza ł potrzeby negocjowania warunków umowy. Ś wiadczy to bowiem jedynie o tym, ż e odbiorcy us ł ug oceniaj ą stanowisko Gminy co do warunków zawieranych umów jako ostateczne i bior ą c pod uwag ę si łę rynkow ą kontrahenta jako – niepodlegaj ą ce negocjacjom. Uzna ć nale ż y zatem za uprawdopodobnione, ż e zakwestionowane w prowadzonym post ę powaniu antymonopolowym postanowienie zosta ł o kontrahentom dostawcy wody narzucone. Rozpatruj ą c kwesti ę uci ąż liwo ś ci analizowanych warunków umowy nale ż y zauwa ż y ć , ż e w orzecznictwie S ą du Antymonopolowego za uci ąż liwy uznano ka ż dy warunek umowy, który stanowi dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 22 pa ź dziernika 1993r. sygn. akt XVII Amr 36/93). Jednocze ś nie podkre ś la si ę , ż e ustalenia w tym zakresie powinny by ć dokonywane wed ł ug kryteriów obiektywnych, w szczególno ś ci rozwa ż y ć nale ż y, czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, czyli rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominat by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne (tak m.in. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 29 grudnia 1992r. sygn. akt XVII Amr 68/93). Z kolei jako nieuzasadnione korzy ś ci uznaje si ę 2 E. Modzelewska-W ą chal, op. cit., s. 118 9 stworzenie dominatowi sytuacji korzystniejszej ni ż taka, która odzwierciedla ekwiwalentno ść w danym i w podobnych stosunkach umownych 3 . Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , okre ś lon ą w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stanowi ą wi ę c odpowiednik uci ąż liwych warunków umów i oznaczaj ą nieekwiwalentno ść wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy oraz sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. W ocenie Prezesa Urz ę du, okoliczno ś ci niniejszej sprawy uprawdopodobniaj ą , ż e zakwestionowane warunki umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków maj ą charakter obiektywnie uci ąż liwy dla kontrahentów Przedsi ę biorcy, a jednocze ś nie przynosz ą Przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Oceniaj ą c uci ąż liwo ść postanowienia umownych, zgodnie z którym przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, i ż do umów, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zastosowanie znajduj ą nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków , ale tak ż e przepisy Kodeksu cywilnego. Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci analizowanego warunku umowny, s ą w takim razie przepisy zawarte w art. 471 i nast. k.c., reguluj ą ce zasady odpowiedzialno ś ci za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem umowy. Przepis ten stanowi, ż e d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Podstawowym obowi ą zkiem dostawcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych jest – stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Zgodnie z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest obowi ą zane naprawi ć szkod ę wynik łą z niewykonania b ą d ź nienale ż ytego wykonania tego zobowi ą zania, a wi ę c b ę d ą c ą nast ę pstwem przerw lub ogranicze ń w ś wiadczeniu us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków, je ż eli jest to skutkiem okoliczno ś ci, za które us ł ugodawca odpowiada. W umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Gmina pos ł uguje si ę postanowieniami umownymi, które przewiduj ą , i ż nie ponosi ona odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za wstrzymanie lub ograniczenie dostawy wody i odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Z tre ś ci przedmiotowego postanowienia nie wynika, ż e zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez Gmin ę i niezale ż nych od niej. Stwarza to us ł ugodawcy mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wywo ł anego przerwami w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń . Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest 3 E. Modzelewska-W ą chal, op. cit., s. 119 10 korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 k.c. Zakwestionowana klauzula mo ż e zatem zosta ć uznana za zdecydowanie uci ąż liw ą dla odbiorców, gdy ż wprowadza ich w b łą d co do mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód powsta ł ych w wyniku zawinionego przez dostawc ę niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania tj. wówczas, gdy przerwy w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą powoduj ą ce wstrzymanie lub ograniczenie dostawy wody lub odbioru ś cieków b ę d ą efektem dzia ł a ń lub zaniecha ń dostawcy wody. Mo ż e to mie ć miejsce np. wtedy, gdy obni ż enie jako ś ci ś wiadczonych us ł ug b ę dzie nast ę pstwem zalegania przez Gmin ę z p ł atno ś ciami z tytu ł u dostaw energii wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego b ą d ź niedope ł nienia obowi ą zku utrzymania nale żą cej do niej sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej w nale ż ytym stanie technicznym. Wskaza ć równie ż nale ż y, ż e w warunkach obecnie obowi ą zuj ą cego prawa energetycznego zak ł ady energetyczne obowi ą zane s ą w taryfach dla energii elektrycznej okre ś li ć w sposób szczegó ł owy dopuszczaln ą liczb ę przerw w zasilaniu urz ą dze ń energetycznych swoich odbiorców za ś za pozosta ł e przerwy zobowi ą zane s ą do udzielenia odpowiednich bonifikat na rzecz odbiorców. Gdyby na takiej podstawie Gmina otrzyma ł a odszkodowanie od zak ł adu energetycznego, to sama na podstawie kwestionowanego zapisu umownego by ł aby zwolniona z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w stosunku do swoich odbiorców (tak wyrok S ą du Apelacyjnego z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt VI ACa 939/07). Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, i ż uprawdopodobnione jest, ż e postanowienie umowne sugeruj ą ce odbiorcom, ż e dostawca us ł ug b ę dzie zwolniony z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za ograniczenie lub wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych ma uci ąż liwy charakter. Za niedopuszczaln ą nale ż y bowiem uzna ć sytuacj ę , w której ca ł e ryzyko niezrealizowania lub nienale ż ytego wykonania umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków w nast ę pstwie wyst ą pienia ww. okoliczno ś ci obci ąż a ć b ę dzie odbiorców us ł ug. Zakwestionowane postanowienie, co wymaga podkre ś lenia, obci ąż aj ą c kontrahentów us ł ugodawcy obiektywnie uci ąż liwym warunkiem umowy, mo ż e jednocze ś nie przynosi ć Gminie nieuzasadnione korzy ś ci. Nale ż y podkre ś li ć , i ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez Gmin ę nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwych warunków umownych) nie stanowi przeszkody dla stwierdzenia naruszenia art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w tym przepisie nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku (tak m.in. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99 oraz wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97). W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy stwierdzi ć nale ż y, i ż wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej Gminy w ka ż dym przypadku pogorszenia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug na skutek przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą jest bez w ą tpienia dla Gminy korzystne. Zakwestionowane postanowienia sprawiaj ą bowiem, ż e Gmina nie musi liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie 11 z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł aby do tego zobowi ą zana. Mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania uzna ć zatem nale ż y za nieuzasadnion ą korzy ść po stronie dostawcy wody. Przechodz ą c z kolei do analizy klauzuli o tre ś ci: „W przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza”, nale ż y wskaza ć ż e ani ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków , ani rozporz ą dzenia wykonawcze do tej ustawy nie reguluj ą sposobu rozlicze ń w razie zaistnienia zdarze ń opisanych w zakwestionowanym postanowieniu umownym. W opinii organu antymonopolowego, dostawca us ł ug powinien w takich sytuacjach ka ż dorazowo udowodni ć wysoko ść poniesionej szkody i dochodzi ć jej naprawienia przez odbiorc ę na zasadach ogólnych wynikaj ą cych z Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 6 k.c. ci ęż ar dowodu co do wykazania przes ł anek odpowiedzialno ś ci za wyrz ą dzon ą dzia ł aniem us ł ugobiorcy szkod ę , obci ąż a us ł ugodawc ę . W opisanych sytuacjach Gmina powinna wykaza ć zatem, ż e ponios ł o szkod ę z tytu ł u zawinionych dzia ł a ń lub zaniecha ń odbiorcy, wykaza ć wysoko ść tej szkody oraz wykaza ć istnienie zwi ą zku przyczynowego pomi ę dzy szkod ą , a zawinionym zachowaniem us ł ugobiorcy. Rozpatrywane postanowienia umowne zwalniaj ą us ł ugodawc ę z tego obowi ą zku, co stawia go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do kontrahentów – odbiorców us ł ug, co do których domniemanie, i ż zagospodarowali wod ę w ilo ś ci wskazanej w umowie jest z racjonalnego punktu widzenia wysoce nieprawdopodobne. Tak wi ę c w przypadku zawinionej przez odbiorc ę utraty lub uszkodzenia wodomierza Gmina mo ż e dochodzi ć od us ł ugobiorców, na drodze cywilnoprawnej, naprawienia poniesionej szkody. Jej pokrycie mo ż e wi ą za ć si ę na przyk ł ad z zap ł at ą za napraw ę uszkodzonego wodomierza. W ramach realizacji roszcze ń odszkodowawczych dostawca mo ż e tak ż e dochodzi ć uiszczenia przez odbiorc ę zap ł aty za wod ę pobran ą w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Ilo ść pobranej wody wymaga jednak udowodnienia przez dostawc ę . Maj ą c powy ż sze na uwadze, organ antymonopolowy uzna ł za uprawdopodobnione, i ż analizowany w ramach rozpatrywanego zarzutu warunek umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma uci ąż liwy charakter. Z kolei nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez Gmin ę w analizowanej sytuacji polegaj ą na mo ż liwo ś ci obci ąż enia odbiorców kosztami us ł ugi, która nie zosta ł a na ich rzecz wykonana. Dopuszczenie, na podstawie umowy, mo ż liwo ś ci przyj ę cia przez dostawc ę za ł o ż enia, ż e w przypadku utraty wodomierza lub zawinionego jego uszkodzenia ka ż dorazowo nast ę puje nieprzerwany, ca ł odobowy pobór wody, mo ż e prowadzi ć do nieuzasadnionego wzbogacenia dostawcy us ł ug. Stanowisko powy ż sze znajduje potwierdzenie w wyroku S ą du Apelacyjnego z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt VI ACa 939/07, w którym wskazano, ż e analogiczny do zakwestionowanego w niniejszej decyzji sposób rozlicze ń pozwala na pobieranie przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne ra żą co wygórowanego zrycza ł towanego odszkodowania (kary umownej). Dzi ę ki spornym postanowieniom umownym przedsi ę biorca ma ponadto mo ż liwo ść zwolnienia si ę z obowi ą zku udowodnienia, jaki by ł rzeczywisty lub domniemany pobór wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci. Unikni ę cie kosztów i wysi ł ków zwi ą zanych z wykazaniem wysoko ś ci poniesionej szkody równie ż mo ż e by ć dla 12 Gminy ź ród ł em dodatkowych korzy ś ci, których osi ą gni ę cie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanego przez organ antymonopolowy uci ąż liwego warunku umowy. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest podnoszona przez Gmin ę okoliczno ść , ż e od czasu wprowadzenia aktualnie stosowanego wzorca umownego, tj. od 2004 roku nie dosz ł o do obci ąż enia ż adnego odbiorcy na podstawie zakwestionowanej klauzuli. Jak ju ż bowiem wskazano we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczaj ą ca jest ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść osi ą gni ę cia nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zupe ł nie niezrozumia ł ym jest równie ż argument Gminy, ż e zakwestionowane postanowienie § 8 ust. 15 umowy jest „mniej rygorystyczne ni ż zapis art. 28 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków”. Przepis ten przewiduje odpowiedzialno ść za wykroczenie polegaj ą ce na uszkadzaniu wodomierza g ł ównego, zrywaniu lub uszkadzaniu plomby umieszczonej na wodomierzach, urz ą dzeniach pomiarowych lub zaworze odcinaj ą cym, a tak ż e wp ł ywaniu na zmian ę , zatrzymanie lub utrat ę w ł a ś ciwo ś ci lub funkcji metrologicznych wodomierza g ł ównego lub urz ą dzenia pomiarowego. Odpowiedzialno ść karna jest jednak niezale ż na od odpowiedzialno ś ci cywilnoprawnej, a wyst ą pienie przez Gmin ę z roszczeniem cywilnoprawnym przeciwko odbiorcy us ł ug nie zwalnia tego ostatniego od odpowiedzialno ś ci za wykroczenie, za które mo ż e zosta ć ukarany grzywn ą w wysoko ś ci od 20 do 5000 z ł . W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze okoliczno ś ci uprawdopodobniaj ą na obecnym etapie post ę powania antymonopolowego naruszenie przez Gmin ę zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, okre ś lonego w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zaistnia ł a zatem pierwsza przes ł anka uzasadniaj ą ca wydanie decyzji w trybie art. 12 ww. ustawy co do zarzutów wskazanych w punkcie 1 sentencji decyzji. Gminie postawiono równie ż zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez narzucanie nieuczciwych cen, tj. pobieranie od mieszka ń ców wsi Kruchowo pe ł nych op ł at za wod ę nie spe ł niaj ą c ą norm jako ś ciowych. Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na bezpo ś rednim lub po ś rednim narzucaniu nieuczciwych cen. Narzucanie warunku umowy (w tym ceny) ma miejsce wówczas, gdy przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą wykorzystuj ą c sytuacj ę przymusow ą kontrahenta (konsumenta), wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nim okre ś lone zachowanie. Dla oceny sytuacji istotne jest natomiast, ż e brak jest wewn ę trznej zgodno ś ci stron dla tre ś ci umowy, która obiektywnie jest umow ą nierównoprawn ą . Do narzucania mo ż e dochodzi ć zarówno w drodze aktywnego dzia ł ania w negocjacjach, jak równie ż zaniechania – odmowy podejmowania negocjacji odno ś nie spornych kwestii. W niniejszej sprawie Gmina jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę tzw. monopolisty naturalnego. Prowadzi swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których odizolowana od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą , dysponuje potencja ł em wystarczaj ą cym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy (w tym ceny). Gmina znajduje si ę wi ę c w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do odbiorców wody, 13 którzy nie maj ą c mo ż liwo ś ci wyboru zmuszeni s ą korzysta ć z jej us ł ug, a co za tym idzie do akceptowania niekorzystnych dla nich warunków. Odbiorcy wody z miejscowo ś ci Kruchowo nie mieli ż adnej mo ż liwo ś ci negocjacji z Gmin ą ceny wody, która po jej skalkulowaniu w taryfie zosta ł a wprowadzona w ż ycie. Tak wprowadzona cena jest wi ążą ca dla wszystkich stron umów zawartych z TPK, b ę d ą c jednocze ś nie cen ą maksymaln ą , co oznacza, ż e nie mo ż na stosowa ć cen wy ż szych. Takiego ograniczenia prawnego nie ma natomiast gdy chodzi o ceny ni ż sze. Nale ż y zaznaczy ć , i ż Gmina pobiera od mieszka ń ców Kruchowa op ł at ę za wod ę w maksymalnej wysoko ś ci, tj. 1,75 z ł /m 3 , pomimo ż e od lutego 2007 roku woda ta nie spe ł nia norm jako ś ciowych okre ś lonych w parametrach obowi ą zuj ą cych w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi . Gmina nie zareagowa ł a równie ż pozytywnie na wniosek mieszka ń ców o obni ż enie ceny wody. Takie dzia ł anie Uczestnika mo ż na wi ę c niew ą tpliwie zakwalifikowa ć jako narzucanie wszystkim odbiorcom wody ww. ceny. Sam fakt ustalenia i stosowania dla mieszka ń ców Kruchowa ceny za wod ę w wysoko ś ci 1,75 z ł /m 3 nie daje domniemania, ż e cena ta jest nieuczciwa. Zap ł ata ceny mo ż e by ć , w subiektywnym odczuciu kontrahenta (odbiorcy), który j ą p ł aci, z zasady uci ąż liwa, co nie oznacza jednak, ż e nie jest zgodna z zasadami uczciwej i ekwiwalentnej wymiany. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów - podobnie jak ustawa z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.) - nie zawiera normatywnej definicji „ceny nieuczciwej", to jednak - zdaniem organu antymonopolowego - przyj ąć nale ż y, i ż cena nieuczciwa to taka, która umo ż liwia przedsi ę biorcy, który zmonopolizowa ł lub zdominowa ł rynek, osi ą gni ę cie korzy ś ci o wiele wi ę kszych, ni ż by uda ł o mu si ę uzyska ć w warunkach rynku konkurencyjnego. Zarówno polskie, jak i wspólnotowe orzecznictwo przyjmuje, ż e jako cen ę nieuczciw ą nale ż y traktowa ć cen ę pozostaj ą c ą bez uzasadnionego zwi ą zku z ekonomiczn ą warto ś ci ą ś wiadczenia (tak m.in. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 10 marca 1999 r., XVII Ama 86/98). W niniejszej sprawie bezsporne jest, ż e od lutego 2007 roku woda pochodz ą ca z wodoci ą gu wiejskiego w Kruchowie nie odpowiada wymaganiom sanitarnym ze wzgl ę du na odchylenia od wymaganych parametrów fizykochemicznych i organoleptycznych oraz by ł a kolejnymi decyzjami PPIS warunkowo dopuszczana do spo ż ycia. Kolejne badania próbek wody wykazywa ł y za ka ż dym razem podwy ż szon ą barw ę wody, a w jednym przypadku tak ż e podwy ż szon ą zawarto ść manganu. Wprawdzie z decyzji PPIS - w której udzielono zgody na odst ę pstwo w zakresie jako ś ci fizyko – chemicznej wody z wodoci ą gu w Kruchowie - wynika, ż e proponowane odst ę pstwo (na poziomie 20 mg/l) nie stanowi zagro ż enia dla zdrowia ludzkiego, jednak ż e znaczne przekroczenia warto ś ci barwy wody mog ą powodowa ć brudzenie urz ą dze ń sanitarnych, prania, a tak ż e wywo ł ywa ć niepo żą dany smak, zapach i wygl ą d napojów, a tym samym obawy przed jej spo ż yciem, na co wskazuje do ś wiadczenie ż yciowe. W ocenie Prezesa Urz ę du woda warunkowo dopuszczona do spo ż ycia, nawet nie zagra ż aj ą ca bezpo ś rednio zdrowiu odbiorców, ale przekraczaj ą ca obowi ą zuj ą ce normy, a tym samym nie spe ł niaj ą ca wymaga ń sanitarnych ze wzgl ę du na odchylenia od wymaganych parametrów fizykochemicznych i organoleptycznych - nie mo ż e zosta ć uznana za wod ę nale ż ytej jako ś ci. Zgodnie za ś z art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przedsi ę biorstwo wodoci ą gowe ma obowi ą zek zapewni ć nale ż yt ą jako ść dostarczanej wody. 14 W toku post ę powania antymonopolowego Gmina wskaza ł a, ż e na spotkaniu z mieszka ń cami Kruchowa wyja ś niono, ż e nie chodzi im o rekompensat ę finansow ą (o co wcze ś niej pisemnie wnioskowali), a jedynie o zapewnienie o nieszkodliwo ś ci wody dla zdrowia. Odnosz ą c si ę do powy ż szego nale ż y wskaza ć , ż e w stanie faktycznym niniejszej sprawy, nie na konsumentach powinna spoczywa ć inicjatywa obni ż enia ceny wody, ale to Gmina z chwil ą rozpocz ę cia dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci powinna obni ż y ć jej cen ę . Nale ż y równie ż podkre ś li ć , ż e pogorszenie jako ś ci wody w wodoci ą gu w Kruchowie nie jest incydentalne, ale trwa bezustannie od ponad 1,5 roku, dlatego brak inicjatywy ze strony Gminy w zakresie obni ż enia ceny nale ż y uzna ć za skrajny przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku. Trzeba te ż zaznaczy ć , ż e warunkowe dopuszczanie wody do spo ż ycia przez ludzi przez PPIS w ż adnej mierze nie mo ż e stanowi ć podstawy do pobierania op ł at za wod ę w pe ł nej wysoko ś ci. D ł ugotrwa ł e dostarczanie wody o pogorszonej jako ś ci powinno – zdaniem organu antymonopolowego - skutkowa ć automatycznym obni ż eniem ceny za dostarczan ą wod ę , albowiem to na dostawcy wody ci ąż y odpowiedzialno ść za niedotrzymanie warunków umowy. Analizuj ą c nieuczciwo ść ceny za wod ę dostarczan ą przez TPK od lutego 2007 roku, nale ż y wskaza ć , ż e odbiorca nie powinien by ć zobligowany do uiszczenia zap ł aty za wod ę nieodpowiedniej jako ś ci w takiej wysoko ś ci, jak ą uiszcza w przypadku dostarczenia wody spe ł niaj ą cej wszystkie normy jako ś ciowe. Powy ż sza zasada powinna odnosi ć si ę równie ż do wody warunkowo dopuszczonej do spo ż ycia lub co do której wyra ż ono zgod ę na odst ę pstwo od parametrów przewidzianych ww. rozporz ą dzeniem Ministra Zdrowia. Nie ulega bowiem w ą tpliwo ś ci, ż e dostarczanie wody, której parametry jako ś ciowe nie odpowiadaj ą wymogom okre ś lonym przepisami prawa ś wiadczy o tym, i ż przedsi ę biorca nie wywi ą zuje si ę ze swojego podstawowego obowi ą zku, jakim jest dostarczanie wody o nale ż ytej jako ś ci. Woda warunkowo dopuszczona do spo ż ycia przez ludzi jest wi ę c towarem niezgodnym z umow ą , dlatego odbiorca us ł ug powinien p ł aci ć obni ż on ą nale ż no ść z tytu ł u jej dostarczania. W przeciwnym wypadku naruszona zostaje zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zgodnie z któr ą zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Udzielenie upustu (obni ż enie ceny wody) w tym przypadku t ę zasad ę przywróci ł oby. Reasumuj ą c, w cywilnoprawnych stosunkach istotne znaczenie ma wspomniana zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń zawarta w art. 487 § 2 k.c. Bior ą c pod uwag ę stopie ń obni ż enia jako ś ci wody z wodoci ą gu w Kruchowie oraz d ł ugi okres tego obni ż enia nie mo ż na uzna ć , ż e ś wiadczenie Gminy odpowiada ł o ś wiadczeniu u ż ytkowników (odbiorców wody). Obowi ą zuj ą ca cena za wod ę w wysoko ś ci 1,75 z ł /m 3 (netto) zosta ł a ustalona przy za ł o ż eniu, ż e b ę dzie ona wod ą o nale ż ytej jako ś ci, tzn. b ę dzie zgodna ze wszystkimi wymogami przewidzianymi w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia. Bezsporne jest ż e od lutego 2007 roku zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń w zakresie dostaw wody pomi ę dzy Gmin ą , a odbiorcami wody z wodoci ą gu w Kruchowie zosta ł a ewidentnie z ł amana, co oznacza, i ż pobierana w ww. okresie cena wody w wysoko ś ci 1,75 z ł /m 3 (netto) mia ł a charakter ceny nieuczciwej, o której mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze okoliczno ś ci uprawdopodobniaj ą na obecnym etapie post ę powania antymonopolowego naruszenie przez Gmin ę zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, okre ś lonego w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zaistnia ł a zatem pierwsza przes ł anka uzasadniaj ą ca wydanie decyzji w trybie art. 12 ww. ustawy co do zarzutu wskazanego w punkcie 2 sentencji decyzji. 15 Kolejnym elementem wymagaj ą cym stwierdzenia, jest zgodnie z powo ł anym przepisem ustalenie, czy dzia ł ania do których podj ę cia lub zaniechania zobowi ą za ł a si ę Gmina zmierzaj ą do zapobie ż enia naruszeniom zakazów, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Gmina zobowi ą za ł a si ę do: 1. usuni ę cia z wzorca umowy zakwestionowanego postanowienia § 7 ust. 1f, 2. zast ą pienia klauzuli zawartej w § 8 ust. 15 wzorca umowy postanowieniem o tre ś ci: „ Odbiorca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia dostawcy o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczenia lub utraty. W przypadku utraty wodomierza zawinionego przez odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie nast ą pi ł o z jego winy, dostawca mo ż e dochodzi ć odszkodowania na zasadach ogólnych przewidzianych w Kodeksie cywilnym”, 3. zmiany obowi ą zuj ą cych umów w drodze aneksów eliminuj ą cych postanowienie § 7 ust. 1f oraz zast ę puj ą cych klauzul ę zawart ą w § 8 ust. 15 wzorca umowy postanowieniem o tre ś ci wskazanej powy ż ej w pkt 2 w terminie trzech miesi ę cy od dnia uprawomocnienia si ę decyzji, 4. obni ż enia odp ł atno ś ci za dostarczon ą mieszka ń com miejscowo ś ci Kruchowo wod ę o 15% w stosunku do obowi ą zuj ą cej ceny 1m 3 wody z dniem uprawomocnienia si ę decyzji. W ocenie Prezesa Urz ę du dzia ł ania, do których zobowi ą za ł a si ę Gmina w zakresie zarzutu dotycz ą cego postanowie ń umownych zmierzaj ą bezpo ś rednio do zapobie ż enia naruszeniu zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Dotycz ą bowiem umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, które zawierane b ę d ą w przysz ł o ś ci jak i funkcjonuj ą cych nadal w obrocie prawnym. Nale ż y podkre ś li ć , ż e zaproponowana przez Gmin ę modyfikacja postanowienia § 8 ust. 15 umowy jest zgodna z prawem. Nie ma bowiem przeszkód, aby Gmina dochodzi ł a odszkodowania z tytu ł u zawinionej przez odbiorc ę utraty lub uszkodzenia wodomierza. Konkluduj ą c, podj ę te przez Gmin ę zobowi ą zania prowadz ą do zaniechania stosowania zarzuconej jej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę opisanej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i gwarantuj ą , ż e praktyka ta nie b ę dzie stosowana w przysz ł o ś ci. W ś wietle powy ż szego, w ocenie Prezesa Urz ę du uzasadnione jest przyj ę cie zobowi ą zania Gminy w zakresie obj ę tym zarzutem wskazanym w punkcie 1 sentencji decyzji. Na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urz ę du wyznaczy ł Przedsi ę biorcy termin 3 miesi ę cy, licz ą c od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na wyst ą pienie do wszystkich kontrahentów z propozycj ą podpisania stosownych aneksów do obowi ą zuj ą cych umów. Co prawda Gmina zobowi ą za ł a si ę nie tyle do z ł o ż enia kontrahentom propozycji zmiany umów, co do wprowadzenia odpowiednich zapisów do obowi ą zuj ą cych umów w drodze aneksów, jednak z uwagi na konieczno ść uzyskania zgody obu stron stosunku umownego na tak ą zmian ę (zatem równie ż odbiorcy) realizacja takiego zobowi ą zania mog ł aby okaza ć si ę niewykonalna dla Gminy. W ocenie Prezesa Urz ę du samo wyst ą pienia do wszystkich kontrahentów z propozycj ą odpowiedniej modyfikacji umów doprowadzi do zaniechania stosowania praktyki okre ś lonej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, gdy ż w sytuacji odmowy zawarcia stosownego aneksu przez odbiorc ę nie b ę dzie mog ł o by ć mowy o narzuceniu mu poprzednich, niekorzystnych klauzul umownych. 16 W ocenie Prezesa Urz ę du wyznaczony 3 – miesi ę czny termin stwarza Gminie realne mo ż liwo ś ci wywi ą zania si ę z na ł o ż onego zobowi ą zania. Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł równie ż deklaracje Gminy dotycz ą ce odst ą pienia od stosowania zakwestionowanych postanowie ń w umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w przysz ł o ś ci uznaj ą c, ż e zobowi ą zanie to jako uzupe ł nienie zobowi ą zania odnosz ą cego si ę do umów pozostaj ą cych w obrocie prawnym, doprowadzi do zaniechania bezprawnych dzia ł a ń . Przechodz ą c z kolei do analizy propozycji Gminy dotycz ą cej podj ę cia dzia ł a ń maj ą cych na celu zaniechanie stosowania praktyki okre ś lonej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , nale ż y stwierdzi ć , ż e zmierza ona bezpo ś rednio do zapobie ż enia naruszeniu zakazu, o którym mowa w ww. przepisie. Wysoko ść upustów jako ś ciowych przyznawanych w przypadku dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci powinna by ć adekwatna do zaistnia ł ych okoliczno ś ci z zachowaniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Warto ść , o jak ą nale ż no ść za wod ę nieodpowiedniej jako ś ci powinna zosta ć obni ż ona winna uwzgl ę dnia ć stopie ń jej zanieczyszczenia. Wysoko ść upustu powinna by ć zatem wspó ł mierna do stopnia mo ż liwo ś ci wykorzystania wody z ł ej jako ś ci i proporcjonalna do stopnia odbiegania jako ś ci wody od obowi ą zuj ą cych norm. Bez znaczenia dla samego faktu zasadno ś ci przyznania upustu pozostaje to, w jakim stopniu woda nie odpowiada parametrom jako ś ciowym. Okoliczno ść powy ż sza mo ż e mie ć natomiast wp ł yw na wysoko ść udzielonej bonifikaty. Na poparcie tej tezy mo ż na przywo ł a ć wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 1995 r. sygn. akt XVII Amr 8/95. W wyroku tym S ą d orzek ł , ż e w razie niezachowania przez dostawc ę którego ś ze wska ź ników okre ś lonych w Rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia (…), przy jednoczesnym np. dopuszczeniu wody przez Pa ń stwow ą Inspekcj ę Sanitarn ą do u ż ytkowania, ustalenie poziomu obni ż enia op ł aty (wysoko ść upustu) mo ż e niekiedy stwarza ć trudno ś ci. Niemniej z cytowanego orzeczenia jednoznacznie wynika, ż e dostarczanie wody dopuszczonej warunkowo do u ż ytkowania uprawnia odbiorc ę do obni ż enia nale ż no ś ci z racji niezgodno ś ci towaru z umow ą . We wspomnianym wyroku S ą d podniós ł równie ż , ż e skala niezachowania wska ź ników jako ś ciowych mo ż e by ć ró ż na w zale ż no ś ci od ró ż nych okoliczno ś ci, za ś upusty powinny by ć wspó ł mierne do tego, w jakim stopniu woda odbiega od obowi ą zuj ą cej normy. W kontek ś cie powy ż szego, w ocenie Prezesa Urz ę du zaproponowana przez Gmin ę bonifikata w wysoko ś ci 15% ceny wody mo ż e zosta ć uznana za adekwatn ą do stopnia obni ż enia jako ś ci wody w niniejszej sprawie (czyli przekroczenia dopuszczalnej warto ś ci barwy wody wynosz ą cej 15 mg/l o 5 mg/l). Aktualnie woda dostarczana mieszka ń com Kruchowa przekracza tylko jeden z kilkudziesi ę ciu parametrów przewidzianych w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (tj. barw ę ). Ponadto, woda ta zosta ł a uznana przez w ł a ś ciwy organ za niezagra ż aj ą c ą zdrowiu odbiorców. Nale ż y przy tym zaznaczy ć , ż e dalsze pogorszenie jako ś ci dostarczanej wody, np.: poprzez przekroczenie warto ś ci barwy wody ponad 20 mg/l, ewentualnie przekroczenie innych parametrów przewidzianych w ww. rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia powinno skutkowa ć udzieleniem odpowiednio wi ę kszych bonifikat. W ś wietle powy ż szego oraz uwzgl ę dniaj ą c dodatkowo wysi ł ek finansowy oraz inwestycyjny jaki musi ponie ść Gmina w najbli ż szym czasie w zwi ą zku z modernizacj ą wodoci ą gu w Kruchowie, w ocenie Prezesa Urz ę du uzasadnione jest przyj ę cie zobowi ą zania Gminy w zakresie obj ę tym zarzutem wskazanym w punkcie 2 sentencji decyzji. 17 Przyj ę cie zobowi ą zania Gminy przez Prezesa Urz ę du nie zwalnia jednak Gminy z ewentualnej odpowiedzialno ś ci za szkody wyrz ą dzone odbiorcom poprzez dostarczanie wody nieodpowiadaj ą cej wymaganiom jako ś ciowym. Odbiorcy wody mog ą dochodzi ć swoich roszcze ń przed w ł a ś ciwym s ą dem powszechnym i to zarówno za okres przed wydaniem niniejszej decyzji, jak i po jej wydaniu. W punkcie II sentencji decyzji, w oparciu o art. 12 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du zobowi ą za ł Gmin ę do przekazania, w terminie 6 miesi ę cy od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, informacji o realizacji zobowi ą za ń na ł o ż onych w punkcie I decyzji i przed ł o ż enia dowodów potwierdzaj ą cych okoliczno ść obni ż enia ceny za dostarczanie wody dla mieszka ń ców wsi Kruchowo oraz fakt przes ł ania aneksów do umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wszystkim kontrahentom. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Jaros ł aw Krüger Otrzymuje: Miasto i Gmina Trzemeszno ul. D ą browskiego 2, 62 – 240 Trzemeszno 18