RPZ-51/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl RPZ- 411/4/07/MS/ Pozna ń , dnia 13 grudnia 2007 r. DECYZJA Nr RPZ 51/2007 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 roku w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1. na podstawie art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 tej ustawy, praktyk ę polegaj ą ca na nadu ż ywaniu przez Gmin ę i Miasto Witkowo pozycji dominuj ą cej na rynku dzier ż awy gruntów rekreacyjnych po ł o ż onych nad jeziorem Niedzi ę giel w gminie Witkowo, poprzez nieuzasadnion ą i dyskryminuj ą c ą odmow ę zawarcia umowy dzier ż awy z pani ą Ew ą A. [usuni ę to] i nakazuje zaniechanie jej stosowania, 2. na podstawie art. 106 ust. 1 punkt 1 w zwi ą zku z naruszeniem art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nak ł ada si ę na Gmin ę i Miasto Witkowo kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 39.770,45 z ł (trzydzie ś ci dziewi ęć tysi ę cy siedemset siedemdziesi ą t z ł otych 45/100), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. Uzasadnienie W dniu 15.05.2007 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ęł o zawiadomienie o stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę przez Gmin ę i Miasto Witkowo (zwan ą dalej tak ż e Gmin ą lub Gmin ą Witkowo). Zawiadomienie z ł o ż y ł a pani Ewa A. [usuni ę to], podaj ą c, i ż Gmina Witkowo stosuje praktyki polegaj ą ce na „(…) ograniczaniu dost ę pu do us ł ug i rynku oraz stosowania praktyk zastraszania i wymuszania zachowa ń konsumentów na ca ł kowicie kontrolowanym przez siebie rynku.” Zawiadamiaj ą ca poinformowa ł a, i ż praktyka Gminy Witkowo przejawia si ę odmow ą zawarcia z ni ą kolejnej umowy dzier ż awy gruntu w Skorz ę cinie, co jest w jej odczuciu wyrazem zemsty Burmistrza Gminy i Miasta Witkowa spowodowanej przegranymi 1 przez Gmin ę Witkowo procesami s ą dowymi. Do zawiadomienia pani Ewa A. [usuni ę to] do łą czy ł a kopie niekorzystnych dla Gminy Witkowo orzecze ń (karty 9-12 akt). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego nr RPZ-400/16/07/JK Prezes Urz ę du dokona ł analizy przes ł anek zawierania lub odmowy zawierania umów dzier ż awy gruntów rekreacyjnych na terenie o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie nale żą cego do Gminy Witkowo oraz praktyki zawierania takich umów. Przeprowadzona analiza pozwoli ł a na przyj ę cie, i ż wy ż ej wymieniona Gmina naruszy ł a przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z czym postanowieniem z dnia 24 lipca 2007 r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Gmin ę Witkowo pozycji dominuj ą cej na rynku dzier ż awy gruntów rekreacyjnych na terenie o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie poprzez nieuzasadnion ą i dyskryminuj ą c ą odmow ę zawarcia umowy dzier ż awy. Gminie postawiono zarzut naruszenia art. 9 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Gmina Witkowo nie zgodzi ł a si ę z zarzutem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej i o ś wiadczy ł a, i ż odmowa zawarcia umowy dzier ż awy jest prawem w ł a ś ciciela, a pani Ewie A. [usuni ę to] nie przys ł uguje roszczenie o zawarcie takiej umowy. Taka odmowa, zdaniem Gminy, nie mo ż e by ć generalnie traktowana jako dzia ł alnie bezprawne w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdy ż nie narusza interesu publicznego polegaj ą cego na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku i konkurencji. Gmina co prawda nie negowa ł a, i ż dzia ł ania podj ę te wobec jednego podmiotu mog ą nosi ć znamiona zakazanych praktyk, ale dzia ł ania te musz ą by ć ocenione z punktu widzenia celu ww. ustawy jakim jest ochrona konkurencji i zbiorowych interesów konsumentów. Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: Gmina Witkowo jest w ł a ś cicielem gruntów na terenie O ś rodka Wypoczynkowego w Skorz ę cinie. Jest to jeden z najwi ę kszych kompleksów turystycznych w Polsce, po ł o ż ony na obszarze ok. 54 ha pomi ę dzy jeziorami Niedzi ę giel i Bia ł ym. Wi ę kszo ść terenu o ś rodka jest oddawana w dzier ż aw ę , b ą d ź to z przeznaczeniem na dzia ł alno ść handlowo – gastronomiczn ą , b ą d ź te ż w celach rekreacyjnych, co do zasady, na podstawie jednolitego wzorca umowy. Umowy dzier ż awy gruntu w celach rekreacyjnych zawierane s ą na okresy dziesi ę cioletnie i nie przewiduj ą automatycznego przed ł u ż enia czasu jej obowi ą zywania. Stanowi ą jedynie w § 4, ż e po up ł ywie tego terminu umowa mo ż e ulec przed ł u ż eniu na dalszy okres (karta 8 akt). Niemniej jednak praktyka stosowana przez Gmin ę polega na zawieraniu kolejnych umów z dzier ż awcami, których umowy wygas ł y w zwi ą zku czym wi ę kszo ść dzier ż awców dzier ż awi dzia ł ki od bardzo d ł ugiego czasu. Podobnie pani Ewa A. [usuni ę to], która twierdzi, i ż dzier ż awi dzia ł k ę od kilkudziesi ę ciu lat i poczyni ł a na niej nak ł ady o znacznej warto ś ci. Na podstawie umowy z dnia 1 stycznia 1997 r. pani Ewa A. [usuni ę to] dzier ż awi ł a grunt wspólnie z: Eugeni ą A. [usuni ę to], Mari ą A. [usuni ę to] oraz Bogumi łą A. [usuni ę to]. (karta 8 akt). Dzier ż awcy, którym w danym roku ko ń cz ą si ę dotychczasowe umowy dzier ż awy otrzymuj ą nowe umowy. W roku 2005 Gmina zawar ł a umowy z 52 dzier ż awcami, których umowy wygas ł y w dniu 31.12.2004 r. oraz z 33 dzier ż awcami, którzy nabyli prawa do nak ł adów na podstawie umowy z poprzednim dzier ż awc ą . W 2006 roku Gmina Witkowo zawar ł a umowy z 35 dzier ż awcami w zwi ą zku z nabyciem przez nich praw do nak ł adów, za ś w 2007 roku 286 umów z dotychczasowymi dzier ż awcami, których umowy wygas ł y z dniem 31.12.2006 r. Wed ł ug o ś wiadczenia Gminy Witkowo, nie odmawiano zawierania kolejnych 2 umów (za wyj ą tkiem pani Ewy A. [usuni ę to], której umowa wygas ł a z dniem 31.12.2006 r.), a jedynie w czterech przypadkach Gmina wstrzyma ł a si ę z zawarciem umów wobec dzier ż awców, którzy byli w zw ł oce z zap ł at ą czynszu (karta 67 akt). Pani Ewa A. [usuni ę to] z ł o ż y ł a dnia 15.05.2007 r. zawiadomienie o odmowie zawarcia z ni ą umowy dzier ż awy przez Gmin ę Witkowo, podaj ą c jako prawdopodobn ą przyczyn ę odmowy zemst ę Burmistrza Witkowa za przegrane z ni ą przez Gmin ę Witkowo sprawy s ą dowe. Jako dowód do łą czy ł a kopi ę decyzji RPZ – 24/2001, kopi ę pierwszej strony wyroku S ą du Rejonowego w S ł upcy z dnia 12.07.2006 r. (dotycz ą cego stwierdzenia niewa ż no ś ci umowy dzier ż awy w cz ęś ci dotycz ą cej ustalenia wysoko ś ci czynszu dzier ż awnego), kopi ę wyroku S ą du Rejonowego w S ł upcy z dnia 8.12.2003 r. (dotycz ą cego stwierdzenia niewa ż no ś ci umowy dzier ż awy w cz ęś ci dotycz ą cej ustalenia wysoko ś ci czynszu dzier ż awnego) oraz wyroku Wojewódzkiego S ą du Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24.08.2006 r. w przedmiocie podatku od nieruchomo ś ci za 2004 r. (w wyroku WSA uchylone zosta ł y decyzje Samorz ą dowego Kolegium Odwo ł awczego z dnia 25.08.2005 r., Nr SKO-F- 406/298/04 oraz Burmistrza Miasta i Gminy Witkowo z dnia 24.02.2004 r., Nr Fn 31104/433/2004.) Powy ż sze wyroki by ł y dla Gminy Witkowo niekorzystne. W sprawie wypowiedzia ł o si ę równie ż Stowarzyszenie U ż ytkowników O ś rodka Wypoczynkowego w Skorz ę cinie. W pi ś mie z dnia 7.08.2007 r. podnios ł o, i ż m ąż pani Ewy A. [usuni ę to] od oko ł o 15 lat prowadzi sprawy powy ż szego Stowarzyszenia uzyskuj ą c negatywne dla Gminy Witkowo rozstrzygni ę cia (np. dotycz ą ce nies ł usznie naliczonego przez Gmin ę Witkowo podatku VAT, zawy ż anego podatku od nieruchomo ś ci i zwrotu nienale ż nie pobranych przez Gmin ę Witkowo czynszów dzier ż awnych). Cz ł onkowie Stowarzyszenia U ż ytkowników O ś rodka Wypoczynkowego w Skorz ę cinie uwa ż aj ą , i ż odmowa podpisania umowy dzier ż awy z pani ą Ew ą A. [usuni ę to] ma stanowi ć ś rodek nacisku na pozosta ł ych dzier ż awców, by nie sprzeciwiali si ę dzia ł aniom Gminy Witkowo. Gmina Witkowo z kolei, wypowiadaj ą c si ę co do przyczyny odmowy zawarcia z pani ą Ew ą A. [usuni ę to] umowy dzier ż awy stwierdzi ł a, i ż „(…) przyczyn ą odmowy jest brak woli kontynuowania dzier ż awy z dotychczasowym dzier ż awc ą , który notorycznie neguje uprawnienia i poczynania wydzier ż awiaj ą cego, a których prawid ł owo ść zosta ł a potwierdzona mi ę dzy innymi w postanowieniu UOKiK Nr RPZ 4/2005 z dnia 13.07.2005 r.”. W pi ś mie z dnia 8.08.2007 r. Gmina Witkowo nie odnosi si ę ju ż do powodu odmowy zawarcia kolejnej umowy dzier ż awy z Pani ą Ew ą A. [usuni ę to], podaje jedynie, i ż jako w ł a ś cicielowi przys ł uguje jej prawo do odmowy zawarcia umowy dzier ż awy. Gmina Witkowo podkre ś li ł a, i ż odmow ę zawarcia kolejnej umowy z pani ą Ew ą A. [usuni ę to] opiera na zasadzie swobody umów kre ś lonej w art. 353 1 Kodeksu cywilnego. Zdaniem Gminy Witkowo zasada swobody umów oznacza równie ż wolno ść wyboru kontrahenta, a „(…) brak przepisów lub czynno ś ci prawnej uprawniaj ą cej do takich roszcze ń .” (roszcze ń dotycz ą cych zawarcia kolejnej umowy dzier ż awy). Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje: Gminie Witkowo postawiono zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku dzier ż awy gruntów rekreacyjnych na terenie o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie w drodze nieuzasadnionej i dyskryminuj ą cej odmowy zawarcia umowy dzier ż awy. Kryterium koniecznym dla stwierdzenia, i ż niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy jest ustalenie, ż e dzia ł ania Gminy Witkowo naruszy ł y interes publicznoprawny. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie 3 publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zakres regulacji zawartej w ustawie pozwala przyj ąć , ż e ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Przepisy ustawy znajduj ą zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Ustawa zatem w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W wyroku z dnia 24 stycznia 1991 r. w sprawie Amr 8/90 (Wokanda 1992/2/39) S ą d Antymonopolowy stwierdzi ł , ż e do post ę powania w sprawach o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym kwalifikuj ą si ę tylko takie sprawy, w których podmiot gospodarczy, w nast ę pstwie stosowania zakazanych praktyk monopolistycznych, narusza interes publicznoprawny w zakresie rozwoju konkurencji, ochrony podmiotów nara ż onych na stosowanie takich praktyk oraz ochrony interesu konsumentów. W orzeczeniu tym podkre ś lono, ż e naruszenie interesu publicznoprawnego mo ż e mie ć przyk ł adowo miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest "szerszy kr ą g uczestników rynku", a nie jeden podmiot. Podobne stanowisko w tej kwestii zajmuje S ą d Najwy ż szy (por. przyk ł adowo uzasadnienia wyroków z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie I CKN 1217/98, OSNC 2002 r., z. 1, poz. 13, czy wyrok z dnia 28 stycznia 2002 r., I CKN 112/99, OSNC 2002 r., z. 11, poz. 144). Zgodnie natomiast z wyrokiem S ą du Najwy ż szego z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie I CKN 496/01 (Dz.Urz.UOKiK 2004/1/283) „ U ż ytego w tych orzeczeniach sformu ł owania: "dotkni ę cie skutkami dzia ł a ń " sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą , nie mo ż na jednak rozumie ć w sposób w ą ski i mechaniczny, jako tylko bezpo ś redniego pokrzywdzenia kontrahenta monopolisty. Trzeba tu ocenia ć ca ł o ść negatywnych skutków dzia ł a ń monopolisty na okre ś lonym rynku (rynek relewantny), kieruj ą c si ę ogólnymi celami obu ustaw antymonopolowych. (…) Ochrona konkurencji polega na przeciwdzia ł aniu monopolizacji rynku, rozumianej jako narzucanie przez podmiot dominuj ą cy warunków umownych niekorzystnych dla jego kontrahentów. Ochrona ta nie ogranicza si ę przy tym do sytuacji, kiedy dosz ł o ju ż do pokrzywdzenia kontrahenta przez monopolist ę , lecz obejmuje tak ż e istnienie samego stanu realnego zagro ż enia dla zasad swobodnej konkurencji. Stan takiego potencjalnego zagro ż enia jest bowiem oceniany z punktu widzenia interesu publicznego w obu ustawach jako stan niew ł a ś ciwy, a tym samym niedopuszczalny .” Z kolei w wyroku z 12.09.2003 r. (sygn.akt I CKN 504/2001) S ą d Najwy ż szy zauwa ż y ł , ż e nie jest wykluczone podj ę cie post ę powania antymonopolowego nawet w przypadku, gdy post ę powanie przedsi ę biorcy kwalifikowane jako nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej dotkn ęł o jednego podmiotu. „Celem ustawy antymonopolowej jest m.in. zapewnienie ochrony konsumentów, co zosta ł o wyra ż one w jej art. 1 ust. 1. U ż ycie liczby mnogiej nie oznacza jednak, zdaniem S ą du Najwy ż szego, braku mo ż liwo ś ci prowadzenia post ę powania w sytuacji, gdy zagro ż one s ą interesy jednego odbiorcy (...). Nie ma, zdaniem S ą du Najwy ż szego, ż adnych powodów, by uzna ć , ż e tego rodzaju post ę powanie wszczyna ć mo ż na w wypadku zagro ż enia interesów wielu odbiorców (pomijaj ą c ju ż trudno ś ci z rozgraniczeniem progu ilo ś ciowego), a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Orzeczenie wydane w tego rodzaju sprawie , jak s ł usznie zauwa ż y ł S ą d Najwy ż szy, ma wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby kolejnych potencjalnych konsumentów. ” Równie ż w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.02.2004r. sygn. akt III SK 2/04 S ą d Najwy ż szy wskaza ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do 4 ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć zakazane skutki na terytorium Polski. Powy ż sze pogl ą dy S ą du Najwy ż szego s ą w pe ł ni adekwatne do okoliczno ś ci niniejszej sprawy, w której, co zostanie poni ż ej wykazane, mamy do czynienia z wymagaj ą cym reakcji Prezesa Urz ę du jednostkowym nadu ż yciem pozycji dominuj ą cej jak ą posiada Gmina Witkowo, przejawiaj ą cym si ę w nieuzasadnionej odmowie zawarcia kolejnej umowy dzier ż awy pani ą Ew ą A. Rzecz w tym, ż e brak tej reakcji w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oznacza ł by akceptacj ę sytuacji, w której Gmina w sposób ca ł kowicie dowolny decyduje o tym, kto zostanie jej kontrahentem. Tymczasem z punktu widzenia interesów dzier ż awców gruntów rekreacyjnych na obszarze o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie jest to stan, który z oczywistych wzgl ę dów nie mo ż e by ć zaaprobowany. Musz ą bowiem mie ć oni pewno ść , i ż b ę d ą traktowani w sposób równoprawny i obiektywny, a podejmowanie dzia ł a ń chroni ą cych ich prawnie zagwarantowane interesy nie b ę dzie mia ł o wp ł ywu na umow ę dzier ż awy. Z brzmienia art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika, i ż zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej okre ś lone w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zakazane, natomiast brak w przepisach definicji nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Przyk ł adowy katalog nadu ż y ć pozycji dominuj ą cej okre ś lony w art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest katalogiem zamkni ę tym, w zwi ą zku z czym zakazane s ą równie ż wszelkie praktyki w nim nie wymienione, które mo ż na uzna ć za nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej. W zwi ą zku z powy ż szym konieczne jest ustalenie wyst ę powania przes ł anek nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, czyli posiadania przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej oraz analiza stosowanej przez Gmin ę Witkowo praktyki. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez poj ę cie rynku w ł a ś ciwego rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Na rynek w ł a ś ciwy sk ł ada si ę rynek produktowy oraz rynek geograficzny. Z kolei art. 4 pkt 10 tej ustawy okre ś la pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest rynek udost ę pniania terenów po ł o ż onych w najbli ż szym otoczeniu jeziora Niedzi ę giel gm. Witkowo, poprzez zawieranie umów dzier ż awy dzia ł ek wykorzystywanych na cele rekreacyjne. W zakres rynku produktowego nie wchodzi wydzier ż awianie gruntów dla celów prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, zwi ą zanej z us ł ugami na rzecz osób wypoczywaj ą cych nad tym jeziorem. Podstaw ą wy łą czenia umów dzier ż awy tych terenów s ą zarówno przeznaczenie terenu jak i znacz ą co wy ż sze stawki czynszu pobierane od tych dzier ż awców. Na tak okre ś lonym rynku Gmina Witkowo zajmuje pozycj ę zbli ż on ą do monopolistycznej, albowiem poza niewielk ą powierzchni ą terenu (ok. 0,9 ha) wydzier ż awian ą przez Nadle ś nictwo Gniezno, reszta gruntów (ok. 54 ha) nale ż y do Gminy i jest przez ni ą wydzier ż awiana. 5 Wymaga podkre ś lenia, i ż tak samo zdefiniowany zosta ł rynek w decyzji nr RPZ – 24/2001 z dnia 31.10.2001 r. dotycz ą cej zawy ż ania przez Gmin ę Witkowo czynszu dzier ż awnego na obszarze o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie oraz w decyzji nr RPZ – 22/2007 z dnia 19.04.2007 r. o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek Stowarzyszenia U ż ytkowników O ś rodka Wypoczynkowego w Skorz ę cinie w sprawie naruszenia przez Gmin ę art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. Nr 244 z 2005 r. poz. 2080 z pó ź n.zm.). Równie ż S ą d Antymonopolowy w wyroku z dnia 5 stycznia 2001 r., sygn. akt XVII Ama 52/00 uzna ł , i ż rynkiem w ł a ś ciwym, w sprawie dotycz ą cej stosowania przez Gmin ę Witkowo dyskryminuj ą cych praktyk monopolistycznych wobec dzier ż awców dzia ł ek w o ś rodku wypoczynkowym w Skorz ę cinie, jest rynek dzier ż awy gruntów nad jeziorem Niedzi ę giel. Zdaniem S ą du Antymonopolowego, „ rynek relewantny nale ż y okre ś li ć jako obszar gruntów po ł o ż onych nad jeziorem Niedzi ę giel w gminie Witkowo. Jest to produkt jednego rodzaju, który poprzez swoje szczególne w ł a ś ciwo ś ci, przeznaczenie, funkcje u ż ytkowe odró ż nia si ę od innych towarów. Rynek produktu tworz ą zatem grunty, które z punktu widzenia dzier ż awców charakteryzuj ą si ę substytutywno ś ci ą . A zatem rynek jest rynkiem produktu oferowanego (dzier ż awionych gruntów) nad jeziorem Niedzi ę giel. Analogicznie odr ę bny rynek stanowi ą gminne lokale u ż ytkowe zlokalizowane w tzw. centrum handlowym miasta w odró ż nieniu do innych lokali po ł o ż onych poza centrum handlowym (vide wyrok z dnia 20 lipca 1994 r. XVII Amr 14/94 Wokanda 1995/4 str. 54). W rozpatrywanej sprawie rozró ż ni ć nale ż a ł o rynek gruntów po ł o ż onych nad jeziorem Niedzi ę giel z rynkiem gruntów po ł o ż onych w jego oddali. Grunty po ł o ż one w pobli ż u jeziora, z uwagi na ich przeznaczenie, maj ą wi ę ksz ą warto ść i tym samym przynosz ą gminie okre ś lone korzy ś ci, podobnie jak korzystanie z lokali u ż ytkowych usytuowanych w centrum handlowym. (…)” Przechodz ą c do analizy zachowania Gminy Witkowo pod k ą tem mo ż liwo ś ci jego kwalifikacji jako nienazwanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nale ż y w pierwszym rz ę dzie podkre ś li ć , i ż dyskryminacyjna odmowa zawarcia umowy przez podmiot posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą stanowi ł a praktyk ę monopolistyczn ą okre ś lon ą w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z 24.02.1990 r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. Nr 52 z 1999 r., poz. 547 z pó ź n. zm.). Zgodnie z tym przepisem, za praktyki monopolistyczne uznaje si ę nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez odmow ę sprzeda ż y lub skupu towarów, dyskryminuj ą c ą niektórych przedsi ę biorców przy braku alternatywnych ź róde ł zaopatrzenia. Wprawdzie pó ź niej, ani w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. Nr 244 z 2005 r. poz. 2080 z pó ź n.zm.), ani w obecnie obowi ą zuj ą cej ustawie z 16.02.2007 r. praktyka ta nie pojawia si ę w katalogu przyk ł adowych form nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, niemniej jednak nie powinno by ć w ą tpliwo ś ci, ż e dyskryminacyjna odmowa zawarcia umowy nadal mo ż e by ć uznana za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Fakt ten znalaz ł potwierdzenie w orzecznictwie, m.in. w wyroku z dnia 2.06.2004 r., sygnatura akt XVII Ama 94/2003, w którym S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł , i ż : „na gruncie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów dyskryminacyjna odmowa zawarcia umowy przez przedsi ę biorc ę o pozycji dominuj ą cej na rynku, przy braku alternatywnych ź róde ł zaopatrzenia lub zbytu, nie stanowi zdefiniowanej praktyki monopolistycznej, niemniej takie zachowanie mo ż e by ć zakwalifikowane jako przejaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej w ś wietle art. 8 ust. 2 powo ł anej ustawy, który to przepis przyk ł adowo, a nie wyczerpuj ą co, wylicza stany faktyczne b ę d ą ce nadu ż yciem pozycji dominuj ą cej.” W tym kontek ś cie istotne jest ustalenie, czy odmowa zawarcia umowy dzier ż awy przez Gmin ę Witkowo z pani ą Ew ą A. [usuni ę to], by ł a odmow ą dyskryminacyjn ą , czy te ż nie mo ż e zosta ć za tak ą uznana. 6 Jak wcze ś niej zaznaczono, Gmina uzasadniaj ą c prawo odmowy wskazywa ł a swoje uprawnienia wynikaj ą ce z prawa w ł asno ś ci, a tak ż e odwo ł ywa ł a si ę do zasady swobody umów okre ś lonej w art. 353 1 k.c., w tym b ę d ą cej jej elementem swobody w wyborze kontrahenta. Wobec tej argumentacji zauwa ż y ć nale ż y, ż e zasada swobody umów nie ma charakteru bezwzgl ę dnego, lecz podlega ograniczeniom wynikaj ą cym z w ł a ś ciwo ś ci (natury) stosunku umownego, zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz ustaw, w tym równie ż , co nie mo ż e budzi ć sporu, z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ta za ś ustawa stawia wymóg równoprawnego traktowania kontrahentów przez podmiot zajmuj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. Innymi s ł owy, podmiot dominuj ą cy winien stosowa ć obiektywne i jasne zasady traktowania kontrahentów, które nie prowadz ą do uprzywilejowania lub upo ś ledzenia poszczególnych kontrahentów lub ich grup. Tak ą zasad ą w przypadku gruntów wydzier ż awianych przez Gmin ę Witkowo na terenie o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie by ł o zawieranie umów dzier ż awy ze wszystkimi dotychczasowymi dzier ż awcami, których umowy wygas ł y, a którzy nie zalegali z p ł atno ś ciami. W tej sytuacji nale ż y przyj ąć , i ż prawo odmowy zawarcia umowy przez Gmin ę Witkowo wchodzi ł oby w rachub ę tylko wówczas, gdyby znajdowa ł o uzasadnienie w przyczynach le żą cych po stronie kontrahenta. Tymczasem zasada opisana powy ż ej zosta ł a w przypadku pani Ewy A. [usuni ę to] z ł amana na skutek wyj ą tkowego, arbitralnego jej potraktowania. Gmina nie powo ł a ł a ż adnej obiektywnej okoliczno ś ci, która nakazywa ł aby uzna ć odmow ę zawarcia z ww. za uzasadnion ą . W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć , i ż pomimo braku istnienia, po stronie pani Ewy A. [usuni ę to], roszczenia o zawarcie kolejnej umowy dzier ż awy gruntu odmowa zawarcia takiej umowy mia ł a charakter dyskryminuj ą cy, a tym samym stanowi przejaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej na rynku dzier ż awy gruntów na terenie o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie. Ponadto nale ż y podkre ś li ć , i ż Gmina Witkowo wprost o ś wiadczy ł a, i ż faktycznym powodem odmowy zawarcia kolejnej umowy dzier ż awy z pani ą Ew ą A. [usuni ę to] jest ch ęć pozbycia si ę dzier ż awcy, który „(…) neguje uprawnienia i poczynania wydzier ż awiaj ą cego (…)”. Uzna ć mo ż na, i ż wyja ś nienie takie jest prawdziwe i Gmina Witkowo chce unikn ąć kolejnych sporów z dzier ż awc ą , który potrafi skutecznie dochodzi ć swych praw przed w ł a ś ciwymi organami, poprzez wyeliminowanie go z grona dzier ż awców oraz wskazanie pozosta ł ym dzier ż awcom, i ż podejmowanie dzia ł a ń zmierzaj ą cych do ochrony ich interesów wynikaj ą cych z umów dzier ż awy mo ż e doprowadzi ć do odmowy zawarcia kolejnej umowy. Przyj ę cie takiego ustalenia wynika z: prowadzenia przez pani ą Ew ę A. [usuni ę to] szeregu post ę powa ń przeciwko Gminie Witkowo i uzyskanie w tych post ę powaniach rozstrzygni ęć niekorzystnych dla Gminy Witkowo oraz o ś wiadczenia Gminy Witkowo cytowanego powy ż ej. W interesie Gminy Witkowo le ż y uzyskiwanie dochodów z dzier ż awy bez prowadzenia k ł opotliwych post ę powa ń przed urz ę dami pa ń stwowymi lub S ą dami. Dzia ł anie Gminy Witkowo polegaj ą ce na wyeliminowaniu z grona dzier ż awców najbardziej aktywnego w sporach z Gmin ą dzier ż awcy, jest dzia ł aniem logicznym. Skuteczna eliminacja dzier ż awcy najaktywniejszego pokaza ł aby bowiem pozosta ł ym dzier ż awcom, i ż nie s ą w stanie skutecznie egzekwowa ć swoich praw, poniewa ż Gmina Witkowo zawsze posiada ć b ę dzie niezwykle skuteczny argument polegaj ą cy na odmowie zawarcia kolejnej umowy dzier ż awy. Podkre ś lenia wymaga, i ż odmawiaj ą c zawarcia kolejnej umowy wy łą cznie z jednym dzier ż awc ą , Gmina Witkowo zawar ł a w 2007 r. 286 umów dzier ż awy z dzier ż awcami, których umowy wygas ł y z dniem 31.12.2006 r. Reasumuj ą c stwierdzi ć nale ż y, i ż w przedmiotowej sprawie wyst ę puj ą przes ł anki uzasadniaj ą ce uznanie praktyk Gminy Witkowo za nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej w ś wietle art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wykazana zosta ł a dominuj ą ca pozycja Gminy Witkowo na rynku w ł a ś ciwym oraz fakt, i ż odmowa zawarcia 7 umowy dzier ż awy by ł a dyskryminuj ą ca. Ponadto nale ż y zwróci ć uwag ę na szczególn ą okoliczno ść , jak ą jest szeroko rozumiany interes spo ł eczny. W interesie spo ł ecznym le ż y, by organy administracji pa ń stwowej i samorz ą dowej dzia ł a ł y wy łą cznie w oparciu o przepisy prawa, a stosowanie prawa nie wywo ł ywa ł o w ą tpliwo ś ci co do podstaw jego stosowania. W niniejszej sprawie nie istniej ą merytoryczne przes ł anki jakimi mog ł aby kierowa ć si ę Gmina Witkowo odmawiaj ą c zawarcia umowy dzier ż awy z dotychczasowym dzier ż awc ą . Stwarza to sytuacj ę , w której korzystanie z uprawnie ń przez w ł a ś ciciela gruntu, mo ż e by ć odbierane jako swoista „zemsta” urz ę dników samorz ą dowych, a to mo ż e prowadzi ć do zachwiania fundamentami pa ń stwa prawa i powstania postaw antyspo ł ecznych. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci nale ż a ł o stwierdzi ć stosowanie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę i na podstawie art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i orzec, jak w sentencji. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 8 ustawy, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Gmina Witkowo osi ą gn ęł a w 2006 r. przychód w wysoko ś ci [usuni ę to] z ł (przychód z tytu ł u wydzier ż awiania gruntów rekreacyjnych na terenie o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie wyniós ł [usuni ę to] z ł ). Z tre ś ci przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny. W zwi ą zku z tym Prezes Urz ę du w ramach uznania administracyjnego decyduje czy na ł o ż enie kary jest w danej sprawie zasadne. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary. W art. 111 tej ustawy jedynie wskazano, i ż ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy, w tym, stosownie do art. 130 tej ustawy, przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du postanowi ł obci ąż y ć Gmin ę Witkowo kwot ą kary pieni ęż nej w wysoko ś ci, 39.770,45 z ł , tj. kwot ą stanowi ą c ą [usuni ę to]% kary maksymalnej, a jednocze ś nie [usuni ę to] % rocznych wp ł ywów z tytu ł u wydzier ż awiania gruntów na obszarze o ś rodka wypoczynkowego w Skorz ę cinie. W ocenie Prezesa Urz ę du kara pieni ęż na w tej wysoko ś ci prawid ł owo spe ł ni zarówno rol ę represyjn ą za kolejne naruszenie przepisów o ochronie konkurencji, jak i prewencyjn ą , zapobiegaj ą c podejmowaniu podobnych dzia ł a ń w przysz ł o ś ci. Wskaza ć bowiem nale ż y, i ż Gmina Witkowo stosowa ł a ju ż praktyki stanowi ą ce nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej na przedmiotowym rynku, w zwi ą zku z czym wydana zosta ł a przez Prezesa Urz ę du decyzja z dnia 31.10.2001r. nr RPZ 24/2001, w której Prezes Urz ę du uzna ł si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku, przez Gmin ę Witkowo polegaj ą ce na narzucaniu dzier ż awcom terenów rekreacyjnych po ł o ż onych na obszarze O ś rodka Wypoczynkowego w Skorz ę cinie uci ąż liwych warunków umów dzier ż awy gruntów poprzez zawy ż anie czynszu dzier ż awnego co przynosi ł o tej Gminie nieuzasadnione korzy ś ci i nakaza ł zaniechanie jej stosowania. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci takich praktyk, które zmierzaj ą w istocie do zd ł awienia wszelkich objawów aktywno ś ci dzier ż awców pragn ą cych 8 egzekwowa ć swoje prawa przys ł uguj ą ce im z tytu ł u zawartych umów dzier ż awy. Gmina Witkowo w jednoznaczny sposób pokaza ł a, co stanie si ę z dzier ż awcami, którzy b ę d ą kwestionowa ć jej dzia ł ania. Podkre ś lenia wymaga fakt, i ż ka ż dy organ samorz ą du terytorialnego winien dzia ł a ć z poszanowaniem prawa i dzia ł a ć tak, by pog łę bia ć zaufanie spo ł ecze ń stwa do dzia ł a ń przez siebie podejmowanych. Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej kary organ antymonopolowy wzi ął tak ż e pod uwag ę okoliczno ść , i ż Gmina Witkowo jako jednostka samorz ą du terytorialnego wykonuje okre ś lone zadania publiczne s ł u żą ce zaspokajaniu zbiorowych potrzeb mieszka ń ców jej terytorium i na realizacj ę tych ż e zada ń przeznaczone s ą dochody bud ż etu Gminy, w zwi ą zku z czym w za ł o ż eniu nie jest ona nastawiona na osi ą ganie zysków. Okoliczno ś ci te przemawiaj ą za wymierzeniem kary w umiarkowanej wysoko ś ci. Zgodnie z art. 112 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji . Od niniejszej decyzji zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy i art. 479 (28) par. 2 k.p.c. przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – XVII Wydzia ł Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuj ą : 1) Radca prawny Magdalena Podsiad ł owska-Pawlak, jako pe ł nomocnik Gminy i Miasta Witkowo, ul. Gnie ź nie ń ska 1, 62-230 Witkowo 2) Ewa A. [usuni ę to] 3) a/a 9