RPZ-6/2012

1 RPZ- 61/25/11/AR Poznań, dnia 5 kwietnia 2012 r. DECYZJA Nr RPZ 6/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w Sierosławiu, - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; 1. na podstawie art. 27 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 1 ww. ustawy uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zamieszczanie przez Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w Sierosławiu we wzorcu o nazwie „umowa kupna – sprzedaży” postanowienia, wpisanego do rejestru postanowień umownych uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, o treści: „Ewentualne spory wynikłe na tle treści lub wykonywania Umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie właściwemu rzeczowo sądowi powszechnemu siedziby Sprzedawcy” (pkt 9 umowy kupna - sprzedaży); i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 07 listopada 2011 r. 2. na podstawie art. 26 ust. 1 ww. ustawy uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającą na utrudnianiu konsumentom realizacji uprawnień określonych w art. 2 ust. 1 i 3 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) poprzez nierzetelne, niepełne informowanie konsumentów o przysługującym im uprawnieniu do odstąpienia od umowy sprzedaży zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, zastrzeganie we wzorcu umowy sprzedaży obowiązku jednoczesnego zwrotu zakupionego towaru wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy oraz niedoręczanie konsumentom wzoru oświadczenia o odstąpieniu od ww. umowy, co stanowi praktykę rynkową wprowadzającą w błąd określoną w art. 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz.1206) PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. 3. na podstawie art. 27 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 1 ww. ustawy uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającą na informowaniu we wzorcu zaproszenia na pokaz handlowy kierowanym do konsumentów, że w trakcie pokazu akwizycyjnego odbędzie się „premiera wiosennej kolekcji włoskich wyrobów” , co sugeruje konsumentom, że oferowane przez Przedsiębiorcę produkty zostały wyprodukowane we Włoszech, podczas gdy w rzeczywistości towary te pochodzą z Polski, co stanowi praktykę rynkową wprowadzającą w błąd określoną w art. 5 ust. 1 i 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 26 czerwca 2011 r. 4. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakłada się na Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w Sierosławiu : 1) w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt 1 sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 10 144 zł (słownie: dziesięć tysięcy sto czterdzieści cztery złote), płatną do budżetu państwa; 2) w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt 2 sentencji niniejszej decyzji karę pieniężną w wysokości 56 355 zł (słownie: pięćdziesiąt sześć tysięcy trzysta pięćdziesiąt pięć złotych), płatną do budżetu państwa;. 3) w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt 3 sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 40 576 zł (słownie: czterdzieści tysięcy pięćset siedemdziesiąt sześć złotych), płatną do budżetu państwa;. Uzasadnienie Do Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wpłynęła informacja Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Sosnowcu, w treści której podniesiono, że Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w Sierosławiu (dalej także: Przedsiębiorca, Spółka) stosuje w obrocie z konsumentami wzorzec umowy sprzedaży zawierający postanowienia stanowiące niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 - 385 3 k.c. oraz nieuczciwe praktyki rynkowe. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r. Prezes Urzędu wszczął postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez Przedsiębiorcę uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotem prowadzonej przez Spółkę Pollana działalności gospodarczej jest sprzedaż poza lokalem przedsiębiorcy wyrobów w postaci zestawów pościeli wełnianej wykonanych z trzech rodzajów wełny: merynosa australijskiego, merynosa australijskiego z dodatkiem wełny kozy kaszmirskiej oraz wełny merynosa australijskiego z dodatkiem wełny wielbłądziej. Przedsiębiorca przesłał kopie 10 umów sprzedaży zawartych w systemie ratalnym. Nadto, wskazał, iż w 2010 r. zawarł [usunięto] umów sprzedaży z konsumentami, natomiast w 2011 r. 3 (do dnia 14 października 2011 r.) [usunięto] umów sprzedaży. W okresie od 01 lutego 2011 r. do 14 października 2011 r. konsumenci w [usunięto] przypadkach skorzystali z uprawnienia do odstąpienia od umowy. W [usunięto] spośród ww. przypadków Spółka odmówiła akceptacji oświadczenia o odstąpieniu od umowy z powodu złożenia przedmiotowego oświadczenia po up ł ywie ustawowego terminu. Pismem z dnia 25 lipca 2011 r. Przedsiębiorca przesłał również umowy współpracy z Lukas Bankiem S.A. z siedzibą we Wrocławiu oraz Żagiel S.A. z siedzibą w Lublinie. Mocą porozumień z ww. bankami, pracownicy Spó ł ki zobowiązani są do przyjmowania wniosków kredytowych na specjalnych formularzach bankowych oraz gromadzenia i przekazywania do Banku dokumentów i informacji niezbędnych do zawarcia umowy kredytu konsumenckiego. Nadto, Przedsiębiorca obowiązany jest do poinformowania kontrahenta o możliwości i terminie odstąpienia od umowy kredytowej. Analiza materiałów zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego dała podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w : 1. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez zamieszczanie przez Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w Sierosławiu we wzorcu o nazwie „umowa kupna – sprzedaży” postanowienia, wpisanego do rejestru postanowień umownych uznanych za niedozwolone, o treści: „Ewentualne spory wynikłe na tle treści lub wykonywania Umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie właściwemu rzeczowo sądowi powszechnemu siedziby Sprzedawcy” (pkt 9 umowy kupna - sprzedaży); 2. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającą na utrudnianiu konsumentom realizacji uprawnień określonych w art. 2 ust. 1 i 3 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) poprzez nierzetelne, niepełne informowanie konsumentów o przysługującym im uprawnieniu do odstąpienia od umowy sprzedaży zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, zastrzeganie we wzorcu umowy sprzedaży obowiązku jednoczesnego zwrotu zakupionego towaru wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy oraz niedoręczanie konsumentom wzoru oświadczenia o odstąpieniu od ww. umowy, co może stanowić praktykę rynkową wprowadzającą w błąd określoną w art. 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz.1206); 3. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającą na informowaniu we wzorcu zaproszenia na pokaz handlowy kierowanym do konsumentów, że w trakcie pokazu akwizycyjnego odbędzie się „premiera wiosennej kolekcji włoskich wyrobów” , co może sugerować konsumentom, że oferowane przez Przedsiębiorcę produkty zostały wyprodukowane we Włoszech, podczas gdy w rzeczywistości towary te pochodzą z Polski, co może stanowić praktykę rynkową wprowadzającą w błąd określoną w art. 5 ust. 1 i 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206). Przedsiębiorca zawiadomiony o wszczęciu ww. postępowania, pismem z dnia 17 października 2011r. ustosunkował się do przedstawionych zarzutów i oświadczył, że wprowadził zmiany do dotychczasowego wzorca umowy sprzedaży. W szczególności, poinformował, iż opracował nowy, zmieniony wzorzec umowy sprzedaży, w treści którego zmodyfikował kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie pkt 9 nadając mu treść: „Ewentualne spory wynikłe na tle treści lub wykonania umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie właściwemu rzeczowo sądowi powszechnemu” . Zmienił również treść dotychczasowego postanowienia zamieszczonego w pkt 7 wzorca, nadając mu następujące brzmienie: „Kupującemu przysługuje prawo do odstąpienia od Umowy w 4 terminie 10 dni od dnia jej zawarcia na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów i odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny” . Równocześnie Spółka podkreśliła, iż pomimo treści pierwotnego pkt 7 wzorca umowy sprzedaży, nie stosowała procedury nakładającej obowiązek równoczesnego zwrotu zakupionego towaru wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od zawartej umowy oraz akceptowała wszystkie ww. oświadczenia, zarówno pisemne jak i telefoniczne, a także te, którym nie towarzyszył równoczesny zwrot towaru. Jak oświadczyła, dokonała również analizy treści zakwestionowanego przez Prezesa Urzędu zaproszenia na pokaz akwizycyjny. Przedsiębiorca oświadczył, że wzory zaproszeń zmieniają się od kilku do kilkunastu razy do roku. Podtrzymał również stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 25 lipca 2011 r., w treści którego oświadczył, że jeden z pracowników Spółki – odpowiedzialny za opracowania projektu zaproszenia na pokaz, dokonał samowolnej zmiany jego treści zamieniając dotychczasowy zwrot: „włoskich projektantów” zwrotem: „włoskich wyrobów”. Zaproszenia w tej postaci były rozpowszechniane przez kilka dni w okresie od 20 do 26 czerwca 2011 r. W sumie rozpropagowano [usunięto] sztuk ww. zaproszeń. Spółka przedłożyła również nowy wzór takiego zaproszenia, w treści którego wróciła do pierwotnego hasła reklamowego, zapraszając na pokaz kolekcji włoskich projektantów. Spółka nie odniosła się natomiast do zarzutu dotyczącego niedoręczania konsumentom wzorca oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), pismem z dnia 19 marca 2012 r. Przedsiębiorca został poinformowany o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w Sierosławiu jest przedsiębiorcą zarejestrowanym w Sądzie Rejonowym Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000317776 i prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in. produkcji wyrobów tekstylnych, odzieży, produkcji skór i wyrobów ze skór wyprawionych. Przedmiotem faktycznie prowadzonej działalności Przedsiębiorcy jest m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami. W ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, zajmuje się sprzedażą poza lokalem przedsiębiorstwa zestawów pościeli wełnianej z trzech rodzajów wełny. Przedsiębiorca w ramach organizowanych przez siebie pokazów na terenie całego kraju zawiera z konsumentami umowy sprzedaży ww. wyrobów. W 2010 r. Przedsiębiorca zawarł łącznie [usunięto] umów sprzedaży swoich wyrobów, a w 2011 r. (do 14 października 2011r.) łącznie [usunięto] umów. W okresie od 01 lutego 2011 r. do 14 października 2011r. konsumenci [usunięto] razy zwrócili do Spółki zakupiony towar. Na ww. liczbę odstąpień [usunięto] przypadków zostało rozpatrzonych negatywnie z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży. Przedsiębiorca zawiera umowy o nazwie „umowa kupna – sprzedaży” w oparciu o jednostronicowy wzorzec ww. umowy. U góry analizowanego wzorca, obok oznaczenia Przedsiębiorcy i jego danych adresowych znajdują się dane osobowe klienta, tabela ze specyfikacją zakupywanego towaru oraz informacją o cenie i sposobie jej uiszczenia. Poniżej 5 tabeli Spółka zamieściła ogólne warunki umowy sprzedaży. U dołu strony umowę podpisuje przedstawiciel handlowy Spółki oraz klient. Podpisując umowę sprzedaży, klient potwierdza zapoznanie się z informacjami dotyczącymi nabywanego produktu oraz otrzymuje pouczenie, że pościel jest przedmiotem osobistego użytku i po użyciu nie podlega zwrotowi. Konsument otrzymuje również pouczenie, iż w przypadku nabycia towaru w systemie ratalnym, obok przedmiotowej umowy sprzedaży wiążą go jeszcze postanowienia określonej umowy kredytowej. Nadto, Przedsiębiorca informuje klienta o uprawnieniu przysługującym na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów i odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, pouczając równocześnie o konieczności jednoczesnego dostarczenia zakupionego towaru do siedziby sprzedającego. Dalej, Przedsiębiorca zawarł w ogólnych warunkach umowy klauzulę prorogacyjną, zastrzegając, iż ewentualne spory sądowe będą rozstrzygane przez sąd właściwy według siedziby Spółki. Na końcu, konsument wyraża zgodę na przetwarzanie i gromadzenie jego danych osobowych w celu obsługi przedmiotowej umowy. Przed rubryką przeznaczoną na podpisy przedstawiciela handlowego i klienta, Przedsiębiorca zamieścił informację dotyczącą wysokości i liczby ewentualnych rat kredytowych. Ustalono ponadto, że Spółka, w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, zawarła w dniu 25 maja 2010 r. z Żagiel S.A. z siedzibą w Lublinie umowę o współpracy w zakresie organizacji finansowania sprzedaży kredytem bankowym. Z treści ww. umowy wynika, iż Przedsiębiorcy powierzono wykonywanie czynności faktycznych związanych z działalnością bankową w zakresie sprzedaży ratalnej oferowanych przez Spółkę towarów. Do obowiązków Przedsiębiorcy należy m.in. gromadzenie i przekazywanie informacji i dokumentów niezbędnych do podjęcia przez ww. bank decyzji związanych z udzieleniem kredytu, w tym w szczególności przyjęcie od klienta prawidłowo wypełnionego wniosku kredytowego na specjalnych drukach firmowych banku kredytującego. Zgodnie z przedmiotową umową, upoważnieni pracownicy zobligowani są do poinformowania klienta o możliwości, terminie i miejscu odstąpienia od umowy kredytu zawartej w celu sfinansowania zakupu wyrobów z wełny. Przedsiębiorca zawarł również umowę współpracy w zakresie organizacji finansowania sprzedaży kredytem bankowym z Lukas Bankiem S.A. z siedzibą we Wrocławiu, na mocy której powierzono Przedsiębiorcy wykonywanie czynności faktycznych związanych z działalnością bankową w zakresie organizacji finansowania kredytem bankowym sprzedaży asortymentu produktów znajdujących się w ofercie handlowej Przedsiębiorcy. Przedsiębiorca pozyskuje nowych klientów za pomocą rozpowszechnianych przez siebie zaproszeń na specjalne pokazy akwizycyjne. Ww. zaproszenie, według wzorów graficznych i tekstowych zmienianych od kilku do kilkunastu razy do roku, stanowi składany blankiet z ofertą Przedsiębiorcy, w której prezentuje on wyroby wykonane z różnego rodzaju wełny. W treści przedmiotowych zaproszeń Spółka zaprasza na premiery określonych kolekcji „włoskich projektantów” lub „włoskich wyrobów”, wskazując termin i adres najbliższego spotkania akwizycyjnego. Poniżej Spółka informuje, że każda osoba, która weźmie udział w pokazie i dysponuje zaproszeniem otrzyma bezpłatnie drobny upominek, wskazując równocześnie, w zależności od edycji zaproszenia, co jest przedmiotem tego upominku. Ponadto Przedsiębiorca informuje, że każda osoba uczestnicząca w pokazie weźmie udział w losowaniu trzech upominków, zamieszczając przy tym kupon konkursowy upoważniający do udziału w tym losowaniu. Przedsiębiorca prowadzi również stronę internetową pod adresem: www.pollana.pl. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest 6 prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań maja charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Przedsiębiorcy. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie wyżej opisana przesłanka została spełniona, istnieje możliwość poddania zachowania Przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. z przepisami określonych aktów prawnych oraz z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. W związku z powyższym, dla uznania działania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, iż spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: A) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy; B) działanie to jest bezprawne; C) działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. A) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) oraz: a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących (…) praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (trzeci człon definicji przedsiębiorcy zawartej w art. 4 pkt 1 uokik lit. c) znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniach w sprawach koncentracji). Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwą dla przedsiębiorcy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). 7 Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w Sierosławiu jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000317776, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą m.in. produkcji wyrobów tekstylnych i odzieży, produkcji skór i wyrobów ze skór wyprawionych oraz handel detaliczny. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym Spółka przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. B) Bezprawność, do której odwołuje się ustawodawca, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z prawem. Stanowisko takie znajduje też oparcie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1102), która wprowadziła do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „ same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów.” Pogląd ten mimo, iż odnosi się do poprzednio obowiązujących przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r., pozostaje nadal aktualny. Pojęcie „porządek prawny” obejmuje zatem nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych, jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest kategorią obiektywną. Przy jej ocenie rozważyć należy każdorazowo kwestię, czy czyn sprawcy był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego - jako reguły postępowania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikające z norm prawa pozytywnego (w szczególności prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych regulujących poszczególne dziedziny gospodarki, itp.) oraz nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego, czyli tzw. dobre obyczaje (por.: G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga III. Zobowiązania. Tom I, Warszawa 2006, także Lex Polnica). O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna – Lex Polonica). Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego lub działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zamieszczono przykładowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawcę. Katalog ten wymienia między innymi stosowanie we wzorcach umów niedozwolonych postanowień umownych oraz nieuczciwe praktyki rynkowe naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Zachowanie należy ocenić jako bezprawne, gdy przedsiębiorcy podejmują działania sprzeczne z ustawą lub nie wykonują obowiązków, które na nich ciążą. C) Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest spełniona, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, rozumianej jako 8 nieokreślonej i nieograniczonej grupy podmiotów, których nie da się zidentyfikować. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „ zbiorowego interesu konsumentów ” , wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01). Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów tzn. aktualnych i przyszłych klientów Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa, która swoją ofertę sprzedaży kieruje do znacznej, nieokreślonej liczby konsumentów. Potencjalnie wszyscy odbiorcy oferty Przedsiębiorcy (nieograniczona grupa konsumentów) zostali dotknięci przedmiotowymi naruszeniami. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne (patrz: M. Szydło, „Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów”, Monitor Prawniczy 2004/17/791). Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. W tym też aspekcie w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie interesu gospodarczego konsumentów przede wszystkim poprzez udzielanie konsumentom wprowadzającej w błąd informacji, co mogło skutkować podjęciem przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której nie podjąłby w innych warunkach. W niniejszej sprawie zasadnym jest również uwzględnienie szerszej postaci interesu konsumentów, tj. prawa do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Według E. Łętowskiej, należy tu też uwzględniać niewygodę organizacyjną, mitręgę, stratę czasu, nierzetelność traktowania, wprowadzenie w błąd, a także naruszenie prywatności (Prawo Umów Konsumenckich, wydanie 2, Warszawa 2002 r., str. 341). Działanie Pollana Sp. z. o. o. spółka komandytowa godzi bowiem w podstawowe prawo konsumentów, jakim jest prawo do rzetelnej i prawdziwej informacji, której konsument może oczekiwać od przekazu profesjonalisty. Nadto zachowanie Spółki polegające na stosowaniu w obrocie z konsumentami wzorca umowy sprzedaży zawierającego niedozwolone postanowienia 9 umowne godzi w zbiorowy interes konsumentów, którzy mogą z Przedsiębiorcą zawrzeć umowę według ww. wzorca. 1. W toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu zakwestionował m.in. stosowanie we wzorcu o nazwie „umowa kupna - sprzedaży” niedozwolonego postanowienia umownego. Rozważając kwestię bezprawności ww. zachowania Przedsiębiorcy, zwrócić należy uwagę, iż Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów także w odniesieniu do przedsiębiorcy, który nie był stroną postępowania sądowego zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. sygn. akt VI ACa 760/05 podkreślił, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Naruszenie interesów konsumentów może nastąpić, jak wskazał Sąd, w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne już wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt XVII Ama 46/04, Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) wyraził pogląd, że dla uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie klauzul powinien być bowiem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli więc cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Przedstawione powyżej orzecznictwo potwierdza uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, w której uznano, że stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 . Odwołując się do argumentów o charakterze celowościowym oraz kierując się potrzebą zapewnienia skuteczności tego przepisu, Sąd Najwyższy podkreślił, że praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje również przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. Nie jest więc konieczna dokładna, literalna zbieżność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone będą również takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o jej wykładnię. Zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, objął postanowienie o treści: „Ewentualne spory wynikłe na tle treści lub wykonania Umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie 1 w obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24. 10 właściwemu rzeczowo sądowi powszechnemu siedziby Sprzedawcy” . Interpretacja stosowanego przez Przedsiębiorcę postanowienia prowadzi do wniosku, że postanowienie to mieści sie w hipotezach klauzul niedozwolonych wpisanych m.in. w pozycjach: 41, 979 i 1033 rejestru niedozwolonych postanowień umownych, kwestionujących właściwość miejscową sądu, wskazaną w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 27 k.p.c., powództwo wytacza sie przed sad I instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Z kolei zgodnie z art. 34 k.p.c., powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, jako też o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wytoczyć można przed sąd miejsca jej wykonania. Kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie oraz przywołane powyżej niedozwolone postanowienia umowne narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego nie jest właściwy miejscowo do rozpoznania ewentualnego sporu, a tym samym stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385³ pkt 23 Kodeksu cywilnego. Za niezgodne z ww. przepisem uznaje się postanowienia, które nie tylko wyłączają właściwość sądu wyznaczonego według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w ogóle, ale też te, które ograniczają zakres możliwości przewidzianych w tej ustawie, w wyniku czego sytuacja konsumentów ulega pogorszeniu. Klauzula stosowana przez Przedsiębiorcę może godzić w interesy konsumentów, mających miejsce zamieszkania poza siedzibą Przedsiębiorcy, zwłaszcza zaś w przypadku, gdy do faktycznego wykonania umowy dojdzie w miejscu zamieszkania konsumenta. Dzieje się tak wówczas, gdy konsument po zakończeniu pokazu akwizycyjnego i zawarciu umowy sprzedaży, nie otrzymuje zakupionego przez siebie towaru, a zamówione produkty dostarczane są do jego miejsca zamieszkania. W takiej sytuacji niemożliwe jest skorzystanie z właściwości przemiennej i wytoczenie powództwa przed sądem właściwym według miejsca zamieszkania tego konsumenta, a więc w miejscu najbardziej dogodnym dla konsumentów. Klauzule, które wskazywały jako właściwy sąd w konkretnym mieście bądź wyznaczony według jednego kryterium, w sposób węższy niż wynikający z Kodeksu postępowania cywilnego, ograniczający możliwość wyboru sądu innego niż wymieniony w umowie, były wielokrotnie uznawane za niedozwolone przez SOKiK i wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Między innymi wyrokiem z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie o sygn. akt XVII Amc 31/02 za niedozwolone postanowienie umowne uznano klauzulę o treści: "Wszelkie spory wynikłe na tle zawartej umowy podlegają wyłączności sądu powszechnego dla siedziby firmy przyjmującej zamówienie ” (wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod pozycją 41). Ponadto w wyroku z dnia 6 października 2006r. sygn. akt XVII Amc 101/05, SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: „Ewentualne kwestie sporne rozstrzygane będą przez sądy powszechne właściwe ze względu na siedzibę Zleceniobiorcy”. Postanowienie to zostało następnie wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycją 979. Również wyrokiem z dnia 21 listopada 2006r. sygn. akt XVII Amc 138/05, SOKiK uznał za niedozwolony zapis o treści: „Właściwym do rozstrzygania sporów wynikających z niniejszego regulaminu jest Sąd Powszechny właściwy dla siedziby operatora” (klauzula wpisana w dniu 20 lutego 2007r. do rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod pozycją 1033). Należy podkreślić, że wszystkie umowy zawierane z konsumentami oparte były na wzorcu zawierającym ww. zakwestionowane klauzule. Trzeba zatem przyjąć, ze skutkami ich stosowania objęci byli wszyscy klienci Spó ł ki, a zatem spełniona jest przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. 2 i 3. 11 W świetle art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy mające postać nieuczciwej praktyki rynkowej. Zgodnie z art. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (zwaną dalej ustawą o p.n.p.r.), stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest zakazane. Celem wykazania, iż przedsiębiorca stosował nieuczciwą praktykę rynkową konieczne jest również stwierdzenie, iż zarzucane mu zachowanie mieści się w pojęciu nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy. Definicję praktyki rynkowej zawiera art. 2 pkt 4 przedmiotowej ustawy wskazując, iż za taką uznaje się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu wskazane w wyżej przywołanym artykule ma znaczenie szerokie i obejmuje również pojęcie usługi. W zakresie pojęcia praktyki rynkowej mieści się zatem każdy czyn przedsiębiorcy (działanie jak i zaniechanie) oraz każda forma działania przedsiębiorcy (sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklama i marketing). Istotnym jest, iż wskazane formy mogą być kwalifikowane jako praktyki rynkowe, wtedy tylko, gdy są bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta, tj. gdy mogą oddziaływać na decyzje ekonomiczne konsumentów. Ustawa o p.n.p.r dokonuje podziału nieuczciwych praktyk rynkowych na nieuczciwe praktyki rynkowe zakazane w każdych okolicznościach oraz praktyki rynkowe zakazane po spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 tej ustawy, tj. klauzuli generalnej. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy o p.n.p.r. stanowi, iż praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Pod pojęciem „sprzeczności z dobrymi obyczajami” na gruncie przedmiotowej ustawy należy rozumieć swego rodzaju klauzulę rzetelności, oznaczającą zakaz takiego zachowania przedsiębiorcy, które mogłoby prowadzić do zakłócenia zachowania konsumenta na rynku poprzez brak rzetelnego informowania go o istotnych cechach produktu. Chodzi tu przede wszystkim o staranność i uczciwość zawodową oraz dobrą wiarę. W wyroku z dnia 23 lutego 2006r., sygn. akt XVII Ama 118/04, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził, iż w stosunkach z konsumentami istota dobrego obyczaju sprowadza się do właściwego informowania o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnego traktowania partnerów umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami Sąd uznał działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Podkreślić przy tym należy, iż ustawa o p.n.p.r. posługuje się pojęciem przeciętnego konsumenta, w odniesieniu do którego powinna być dokonywana ocena każdej praktyki rynkowej, w tym praktyki polegającej na działaniu wprowadzającym w błąd. Będące przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia zachowanie Przedsiębiorcy powinno być zatem oceniane z perspektywy przeciętnego konsumenta. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 8 omawianej ustawy, za przeciętnego konsumenta uważa się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów. Taki konsument posiada określony zasób informacji o otaczającej go rzeczywistości i potrafi go wykorzystać dokonując analizy przekazów rynkowych. Jest to konsument sceptyczny wobec kierowanych do niego praktyk rynkowych, który umiejętnie korzysta ze stworzonych możliwości wyboru. Podnieść jednocześnie należy, iż orzecznictwo Europejskiego Trybunału 12 Sprawiedliwości wskazuje na konieczność odniesienia powyższych cech przeciętnego konsumenta do produktu, do którego odnosi się dana praktyka rynkowa (wyrok ETS z dnia 22 czerwca 1999r., C-342/97, wyrok ETS w sprawie Gurt Springenheide i Tusky C-210/96). Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazał m.in., iż charakter odróżniający znak towarowy należy oceniać w odniesieniu do przypuszczalnego sposobu postrzegania go przez właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta danej kategorii towarów i usług ( wyrok ETS z dnia 7 lipca 2005 r., C-353/03). Podkreślić także należy, że test przeciętnego konsumenta jest testem dynamicznym, tzn. nakazuje on dokonywać oceny „przeciętnego konsumenta” z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy w sytuacji, gdy praktyki rynkowe kierowane są do określonej zbiorowości (tzw. segmentacja konsumentów np. dzieci, osoby starsze czy osoby niepełnosprawne). Taki pogląd znalazł również uznanie w orzecznictwie polskich sądów. I tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 grudnia 2003 roku wskazał, iż sama wysokość ceny nabywanego samochodu wyklucza potraktowanie nabywcy jako nieostrożnego konsumenta bezkrytycznie odnoszącego się do haseł reklamowych i nie posiadającego podstawowych informacji, gdyż polski odbiorca reklamy w tym segmencie rynku samochodowego posiadł już umiejętność odczytywania informacji reklamowych (wyrok z dnia 3 grudnia 2003r. sygn. akt I CK 358/02). Podobnie w wyroku z dnia 6 grudnia 2007 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził, iż do kręgu adresatów reklamy „tanich linii” lotniczych należy zaliczyć osoby wykształcone, posiadające zasób wiedzy i doświadczenia życiowego w zakresie funkcjonowania takiego rodzaju przedsiębiorców w tym zakupu biletów online, co odróżnia ich od osób należących do kręgu przeciętnych konsumentów (sygn. akt VI ACa 842/07). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż charakter prowadzonej przez Przedsiębiorcę działalności gospodarczej, jak i rodzaj sprzedawanych przez niego produktów, wskazuje na fakt, że ww. oferta nie była kierowana do jakiejś określonej, dającej się wyodrębnić grupy konsumentów. Będzie to zatem konsument dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych – charakterystycznych dla osób zawierających umowy poza siedzibą przedsiębiorstwa. 2. W toku postępowania Przedsiębiorcy zarzucono stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej określonej w art. 6 ust. 1, 2 i ust. 4 pkt 5 ustawy o p.n.p.r. W przypadku omawianego zarzutu mamy do czynienia z zaniechaniem wprowadzającym w błąd. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, praktykę rynkową uznaje sie za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Art. 6 ust. 2 stanowi, że w razie wątpliwości za istotne informacje, o których mowa w ust. 1, uważa się informacje, które przedsiębiorca stosujący praktykę rynkową jest obowiązany podać konsumentowi na podstawie odrębnych przepisów. Ust. 4 pkt 5 tego przepisu przewiduje z kolei, iż w przypadku propozycji nabycia produktu, za istotne uznaje sie informacje o istnieniu prawa do odstąpienia od umowy lub rozwiązania umowy, jeżeli prawo takie wynika z ustawy lub umowy. Podkreślić należy, iż prawo konsumenta do odstąpienia od umowy jest szczególnym prawem przysługującym konsumentowi, które stanowi równocześnie wyjątek od zasady pacta sunt servanda obowiązującej na gruncie prawa zobowiązań. W przypadku zawarcia umowy poza lokalem przedsiębiorstwa, zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny 13 (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), konsument ma prawo do odstąpienia od umowy, bez podania przyczyn, w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia. Termin ten nie rozpocznie swojego biegu w sytuacji, gdy przed zawarciem umowy przedsiębiorca nie poinformuje konsumenta na piśmie o terminie przewidzianym na złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Natomiast, gdyby informacja taka trafiła do konsumenta później, wtedy konsument ma dziesięć dni od chwili dowiedzenia się o uprawnieniu do odstąpienia od umowy na jego wykonanie. Nie może jednak ww. uprawnienia wykonać później niż przed upływem trzech miesięcy od dnia wykonania umowy. Po upływie tego terminu uprawnienie do odstąpienia od umowy wygasa, choćby konsument dowiedział się dopiero wtedy o jego treści (tak: M. Jagielska, Umowy zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa i na odległość, Monitor Prawniczy 2000 nr 9, s. 562). Przedmiotowe pouczenie powinno zostać przekazane konsumentowi na piśmie przed zawarciem umowy, a nadto winno ono zawierać termin do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Przedsiębiorca winien również wręczyć konsumentowi wzór takiego oświadczenia o odstąpieniu od umowy( art. 3 ust. 1 cyt. ustawy), z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby). W doktrynie podkreśla się, że zwiększony po stronie przedsiębiorcy obowiązek informacyjny, ma wyrównać zakres informacji, jakim dysponuje profesjonalista i konsument. Ten ostatni powinien wiedzieć o uprawnieniu do odstąpienia od umowy i nie mieć problemów z jasnym sformułowaniem swojej decyzji. Oznacza to, że taki formularz, który zostaje konsumentowi wręczony, choć nie jest jedynym sposobem przekazania przedsiębiorcy oświadczenia o odstąpieniu od umowy, ma za zadanie przede wszystkim pomóc konsumentowi w realizacji jego uprawnień (vide: M.Olczyk, Komentarz do art.2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, opubl. W LEX). Wskazać należy, że przedsiębiorca, informując konsumenta o przedmiotowym uprawnieniu, powinien także zawrzeć informację o tym, że konsument w celu skutecznego odstąpienia od umowy powinien wysłać ww. oświadczenie przed upływem dziesięciu dni. Nałożony na przedsiębiorcę obowiązek informacyjny ma na celu ochronę konsumenta na etapie przedkontraktowym, w fazie poprzedzającej zawarcie umowy. Nie jest tym samym dopuszczalne jego przesuniecie w czasie na inne stadia kontaktów umownych pomiędzy przedsiębiorca a konsumentem. Obowiązek ten konkretyzuje sie poprzez udzielenie konsumentowi informacji o istnieniu i długości trwania prawa odstąpienia od umowy oraz wręczenie gotowego wzoru odstąpienia od umowy, z oznaczeniem umożliwiającym identyfikację przedsiębiorcy wraz z jego adresem, a nie tylko wskazaniem siedziby w rozumieniu prawa cywilnego (por. E. Łetowska. Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz. Wyd. C.H. Beck. Warszawa 2001r. str. 40-41). Zważyć również należy, iż w ustawie o ochronie niektórych praw konsumentów i odpowiedzialności za produkt niebezpieczny (w art. 2 ust. 3) ustawodawca określił, że w razie skorzystania przez konsumentów z uprawnienia do odstąpienia od umowy to, co strony świadczyły ulega zwrotowi w stanie niezmienionym. Zwrot ww. świadczeń powinien nastąpić niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie czternastu dni. W przypadku, gdy konsument dokonał przedpłaty, przedsiębiorca zobowiązany jest zapłacić odsetki ustawowe od dnia przedpłaty. Ustawodawca przewidział zatem obowiązek restitutio ad integrum , czyli zwrotu wzajemnych świadczeń obu stron umowy. Analizowany przepis w żadnym jednak razie nie precyzuje, że zwrot świadczenia ma nastąpić jednocześnie ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży. Takie uregulowanie, zdaniem Prezesa Urzędu, może znacznie utrudniać albo wręcz uniemożliwiać skorzystanie z uprawnienia do odstąpienia od umowy. Sporny zapis w bezprawny sposób ogranicza bowiem uprawnienie konsumenta wynikające z treści art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów i odpowiedzialności za produkt niebezpieczny, nakładając na konsumenta obowiązek równoczesnego zwrotu zakupionego towaru wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży. W ocenie Prezesa Urzędu, informacja udzielana przez Przedsiębiorcę jest niezrozumiała i mało precyzyjna. Konsument, poza wskazaniem podstawy prawnej, nie dowiaduje się ani jakiego 14 rodzaju uprawnienia ona dotyczy, ani jak jest jego treść. Nie otrzymuje również informacji, co do terminu złożenia oświadczenia o odstąpieniu od ww. umowy. Co więcej, Przedsiębiorca bezprawnie sugeruje konsumentom, że zwrot zakupionego towaru powinien nastąpić jednocześnie ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Takim zachowaniem, zdaniem Prezesa Urzędu, Przedsiębiorca naruszył prawo do rzetelnego traktowania konsumenta – jako partnera umowy, nie informując go w sposób jednoznaczny i zrozumiały o treści uprawnienia wynikającego z art. 2 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Uzyskując informacje sprzeczne z treścią przywołanego powyżej przepisu, konsument mógł być zdezorientowany co do treści przysługujących mu uprawnień, co w konsekwencji oznaczać mogło utrudnienie ich realizacji. Przedsiębiorca winien mieć bowiem świadomość, iż zamieszczenie postanowienia o treści sugerującej obowiązek równoczesnego zwrotu towaru wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy spowoduje, że większość konsumentów nie zrozumie kierowanego do niego pouczenia, co w konsekwencji może skutkować rezygnacją ze skorzystania z przedmiotowego uprawnienia. W rozpatrywanej sprawie naruszenie dobrych obyczajów następuje też poprzez wprowadzające przeciętnego konsumenta w błąd zaniechanie Przedsiębiorcy, który nie wykonuje względem konsumentów obowiązków informacyjnych wynikających z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Przedsiębiorca nie doręcza konsumentowi wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy, co niewątpliwie stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 3 ww. ustawy, a w konsekwencji może utrudniać konsumentowi skorzystanie z przedmiotowego uprawnienia. Ostatecznie mogło to prowadzić do istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta, który w wyniku nieotrzymania wzoru takiego oświadczenia, a także zgodnego z przywołanymi powyżej przepisami pouczenia o sposobach realizacji prawa do odstąpienia od umowy sprzedaży, mógł nie tylko mieć utrudnione prawo skorzystania z ww. uprawnienia, ale nawet być nieświadomym jego istnienia. W świetle art. 2 pkt 7 ustawy o p.n.p.r., decyzja dotycząca umowy nie musi przy tym prowadzić do faktycznego dokonania czynności prawnej przez konsumenta, czyli w analizowanym przypadku - podjęcia decyzji o odstąpieniu od umowy zawartej z Przedsiębiorcą. Wystarczająca jest potencjalna możliwość wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta poprzez takie zaniechanie. Jak już podkreślono powyżej, interes konsumentów należy rozważać w powiązaniu z naruszeniem ich interesów gospodarczych. W tym też aspekcie w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie interesu gospodarczego konsumentów przede wszystkim poprzez zaniechanie udzielenia im pełnej, jasnej i jednoznacznej informacji o przysługującym im uprawnieniu, co mogło skutkować podjęciem przez nich decyzji dotyczącej umowy, której nie podjęliby w innych warunkach. W ocenie Prezesa Urzędu, zamieszczenie w treści ogólnych warunków sprzedaży postanowienia, w treści którego Spółka poza wskazaniem podstawy prawnej, nie wskazała ani jakiego uprawnienia ono dotyczy, ani sposobów i terminu jego realizacji, stanowi zaniechanie, które może wprowadzać konsumentów w błąd odnośnie przysługującego im uprawnienia do odstąpienia od umowy, a w konsekwencji utrudniać skorzystanie z tego uprawnienia. Zdaniem Prezesa Urzędu, nie może budzić wątpliwości, że wskutek zaniechania Przedsiębiorcy konsumentowi utrudnia się skorzystanie z jednego z najważniejszych uprawnień przyznanych przez ww. ustawę w przypadku zawierania umów poza lokalem przedsiębiorstwa. Zaniechanie Przedsiębiorcy może nawet wręcz uniemożliwić konsumentowi skorzystanie z tego uprawnienia nie tylko w terminie 10 dni od jej zawarcia, ale również – w terminie określonym w art. 4 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, tj. w terminie 10 dni od uzyskania informacji o prawie odstąpienia, jednak nie później niż po upływie 3 miesięcy od wykonania umowy. Nie można bowiem wykluczyć, że wskutek nieprecyzyjnego pisemnego pouczenia i nieotrzymania wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy, konsument nie uzyska tej informacji również z innego 15 źródła, przez co nie będzie w stanie złożyć odpowiedniego oświadczenia w terminie 3 miesięcy od wykonania umowy. Naruszenie przez Przedsiębiorcę obowiązku wyrażonego w art. 3 ust. 1 ustawy może zatem prowadzić do sytuacji, w której konsument, nie znając swoich praw, będzie miał znacznie utrudnioną drogę do skutecznego odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiosrtwa. Należy podkreślić, że każdy konsument, który zawarł z Przedsiębiorcą umowę sprzedaży otrzymał wzorzec tej umowy, w treści której nie poinformowano go w dostateczny sposób o uprawnieniu do odstąpienia od umowy, terminie złożenia oświadczenia o skorzystaniu z ww. uprawnienia oraz nie doręczono mu wzorca przedmiotowego oświadczenia. Należy zatem przyjąć, ze skutkami jej stosowania objęci byli wszyscy klienci Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa w Sierosławiu. Spełniona została zatem przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. 3. Przedsiębiorcy postawiono także zarzut stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej, określonej w art. 5 ust. 1 i 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o p.n.p.r., a polegającej na wprowadzającym w błąd informowaniu w treści zaproszenia na pokaz akwizycyjny, iż podczas takiego spotkania będą oni mogli zapoznać się z najnowszą kolekcją włoskich wyrobów, podczas gdy w rzeczywistości sprzedawane przez Przedsiębiorcę produkty zostały wytworzone w Polsce. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r., zniekształcenie lub możliwość zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta może dotyczyć etapu przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Zgodnie z poglądem doktryny sprzeczne z dobrymi obyczajami są „działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (...), czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania” (K. Pietrzykowski red., Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2002 r., s. 804). W niniejszej sprawie dobre obyczaje należy ocenić jako prawo do rzetelnej traktowania kontrahenta, które wyklucza wprowadzające błąd informowanie konsumenta w rozpowszechnianych przez Spółkę materiałach promocyjnych o pochodzeniu oferowanych przez Przedsiębiorcę wyrobów. Wyspecyfikowanie przez ustawodawcę, w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym wśród elementów działań, które mogą wprowadzać w błąd odnośnie cech produktu, w tym w szczególności jego pochodzenia geograficznego i handlowego przesądza o ich kluczowej roli w podejmowaniu decyzji rynkowej konsumenta. Zgodnie z dominującym w doktrynie poglądem, odnoszącym się co prawda do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ale adekwatnym również na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, wystarczająca jest potencjalna możliwość wywołania błędu ( vide: E. Nowińska, M. du Val, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, LexisNexis Warszawa 2001, s. 79 ). Dzieje się tak wtedy, gdy informacje towarzyszące sprzedaży określonego towaru czy usługi mogą wpłynąć na decyzję konsumenta co do jej/jego nabycia. Oceny, czy dane działanie przedsiębiorcy wprowadza w błąd, należy dokonywać zawsze ad casum , biorąc pod uwagę wszystkie elementy praktyki rynkowej oraz okoliczności wprowadzenia produktu na rynek, w tym sposób jego prezentacji (z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym). Nie ulega wątpliwości, iż sugerowanie potencjalnym nabywcom w treści zaproszenia na pokaz, że sprzedawane przez Spółkę towary zostały wyprodukowane we Włoszech może zniekształcać zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta na etapie zawierania kontraktu. Konsument może bowiem sądzić, że nabywa produkt wysokiej jakości, którego gwarantem jest włoski producent. Powszechnie wiadomym jest, że Włochy są liderem w produkcji wyrobów tekstylnych zaliczanych do marek luksusowych, charakteryzujących się wysoką jakością i stosunkowo wysoką ceną. Należy zatem przyjąć, że 16 potencjalny konsument decydując się na zakupu zestawu pościeli wyprodukowanej we Włoszech, gotowy jest zapłacić za niego wyższą ceną aniżeli za substytut tego zestawu wyprodukowany w Polsce. Nadmienić należy, że zakazem wymienionym w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o p.n.p.r. objęty jest taki przekaz, który wyraża fałszywe zapewnienie o cechach danego produktu, w tym w szczególności co do jego pochodzenia geograficznego lub handlowego. Rosnąca świadomość konsumentów znajduje odbicie w zwiększonym popycie na produkty charakteryzujące się specyficznymi, poszukiwanymi przez nich właściwościami, które są efektem szczególnych metod ich wytwarzania, wyjątkowego składu lub właśnie określonego pochodzenia (tak: R. Stefanicki, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 221). Określenie zarówno zwykłego jak i kwalifikowanego oznaczenia geograficznego pełni bowiem istotne i różnorodne funkcje we współczesnym obrocie, służąc nie tylko identyfikacji produktów, ale przede wszystkim umacnianiu funkcji gwarancyjnej. Jak bowiem słusznie podkreśla się w doktrynie, istnieją obiektywne, jakościowe więzi między określonymi produktami, a regionem geograficznym, z którego one pochodzą (vide: I. Brańczyk, Ochrona prawna oznaczeń geograficznych, Warszawa 2008, s.15) W świetle art. 5 ustawy o p.n.p.r., towar powinien więc odpowiadać zapewnionym przez przedsiębiorcę w reklamie bądź w jego oznaczeniu cechom, m.in. co do jego pochodzenia geograficznego czy handlowego. W kategorii wiążącego przedsiębiorcę zapewnienia mieszczą się informacje przedstawione za pomocą każdego rodzaju komunikacji handlowej – w tym, tak jak w niniejszym przypadku- w folderze zaproszenia na pokaz akwizycyjny. Należy zatem przyjąć, iż jakikolwiek przekaz komercyjny nie może sugerować, że określony produkt pochodzi z określonego kraju czy regionu, skoro został wyprodukowany w innym miejscu. Powyższego stwierdzenia nie wyłącza okoliczność, iż Spółka Pollana produkuje swoje wyroby w oparciu o projekty, których autorami są Włosi. Stosowane przez Spółkę hasło reklamowe, w treści którego zachęca się do zapoznania z kolekcją włoskich wyrobów, w jednoznaczny bowiem sposób sugeruje, że produkty oferowane przez Przedsiębiorcę pochodzą z ww. kraju. Potencjalny konsument – nabywca, kojarząc oznaczenie kraju używane przez Spółkę ze znanymi mu uprzednio i cieszącymi się dobrymi opiniami innymi włoskimi markami produkującymi tekstylia i wyroby włókiennicze, „przenosi” pozytywne emocje i wyobrażenia związane z wcześniej znanymi mu renomowanymi produktami z Włoch na towar nie pochodzący de facto z tego kraju, a oferowany przez Przedsiębiorcę. Tym samym może dojść do zjawiska określanego w orzecznictwie (m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. Akt V ACa 308/08, Lex nr 519276) jako tzw. „transfer pozytywnych emocji” , co, zdaniem Prezesa Urzędu, jest przejawem pasożytniczego czerpania przez Spółkę z ugruntowanej renomy marek włoskich. Zamieszczona przez Przedsiębiorcę w ww. zaproszeniu sugestia ma na celu wywołanie pozytywnych skojarzeń z produktem poprzez powołanie się na jego włoskie pochodzenie. Takie sformułowanie zawarte w zaproszeniu na pokaz może wywoływać, zdaniem Prezesa Urzędu, mylne wyobrażenie o nabywanym towarze w nieuczciwy sposób, wykorzystując brak doświadczenia i wiedzy konsumentów, co do jego pochodzenia. Konsument nieposiadający wiedzy co do nieprawdziwości przekazywanej mu informacji w tym zakresie, podejmuje lub może podjąć decyzję, której w innych warunkach by nie podjął. Stwierdzenie o włoskim pochodzeniu towarów sprzedawanych przez Przedsiębiorcę, zdaniem Prezesa Urzędu, ewidentnie ma na celu wprowadzenie konsumenta w błąd w celu zachęcenia go do kupna oferowanego produktu, sugerując w sposób nieuzasadniony wyjątkową jakość towaru gwarantowaną przez włoskiego producenta w relacji do towarów konkurencji wytworzonych na terytorium Polski. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, iż jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpieczeństwa ekonomicznego, którego składową jest możliwość świadomego podejmowania decyzji w zakresie dokonywania wyboru dóbr i usług. Nie ulega zatem 17 wątpliwości, iż wprowadzające w błąd informowanie konsumenta o pochodzeniu produktów oferowanych przez Spółkę uniemożliwia konsumentowi podjęcie racjonalnej, wolnej od manipulacji decyzji opartej na rzeczywistym stanie faktycznym. Niewątpliwie stosowana przez Przedsiębiorcę praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów, albowiem Przedsiębiorca, rozpowszechniając przedmiotowe zaproszenia, bezpodstawnie sugeruje konsumentom – potencjalnym nabywcom przedmiotowych wyrobów nieprawdziwe miejsce ich pochodzenia. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wydaje decyzję stwierdzającą zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania przedmiotowej praktyki. Zatem stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, a następnie zaniechanie jej stosowania w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, obliguje Prezesa Urzędu do wydania decyzji w trybie art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W niniejszym postępowaniu Spółka zaniechała stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na stosowaniu wzorca umowy sprzedaży zawierającego postanowienie wpisane do rejestru postanowień umownych uznanych za niedozwolone. W szczególności Spółka zmieniła w treści zmodyfikowanego wzorca o nazwie „umowa kupna - sprzedaży” postanowienie pkt 9, nadając mu brzmienie: „ Ewentualne spory wynikłe na tle treści lub wykonania Umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie właściwemu rzeczowo sądowi powszechnemu”. Przedmiotową zmianę wprowadziła do obrotu z konsumentami w dniu 07 listopada 2011 r. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 27 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu stwierdził zaniechanie stosowania przedmiotowej praktyki w wyżej opisanym zakresie (pkt 1 sentencji niniejszej decyzji). Ustosunkowując się do treści zarzutu opisanego w pkt 2 sentencji niniejszej decyzji, Przedsiębiorca przedstawił również zmodyfikowaną wersję dotychczasowego pkt 7 wzorca umowy sprzedaży, o treści: „Kupującemu przysługuje prawo do odstąpienia od Umowy w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny ”, którą to zmianę Spółka wprowadziła do obrotu prawnego w dniu 07 listopada 2011 r. W ocenie Prezesa Urzędu, wprowadzona przez Spółkę zmiana spełnia nałożony na Spółkę obowiązek informacyjny wynikający z treści art. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Spółka prawidłowo wskazała termin skorzystania przez konsumenta z przedmiotowego uprawnienia oraz początek jego biegu. Nadto, Przedsiębiorca wykreślił z treści zakwestionowanego postanowienia zapis nakładający obowiązek równoczesnego zwrotu towaru wraz ze złożeniem przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Aktualnie, konsument korzystający z przedmiotowego uprawnienia może zwrócić zakupiony przez siebie towar w dogodny dla niego sposób w terminie ustawowym, tj. w ciągu 14 dni od odstąpienia od umowy sprzedaży. Niemniej jednak, Spółka całkowicie pominęła w toku przedmiotowego postępowania kwestię udostępniania konsumentom wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Zmieniając wzorzec umowy sprzedaży, Przedsiębiorca również nie przedłożył wzoru takiego oświadczenia. Prezes Urzędu przyjął zatem, że Przedsiębiorca w dalszym ciągu nie doręcza konsumentom ww. wzorca oświadczenia. Podkreślić bowiem należy, iż zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ciężar udowodnienia, iż zaniechano stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na Przedsiębiorcy. Przepis ten zakłada, iż to przedsiębiorca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z udowodnienia okoliczności zaprzestania stosowania ww. praktyk. Jest on zatem zobowiązany do 18 udowodnienia, że zaprzestał stosowania bezprawnej praktyki. Takie udowodnienie powinno nastąpić poprzez dostarczenie przez Spółkę Prezesowi Urzędu dokumentów, które pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie zaniechania ww. praktyki. Warunkiem wydania decyzji stwierdzającej zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów jest udowodnienie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości do momentu wydania decyzji, że przedsiębiorca zaniechał jej stosowania. Podkreślić również należy, iż z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. „Nie znaczy to, iż strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.10.1984r., II S.A. 1205.84). Obowiązek poszukiwania dowodów ciąży zatem nie tylko na organie administracji, obarcza on także stronę, która zresztą, z reguły, w swym dobrze pojmowanym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Biorąc pod uwagę fakt, że Przedsiębiorca nie przedstawił dowodów jednoznacznie przesądzających o zaniechaniu stosowania przedmiotowej praktyki, Prezes Urzędu był zobligowany do wydania decyzji na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i orzekł jak w pkt 2 sentencji decyzji. Odnośnie zarzutu opisanego w pkt 3 sentencji niniejszej decyzji, Przedsiębiorca poinformował, że zaproszenia na pokazy akwizycyjne zmieniane są kilka – kilkanaście razy do roku. Zakwestionowany przez Prezesa Urzędu wzorzec zaproszenia rozpowszechniany był w okresie od 20 do 26 czerwca 2011 r. Niezwłocznie po ujawnieniu przez Spółkę faktu samowolnej modyfikacji przez jej pracownika odpowiedzialnego za przygotowywanie i treść ww. zaproszeń, głównego hasła reklamowego, według którego osoba uczestniczącą w pokazie może zapoznać się z kolekcją włoskich wyrobów, zamiast, jak w rzeczywistości kolekcją włoskich projektantów, zaniechano ich dystrybucji i opracowano nowy wzorzec zaproszenia na pokaz. Nowy wzór zaproszenia został wprowadzony do obrotu z konsumentami niezwłocznie po wycofaniu z obrotu wzoru zaproszenia zakwestionowanego przez Prezesa Urzędu. Tym samym, Spółka zaprzestała stosowania zarzucanej jej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt 3 sentencji decyzji. 4. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 cyt. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zarzuconych Przedsiębiorcy praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz skalę naruszenia, Prezes Urzędu uznał, że nałożenie kar pieniężnych na Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa jest w pełni uzasadnione. 19 Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwoty bazowe, stanowiące podstawę do dalszych ustaleń wysokości kar, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonych w ten sposób kwot bazowych. Przychód osiągnięty przez Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa w 2011 r. wyniósł [usunięto] zł. Maksymalna kara pieniężna, która mogłaby zostać nałożona na Przedsiębiorcę to w przybliżeniu [usunięto] zł. 4.1. W prowadzonym postępowaniu Spółce przypisano stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego. Choć stosowanej przez Przedsiębiorcę klauzuli prorogacyjnej nie można zakwalifikować jako szczególnie dotkliwej dla konsumentów, to jednak narusza ona interesy konsumentów poprzez pozbawienie ich określonych uprawnień. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ma wątpliwości, że postanowienie to jest przejawem nierzetelnego traktowania konsumentów i bezpośrednio narusza ich interesy. Wzorzec zawierający w swej treści zakwestionowane postanowienie umowne stosowany był w obrocie z konsumentami od marca 2011 r. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Spółki kary pieniężnej, w zakresie stosowania niedozwolonego postanowienia umownego, jest ponadto fakt, iż jako podmiot profesjonalnie prowadzący działalność gospodarczą, powinna ona mieć świadomość, że nie może stosować klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Rejestr ten, co wymaga podkreślenia, jest jawny i powszechnie dostępny, a stosowanie postanowień do niego wpisanych oznacza wprowadzenie do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Przedsiębiorca winien zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów art. 385 1 i nast. Kodeksu cywilnego, jak również konieczności dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców do treści wpisów zamieszczanych w rejestrze. Ustalając wysokość kary pieniężnej, w przypadku przedmiotowej praktyki Prezes Urzędu wziął pod uwagę przede wszystkim stopień naruszenia interesów ekonomicznych konsumentów. Postanowienie narzucające rozpoznanie sprawy przez określony miejscowo sąd stanowi co prawda przejaw naruszenia interesu ekonomicznego konsumenta, gdyż może powodować dla niego dodatkowe koszty związane z dojazdami oraz stratę czasu, niemniej jednak, zakwestionowane postanowienie niezwykle rzadko znajduje zastosowanie w praktyce. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę również roczny okres stosowania stwierdzonej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozważył, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu rozważył całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Spółkę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania – podejmowane przez Przedsiębiorcę w zakresie stosowania w obrocie z udziałem konsumentów wzorca umowy, zawierającego postanowienie tożsame z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych – powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyznać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie 20 ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Spółki naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Przedsiębiorcy. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu uznał, iż waga omawianego naruszenia w niniejszej sprawie kształtuje się na poziomie [usunięto] przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011r. Tym samym, ustalona w ten sposób kwota bazowa wynosi po zaokrągleniu [usunięto] zł (słownie: [usunięto] złotych). Prezes Urzędu ustalając karę wziął także pod uwagę okoliczność wykazania przez Przedsiębiorcę zaniechania stosowania przedmiotowego niedozwolonego postanowienia umownego. Po wszczęciu niniejszego postępowania Spółka poinformowała o zaprzestaniu stosowania zakwestionowanego postanowienia z dniem 07 listopada 2011 r. W związku z powyższym uznać należało, iż Przedsiębiorca niezwłocznie zaniechał stosowania zarzuconej mu, w pkt 1 sentencji niniejszej decyzji, praktyki. Powyższe należy poczytać jako okoliczność łagodząca, uzasadniająca obniżenie poziomu wymiaru kary o [usunięto] . Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność, iż stosowana przez Przedsiębiorcę praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów swoim zasięgiem obejmowała teren całego kraju. Spółka organizuje bowiem swoje pokazy na ternie całej Polski. Powyższe należy poczytywać jako okoliczność obciążającą, tym samym uzasadniającą zwiększenie poziomu wymiaru kary o [usunięto] . Podsumowując, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości [usunięto] zł (słownie: [usunięto] złote), co odpowiada [usunięto] przychodu Przedsiębiorcy osiągniętemu w 2011 r. i równocześnie stanowi [usunięto] kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez Spółkę, jak i przez innych przedsiębiorców. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w pkt 4.1) sentencji niniejszej decyzji. 4.2. Praktyka przypisana Spółce, polegająca na utrudnianiu realizacji uprawnienia do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa poprzez nieinformowanie w sposób wyraźny i jednoznaczny o ww. prawie oraz niedoręczanie konsumentom wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy, ujawniała się na etapie zawierania kontraktu, ale miała wpływ również na etapie jego wykonania. Oceniając stopień szkodliwości ww. praktyki należy wskazać, że naruszyła ona podstawowe prawo konsumenta tj. prawo do uzyskania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. W niniejszej sprawie konsumenci, pod wpływem działań Spółki, podejmowali konkretne decyzje, o skutkach finansowych, których inaczej by nie podjęli, w wyniku czego naruszone zostały ich istotne interesy ekonomiczne. Przypisana Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa w pkt 2 sentencji decyzji nieuczciwa praktyka handlowa mogła potencjalnie uniemożliwić skuteczne odstąpienie od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, gdyż konsument mógł błędnie przypuszczać, że do skutecznego złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy musi równocześnie zwrócić sprzedawcy zakupiony towar. Podkreślić również należy, iż poprzez 21 odwołanie się w ogólnych warunkach sprzedaży wyłącznie do treści art. 2 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży i odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, Przedsiębiorca w ogóle nie informował konsumenta o tym, że przysługuje mu uprawnienie do nie pociągającego kosztów odstąpienia od umowy sprzedaży zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, nie wskazywał również terminu uprawniającego do skorzystania z przedmiotowego uprawnienia. Przeciętny konsument, który dokonał zakupu u Przedsiębiorcy i podpisał zakwestionowany przez Prezesa Urzędu wzorzec umowy sprzedaży, nie posiadał nawet informacji o tym, że takie uprawnienie mu przysługuje. Mógł zatem nie wiedzieć, że przysługuje mu czas na przemyślenie zakupu i ewentualną rezygnację z zawartej wcześniej umowy, a tym samym Przedsiębiorca uniemożliwiał konsumentom podjęcie w pełni świadomej decyzji dotyczącej zawarcia kontraktu. Przy nakładaniu kary istnieje konieczność spełnienia przesłanek podmiotowych, tj. stwierdzenia, że określone naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa nieumyślność naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wyklucza istnienia podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej. Stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia przepisów ww. ustawy daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podmioty profesjonalnie działające na rynku powinny przewidywać, że podejmowane przez nie działania mogą być uznane przez Prezesa Urzędu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Jeżeli przedsiębiorcy mimo to naruszają reguły chroniące zbiorowe interesy konsumentów, uzasadnione jest zastosowanie wobec nich kar pieniężnych, już wówczas gdy mieli możliwość przewidzenia, że ich działania naruszą prawo lub gdy nie dołożyli należytej staranności, by norm prawa ochrony konsumentów nie naruszyć. W opinii Prezesa Urzędu, ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na co najmniej nieumyślne naruszenie przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy. Brak natomiast wystarczających dowodów, które pozwoliłyby na przypisanie Przedsiębiorcy umyślności działania tj. zamiaru takiego naruszenia. Zdaniem Prezesa Urzędu, Pollana Sp. z o.o. spółka komandytowa – jako profesjonalny podmiot, powinna dołożyć należytej staranności opracowując wzorce umów przedkładane konsumentom. Prowadząc działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży poza lokalem przedsiębiorstwa, Przedsiębiorca winien doskonale znać przepisy prawne regulujące tego typu sprzedaż. Spółka winna zatem rozważyć wszelkie okoliczności dotyczące przekazania informacji o obowiązkach i uprawnieniach przysługujących konsumentom, w tym także potrzebę ochrony interesów konsumentów rozumianych jako prawo do rzetelnej i nie wprowadzającej w błąd informacji, a w przeciwnym razie – uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Ważąc kwotę bazową omawianej praktyki Prezes Urzędu uwzględnił także okres jej stosowania. Jak wynika z przedłożonych przez Spółkę dokumentów przedmiotowy wzorzec umowy stosowany był od marca 2011 r. Z uwagi na powyższe, uwzględniając wszystkie okoliczności, w tym szkodliwość działań Spółki, Prezes Urzędu ustalił za ww. naruszenie kwotę bazową, będącą podstawą do dalszych przeliczeń kary, na poziomie [usunięto] przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011r. tj. w kwocie [usunięto] złote po zaokrągleniu. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ww. kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Jako okoliczność obciążającą Prezes Urzędu uwzględnił ogólnopolski zasięg działalności Spółki. Przedsiębiorca organizował bowiem pokazy akwizycyjne, na których podpisywał umowy z konsumentami, na terenie całego kraju. Z kolei, jako okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu potraktował fakt, iż Przedsiębiorca w toku niniejszego postępowania podjął działania mające na 22 celu zaprzestanie stosowania zarzucanej mu praktyki, jakkolwiek działania te, wobec braku doręczania konsumentom wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży, nie doprowadziły do ostatecznego zaniechania jej stosowania. Konkludując, w ocenie Prezesa Urzędu, przedstawione powyżej okoliczności obciążające i łagodzące równoważą się. Brak zatem przesłanek zarówno do podwyższenia, jak i obniżenia wyznaczonej uprzednio kwoty bazowej kary pieniężnej. Biorąc pod uwagę powyższe, zasadne jest nałożenie na Spółkę kary pieniężnej w wysokości [usunięto] złotych. Tak ustalona kara stanowi [usunięto] przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 roku oraz [usunięto] maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako odczuwalna sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Kara ta podkreśla naganność zachowania Spółki, a jednocześnie jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych – licznych przedsiębiorców prowadzących podobną działalność przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w pkt 4.2) sentencji niniejszej decyzji. 4.3 Spółce przypisano również stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej polegającej na wprowadzającym w błąd sugerowaniu w treści zaproszenia na pokaz akwizycyjny, że sprzedawany przez Przedsiębiorcę został wyprodukowany we Włoszech. Wskazać należy, iż przedmiotowa praktyka ujawnia się na etapie przedkontraktowym. W ocenie Prezesa Urzędu, ww. nieuczciwa praktyka rynkowa naruszyła podstawowe prawo konsumenta tj. prawo do uzyskania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Pod wpływem ww. informacji konsumenci sądzą lub mogą sądzić, że nabywają produkt wysokiej jakości, którego gwarantem jest włoski producent. Ważąc kwotę bazową omawianej praktyki Prezes Urzędu uwzględnił także okres jej stosowania. Wzorzec zaproszenia na pokaz rozpowszechniany był zaledwie w okresie kilku dni tj. między 20 a 26 czerwca 2011 r. i według oświadczenia Spółki zaproszenie w tej wersji rozpowszechniono w ilości [usunięto] sztuk. Stosowana przez Spółkę praktyka nie miała zatem charakteru długotrwałego. Przy nakładaniu kary istnieje konieczność spełnienia przesłanek podmiotowych, tj. stwierdzenia, że określone naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa nieumyślność naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wyklucza istnienia podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej. Stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia przepisów ww. ustawy daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na co najmniej nieumyślne naruszenie przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy. Brak natomiast wystarczających dowodów, które pozwoliłyby na przypisanie Przedsiębiorcy umyślności działania tj. zamiaru takiego naruszenia. Należy zauważyć, iż Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za osoby, którym powierza wykonanie zobowiązania w całości lub części. Zatem, za działania swoich pracowników przedsiębiorca odpowiada jak za własne działania. Odpowiada bowiem za wybór i nadzór nad osobami, które go reprezentują. Wymaga przy tym podkreślenia, iż kwestia ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników względem Przedsiębiorcy wynikająca z wiążących ich umów o pracę czy zlecenia, pozostaje poza zainteresowaniem potencjalnych klientów, należy bowiem do wewnętrznych relacji przedsiębiorców i nie ma żadnego wpływu na zasady i zakres 23 odpowiedzialności Przedsiębiorcy jako sprzedawcy względem klientów. Podmioty profesjonalnie działające na rynku powinny przewidywać, że podejmowane przez nie działania mogą być uznane przez Prezesa Urzędu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Jeżeli przedsiębiorcy mimo to naruszają reguły chroniące zbiorowe interesy konsumentów, uzasadnione jest zastosowanie wobec nich kar pieniężnych, już wówczas gdy mieli możliwość przewidzenia, że ich działania naruszą prawo lub gdy nie dołożyli należytej staranności, by norm prawa ochrony konsumentów nie naruszyć. W związku z powyższym Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kary na poziomie [usunięto] przychodu Przedsiębiorcy w 2011 r., tj. w wysokości w przybliżeniu [usunięto] zł. W dalszym etapie kalkulacji kar Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności łagodzące lub obciążające i jaki powinny one mieć wpływ na ostateczny wymiar kar. Jako okoliczność obciążającą w zakresie zarzucanej Przedsiębiorcy praktyki Prezes Urzędu przyjął ogólnopolski zasięg stwierdzonego naruszenia. Jak już wcześniej wspomniano, Spółka sprzedawała swoje towary na terytorium całej Polski. Powyższa okoliczność, uzasadnia, zdaniem Prezesa Urzędu, podwyższenie ustalonej uprzednio kwoty bazowej o [usunięto] . Z kolei, jako okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu potraktował fakt, iż Przedsiębiorca zaniechał stosowania zarzucanej mu praktyki jeszcze przed wszczęciem przedmiotowego postępowania. Przedsiębiorca wyjaśnił, iż wzory zaproszeń na pokaz zmieniają od kilku do kilkunastu razy w ciągu roku, a wzorzec zaproszenia, do którego zastrzeżenia zgłosił Prezes Urzędu była rezultatem samowolnej decyzji pracownika Spółki odpowiedzialnego za przygotowanie i treść zaproszenia. Niezwłocznie po ujawnieniu bezprawnej zmiany treści zaproszeń, Przedsiębiorca zaprzestał ich dystrybucji. Aktualnie Spółka stosuje nowy wzorzec takiego zaproszenia, w treści którego, zgodnie ze stanem rzeczywistym, informuje potencjalnych klientów, że w trakcie pokazu będą oni mogli zapoznać się z kolekcją włoskich projektantów. Uwzględniając wyżej wskazaną okoliczność, Prezes Urzędu stwierdził, że zachodzi podstawa do złagodzenia wysokości ustalonej uprzednio kwoty bazowej o [usunięto] . Reasumując, Prezes Urzędu uznał za zasadne obniżenie ustalonej uprzednio kwoty bazowej o [usunięto] . Ostatecznie Prezes Urzędu uznał więc za zasadne nałożenie na Spółkę kary w wysokości [usunięto] zł (słownie: [usunięto] złotych), co stanowi w przybliżeniu [usunięto] przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2011 r. i [usunięto] maksymalnego wymiaru kary przewidzianego przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pieniężna nałożona na Przedsiębiorcę jest adekwatna do okresu oraz stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tych też względów orzeczono jak w pkt 4.3) sentencji decyzji. Zdaniem Prezesa Urzędu, kara pieniężna wskazana w pkt 4.3) sentencji niniejszej decyzji spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców prowadzących działalność polegającą na sprzedaży poza lokalem przedsiębiorstwa przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Ustalając wysokość kary na poziomach wskazanych w pkt 4. 1) - 3) sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urzędu uwzględnił również zasady rozsądku i celowości karania, zakładające, że Prezes Urzędu nie powinien stosować sankcji, która doprowadziłaby po stronie przedsiębiorcy do trwałej niezdolności prowadzenia działalności gospodarczej ani wyższej niż ta, jaka jest 24 wystarczająca dla osiągnięcia zakładanego celu (por. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 9 kwietnia 1997r. sygn. akt XVII Ama 3/97, Lex nr 56442). Analizując dokumenty finansowe Przedsiębiorcy Prezes Urzędu uznał, że kary w tej wysokości nie uniemożliwią Przedsiębiorcy dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymują: 1/Pollana Sp. z o. o. spółka komandytowa Sierosław ul. Kręta 1A 62-080 Tarnowo Podgórne 2/ a/a