RPZ-7/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , 30.06.2003 r. RPZ – 531/1/03/D.O./..... D e c y z j a nr RPZ - 7/2003 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 86 z 2003 r. poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), w imieniu Prezesa Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek przedsi ę biorcy pana Henryka Ma ń ki w ł a ś ciciela firmy Autobusowe Us ł ugi Przewozowe w Odolanowie w sprawie uznania za ograniczaj ą ce konkurencj ę praktyk polegaj ą cych na : 1) nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Ostrowie Wlkp. pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku autobusowych przewozów pasa ż erskich poprzez utrudnianie wnioskodawcy podj ę cia wykonywania przewozów na trasie Raczyce – Ostrów Wlkp. oraz Odolanów – Wroc ł aw w drodze negatywnego zaopiniowania rozk ł adów jazdy wnioskodawcy oraz wywierania wp ł ywu na decyzje w ł adz gmin, przez które proponowane trasy przebiegaj ą , pod gro ź b ą zerwania istniej ą cych w ł asnych po łą cze ń komunikacyjnych, 2) nadu ż ywaniu przez Zarz ą d Województwa Wielkopolskiego pozycji dominuj ą cej na rynku organizowania autobusowych przewozów pasa ż erskich na obszarze w ł a ś ciwym dla po łą cze ń , które przedsi ę biorca ten zamierza uruchomi ć , w zakresie zasad i trybu prowadzenia post ę powania, w ramach którego koordynacji podlegaj ą zaproponowane przez niego rozk ł ady jazdy autobusów, oraz nakazania zaniechania ich stosowania. Uzasadnienie Pismem z dnia 6 czerwca 2003 r. przedsi ę biorca, pan Henryk Ma ń ka, w ł a ś ciciel firmy Autobusowe Us ł ugi Przewozowe w Odolanowie (zwany dalej Wnioskodawc ą ) zwróci ł si ę z pro ś b ą o interwencj ę Urz ę du w zwi ą zku z trudno ś ciami, z jakimi spotyka si ę próbuj ą c uruchomi ć w ł asne po łą czenia komunikacyjne na trasach Raczyce – Ostrów Wlkp. oraz Odolanów – Wroc ł aw w zwi ą zku z uruchomieniem dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie ś wiadczenia autobusowych us ł ug przewozowych osób. Poinformowa ł , i ż zgodnie z obowi ą zuj ą c ą procedur ą w m-cu marcu br. wyst ą pi ł do zarz ą du województwa wielkopolskiego, w ł a ś ciwego w tym przypadku koordynatora rozk ł adów jazdy, lecz jak dot ą d 2 zaproponowany przez niego rozk ł ad jazdy nie zosta ł przez ten organ zaopiniowany. Zdaniem Wnioskodawcy procedura ta przeci ą ga si ę z uwagi na negatywne stanowisko dyrektora Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowa Komunikacja Samochodowa w Ostrowie Wlkp. (zwanego dalej: PPKS Ostrów Wlkp.), który obawia si ę konkurencji na ww. trasach. Wnioskodawca o ś wiadczy ł ponadto, ż e PPKS Ostrów Wlkp. wywiera naciski na w ł adze gmin przez które linie te przebiegaj ą , st ą d równie ż z ich strony zdarzaj ą si ę negatywne opinie co do przedstawionego rozk ł adu jazdy, jak w przypadku Gminy So ś nie. Wnioskodawca podkre ś li ł , ż e od kilku miesi ę cy nie mo ż e rozpocz ąć ś wiadczenia us ł ug, co zmusza go do szukania innych sposobów zarobkowania. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie stosowano praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 5, rozumianych jako zakaz zawierania porozumie ń w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, oraz art. 8 rozumianych jako zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 9 wrze ś nia 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125 poz. 1371 z pó ź niejszymi zmianami) wykonywanie przewozów regularnych wymaga uzyskania zezwolenia wydanego, w zale ż no ś ci od zasi ę gu przewozów i siedziby lub miejsca zamieszkania przedsi ę biorcy, przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starost ę lub marsza ł ka województwa. W odniesieniu do Wnioskodawcy organem w ł a ś ciwym w tym zakresie jest marsza ł ek województwa wielkopolskiego. Zgodnie z art. 22 tej ustawy do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w transporcie krajowym do łą cza si ę m.in. rozk ł ad jazdy uzgodniony na zasadach koordynacji okre ś lonych w przepisach prawa przewozowego, uwzgl ę dniaj ą cy przystanki, czas odjazdów i przyjazdów oraz d ł ugo ść linii. Na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) koordynacja rozk ł adów jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych zarobkowy przewóz osób pojazdami samochodowymi w regularnym transporcie zbiorowym jest prowadzona odpowiednio przez zarz ą d gminy, powiatu b ą d ź województwa. W odniesieniu do tras przejazdu proponowanych przez Wnioskodawc ę , organem w ł a ś ciwym do przeprowadzenia koordynacji jest zarz ą d województwa wielkopolskiego. Poniewa ż zarówno ustawa Prawo przewozowe , jak i wydane na jej podstawie rozporz ą dzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 wrze ś nia 2000 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy, trybu ich uzgadniania i koordynacji oraz warunków ponoszenia kosztów z tym zwi ą zanych (Dz. U. Nr 82 poz. 933) nie reguluje spraw zwi ą zanych z terminowo ś ci ą rozpatrywania takich wniosków, w tym zakresie zastosowanie maj ą przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji pa ń stwowej obowi ą zane s ą za ł atwia ć sprawy bez zb ę dnej zw ł oki, przy czym za ł atwienie sprawy wymagaj ą cej post ę powania wyja ś niaj ą cego powinno nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż w ci ą gu miesi ą ca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie pó ź niej ni ż w ci ą gu dwóch miesi ę cy od dnia wszcz ę cia post ę powania (art. 35 par.3). O ka ż dym przypadku nieza ł atwienia sprawy w ww. terminach organ administracji obowi ą zany jest zawiadomi ć strony, podaj ą c przyczyny zw ł oki i wskazuj ą c nowy termin za ł atwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). Zgodnie z art. 37 k.p.a. na nieza ł atwienie sprawy w terminach okre ś lonych ww. przepisami stronie s ł u ż y za ż alenie do organu administracji pa ń stwowej wy ż szego stopnia. Wobec zarz ą du województwa wielkopolskiego organem takim jest sejmik województwa. Tak wi ę c w sytuacji, gdy Wnioskodawca uzna, i ż nie zosta ł dotrzymany termin za ł atwienia sprawy, mo ż e z ł o ż y ć 3 za ż alenie. Do czasu zako ń czenia prac przez koordynatora nie mo ż na przes ą dza ć czy rozk ł ad jazdy Wnioskodawcy zostanie uzgodniony. Okoliczno ść , ż e na tym etapie wnioskodawca zmuszony jest oczekiwa ć na stanowisko koordynatora, wynika z obowi ą zuj ą cej procedury i nie mo ż na jej ocenia ć jako naruszenia regu ł konkurencji, chronionych przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Aby stwierdzi ć stosowanie praktyk zakazanych przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y wykaza ć , i ż kwestionowane dzia ł anie spowodowa ł o negatywne skutki dla konkurencji. Wnioskodawca wskaza ł na zachowanie PPKS Ostrów Wlkp., które w jego ocenie wp ł ywa na przed ł u ż aj ą c ą si ę procedur ę uzgodnienia rozk ł adu jazdy i mo ż e mie ć wp ł yw na stanowisko koordynatora. Jak wy ż ej przedstawiono, opinia przewo ź ników dzia ł aj ą cych na danym obszarze jest jedn ą z okoliczno ś ci uwzgl ę dnianych na etapie uzgadniania rozk ł adu jazdy przez koordynatora. Nie mo ż na wi ę c przypisywa ć jej znaczenia wi ę kszego, ani ż eli wynika z prawnego uregulowania jej roli. Zgodnie z par. 3 ww. rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej koordynacja rozk ł adów jazdy polega m.in. na uzgodnieniu przebiegu linii komunikacyjnych oraz godzin odjazdów pojazdów samochodowych w regularnym transporcie zbiorowym, z uwzgl ę dnieniem w szczególno ś ci potrzeb przewozowych zg ł aszanych przez samorz ą dy gminne, powiatowe lub wojewódzkie oraz zabezpieczenia potrzeb przewozowych przez przewo ź ników (ust. 1 pkt 2). Natomiast zgodnie z par. 3 ust. 2 koordynacja rozk ł adów jazdy powinna uwzgl ę dnia ć nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: 1) zabezpieczenie potrzeb przewozowych na danej linii komunikacyjnej, ze szczególnym uwzgl ę dnieniem przewozów osób niepe ł nosprawnych, 2) jako ść i standard us ł ug ś wiadczonych przez przewo ź ników prowadz ą cych ju ż dzia ł alno ść na danej linii komunikacyjnej, 3) dostosowanie komunikacji w transporcie samochodowym do aktualnych po łą cze ń regionalnych w transporcie kolejowym, 4) opini ę organizacji zrzeszaj ą cych przewo ź ników z w ł a ś ciwej terytorialnie gminy, powiatu lub województwa. Rozpatruj ą c wniosek o uzgodnienie przed ł o ż onego rozk ł adu jazdy koordynator uwzgl ę dnia wszystkie ww. okoliczno ś ci, w tym opinie organizacji zrzeszaj ą cych przewo ź ników, a wi ę c potencjalnych konkurentów wnioskodawcy. Uzgadniaj ą c przed ł o ż ony rozk ł ad jazdy koordynator zobowi ą zany jest ponadto uwzgl ę dni ć takie okoliczno ś ci, jak przystanki, czas odjazdów i przyjazdów oraz d ł ugo ść linii przewo ź ników dzia ł aj ą cych na danym terenie. St ą d w ramach post ę powania prowadzona jest korespondencja z tymi przewo ź nikami oraz z w ł adzami gmin, przez które proponowane po łą czenia przebiegaj ą . Tre ś ci ą opinii oraz stanowiskiem ww. podmiotów koordynator nie jest jednak ż e zwi ą zany, tak wi ę c w sytuacji, gdy nie akceptuj ą oni przedstawionego rozk ł adu jazdy, nie jest to okoliczno ść przes ą dzaj ą ca o tre ś ci merytorycznej decyzji, jak ą koordynator zobowi ą zany jest wyda ć . Tym samym w niniejszej sprawie wp ł yw stanowiska PPKS Ostrów Wlkp. oraz wójta gminy So ś nie na opini ę koordynatora nie jest na tyle istotny, aby na tej podstawie stawia ć tez ę o naruszeniu regu ł konkurencji chronionych ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów . Przed zako ń czeniem post ę powania prowadzonego przez koordynatora nie mo ż na przes ą dzi ć , czy i kiedy rozk ł ad jazdy Wnioskodawcy zostanie uzgodniony. W sytuacji, gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie, a zgodnie z uchwa łą Naczelnego S ą du Administracyjnego w sk ł adzie pi ę ciu s ę dziów z dnia 28 maja 2001 r. sygn. akt OPK 8/2001, uzgodnienie lub odmow ę uzgodnienia rozk ł adu jazdy przez organ wykonawczy w ł a ś ciwej miejscowo 4 jednostki samorz ą du terytorialnego nale ż y uzna ć za decyzj ę administracyjn ą , Wnioskodawcy przys ł uguje prawo wniesienia skargi na decyzj ę koordynatora do Naczelnego S ą du Administracyjnego. Zgodnie z postanowieniem S ą du Antymonopolowego z dnia 16 grudnia 1998r., sygn. akt XVII Ama 88/98 organy administracji rz ą dowej oraz samorz ą dowej, rozpatruj ą ce w formie decyzji administracyjnej sprawy z zakresu administracji publicznej nie mog ą by ć bowiem traktowane jako podmioty organizuj ą ce lub ś wiadcz ą ce us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym , obecnie art. 4 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W konsekwencji organy te nie maj ą przymiotu strony w post ę powaniach prowadzonych na podstawie tej ustawy. Decyzje administracyjne tych organów nie podlegaj ą wi ę c kognicji Prezesa Urz ę du oraz S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, chocia ż by wywiera ł y skutki w postaci ograniczenia konkurencji, lecz s ą du administracyjnego. Z powy ż szych wzgl ę dów organ antymonopolowy nie mo ż e ingerowa ć w spraw ę b ę d ą c ą przedmiotem pisma Wnioskodawcy, chocia ż by w wyniku przeci ą gaj ą cej si ę trybu rozpatrywania wniosku oraz uwzgl ę dnienia negatywnych ocen konkurentów wyst ę powa ł y negatywne dla niego skutki w postaci naruszenia regu ł konkurencji. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji pa ń stwowej przestrzegaj ą z urz ę du swojej w ł a ś ciwo ś ci rzeczowej i miejscowej. St ą d Prezes Urz ę du nie jest w ł adny wszczyna ć post ę powania antymonopolowego w zakresie spraw podlegaj ą cych w ł a ś ciwo ś ci koordynatora rozk ł adów jazdy. W dotychczasowej praktyce orzeczniczej Urz ę du przedmiotem post ę powa ń zako ń czonych prawomocnym stwierdzeniem naruszenia regu ł konkurencji, które zwi ą zane by ł y z procesami koordynacji rozk ł adów jazdy, by ł y odmowy udost ę pniania przewo ź nikom przystanków autobusowych, których w ł a ś cicielami najcz ęś ciej s ą gminy, przez które proponowane po łą czenia przebiegaj ą . W tym stanie rzeczy, uznaj ą c, i ż przedstawione przez Wnioskodawc ę okoliczno ś ci nie uzasadniaj ą postawienia PPKS Ostrów Wlkp. zarzutu naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz uznaj ą c si ę niew ł a ś ciwym w odniesieniu do post ę powania prowadzonego przez koordynatora rozk ł adu jazdy, Urz ą d odmówi ł wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w zakresie obj ę tym wnioskiem. Od niniejszej decyzji przys ł uguje Wnioskodawcy prawo wniesienia odwo ł ania do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje: Pan Henryk Ma ń ka Autobusowe Us ł ugi Przewozowe Raczyce, ul. Le ś na 20 63-430 Odolanów