RWA-11/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA- 50/23/2002/SS Warszawa, dn. maja 2004 r. DECYZJA nr RWA - 11/2004 I. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Agrospec Sp. z o.o. w upad ł o ś ci w Krakowie, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nie stwierdza si ę stosowania przez Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. w Warszawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku ś rodków ochrony ro ś lin przeznaczonych do zwalczania: chwastów kukurydzy, chorób grzybowych ziemniaka, chorób grzybowych jab ł oni, chwastów w zbo ż ach, chorób grzybowych zbó ż poprzez: I. zobowi ą zanie dystrybutorów do stosowania cen odsprzeda ż y produktów rekomenderowanych lub wy ż szych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy; II. zakazanie dystrybutorom sprzeda ż y dostarczanych im produktów poza granice Polski oraz importu tych produktów do Polski bez zgody Syngenta, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 2 oraz art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy; III. udzielanie dystrybutorom rabatów w wysoko ś ci ustalanej dowolnie w zale ż no ś ci od osoby dystrybutora, co stwarza dystrybutorom zró ż nicowane warunki konkurencji i co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy; IV. przyznawanie dystrybutorom limitów kredytowych w wysoko ś ci ustalanej dowolnie w zale ż no ś ci od osoby dystrybutora, co stwarza dystrybutorom zró ż nicowane warunki konkurencji i co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy. II. Na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu wniosku Agrospec Sp. z o.o. w upad ł o ś ci w Krakowie, reprezentowanego przez syndyka masy upad ł o ś ci Agrospec Sp. z o.o., z ł o ż onego w dniu 4 maja 2004 r. oraz uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania antymonopolowego prowadzonego na wniosek Agrospec Sp. z o.o. w upad ł o ś ci w Krakowie w sprawie stosowania przez Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. w Warszawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 2 pkt , art. 8 ust. 2 pkt 3 oraz art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę przyznania Agrospec Sp. z o.o. w upad ł o ś ci w Krakowie zwrotu kosztów post ę powania antymonopolowego. UZASADNIENIE W dniu 17 lipca 2002 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ął wniosek Agrospec Sp. z o.o. w Krakowie (zwanej dalej: Wnioskodawca; Agrospec) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w sprawie stosowania przez Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. w Warszawie (zwanej dalej: Syngenta, Spó ł ka) praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 2 pkt 2, art. 8 ust. 2 pkt 3 oraz w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wniosek ten zosta ł uzupe ł niony pod wzgl ę dem formalnym pismami z dnia 22 lipca 2002 r., 26 sierpnia 2002 r. oraz 27 sierpnia 2002 r. W kolejnych pismach z dnia 15 pa ź dziernika, 31 pa ź dziernika i 21 listopada 2002 r. Wnioskodawca udzieli ł odpowiedzi na pytania, które w opinii Prezesa Urz ę du rozstrzyga ł y o mo ż liwo ś ci wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Zdaniem Wnioskodawcy znamiona praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę nosz ą dzia ł ania Syngenta w przedmiocie polityki cenowej opartej na systemie rabatów, których wysoko ść kszta ł towana jest w sposób dowolny w zale ż no ś ci od dystrybutora. Wnioskodawca otrzymywa ł kwartalne i roczne rabaty, natomiast ich wysoko ść nie zawsze pokrywa ł a si ę z oczekiwaniami opartymi na postanowieniach umownych. W ocenie Agrospec, takie dzia ł ania Syngenta stwarzaj ą nierównoprawne warunki prowadzenia dzia ł alno ś ci przez dystrybutorów, daj ą c Spó ł ce skuteczne narz ę dzie, za pomoc ą którego kszta ł tuje wed ł ug w ł asnych potrzeb rynek ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce. Kolejnym instrumentem polityki handlowej Syngenta, kwestionowanym przez Wnioskodawc ę jako ró ż nicuj ą cym warunki konkurencji pomi ę dzy dystrybutorami, jest stosowany przez Spó ł k ę system limitów kredytowych (tj. dopuszczalnej wielko ś ci zad ł u ż enia dystrybutora). Konstrukcja umowy dystrybucyjnej z Novartis w § 3a pkt 3a z dnia 1 stycznia 2000 r. oraz § 3b pkt 3 projektu umowy o wspó ł pracy z Novartis – „Novartis wyznacza limit kredytowy w wysoko ś ci…” sugeruje, i ż zasady przyznawania takich limitów s ą jasne. Jak jednak podniós ł Wnioskodawca, wszelkie decyzje dotycz ą ce owych limitów podejmowane s ą uznaniowo i w oparciu o nieprecyzyjne kryteria, a w zwi ą zku z tym stwarzaj ą nierównoprawne warunki prowadzenia dzia ł alno ś ci przez dystrybutorów. Wnioskodawca wskaza ł , i ż generalnie limity nie podlega ł y negocjacjom, natomiast by ł o mo ż liwe uzyskanie preparatów poza limitami. Zdaniem Agrospec wysoko ść limitu kredytowego decyduje o rozmiarach oferty towarowej dystrybutora, co natomiast ś ci ś le wi ąż e si ę z wielko ś ci ą obrotu, a zatem ma bezpo ś redni wp ł yw na dzia ł alno ść gospodarcz ą dystrybutorów. Wielko ść przyznanego limitu jest w praktyce ró ż na dla poszczególnych podmiotów, co prowadzi do zniekszta ł cenia konkurencji na rynku. W ocenie Wnioskodawcy antykonkurencyjny charakter ma tak ż e obowi ą zuj ą cy dystrybutorów zakaz sprzeda ż y dostarczanych im produktów poza granice Polski oraz importu tych produktów do Polski bez zgody Syngenta. Wnioskodawca podkre ś li ł , ż e praktyka ta uniemo ż liwia dystrybutorom podj ę cie konkurencji z innymi importerami i eksporterami ś rodków ochrony ro ś lin, których nie wi ążą tego rodzaju ograniczenia. Prowadzi to równie ż do zamkni ę cia rynku polskiego, przeciwdzia ł aj ą c ukszta ł towaniu si ę 2 warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na tym rynku ( art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy). Zdaniem Wnioskodawcy Syngenta, a wcze ś niej Novartis, stosowa ł a niedozwolone klauzule cenowe, ustalaj ą c minimalne ceny zbytu za produkty poprzez przekazywanie dystrybutorowi ,,cennika rekomenderowanego”. Dystrybutor by ł przy tym zobowi ą zany stosowa ć ceny wskazane przez Novartis lub wy ż sze, nie móg ł w pe ł ni samodzielnie kszta ł towa ć cen sprzedawanych przez siebie produktów. Agrospec podkre ś li ł a, i ż nie ma dost ę pu do oficjalnych danych dotycz ą cych wielko ś ci sprzeda ż y poszczególnych ś rodków ochrony ro ś lin ani danych statystycznych dotycz ą cych zu ż ycia takich ś rodków. W zwi ą zku z powy ż szym Wnioskodawca szacunki dotycz ą ce dotycz ą ce pozycji rynkowej Syngenta opar ł na w ł asnych ustaleniach. Wed ł ug Wnioskodawcy Syngenta posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynkach ś rodków ochrony ro ś lin przeznaczonych do zwalczania: chwastów kukurydzy (ok. 80-90% udzia ł u w rynku), zarazy ziemniaczanej (ok. 80%), chorób jab ł oni (ok. 50%), chwastów w zbo ż ach (ok. 45%), chorób grzybowych zbó ż (ok. 45%). Wnioskodawca okre ś li ł powy ż ej podane udzia ł y w poszczególnych rynkach na podstawie wiedzy, któr ą posiada z racji funkcjonowania na rynkach ś rodków ochrony ro ś lin. Informacje te pozyskano od dystrybutorów, a tak ż e od odbiorców finalnych (rolników), których Wnioskodawca zaopatruje. W pi ś mie z dnia 29 sierpnia 2002 r. Agrospec z ł o ż y ł wniosek o zwrócenie si ę przez Urz ą d do najwi ę kszych w Polsce producentów oraz dystrybutorów ś rodków ochrony ro ś lin o przekazanie danych dotycz ą cych wielko ś ci ich obrotów poszczególnymi preparatami do zwalczania chorób grzybicznych zbó ż , ziemniaków i jab ł oni oraz preparatami do zwalczania chwastów kukurydzy i chwastów zbó ż , co pozwoli ł oby na precyzyjne wyznaczenie udzia ł ów Syngenta w rynku w ł a ś ciwym. W dniu 7 lutego 2003 r., uznaj ą c okoliczno ś ci wskazane przez Wnioskodawc ę za uprawdopodobniaj ą ce naruszenie przez Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. przepisów ustawy, Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w sprawie stosowania przez Syngenta Crop Protection Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Warszawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku ś rodków ochrony ro ś lin przeznaczonych do zwalczania: chwastów kukurydzy, zarazy ziemniaczanej, chorób jab ł oni, chwastów w zbo ż ach, chorób grzybowych zbó ż poprzez: zobowi ą zanie dystrybutorów do stosowania cen odsprzeda ż y produktów rekomenderowanych lub wy ż szych; zakazanie dystrybutorom sprzeda ż y dostarczanych im produktów poza granice Polski oraz importu tych produktów do Polski bez zgody Syngenta; udzielanie dystrybutorom rabatów w wysoko ś ci ustalanej dowolnie w zale ż no ś ci od osoby dystrybutora, co stwarza dystrybutorom zró ż nicowane warunki konkurencji; przyznawanie dystrybutorom limitów kredytowych w wysoko ś ci ustalanej dowolnie w zale ż no ś ci od osoby dystrybutora, co stwarza dystrybutorom zró ż nicowane warunki konkurencji i co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 2 pkt , art. 8 ust. 2 pkt 3 oraz art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego oraz wezwanie do przekazania szeregu informacji i dokumentów, Syngenta w pi ś mie z dnia 10 marca 2003 r. podnios ł a, i ż nie posiada pozycji dominuj ą cej na rynkach ś rodków ochrony ro ś lin przeznaczonych do zwalczania chwastów kukurydzy, zarazy ziemniaczanej, chorób jab ł oni, chwastów w zbo ż ach oraz chorób grzybowych zbó ż . Spó ł ka w celu okre ś lenia szacunkowej wielko ś ci udzia ł u w rynku ś rodków ochrony ro ś lin w 2000 i 2001 r. opar ł a si ę na danych przeznaczonych jej przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Ro ś lin (dalej tak ż e PSOR, Stowarzyszenie). Stowarzyszenie to w celu okre ś lenia warto ś ci rynku ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce pozyskuje od producentów i importerów dzia ł aj ą cych na terenie 3 Polski anonimowe dane dotycz ą ce warto ś ci sprzeda ż y z podzia ł em na poszczególne segmenty upraw. PSOR szacuje, i ż przedmiotowa analiza obejmuje oko ł o 80% rynku ś rodków ochrony ro ś lin. Syngenta obliczy ł a procentow ą wysoko ść swojego udzia ł u w rynku poprzez porównanie warto ś ci sprzeda ż y Spó ł ki w danym segmencie upraw z warto ś ciami sprzeda ż y wskazanymi przez Stowarzyszenie podanymi za dany rok. Spó ł ka podnios ł a, i ż przedstawione wyliczenie ma charakter w pe ł ni rzetelny, co wynika z obiektywnego charakteru informacji Polskiego Stowarzyszenia Ś rodków Ochrony Ro ś lin. Syngenta przedstawi ł a wysoko ść swoich udzia ł ów rynkowych w 2002 r. na podstawie bada ń spó ł ki Kleffmann & Partner Sp. z o.o., zajmuj ą cej si ę badaniami rynku ś rodków ochrony ro ś lin. Jak wskazuje, równie ż wed ł ug tych bada ń nie mo ż na mówi ć o pozycji dominuj ą cej Spó ł ki w poszczególnym segmencie rynku ś rodków ochrony ro ś lin (obliczenia udzia ł ów rynkowych Syngenta zosta ł y obj ę te postanowieniem Prezesa Urz ę du z dnia 28 maja 2003 r. o ograniczeniu Wnioskodawcy prawa wgl ą du ). Spó ł ka podnios ł a, i ż informacje przekazane przez Agrospec Sp. z o.o. s ą celowym wprowadzaniem w b łą d Urz ę du. Wnioskodawca twierdzi przyk ł adowo, i ż ok. 50% powierzchni upraw kukurydzy jest opryskiwane preparatami o substancji czynnej atrazyna, która produkowana jest jedynie przez Syngenta, podczas gdy zawiera je ok. 14 preparatów dost ę pnych na rynku polskim. Odnosz ą c si ę do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, Spó ł ka podnios ł a, i ż wszyscy dystrybutorzy mog ą uzyska ć od Spó ł ki jednakowe rabaty, w szczególno ś ci za (a) terminow ą p ł atno ść , (b) obrót w pierwszym pó ł roczu, oraz (c) realizacj ę obrotu w okresie obowi ą zywania umowy dystrybucyjnej. Rabaty za terminow ą p ł atno ść Spó ł ka przyznaje kupuj ą cemu w wysoko ś ci 7% warto ś ci kwoty zap ł aconej w terminie wskazanym na fakturze, za ś w przypadku zap ł aty po terminie rabat jest odpowiednio zmniejszany (p ł atno ść do 7 dni po terminie – 5%, p ł atno ść do 14 dni po terminie – 3%, p ł atno ść do 21 dni po terminie – 1%. Za obrót osi ą gni ę ty w pierwszym pó ł roczu, Spó ł ka przyznaje dystrybutorowi rabat w wysoko ś ci 2%. Za realizacj ę obrotu na poziomie ustalonym indywidualnie, w okresie obowi ą zywania umowy dystrybucyjnej Spó ł ka przyznaje ka ż demu dystrybutorowi dodatkowy rabat wspieraj ą cy w wysoko ś ci 2 % od warto ś ci obrotu zrealizowanego w pierwszym pó ł roczu. Wysoko ść tego rabatu jest sta ł a dla wszystkich dystrybutorów a warto ść obrotu b ę d ą cego podstaw ą naliczania jest ustalana dla ka ż dego z nich indywidualnie na podstawie do ś wiadcze ń zebranych z dotychczasowej wspó ł pracy, mo ż liwo ś ci rynkowych i o ś wiadczenia woli, czyli podj ę cia si ę sprzeda ż y na ustalonym poziomie. Syngenta podnios ł a, i ż udziela wszystkim dystrybutorom p ł atno ś ci z odroczonym terminem tzw. kredytu kupieckiego, który jest ustalany przez Spó ł k ę na podstawie z ł o ż onych dokumentów, w szczególno ś ci (a) ustanowionych zabezpiecze ń , (b) informacji zawartych we wniosku kredytowym, (c) informacji przedstawionych w sprawozdaniu finansowym, (d) przebiegu dotychczasowej wspó ł pracy. Wielko ść limitu kredytowego jest ka ż dorazowo okre ś lona w § 5.4 umowy dystrybucyjnej, kupuj ą cy ma wiec mo ż liwo ść zapoznania si ę i jego akceptacji przed podpisaniem umowy. Ponadto umowy dystrybucyjne przewiduj ą mo ż liwo ść zmiany limitu kredytowego: zwi ę kszenia po przedstawieniu przez dystrybutora dodatkowych zabezpiecze ń lub zmniejszenia w przypadku wyst ą pienia zaleg ł o ś ci p ł atniczych lub wycofania zabezpiecze ń . W odniesieniu do polityki cenowej Spó ł ka wskaza ł a, i ż podstaw ą ustalenia cen sprzeda ż y jest aktualny cennik sprzeda ż y, który stanowi za łą cznik do Ogólnych Warunków Sprzeda ż y (OWS). Wszyscy kupuj ą cy otrzymuj ą jednakowe OWS i jednakowe cenniki sprzeda ż y. Spó ł ka doda ł a, i ż od pocz ą tku roku 2002 r. nie stosuje postanowie ń dotycz ą cych minimalnych cen sprzeda ż y przez dystrybutorów. W toku post ę powania Syngenta podnosi ł a, i ż w ś wietle wyk ł adni Komisji Europejskiej, ETS oraz SPI daj ą cymi zw ęż aj ą c ą wyk ł adni ę poj ę cia produktowego rynku 4 w ł a ś ciwego, okre ś lenie rynku dla potrzeb niniejszego post ę powania powinno by ć ograniczone do poszczególnych produktów Spó ł ki. Jednocze ś nie, nawi ą zuj ą c do okre ś lenia rynków wyznaczonych w sprawie, wyrazi ł a pogl ą d, i ż grupy produktowe s ł u żą ce do wyznaczenia rynków w ł a ś ciwych powinny zosta ć wyodr ę bnione zgodnie z oznaczeniem przyj ę tym przez Europejskie Stowarzyszenie ECPA, czyli: herbicydy w kukurydzy, fungicydy w ziemniaku, herbicydy w zbo ż ach, fungicydy w zbo ż ach oraz fungicydy owoce. Zdaniem Spó ł ki, nie mo ż na dokonywa ć podzia ł u rynków na ś rodki s ł u żą ce do zwalczania zarazy ziemniaczanej oraz chorób jab ł oni, bowiem nie stosuje si ę rozró ż nienia chorób ziemniaka na zaraz ę ziemniaka i pozosta ł e choroby, jak równie ż nie stosuje si ę wyodr ę bnienia chorób jab ł oni z rynku choroby – owoce. Wi ę kszo ść produktów stosowanych na tych rynkach ma bowiem zastosowanie odpowiednio do pozosta ł ych chorób ziemniaka, tak ż e preparaty u ż ywane do zwalczania chorób jab ł oni s ą wykorzystywane w pozosta ł ych uprawach owoców jak wi ś nie, czere ś nie, gruszki. Zdaniem Syngenta, po stronie poda ż owej rynek ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce jest rynkiem rozproszonym, nie daj ą cym nawet wzgl ę dnie silnemu przedsi ę biorcy, o stosunkowo wysokim udziale w rynku, przewagi nad mnogo ś ci ą mniejszych dostawców. G ł ówni konkurenci Syngenty rozporz ą dzaj ą ró ż norodn ą ofert ą produktow ą oraz du ż ymi rezerwami potencja ł u produkcyjnego i dostosowawczego, co jest jednym z wyznaczników posiadanej przez nich si ł y rynkowej. Po ł owa z nich to firmy mi ę dzynarodowe, o ś wiatowych markach, za ś znaczenie renomy i powszechnej znajomo ś ci znaku towarowego uznawane jest we wspólnotowym prawie konkurencji za wa ż ny wyznacznik si ł y rynkowej (pisma Syngenta z dnia 28 lipca 2003 r. oraz 18 sierpnia 2003 r.) W toku post ę powania Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Ro ś lin o przedstawienie warto ś ci rynku ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce oraz do Kleffmann & Partner Sp. z o. o. o przekazanie posiadanych informacji na temat rynku ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce uzyskanych w ramach projektu amis®crop protection. W dniu 22 grudnia 2003 r. Wnioskodawca przekaza ł Delegaturze UOKiK w Warszawie postanowienie S ą du Rejonowego dla Krakowa – Ś ródmie ś cia Wydzia ł u VIII Gospodarczego z dnia 21 lipca 2003 r. o og ł oszeniu upad ł o ś ci Agrospec Sp. z o. o. w Krakowie. Postanowieniami z dnia 28 maja 2003 r., 7 pa ź dziernika 2003 r. oraz 19 marca 2004 r. Prezes Urz ę du ograniczy ł Wnioskodawcy prawo wgl ą du do materia ł u dowodowego w cz ęś ci dotycz ą cej m.in.: warto ś ci sprzeda ż y poszczególnych produktów Spó ł ki w latach 2000, 2001 i 2002, danych Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Ro ś lin okre ś laj ą cych warto ść rynku ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce w latach 2000 i 2001 z podzia ł em na poszczególne rodzaje ś rodków, wyniki bada ń rynkowych firmy Kleffmann Sp. z o.o. odno ś nie wielko ś ci udzia ł ów Spó ł ki na rynkach ś rodków ochrony ro ś lin obj ę tych post ę powaniem antymonopolowym, listy wszystkich znanych Spó ł ce konkurentów na rynku ś rodków ochrony ro ś lin z podzia ł em na poszczególne produkty, listy dystrybutorów Spó ł ki, listy wszystkich by ł ych dystrybutorów Spó ł ki, cennika Spó ł ki dla dystrybutorów za lata 2000, 2001 i 2002, tabeli przedstawiaj ą cej wysoko ść limitów kredytowych przyznanych wszystkim dystrybutorom Spó ł ki w latach 2000 – 2003, listy preparatów maj ą cych w sk ł adzie atrazyn ę , rocznej warto ś ci obrotu cz ł onków Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Ro ś lin w poszczególnych segmentach upraw za lata 2001 oraz 2002; informacji dotycz ą cych metodologii zastosowanej przy badaniu rynku ś rodków ochrony ro ś lin przeprowadzonych przez Kleffmann & Partner Sp. z o.o. w ramach projektu amis® crop protection, tj.: procedury, metody, techniki oraz próby badawczej; zbiorczych danych dotycz ą cych polskiego rynku: (a) herbicydów w kukurydzy w roku 2002, (b) fungicydów w ziemniakach w roku 2002, (c) fungicydów w jab ł oniach w roku 2002, (d) 5 herbicydów w zbo ż ach w roku 2002 oraz (e) fungicydów w zbo ż ach w roku 2002, zebranych przez Kleffmann & Partner Sp. z o.o. w ramach projektu amis® crop protection, umów zawartych pomi ę dzy Syngenta a Kleffmann dotycz ą cych projektu amis. Postanowieniem z dnia 19 marca 2004 r. Prezes Urz ę du ograniczy ł z urz ę du Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. w Warszawie prawo wgl ą du do materia ł u dowodowego w cz ęś ci dotycz ą cej zbiorczych danych dotycz ą cych polskiego rynku: (a) herbicydów w kukurydzy w roku 2002, (b) fungicydów w jab ł oniach w roku 2002, zebranych przez Kleffmann & Partner Sp. z o.o. w ramach projektu amis® crop protection. W dniach 28 czerwca 2003 r., 4 listopada 2003 r. oraz 16 kwietnia 2004 r. Prezes Urz ę du stosownie do art. 62 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przekaza ł Wnioskodawcy materia ł y zgromadzone w aktach sprawy w cz ęś ci nieobj ę tej postanowieniami o ograniczeniu prawa wgl ą du. Prezes Urz ę du uznaj ą c, i ż wszystkie niezb ę dne dla rozstrzygni ę cia aspekty sprawy zosta ł y wyja ś nione, pismem z dnia 16 kwietnia 2004 r. poinformowa ł strony o zako ń czeniu post ę powania dowodowego i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę przez strony z aktami post ę powania. W pi ś mie ko ń cowym z dnia 28 kwietnia 2004 r. Syngenta podtrzyma ł a dowody i wyja ś nienia przedstawione w toku przedmiotowego post ę powania. Spó ł ka wskaza ł a, i ż brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do przypisywania przez Agrospec Sp. z o.o. jego trudno ś ci gospodarczych dzia ł aniom Syngenta, a tym bardziej nadu ż ywaniu przez Syngenta pozycji dominuj ą cej. Udzia ł produktów dostarczonych Wnioskodawcy przez Syngenta utrzymywa ł si ę na poziomie 10% ca ł ej warto ś ci zakupów Agrospec Sp. z o.o., a tym samym nie mog ł y one wp ł ywa ć na sytuacje rynkow ą Wnioskodawcy i w ż adnym wypadku skala za ś tych zakupów nie uzale ż nia ł a go od Syngenta jako dostawcy. W podobne produkty Agrospec Sp. z o.o. mog ł a zaopatrzy ć si ę równie ż u innych dostawców konkuruj ą cych z Syngenta za rynku polskim, bowiem umowa łą cz ą ca Syngenta z Agrospec Sp. z o.o. nie by ł a umow ą o dystrybucj ę wy łą czn ą . Zdaniem Syngenta, trudno ś ci rynkowe Wnioskodawcy nie mo ż na przypisa ć dzia ł aniom Spó ł ki wynikaj ą cym z jej si ł y rynkowej Spó ł ki, lecz niesolidno ś ci ą kontraktow ą Wnioskodawcy, w tym jego uporczywymi i narastaj ą cymi zaleg ł o ś ciami p ł atniczymi. W odniesieniu do kwestii istnienia pozycji dominuj ą cej Syngenta Spó ł ka podnios ł a, i ż jej udzia ł y w wyznaczonym rynku w ł a ś ciwym utrzymywa ł y si ę na poziomie du ż o ni ż szym od progu procentowego uzasadniaj ą cego na gruncie prawa polskiego i wspólnotowego przyj ę cie domniemania posiadania pozycji dominuj ą cej. Syngenta jednocze ś nie zakwestionowa ł a wielko ść rynku fungicydów ziemniaczanych przedstawiony przez firm ę Kleffmann (jednostka – mln PLN) wskazuj ą c, i ż ró ż ni si ę on znacznie od danych przedstawionych przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Ro ś lin. Zdaniem Spó ł ki, Kleffmann sporz ą dzaj ą c ankiet ę odniós ł j ą do powierzchni upraw ziemniaka przed spisem rolnym, zawy ż onej w stosunku do faktycznie istniej ą cej. W konsekwencji zdaniem Syngenty, jej obliczenia dotycz ą ce udzia ł u Spó ł ki w rynku fungicydów ziemniaczanych (wed ł ug których udzia ł y w tym rynku kszta ł tuj ą si ę na poziomie w znacznym stopniu ni ż szym od wskazanych przez Kleffmann) s ą bardziej miarodajne. Jako ko ń cowe stanowisko w sprawie, syndyk masy upad ł o ś ci Agrospec Sp. z o.o. w pi ś mie z dnia 4 maja 2004 r. wyrazi ł nadziej ę , i ż Urz ą d uzna dzia ł ania uczestnika post ę powania wobec wnioskodawcy za niezgodne z wszelkimi zasadami uczciwej konkurencji a tak ż e zasadami uczciwo ś ci handlowej, co b ę dzie mia ł o wp ł yw na zmian ę podej ś cia wielkich mi ę dzynarodowych koncernów produkuj ą cych rolnicze ś rodki chemiczne i w konsekwencji wp ł ynie bezpo ś rednio na ceny produktów s ł u żą cych do ochrony ro ś lin. 6 Syndyk wniós ł tak ż e o przyznanie kosztów post ę powania, w tym kwoty 500 z ł tytu ł em zwrotu op ł aty od wniosku oraz zwrotu wynagrodzenia adwokackiego wed ł ug norm przepisanych. Okoliczno ść , i ż cz ęść materia ł u dowodowego zosta ł a utajniona b ą d ź dla Wnioskodawcy b ą d ź dla obu stron razem, ma wp ł yw na struktur ę niniejszej decyzji. Niniejsza decyzja sk ł ada si ę zatem z dwóch komplementarnych cz ęś ci: A. Cz ęść w ł a ś ciwa decyzji – jawna dla obu stron post ę powania, której redakcyjnie podporz ą dkowany jest za łą cznik do decyzji. B. Za łą cznik nr 1 – niejawny dla obu stron post ę powania, zawieraj ą cy informacje na temat udzia ł ów Syngenta Crop Protection Sp. z o.o., ustalone na podstawie danych przekazanych przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Ro ś lin, Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. oraz Kleffmann & Partner Sp. z o.o., utajnionych postanowieniami Prezesa Urz ę du z dnia 28 maja 2003 r., 7 pa ź dziernika 2003 r. oraz 19 marca 2004 r. o ograniczeniu Wnioskodawcy i Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. prawa wgl ą du do materia ł u dowodowego. C. Za łą cznik nr 2 – jawny jedynie dla Syngenta Crop Protection Sp. z o.o., stanowi ą cy cz ęść za łą cznika nr 1, zawieraj ą cy informacje nieobj ę te postanowieniem Prezesa Urz ę du z dnia 19 marca 2004 r. o ograniczeniu Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. prawa wgl ą du do materia ł u dowodowego. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie to przedsi ę biorca powsta ł y w wyniku po łą czenia Zeneca Polska Sp. z o.o. (zwana dalej: Zeneca) i Novartis Poland Sp. z o.o. (zwana dalej: Novartis) 1 . Syngenta jest spó ł k ą zale ż n ą spó ł ki akcyjnej prawa szwajcarskiego Syngenta AG (przedsi ę biorstwo powsta ł o w efekcie po łą czenia Novartis AG z siedzib ą w Szwajcarii i Astra Zeneca Plc z siedzib ą w Wielkiej Brytanii) b ę d ą cej wiod ą cym producentem w bran ż y agrochemicznej. G ł ównym przedmiotem dzia ł ania Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. jest produkcja, import, eksport oraz dystrybucja w zakresie chemii oraz nasiennictwa i p ł odów rolnych (KRS o nr 0000017224). Wnioskodawca – Agrospec Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie (obecnie w upad ł o ś ci) to przedsi ę biorca, którego przedmiotem dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi obrót ś rodkami chemicznymi, nawozami do produkcji ogrodniczej i rolnej (RH o nr 2799). Wspó ł prac ę z Zeneca Polska Sp. z o.o. oraz Novartis Poland Sp. z o.o. spó ł ka Agrospec rozpocz ęł a w 1993 r. W jej ramach pe ł ni ł a rol ę autoryzowanego dystrybutora produktów obu firm, g ł ównie na rynku po ł udniowej Polski. Z uwagi na trudno ś ci finansowe, Agrospec Sp. z o.o. od 2001 r. nie mia ł a mo ż liwo ś ci zakupu produktów Syngenta na warunkach oferowanych innym dystrybutorom. Zdaniem Wnioskodawcy, trudno ś ci finansowe Agrospec wynika ł y w szczególno ś ci ze stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę przez Zeneca, Novartis a nast ę pnie Syngenta, które znalaz ł y swoje odzwierciedlenie w zapisach umów dystrybucyjnych. Jak wynika z punktu III ust. 4 porozumienia o wspó ł pracy, zawartego w dniu 25 stycznia 2000 r. pomi ę dzy Zeneca Polska Sp. z o.o. a Wnioskodawc ą : ,,Dystrybutora obowi ą zuje bezwzgl ę dny zakaz sprzeda ż y dostarczanych mu produktów poza granice Polski, 1 Decyzja Komisji Europejskiej z 26 lipca 2000 r., nr IV/M.1806 – Astra Zeneca/Novartis 7 jak równie ż import tych produktów bez zgody Zeneca.” Analogiczny przepis zawiera ł § 2 ust. 6 umowy dystrybucyjnej z Novartis: ,,Dystrybutor zobowi ą zuje si ę nie dokonywa ć sprzeda ż y Produktów odbiorcom zagranicznym bez uprzedniej zgody Novartis” oraz § 3 pkt 7 projektu umowy dystrybucyjnej stosowanej przez Syngenta w kontaktach handlowych z dystrybutorami – „Kupuj ą cego obowi ą zuje zakaz sprzeda ż y produktów Sprzedaj ą cego poza granice Polski, jak równie ż zakaz importu produktów Sprzedaj ą cego do Polski bez zgody Sprzedaj ą cego”. Zapisy dotycz ą ce zobowi ą zania dystrybutorów do stosowania minimalnych cen zawiera umowa dystrybucyjna z Novartis z dnia 1 stycznia 2000 r. – „Novartis ustala minimalne ceny zbytu na produkty i przekazuje dystrybutorowi Cennik Rekomendowany. Dystrybutor stosuje ceny rekomendowane przez Novartis lub wy ż sze.” Tak ż e projekt umowy o wspó ł pracy z Novartis z dnia 22 stycznia 2001 r. w § 3a pkt 5 przewidywa ł rabat za polityk ę cenow ą , który nosi ł znamiona ustalania minimalnych cen zbytu, poniewa ż rabat ten jest przyznawany dystrybutorowi za prowadzenie sprzeda ż y produktów w cenach nie ni ż szych ni ż ceny gotówkowe Novartis lub nie ni ż szych ni ż najni ż sze ceny zakupu obowi ą zuj ą ce w og ł aszanych przez Novartis akcjach promocyjnych. Umowa dystrybucyjna z Novartis w § 3a pkt 3a z dnia 1 stycznia 2000 r. oraz § 3b pkt 3 projektu umowy o wspó ł pracy z Novartis zawiera ł a postanowienia odnosz ą ce si ę do przyznawania limitów kredytowych, które zdaniem Wnioskodawcy przyznawane by ł y w zale ż no ś ci od swobodnego uznania spó ł ki. Zdaniem Syngenta, zako ń czenie wspó ł pracy z Agrospec Sp. z o.o. i nie podpisanie umowy dystrybucyjnej w roku 2001 r. nast ą pi ł o wskutek nie wywi ą zywania si ę Wnioskodawcy z zobowi ą za ń wynikaj ą cych z umowy dystrybucyjnej i wyst ą pienie przeterminowanych zaleg ł o ś ci w wysoko ś ci 299 721 z ł . W zwi ą zku z nieuregulowaniem d ł ugu ( łą cznie z udzielonym przez Syngenta por ę czeniem w kwocie 1 200 000 z ł wynosz ą cym 1 499 721 z ł ), w 2003 r. Syngenta wnios ł a powództwo przeciwko d ł u ż nikowi, a nast ę pnie prowadzi ł a przeciwko niemu post ę powanie egzekucyjne. Zdaniem Syngenta, wniosek Agrospec by ł odpowiedzi ą na wszcz ę cie i prowadzenie przez Syngenta post ę powania egzekucyjnego z tytu ł u niesp ł acenia przez Wnioskodawc ę kredytu, którego por ę czycielem by ł a Syngenta. Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. okre ś la si ę jako ś wiatowy lider w dziedzinie produkcji pestycydów – zwi ą zków chemicznych lub mieszaniny zwi ą zków stosowanych do zwalczania organizmów szkodliwych i niepo żą danej ro ś linno ś ci ( ź ród ł o: www.syngenta.pl). Ze wzgl ę du na przeznaczenie pestycydy dzieli si ę na zootycydy, do których nale żą m.in. insektycydy ( ś rodki owadobójcze), rodentycydy (zwalczanie gryzoni), fungicydy – przeznaczone do ochrony upraw przed chorobami pochodzenia grzybowego oraz herbicydy – ś rodki ochrony ro ś lin s ł u żą ce do zwalczania niepo żą danej ro ś linno ś ci. Stosowanie i obrót ś rodkami ochrony ro ś lin w Polsce reguluje ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie ro ś lin (Dz. U. z 2004 r. Nr 11, poz. 94) 2 . Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy, dopuszczenie ś rodka ochrony ro ś lin do obrotu wymaga zezwolenia ministra w ł a ś ciwego do spraw rolnictwa. Zezwolenie co do zasady wydawane jest na okres nie d ł u ż szy ni ż 10 lat, za ś w szczególnych przypadkach na 3 lata. Zezwolenie na dopuszczenie ś rodka ochrony ro ś lin do obrotu wydaje si ę , je ż eli ś rodek spe ł nia szczegó ł owo okre ś lone w ustawie warunki, m.in. zawiera substancj ę aktywn ą dopuszczon ą do stosowania w ś rodkach ochrony ro ś lin przez Komisj ę Europejsk ą i spe ł niaj ą c ą warunki zwi ą zane z jej u ż yciem w ś rodku ochrony ro ś lin, okre ś lone przez t ę Komisj ę , jest stosowany zgodnie z przeznaczeniem: a) nie 2 Ustawa wesz ł a w ż ycie z dniem przyst ą pienia Polski do Unii Europejskiej, uchylaj ą c ustaw ę z dnia 12 lipca 1995 r. o ochronie ro ś lin uprawnych (Dz. U. Nr 66, poz. 751 z pó ź n. zm.) 8 wykazuje zagro ż enia dla zdrowia cz ł owieka, zwierz ą t lub ś rodowiska, a w szczególno ś ci wód powierzchniowych, podskórnych i wody przeznaczonej do picia, przy uwzgl ę dnieniu jego zachowania i rozk ł adu w ś rodowisku, niepo żą danego, b) nie wykazuje niepo żą danego dzia ł ania na organizmy, które nie s ą zwalczane; zosta ł y okre ś lone w ł a ś ciwo ś ci fizyczne i chemiczne ś rodka ochrony ro ś lin i s ą one odpowiednie do zakresu stosowania, przechowywania i transportu tego ś rodka; zosta ł y okre ś lone oznakowania i opakowania ś rodka ochrony ro ś lin, zgodnie z przepisami o substancjach i preparatach chemicznych; warunkiem jest tak ż e wydanie pozytywnej opinii Komisji do Spraw Ś rodków Ochrony Ro ś lin. Jak wynika z postanowie ń ustawy o ochronie ro ś lin (oraz dotychczas obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie ro ś lin uprawnych), ka ż dy ś rodek ochrony ro ś lin, który ma by ć dopuszczony do obrotu na terenie Polski musi przej ść szczegó ł owy proces rejestracji. Producent preparatu ma obowi ą zek dostarczy ć instytucji rejestruj ą cej dokumentacj ę zawieraj ą c ą m.in. wyniki bada ń skuteczno ś ci dzia ł ania ś rodka, próbki wzorcowe ś rodka, szczegó ł ow ą charakterystyk ę dotycz ą c ą w ł a ś ciwo ś ci fizycznych i chemicznych preparatu, metod ę analizy chemicznej ś rodka i oznaczenia jego pozosta ł o ś ci ś ladowych. Rejestracja musi by ć zatem poprzedzona skomplikowanymi badaniami danego ś rodka, któremu mog ą sprosta ć tylko finansowo silni przedsi ę biorcy. Na rynku ś rodków agrochemicznych widoczne jest zatem d ąż enie do konsolidacji zwi ą zane z konieczno ś ci ą sprostania niezb ę dnym wymaganiom inwestycyjnym i ograniczeniem wydatków na badania nad nowymi preparatami: w 2000 r. z po łą czenia Zeneca i Novartis powsta ł a Syngenta; za ś w ko ń cu 1999 r. z po łą czenia Rhone Pulenc Agro i AgrEvo – Aventis Crop Science, tworz ą ca obecnie (po po łą czeniu w 2002 r. z sektorem rolnym firmy Bayer) Bayer CropScience. Szacuje si ę , i ż na polskim rynku funkcjonuje ok. 200 przedsi ę biorców zajmuj ą cych si ę handlem ś rodkami ochrony ro ś lin ( dane zawarte w opracowaniu ,,Rynek ś rodków ochrony ro ś lin”, znajduj ą cego si ę w posiadaniu Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dost ę pnego równie ż na stronach www.boss.com.pl). Zgodnie z za łą cznikiem do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wykazu ś rodków ochrony ro ś lin dopuszczonych do obrotu i stosowania (M.P. Nr 38, poz. 562) 3 na rynku polskim obecnie zarejestrowanych jest 1141 ś rodków ochrony ro ś lin. Liczba ś rodków ochrony ro ś lin zarejestrowanych w Polsce systematycznie ro ś nie. W 1989 r. istnia ł o 410 zarejestrowanych ś rodków, w 1994 r. – 523, za ś w 2001 – ju ż 1037. Syngenta oraz g ł ówni konkurenci Spó ł ki na terenie Polski w poszczególnych segmentach upraw oferuj ą ró ż norodne preparaty s ł u żą ce do ochrony upraw przed chorobami pochodzenia grzybowego (fungicydy) oraz do zwalczania niepo żą danej ro ś linno ś ci (herbicydy), co obrazuje poni ż sze zestawienie: • herbicydy w kukurydzy : Syngenta oferuje 5 g ł ównych produktów (Milagro 040 SC, Gesaprim 90 WG; Primextra Gold 720 SC; Banvel 480 SL, Mikado 300 SC), Aventis – 3 produkty (Merlin Super 537 SC, Linusol Stef. 450 SC, Afalon Dyspens 450 SC), Du Pont – 2 (Titus 25 WG, Refine 75 WG), Dow Agro – 2 (Atrasan 500 SC, Trophy 768 EC); Bayer – 1 (Aspect 500 SC); • fungicydy w ziemniakach : Syngenta oferuje 4 g ł ówne produkty (Altima 500 SC; Bravo 500 SC; Bravo Plus 500 Sc; Ridomil Gold 68 WP, Aventis – 3 (Tattoo C 750 SC, Brestanid 502 SC, Pyton 60 WG, Dow Agro – 3 (Dithane M-45 80 WP, Unikat 75 WG, Dithane 75 WG), Organika – Sarzyna – 3 (Sandofan Manco 64 3 Zgodnie z art. 47 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie ro ś lin, minister w ł a ś ciwy do spraw rolnictwa b ę dzie prowadzi ł rejestr ś rodków ochrony ro ś lin dopuszczonych do obrotu. 9 WP, Curzate Cu 49,5 WP, Miedzian 50 WP), Bayer – 2 (Melody med 96 WP, Antracol 70 WP), Du Pont – 2 (Curzate M 72,5 WP, Tanos 50 WG); • fungicydy w jab ł oniach : Syngenta oferuje 4 g ł ówne produkty (Chorus 75 WG; Nimrod 25 EC; Score 250 EC; Zato 50 WG), Bayer – 3 (Euparen Multi 50 WG, Filicur Multi 50 WG, Bayleton 5 WP), Makhtesim Agan – 3 produkty (Merpan 80 WG, Merpan 80 WP, Shavit F 71,5 WP); Aventis – 2 (Mythos 300 SC, Syllit 65 WP); • herbicydy w zbo ż ach : Syngenta oferuje 3 g ł ówne produkty: Lintur 70 WG, Dicuran Forte 80 WP, Avans Premium 360 SL; Aventis – 5 (Huzar 05 WG, Patrol 500 SC, Sekator 6,25 WG, Grodyl 75 WG, Cougar 600 SC, ), Organika – Sarzyna – 3 (Chwastox Extra 300 SL, Chwastox D 179 SL, Chwastox Tri540 SL), Du Pont – Granstar 75 WG, Glean 75 DF, Chisel 75 WG); • fungicydy w zbo ż ach : Syngenta oferuje 5 g ł ównych produktów: Amistar 250 SC, Artea 330 EC, Tilt Plus 400 EC, Tilt CB 187,5 SC, Radius 45 WG), Basf – 6 (Tango 500 SC, Juwel TT 483 SE, Corbel, Duett 250 SC, Bavistin 500 WG, Caramba 60 SL), Du Pont – 2 (Alert 375 SC, Charisma 207 EC). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Ustalenie przez organ antymonopolowy, i ż przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą na zakre ś lonym rynku w ł a ś ciwym w sprawie antymonopolowej jest warunkiem stwierdzenia stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę z art. 8 ust. 1 ustawy. Sprzeczne z prawem zachowanie zawsze ujawnia si ę na rynku, na którym okre ś lona praktyka b ę dzie mia ł a miejsce (rynek w ł a ś ciwy). Ustalenie rynku, na jakim praktyka ma miejsce, b ę dzie w ostatecznym rachunku determinowa ł o posiadan ą na nim pozycj ę , a tym samym stanowi ł o wyznacznik si ł y rynkowej przedsi ę biorstwa (por. m.in. wyrok S ą du Antymonopolowego – obecnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – z dnia 26 pa ź dziernika 1994 r., sygn. akt XVII Amr 24/94; wyrok z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 55/97). Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje rynek w ł a ś ciwy jako rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 8 ww. ustawy). Wnioskodawca jako rynki w ł a ś ciwe w sprawie wskaza ł rynki preparatów do zwalczania chwastów kukurydzy, zarazy ziemniaczanej, chorób jab ł oni, chwastów w zbo ż ach oraz chorób grzybowych zbó ż . Udzielaj ą c informacji na temat metodologii i kryteriów wyznaczenia rynku w ł a ś ciwego w sprawie, Agrospec w uzupe ł nieniu wniosku powo ł a ł si ę na stanowisko Komisji Europejskiej, która w wielu decyzjach bada ł a rynki ś rodków ochrony ro ś lin. Wnioskodawca w oparciu o wybrane orzeczenia Komisji uzna ł za zasadne wyró ż nienie nast ę puj ą cych rynków w ł a ś ciwych: rynku ś rodków grzybobójczych zwalczaj ą cych choroby grzybowe zbó ż , rynku ś rodków grzybobójczych zwalczaj ą cych choroby grzybowe ziemniaków (zaraza ziemniaczana), rynku ś rodków grzybobójczych zwalczaj ą cych choroby grzybowe jab ł oni (parch jab ł oni), rynku herbicydów zwalczaj ą cych chwasty kukurydzy oraz 10 rynku herbicydów zwalczaj ą cych chwasty zbó ż . Komisja stwierdzi ł a, i ż za odr ę bne produktowe rynki relewantne, nale ż y uzna ć ś rodki chwastobójcze, które s ł u żą ochronie poszczególnych gatunków ro ś lin (por. m. in. decyzje Komisji nr IV M.737 Ciba/Geigy/Sadoz (Novartis), punkt 109 i n.; IV/M.392 Hoechst/Schering, punkt 16 i n.; IV/M.392 American Cyanamid/Shell, punkt 11 i n.). Szczególna sytuacja dotyczy rynku preparatów do zwalczania chwastów w zbo ż ach, (Wnioskodawca okre ś li ł w tym przedmiocie rynek jako obejmuj ą cy wszystkie gatunki zbó ż ) bowiem mo ż liwe jest tu zastosowanie dalszego podzia ł u, b ą d ź przez pryzmat poszczególnych gatunków zbó ż , b ą d ź te ż poprzez zastosowanie kryterium zawarto ś ci Isoproturonu lub innej substancji aktywnej (np. decyzja Komisji nr IV/M.1378 Hoechst/Rhône-Poulenc, punkty 30 – 33). Je ż eli chodzi o okre ś lenie rynków dotycz ą cych ś rodków grzybobójczych to nale ż y nadmieni ć , i ż Komisja, podobnie jak w przypadku herbicydów, uzna ł a za w ł a ś ciwy podzia ł wedle gatunków ro ś lin chronionych przez poszczególne preparaty (np. IV/M.1378 Hoechst/Rhône-Poulenc, punkt 34; Comp/M.1806-Astra Zeneca/Novartis, punkt 20 i n.). Jak wskazano wy ż ej, na rynku polskim ś rodki s ł u żą ce do ochrony ro ś lin w poszczególnych segmentach upraw oferuj ą wszyscy obecni na nim producenci. Z punktu widzenia docelowego odbiorcy ś rodków ochrony ro ś lin (rolnika), gatunek ro ś liny, której ochron ę zapewnia dany ś rodek chwastobójczy lub grzybobójczy, stanowi najwa ż niejszy czynnik decyduj ą cy o substytutywno ś ci danego produktu. Z powy ż szych wzgl ę dów, zdaniem Prezesa Urz ę du, nie mo ż na podzieli ć pogl ą du Syngenta, i ż uzasadnione jest wyodr ę bnienie rynku ś rodków s ł u żą cych do zwalczania chorób grzybowych jab ł oni z rynku fungicydy – owoce, nie mo ż na mówi ć bowiem o substytutywno ś ci tego rodzaju ś rodków. Nie wskazane by ł oby tak ż e wyodr ę bnienie jako osobnego rynku w ł a ś ciwego rynku zarazy ziemniaczanej, choroba ta bowiem wyst ę puje zarówno w uprawie ziemniaka, jak i uprawie pomidorów. Dochodz ą c do powy ż szych wniosków, Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż rynkami w ł a ś ciwymi w przedmiotowej sprawie nale ż y uzna ć rynki ś rodków chwastobójczych i grzybobójczych, s ł u żą cych do ochrony poszczególnych gatunków ro ś lin, tj. ś rodków ochrony ro ś lin przeznaczonych do zwalczania: chwastów kukurydzy, chorób grzybowych ziemniaka, chorób grzybowych jab ł oni, chwastów w zbo ż ach, chorób grzybowych zbó ż . Za rynek geograficzny w niniejszej sprawie nale ż y uzna ć rynek krajowy, przede wszystkim ze wzgl ę du na istniej ą ce wymogi dotycz ą ce rejestracji ś rodków ochrony ro ś lin na szczeblu krajowym. W Polsce na mocy przepisów ustawy o ochronie ro ś lin dopuszczenie ś rodków ochrony ro ś lin do obrotu i stosowania wymaga zezwolenia ministra w ł a ś ciwego do spraw rolnictwa. Kolejnym istotnym argumentem przemawiaj ą cym za nakre ś leniem tego rodzaju granic geograficznych s ą znaczne ró ż nice cenowe produktów w zale ż no ś ci od pa ń stwa, w którym s ą sprzedawane. Nale ż y tak ż e zwróci ć uwag ę na odmienno ś ci w sposobie u ż ycia ś rodków ochrony ro ś lin, które s ą uzale ż nione od takich czynników, jak: klimat, typowe choroby na danym terenie, rekomendacje krajowych instytutów badawczych. W zwi ą zku z powy ż szym odbiorcy zakupuj ą produkty na poziomie krajowym. Z ustale ń Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika ponadto, i ż zu ż ycie ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce kszta ł tuje si ę na poziomie kilkukrotnie ni ż szym ni ż w krajach Europy Zachodniej. Wymienione odmienno ś ci uzasadniaj ą pogl ą d, i ż za w ł a ś ciwy w sprawie, bior ą c pod uwag ę kryterium geograficzne, nale ż a ł o uzna ć rynek krajowy. Jako pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 % (art. 4 pkt 9 ww. ustawy). 11 Jak podnosi si ę w orzecznictwie, dla oceny czy podmiot gospodarczy nie spotyka si ę z istotn ą konkurencj ą na danym rynku udzia ł w nim przekraczaj ą cy 40% nie jest wystarczaj ą cy. Wielko ść udzia ł u w rynku wynosz ą ca co najmniej 40 % stwarza w kwestii posiadania pozycji dominuj ą cej wy łą cznie domniemanie prawne, a decyduj ą cy jest przede wszystkim ca ł okszta ł t otoczenia, w jakim dany przedsi ę biorca funkcjonuje. O dominacji którego ś z uczestników rynku mo ż na mówi ć wtedy, gdy przedsi ę biorca posiada wystarczaj ą c ą si łę ekonomiczn ą , która pozwala mu dzia ł a ć w wysokim stopniu niezale ż nie od pozosta ł ych uczestników rynku. Koniecznym elementem przy ocenie pozycji rynkowej przedsi ę biorcy jest okoliczno ść , czy posiadaj ą c przewag ę nad innymi uczestnikami rynku, a tym samym mog ą c dzia ł a ć w istotnym stopniu niezale ż nie od nich, mo ż e on równocze ś nie wp ł ywa ć na stan konkurencji. Dla oceny kwestii, czy w konkretnym przypadku mo ż na mówi ć o przoduj ą cej pozycji rynkowej, nale ż y uwzgl ę dni ć udzia ł przedsi ę biorstwa i rynku, si łę finansow ą , dost ę p do rynków zaopatrzenia i zbytu, powi ą zania z innymi przedsi ę biorstwami, prawne lub faktyczne bariery dost ę pu do rynku innych przedsi ę biorstw, zdolno ść przedstawienia swej poda ż y lub swego popytu na inne towary lub us ł ugi gospodarcze oraz mo ż liwo ść drugiej strony rynku zmiany partnera (por. uzasadn. postan. S ą du Antymonopolowego – obecnie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 3 pa ź dziernika 1994 r., XVII Amr 5/93). Z zwi ą zku z powy ż szymi wskazaniami orzecznictwa, kryterium podlegaj ą cym analizie Prezesa Urz ę du by ł bezwzgl ę dny i wzgl ę dny udzia ł Syngenta na wyznaczonych rynkach oraz si ł a rynkowa Syngenta i jego konkurentów. Prezes Urz ę du w toku post ę powania zwróci ł si ę do Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Ro ś lin o przedstawienie warto ś ci rynku ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce oraz do Kleffmann & Partner Sp. z o. o. o przekazanie posiadanych informacji na temat rynku ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce uzyskanych w ramach projektu amis®crop protection. Informacje uzyskane od powy ż szych podmiotów pos ł u ż y ł y do ustalenia udzia ł ów Syngenta w rynkach ś rodków ochrony ro ś lin przeznaczonych do zwalczania: chwastów kukurydzy, chorób grzybowych ziemniaka, chorób grzybowych jab ł oni, chwastów w zbo ż ach, chorób grzybowych zbó ż (szczegó ł owe dane znajduj ą si ę w za łą czniku do niniejszej decyzji). Prezes Urz ę du nie uwzgl ę dni ł wniosku Agrospec o zwrócenie si ę przez Urz ą d do najwi ę kszych w Polsce producentów oraz dystrybutorów ś rodków ochrony ro ś lin o przekazanie danych dotycz ą cych wielko ś ci ich obrotów poszczególnymi preparatami do zwalczania chorób grzybicznych zbó ż , ziemniaków i jab ł oni oraz preparatami do zwalczania chwastów kukurydzy i chwastów zbó ż . Wnioskodawca wskaza ł bowiem jedynie kilku producentów i dystrybutorów ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce spo ś ród ok. 200 funkcjonuj ą cych na terenie Polski, podczas gdy uzyskane w toku post ę powania dane Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Ro ś lin zawiera ł y informacje uzyskane od znacznie szerszej grupy producentów i dystrybutorów. Prezes Urz ę du za wiarygodne uzna ł badania sporz ą dzone przez Kleffmann & Partner Sp. z o.o. w ramach badania amis® crop protection. Kleffmann & Partner Sp. z o.o. jest mi ę dzynarodow ą spó ł k ą ś wiadcz ą c ą us ł ugi w zakresie bada ń i analiz rynku. Celem projektu badawczego amis® crop protection jest zebranie wszystkich najwa ż niejszych informacji polskim rynku nasion i ś rodków agrochemicznych, przy czym analogiczne projekty s ą realizowane w wi ę kszo ś ci pa ń stw europejskich. Wszelkie wyniki bada ń diagnozuj ą ce rynek pestycydów, okre ś laj ą ce udzia ł y producentów i produktów w rynku pochodz ą z bezpo ś redniego pomiaru dokonywanego w oparciu o technik ę wywiadu kwestionariuszowego. Prezes Urz ę du uzna ł dane przekazane za miarodajne i obiektywne – nie s ą tworzone na zamówienie konkretnego podmiotu, lecz dany producent ś rodków ochrony ro ś lin ma jedynie mo ż liwo ść ich zakupienia. O obiektywizmie przeprowadzonych przez Kleffmann bada ń rynkowych mo ż e ś wiadczy ć fakt, i ż w innym tocz ą cym si ę przed 12 Prezesem Urz ę du post ę powaniu antymonopolowym (sygn. RWA-50/22/2002/SS) analogicznym opracowaniem Kleffmann & Partner Sp. z o.o. legitymowa ł si ę przedsi ę biorca, b ę d ą cy konkurentem Syngenta na rynku ś rodków ochrony ro ś lin. Kleffmann w trakcie badania amis®crop protection nie wykorzystuje danych dotycz ą cych poziomu sprzeda ż y pochodz ą cych od producentów b ą d ź dystrybutorów. Zakres problematyki badawczej amis jest szeroki i obejmuje zagadnienia kluczowe w badaniu wysoce skomplikowanego rynku, jakim jest rynek ś rodków ochrony ro ś lin, m.in.: • ś rodki ochrony ro ś lin zastosowane przez respondentów w obj ę tym badaniem sezonie wegetacyjnym; • terminy oprysków, fazy rozwojowe, • rzeczywist ą cz ę stotliwo ść zabiegów, • powierzchni ę oprysku danym ś rodkiem ochrony ro ś lin, • zastosowane dawki danego ś rodka, • ceny zakupów poszczególnych produktów. Zdaniem Prezesa Urz ę du, tego rodzaju zakres tematyczny eliminuje mo ż liwo ść zniekszta ł cenia oceny rynku, za ś wyniki bada ń obrazuj ą dany rynek w sposób pe ł ny i szczegó ł owy. O zakresie przeprowadzanych bada ń mo ż e ś wiadczy ć tak ż e wielko ść próby badawczej bior ą cej udzia ł w projekcie. Badanie od strony popytowej rynku pozwala unikn ąć negatywnych czynników mog ą cych wp ł ywa ć na prawid ł ow ą analiz ę rynku, takich jak: ró ż nica w rzeczywistej i zalecanej cz ę stotliwo ś ci zabiegów oraz zalecanych i rzeczywistych dawkach stosowanego ś rodka. Ta ostatnia okoliczno ść ma znaczenie tym wi ę ksze, i ż w Polsce zu ż ycie ś rodków ochrony ro ś lin na 1 ha wynosi ok. 0,62 kg, podczas gdy ś rednia dla krajów Unii Europejskiej (w kszta ł cie przed 1 maja 2004 r.) 4-6 kg/ha. Niemniej istotny jest fakt, i ż dany ś rodek mo ż e mie ć zastosowanie w ró ż nych segmentach upraw, np. Bravo 500 SC – ś rodek grzybobójczy w formie koncentratu do rozcie ń czania wod ą , mo ż e by ć stosowanych w uprawie zbó ż , ziemniaka, ro ś lin warzywnych i ozdobnych, przy czym zalecane dawki ró ż ni ą si ę w zale ż no ś ci od rodzaju upraw (zbo ż a i ziemniak – 2 l/ha, ro ś liny warzywne 1,8 - 4l/ha, ro ś liny ozdobne – st ęż enie 0,15-0,25%). Udzia ł y rynkowe poszczególnych producentów ś rodków ochrony ro ś lin Kleffmann opar ł na nast ę puj ą cych jednostkach statystycznych: • super developed area – powierzchnia oprysku danym produktem lub typem produktów uwzgl ę dniaj ą c ą stosowanie produktów w mieszaninach oraz wielokrotno ść oprysku; • obrót w mln PLN – warto ść rynkowa ś rodków ochrony ro ś lin obliczona w oparciu o ca ł kowity tona ż zastosowanych produktów oraz jednostkowe ceny ś rodków na poziomie dystrybutora. Syngenta w pi ś mie z dnia 27 kwietnia 2004 r. podnios ł a, i ż w odniesieniu do rynku fungicydów ziemniaczanych za dok ł adniejsze i bardziej miarodajne nale ż y uzna ć dane przekazane przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Ro ś lin, jako pochodz ą ce bezpo ś rednio od importerów ś rodków ochrony ro ś lin. Spó ł ka wskaza ł a, i ż dane pochodz ą ce od Kleffmann & Partner opiera ł y si ę na danych G ł ównego Urz ę du Statystycznego, które uleg ł y zmianie po spisie rolnym maj ą cym miejsce w 2002 r. (powierzchnia zasiewów ziemniaka zmniejszy ł a si ę z 1194,2 w 2001 r. do 803,4 tys. ha w 2002 r.). Jak wynika z ustale ń Prezesa Urz ę du, zmiana ta mog ł a wp ł ywa ć jedynie na przyj ę t ą przez Kleffmann wielko ść rynku ś rodków ochrony ro ś lin maj ą cych zastosowanie w uprawie ziemniaka i poszczególnych preparatów, nie ma natomiast wp ł ywu na proporcje udzia ł ów danych preparatów w wyznaczonym rynku (dane wtórne opublikowane przez GUS za dany rok zastosowane zosta ł y w stosunku do wszystkich pozosta ł ych preparatów podlegaj ą cych badaniu). Po uwzgl ę dnieniu zmian powierzchni zasiewów nie nast ą pi ł aby zmiana samej struktury udzia ł ów poszczególnych preparatów w rynku fungicydów ziemniaczanych. 13 Dane rynkowe przekazane przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Ro ś lin, skupiaj ą cego najwi ę kszych producentów ochrony ro ś lin w Polsce, stanowi ł y materia ł pomocniczy w ustalaniu udzia ł ów rynkowych Syngenta na zakre ś lonych rynkach w ł a ś ciwych, nie obejmuj ą bowiem ca ł o ś ci rynku ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce (wed ł ug szacunków Stowarzyszenia analiza ś rodków ochrony ro ś lin obejmuje ok. 80% tego rynku). Stowarzyszenie to jest od 1998 r. Cz ł onkiem Stowarzyszonym Europejskiego Stowarzyszenia Ochrony Ro ś lin (ECPA). Wed ł ug informacji przedstawionych przez PSOR, Stowarzyszenie corocznie dokonuje analizy danych uzyskanych od producentów ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce, dotycz ą cych ich rocznego obrotu w poszczególnych segmentach upraw. Dane te przekazywane s ą w sposób dobrowolny, na u ż ytek wewn ę trzny cz ł onków Stowarzyszenia. Do Stowarzyszenia nale ż y 11 producentów i dystrybutorów ś rodków ochrony ro ś lin: Arysta Agro Poland Sp. z o.o., BASF Polska Sp. z o.o., Bayer Sp. z o.o., Dow AgroSciences Polska Sp. z o.o., Du-Pont Poland Sp. z o.o., F& N Agro Sp. z o.o., Makhteshim Agan Poland, Monsanto Polska Sp. z o.o., Rokita Agro S.A., Sumi – Agro Poland Sp. z o.o., Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. Stowarzyszenie w pi ś mie z dnia 10 grudnia 2003 r. wskaza ł o, i ż w swoich analizach nie dokonuje podzia ł u rynku na choroby jab ł oni, który stanowi cz ęść rynku choroby – owoce. Poniewa ż zgodnie z informacjami przekazanymi przez Syngenta w toku przedmiotowego post ę powania, rynek ś rodków ochrony ro ś lin przeznaczonych do zwalczania chorób jab ł oni stanowi 80-90% rynku choroby – owoce, a Wnioskodawca tej okoliczno ś ci nie zaprzecza ł , Prezes Urz ę du przy ustalaniu wielko ś ci rynku ś rodków stosowanych w chorobach jab ł oni uwzgl ę dni ł powy ż sz ą okoliczno ść . Analiza rynków ś rodków ochrony ro ś lin nie wykaza ł a istnienia pozycji dominuj ą cej Syngenta na wyznaczonych rynkach w ł a ś ciwych wed ł ug obydwu kryteriów przyj ę tych przez Kleffmann & Partner Sp. z o.o. oraz kryterium warto ś ci sprzeda ż y (na podstawie danych PSOR). Na trzech z wyznaczonych rynków w ł a ś ciwych: rynku ś rodku ochrony ro ś lin przeznaczonych do zwalczania chwastów w zbo ż ach, chorób grzybowych zbó ż oraz chorób jab ł oni udzia ł Syngenta wed ł ug kryterium obrotu w mln PLN, powierzchni oprysku oraz warto ś ci sprzeda ż y daleki jest od 40%. Co prawda bior ą c pod uwag ę kryterium wielko ś ci obrotu obliczonego w badaniu amis® crop protection, Syngenta na jednym z pozosta ł ych rynków w ł a ś ciwych posiada udzia ł w niewielkim stopniu przekraczaj ą cy próg okre ś lony w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, stwarzaj ą cy domniemanie istnienia pozycji dominuj ą cej, jednak udzia ł rynkowy najwi ę kszego konkurenta na tym rynku równie ż jest stosunkowo wysoki i wynosi 26,5%. Z kolei wed ł ug kryterium warto ś ci sprzeda ż y obliczonego na podstawie danych rynkowych PSOR, na kolejnym z rynków w ł a ś ciwych udzia ł Syngenta przekracza 40%. Jak jednak wskazano wy ż ej, dane przekazane przez PSOR nie mo ż na uzna ć za w pe ł ni miarodajne, bowiem nie obejmuj ą ca ł o ś ci rynku ś rodków ochrony ro ś lin. Nale ż y ponadto podkre ś li ć , i ż na tym rynku badanie amis nie wykaza ł o posiadania przez Syngenta udzia ł u powy ż ej 40%. Zdaniem Prezesa Urz ę du podstaw ę do przypisania Syngenta pozycji dominuj ą cej na jednym z rynku w ł a ś ciwych móg ł by da ć odpowiednio wysoki udzia ł Syngenta wed ł ug kryteriów zarówno obrotu jak i powierzchni oprysku. Warto ść rynkowa rynku danego ś rodka ochrony ro ś lin mo ż e si ę bowiem ró ż ni ć w zale ż no ś ci od stosowanych przez producenta cen produktu. Tymczasem na ż adnym z wyznaczonych rynków w ł a ś ciwych udzia ł rynkowy Syngenta obliczony wed ł ug jednostki super developed area nie przekracza 40 %. Maj ą c na uwadze wyznaczniki pozycji dominuj ą cej wskazane w orzecznictwie polskim oraz wspólnotowym, Prezes Urz ę du przy ustalaniu potencjalnego wp ł ywu Syngenta 14 na stan konkurencji na zakre ś lonych rynkach w ł a ś ciwych uwzgl ę dni ł takie czynniki jak si ł a rynkowa Syngenta i konkurentów Spó ł ki oraz ich oferta produktowa. Jak wskazuje si ę w pi ś miennictwie, na gruncie wspólnotowym dominacja oznacza zwolnienie presji konkurencyjnej ze strony producentów lub sprzedawców takich samych lub podobnych dóbr oraz wy łą cznie regu ł popytu – poda ż y. Nie mo ż na stwierdzi ć dominacji, je ż eli odbiorca us ł ug mo ż e z ł atwo ś ci ą zaspokoi ć swój skonkretyzowany popyt za pomoc ą innego dobra, wzgl ę dnie u innego przedsi ę biorcy (…). Je ż eli konkurenci nie napotykaj ą trudno ś ci w dost ę pie do rynku, dysponuj ą odpowiednim potencja ł em ekonomicznym oraz nie musz ą si ę liczy ć si ę z najwi ę kszym uczestnikiem na tym rynku, to nawet jest wysoki udzia ł nie musi oznacza ć pozycji dominuj ą cej (A. Cie ś li ń ski, Wspólnotowe prawo gospodarcze, Warszawa 2003, s. 484, 485) Na polskim rynku obecne s ą wszystkie licz ą ce si ę w bran ż y ś wiatowe koncerny zajmuj ą ce si ę produkcj ą i sprzeda żą ś rodków ochrony ro ś lin. Do najwi ę kszych producentów ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce nale żą : Syngenta Crop Protection Sp. z o.o., BASF Polska Sp. z o.o. , Bayer CropScience A.G. (spó ł ka powsta ł a po wykupieniu w 2002 r. przez Bayer 100% akcji Aventis CropScience S.G. 4 ). Wed ł ug szacunkowych danych zawartych w opracowaniu ,,Rynek ś rodków ochrony ro ś lin”, do liderów rynku pestycydów w Polsce nale żą firmy Bayer, Basf, Syngenta z udzia ł ami oscyluj ą cymi wokó ł 16 – 20 %. Mniejszymi udzia ł ami w rynku ś rodków ochrony ro ś lin dysponuj ą : Monsanto, DuPont i DowAgroSciences, za ś za nimi plasuj ą si ę firmy dystrybuuj ą ce: NM Agro, Sumi-Agro, F&N Agro. Jak wskazuje Syngenta, nie jest ona podmiotem o najsilniejszej na rynku pestycydów pozycji rynkowej. Znacznie wi ę kszy obrót w 2003 r. odnotowa ł lider na rynku ś rodków ochrony ro ś lin – spó ł ka Bayer, po po łą czeniu z Aventis (dane przekazane w pi ś mie Syngenta z dnia 28 kwietnia 2004 r.). Spó ł ka przyznaje, i ż posiada siln ą pozycj ę rynkow ą (wed ł ug szacunków w ł asnych 15 – 17%), jednak dzia ł a na wyj ą tkowo konkurencyjnym rynku, na którym klienci mog ą dobiera ć preparaty w ka ż dym z segmentów rynku bez udzia ł u Spó ł ki. Jak wskazano wy ż ej, na rynku polskim obecnie zarejestrowanych jest 1141 ś rodków ochrony ro ś lin, oferowanych przez ró ż ne podmioty (ok. 200). Przedstawione w cz ęś ci ustalaj ą cej zestawienie dotycz ą cej oferty produktowej Syngenta i jej konkurentów na rynku polskim ś wiadczy o du ż ym rozproszeniu rynku ś rodków ochrony ro ś lin w Polsce, na którym jednak ż e s ą obecne i konkuruj ą wielkie ś wiatowe przedsi ę biorstwa o du ż ym potencjale produkcyjnym. Nale ż y podkre ś li ć , i ż konkurenci Spó ł ki oferuj ą produkty we wszystkich segmentach upraw podlegaj ą cych analizie Prezesa Urz ę du w niniejszym post ę powaniu, (w szczególno ś ci Bayer, Du Pont, Basf, Dow Agro, Organika-Sarzyna). Nale ż y zatem podzieli ć pogl ą d Syngenta, i ż potencjalny kontrahent Syngenta w podobne produkty mo ż e zaopatrzy ć si ę równie ż u innych dostawców konkuruj ą cych z Syngenta za rynku polskim. Konkluduj ą c, na postawie zgromadzonego materia ł u dowodowego nie mo ż na stwierdzi ć , i ż Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. sta ł a si ę dla odbiorców us ł ug, w tym dla Wnioskodawcy tzw. nieuniknionym partnerem handlowym, a tym samym mo ż e wp ł ywa ć skutecznie na stan konkurencji na zakre ś lonych rynkach w ł a ś ciwych. Nale ż y dodatkowo wskaza ć , i ż w ś wietle uregulowa ń ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w szczególno ś ci art. 81, który w sprawach dowodów odsy ł a do uregulowa ń zawartych w art. 227-315 Kodeksu post ę powania cywilnego oraz art. 67 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym bezczynno ść wnioskodawcy mo ż e skutkowa ć umorzeniem post ę powania 4 Decyzja Komisji Europejskiej nr 2547 – Bayer/Aventis CropScience, SG (2000) D/104916, C (2002) 1462. 15 antymonopolowego, post ę powanie dowodowe w post ę powaniu antymonopolowym opiera si ę w du ż ej mierze na zasadzie kontradyktoryjno ś ci. Ci ęż ar dowodu spoczywa na stronach post ę powania w stopniu wi ę kszym ni ż w post ę powaniu prowadzonym wed ł ug przepisów Kodeksu post ę powania administracyjnego (E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 279). Nale ż y zatem podkre ś li ć , i ż w toku przedmiotowego post ę powania Wnioskodawca nie ustosunkowa ł si ę w ż aden sposób do informacji o braku pozycji dominuj ą cej Syngenta, do wskazanej w pismach Syngenta metodologii jej wyznaczania, ani te ż do wyja ś nie ń z ł o ż onych przez Syngenta dotycz ą cych zasad przyznawania rabatów, kredytu kupieckiego i stosowanej przez Spó ł k ę polityki cenowej. Z kolei w pi ś mie ko ń cowym z dnia 4 maja 2004 r. syndyk masy upad ł o ś ci Agrospec Sp. z o.o. odwo ł uje si ę do zasad uczciwej konkurencji, nie za ś do regu ł maj ą cych zastosowanie w post ę powaniu antymonopolowym, pomijaj ą c fakt, i ż prawo antymonopolowe zajmuje si ę zachowaniami ograniczaj ą cymi konkurencj ę , a wi ę c godz ą cymi w swobod ę konkurowania, za ś uczciwo ść konkurowania jest przedmiotem ochrony prawa nieuczciwej konkurencji. W ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, sankcje z tytu ł u naruszenia art. 8 ustawy mog ą zosta ć wyci ą gni ę te jedynie w stosunku do przedsi ę biorcy posiadaj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą . Przedsi ę biorca nie posiadaj ą cy takiej si ł y rynkowej nie podlega jej rygorom, chocia ż by jego zachowanie wyczerpywa ł o hipotez ę art. 8 ust. 1 i 2 ustawy. Z powy ż szych wzgl ę dów, w przedmiotowej sprawie nie zosta ł a spe ł niona przes ł ana konieczna do stwierdzenia stosowania przez Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Stosownie do art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach post ę powania, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ww. ustawy w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym tak ż e koszty opinii bieg ł ych i instytucji naukowych. Stosownie do art. 76 ww. ustawy roszczenie o zwrot kosztów wygasa, je ż eli strona, w terminie w terminie wskazanym przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie z ł o ż y spisu kosztów albo wniosku o przyznanie kosztów wed ł ug norm odr ę bnych. Pismem z dnia 16 kwietnia 2004 r., otrzymanym przez pe ł nomocnika Syngenta Crop Prtoection Sp. z o.o. w dniu 20 kwietnia 2004 r., za ś przez syndyka masy upad ł o ś ci Agrospec w dniu 26 kwietnia 2004 r., Prezes Urz ę du wyznaczy ł stronom 14-dniowy termin na z ł o ż enie spisu kosztów albo wniosku o przyznanie ich wed ł ug norm odr ę bnych. Termin ten dla strony wygrywaj ą cej spraw ę – Syngenta up ł yn ął w dniu 4 maja 2004 r. Poniewa ż do tego dnia nie wp ł yn ął wniosek o zwrot kosztów, roszczenie Syngenta o zwrot kosztów post ę powania wygas ł o, na podstawie art. 76 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W dniu 4 maja 2004 r. syndyk masy upad ł o ś ci Agrospec sp. z o.o. z ł o ż y ł wniosek o przyznanie Agrospec zwrotu kosztów post ę powania, w tym kwoty 500 z ł tytu ł em zwrotu op ł aty od wniosku o wszcz ę cie post ę powania oraz wynagrodzenia adwokackiego wed ł ug norm przepisanych. Syndyk wniós ł o przyznanie zwrotu kosztów reprezentacji w maksymalnej wysoko ś ci okre ś lonej w § 2 ust. 2 Rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002 r. w sprawie op ł at za czynno ś ci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pa ń stwa kosztów nieop ł aconej pomocy prawnej udzielonej z urz ę du, z uwagi na zawi ł o ść sprawy oraz d ł ugi okres reprezentacji. Post ę powanie antymonopolowe zako ń czono wydaniem niniejszej decyzji administracyjnej nie stwierdzaj ą cej stosowania przez Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. 16 praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w art. art. 8 ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 2 pkt , art. 8 ust. 2 pkt 3 oraz art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy. Maj ą c na wzgl ę dzie wynik przeprowadzonego post ę powania, które nie potwierdzi ł o zarzutów podnoszonych przez Agrospec, wniosek Agrospec Sp. z o.o. z upad ł o ś ci nie móg ł zosta ć uwzgl ę dniony, co skutkowa ł o odmow ą zwrotu kosztów post ę powania. Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury UOKiK w Warszawie. Otrzymuj ą : Prof. dr hab. Eugeniusz Piontek Pe ł nomocnik Syngenta Crop Protection Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie Kancelaria Prawnicza Piontek, Rymar, Ś l ą zak, Wi ś niewski i Wspólnicy Spó ł ka komandytowa ul. Ś wi ę tojerska 5/7 00-236 Warszawa Adw. Mariusz Nizio ł ek Syndyk masy upad ł o ś ci reprezentuj ą cy Agrospec Sp. z o.o. w upad ł o ś ci z siedzib ą w Krakowie ul. Ś w. Krzy ż a 17 31-023 Kraków 17