RWA-14/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA- 54/8/514/03/SS Warszawa, dn. czerwca 2004 r. DECYZJA nr RWA – 14/2004 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek Krzysztofa Prokopczyka, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Handlowa ,,KODII” w Warszawie, w sprawie uznania za ograniczaj ą c ą konkurencj ę praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Warszawski Rolno – Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. w Broniszach gm. O ż arów Mazowiecki pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest obrót kwiatami i innymi produktami zwi ą zanymi z bran żą kwiaciarsk ą , obejmuj ą cym obszar aglomeracji warszawskiej, poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy najmu powierzchni handlowej znajduj ą cej si ę na terenie rynku od wykupienia pakietu akcji spó ł ki, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy i nakazania jej zaniechania. UZASADNIENIE W dniu 13 czerwca 2003 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury w Warszawie wp ł yn ął wniosek Pana Krzysztofa Prokopczyka, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą KODII (wpis do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez pod numerem 5692), o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w sprawie stosowania przez spó ł k ę Warszawski Rolno – Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. w Broniszach gm. O ż arów Mazowiecki (zwany tak ż e WR-SRH) praktyki monopolistycznej polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest obrót kwiatami i innymi produktami zwi ą zanymi z bran żą kwiaciarsk ą , obejmuj ą cym obszar aglomeracji warszawskiej, poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy najmu powierzchni handlowej znajduj ą cej si ę na terenie rynku od wykupienia pakietu akcji WR – SRH S.A. w Broniszach. Zdaniem Wnioskodawcy, dzia ł anie takie stanowi naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wnioskodawca wniós ł o wydanie decyzji stwierdzaj ą cej stosowanie przez WR – SRH S.A. w Broniszach wymienionej praktyki oraz nakazuj ą cej zaniechania jej stosowania. Wnioskodawca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie sprzeda ż y kwiatów i innych produktów z bran ż y kwiaciarskiej na terenie targowiska przy ul. Bakalarskiej. We wniosku podnosi, i ż prowadzenie równoleg ł ej dzia ł alno ś ci na terenie rynku w Broniszach jest niemo ż liwe bez poniesienia nak ł adów finansowych w wielkiej skali. Wed ł ug Wnioskodawcy, WR – SRH S.A. w Broniszach posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest obrót kwiatami i innymi produktami zwi ą zanymi z bran żą kwiaciarsk ą , obejmuj ą cy obszar aglomeracji warszawskiej. W obr ę bie aglomeracji warszawskiej istniej ą bowiem dwa zorganizowane targowiska kwiaciarskie: 1. Targowisko ,,Bakalarska” – zajmuj ą ce powierzchni ę ok. 35 000 m 2 , w tym ok. 8 000 m 2 zabudowane pawilonami, administrowane przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Maszynami Budownictwa ,,Warszawa” Sp. z o.o.; 2. Segment kwiatowy na terenie rynku w Broniszach o powierzchni 80 000 m 2, w tym powierzchni zabudowanej (hale i wiaty) ok. 25 000 m 2 , administrowany przez WR – SRH S.A. Wed ł ug oceny Wnioskodawcy, WR – SRH S.A. posiada na rynku wynajmu powierzchni handlowej pod hurtowy handel z bran ż y kwiaciarskiej na terenie aglomeracji warszawskiej pozycj ę silnie dominuj ą c ą b ą d ź monopolistyczn ą . W dniu 16 czerwca 2003 r. Delegatura UOKiK w Warszawie wezwa ł a Wnioskodawc ę do usuni ę cia braków formalnych wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W pi ś mie z dnia 30 lipca 2003 r. Wnioskodawca uzupe ł ni ł wniosek pod wzgl ę dem formalnym, do łą czaj ą c za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej oraz udzieli ł dalszych informacji dotycz ą cych sprawy. Zdaniem Wnioskodawcy, celem Warszawskiego Rolno-Spo ż ywczego Rynku Hurtowego S.A. w Broniszach, który rozpocz ął dzia ł alno ść w 1999 r., by ł o przej ę cie ca ł ego handlu w bran ż y kwiaciarskiej na terenie aglomeracji warszawskiej w aspekcie wynajmu powierzchni handlowej w halach oraz miejsc handlowych dla producentów i handlowców prowadz ą cych sprzeda ż z samochodu. Potencja ł powierzchniowy WR-SRH S.A. zdaniem Wnioskodawcy uczyni ł t ę Spó ł k ę podmiotem dominuj ą cym na omawianym rynku. Wnioskodawca przyzna ł , i ż prowadzenie dzia ł alno ś ci na rynku w Broniszach jest dochodowe w takim samym stopniu jak na rynku prowadzonym przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Maszynami Budownictwa ,,Warszawa” Sp. z o.o., lecz obci ąż one dodatkowymi kosztami, wynikaj ą cymi z konieczno ś ci uiszczenia wy ż szego czynszu oraz wykupu akcji. Wnioskodawca podniós ł , i ż zawarcie umowy najmu na czas nieokre ś lony jest w istotnym stopniu korzystniejsze od umowy najmu na czas okre ś lony. Uruchomienie hurtowni bran ż y kwiaciarskiej wymaga bowiem poniesienia znacznych nak ł adów, od niezb ę dnych instalacji (ch ł odnie, rega ł y wystawowe, szyldy) do kosztów zwi ą zanych z reklam ą , promocjami w celu zdobycia klientów. Wszystkie te nak ł ady s ą zwi ą zane bezpo ś rednio z miejscem prowadzenia dzia ł alno ś ci, za ś konieczno ść zmiany miejsca powoduje strat ę powa ż nych ś rodków finansowych oraz utrat ę klienteli. Mo ż liwo ść zawarcia umowy wynajmu na czas okre ś lony nie przekraczaj ą cy roku nie stanowi wi ę c substytutu umowy na czas nieokre ś lony z uwagi na brak zapewnienia stabilno ś ci, trwa ł o ś ci dzia ł alno ś ci pomimo konieczno ś ci poniesienia wysokich kosztów przy uruchamianiu dzia ł alno ś ci. 2 Jak wynika z pism Wnioskodawcy, warunek wykupu akcji przy podpisywaniu umowy najmu powierzchni handlowej na czas nieokre ś lony na terenie rynku w Broniszach wynika z Regulaminu Warszawsko Rolno – Spo ż ywczego Rynek Hurtowego S.A. oraz oferty dost ę pnej na stronach internetowych tej spó ł ki, która zosta ł a do łą czona do wniosku. Zgodnie z ww. ofert ą , warunkiem najmu powierzchni handlowej na czas nieokre ś lony na terenie WR- SRH S.A. jest wykupienie pakietu akcji serii ,,C”. Z zestawienia wymaganej ilo ś ci akcji serii ,,C” dla podstawowych modu ł ów handlowych wynika, i ż w przypadku boksu o powierzchni 9 m 2 konieczny jest zakup 15 akcji, boksu o powierzchni 15 m 2 - 25 akcji, stanowisk pod wiat ą kwiatow ą zabudowan ą – od 8 do 30 akcji, w zale ż no ś ci od wielko ś ci powierzchni najmu. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 85 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przed wydaniem postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, o którym mowa w art. 43, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Aby stwierdzi ć stosowanie przez dany podmiot praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nale ż y przede wszystkim ustali ć , czy posiada on na tym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Aby z kolei oceni ć pozycj ę rynkow ą przedsi ę biorstwa, nale ż y najpierw zdefiniowa ć rynek relewantny w sprawie. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje rynek w ł a ś ciwy jako rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 8 ww. ustawy). Wnioskodawca, jako rynek w ł a ś ciwy w sprawie, wskaza ł rynek udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest obrót kwiatami i innymi produktami zwi ą zanymi z bran żą kwiaciarsk ą , obejmuj ą cy obszar aglomeracji warszawskiej. Prezes Urz ę du wst ę pnie uzna ł za prawid ł owe powy ż sze oznaczenie rynku w ł a ś ciwego. Dla okre ś lenia rynku w ł a ś ciwego w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie maj ą bowiem uwarunkowania wynikaj ą ce z charakteru dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zosta ł z ł o ż ony wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, a który jest zwi ą zany z udost ę pnianiem powierzchni pod hurtowy handlem kwiatami i innymi produktami z bran ż y kwiaciarskiej. Warszawski Rolno-Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. prowadzi dzia ł alno ść w zakresie utworzenia zarz ą dzania i prowadzenia rynku hurtowego, na którym dokonywany jest obrót produktami rolno-spo ż ywczymi i ogrodniczymi, prowadzone po ś rednictwo w handlu tymi produktami, a tak ż e dokonywanie inwestycji zwi ą zanych z dzia ł alno ś ci ą Spó ł ki, obs ł uga nieruchomo ś ci w ł asnych lub dzier ż awionych, wynajem nieruchomo ś ci w ł asnych lub dzier ż awionych. Nale ż y podkre ś li ć , i ż handel hurtowy spe ł nia rol ę po ś rednika mi ę dzy sfer ą produkcji, a sfer ą konsumpcji. Charakterystyczn ą cech ą hurtu jest dokonywanie transakcji w du ż ych ilo ś ciach oraz przewa ż nie bezgotówkowy charakter ich rozliczania. Dostawcami towarów do placówek hurtowych s ą producenci b ą d ź importerzy. Odbiorcami masy towarowej z hurtu s ą g ł ównie: handel detaliczny, konsumenci zbiorowi oraz drobni producenci. Wed ł ug Wnioskodawcy, odbiorcami masy towarowej z rynku kwiatowego w Broniszach s ą w ł a ś ciciele kwiaciar ń i ulicznych straganów z kwiatami oraz klienci indywidualni. 3 Prezes Urz ę du uzna ł za trafne okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w znaczeniu geograficznym jako obejmuj ą cego obszar aglomeracji warszawskiej. Aglomeracja jest poj ę ciem z zakresu geografii ekonomicznej, które definiuje si ę jako zespó ł osadniczy z ł o ż ony z miast i osiedli powi ą zanych ze sob ą licznymi funkcjami i wykazuj ą cych tendencj ę do integracji. W przypadku aglomeracji warszawskiej mamy do czynienia z aglomeracj ą monocentryczn ą , powsta łą w wyniku oddzia ł ywania wielkiego miasta, które w swoim s ą siedztwie wytwarza warunki do rozwoju ró ż nego rodzaju osiedli i grup miejscowo ś ci, pe ł ni ą cych ró ż nego rodzaju funkcje podporz ą dkowane o ś rodkowi centralnemu, np. wyspecjalizowane funkcje przemys ł owe, funkcje rekreacyjno-wypoczynkowe, a tak ż e funkcje zaopatrzenia miasta. Nale ż y podkre ś li ć , i ż najbli ż ej znajduj ą ce si ę gie ł dy regionalne (P ł ock, Radom, Lublin), zorganizowane na tych samych zasadach jak rynek hurtowy w Broniszach, nie stanowi ą dla kupców chc ą cych wynaj ąć powierzchni ę handlow ą na terenie aglomeracji warszawskiej alternatywy, przede wszystkim ze wzgl ę du na odleg ł o ść oraz miejsce zamieszkania kupców. Wspomnie ć nale ż y, i ż w dniu 20 marca 2002 r. Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie wyda ł decyzj ę nr RWA – 5/2002, w której uznano za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez spó ł k ę Warszawski Rolno- Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. w Broniszach pozycji dominuj ą cej poprzez ograniczanie, mimo posiadanych mo ż liwo ś ci, sprzeda ż y us ł ug udost ę pniania powierzchni umo ż liwiaj ą cej prowadzenie hurtowego handlu produktami owocowo-warzywnymi przez producentów i handlowców prowadz ą cych sprzeda ż „z samochodu” na placu, na skutek zamkni ę cia targowiska owocowo-warzywnego oraz uzale ż nianie zawarcia umowy najmu powierzchni handlowej w halach i wiatach znajduj ą cych si ę na terenie Rynku od wykupienia pakietu akcji ww. spó ł ki oraz nakaza ł zaniechanie stosowania ww. praktyk. W powo ł anej decyzji rynkiem w ł a ś ciwym zosta ł okre ś lony lokalny rynek udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych (rynkach hurtowych wtórnych), na których dokonywany jest obrót produktami rolno-spo ż ywczymi, obejmuj ą cym obszar aglomeracji warszawskiej. W wyroku z dnia 4 kwietnia 2003 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddali ł odwo ł anie WR-SRH, w pe ł ni podzielaj ą c argumentacj ę Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zawart ą w uzasadnieniu powo ł anej decyzji, tak ż e w zakresie wyznaczonego rynku w ł a ś ciwego. Powy ż sze wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego oznacza ł o, i ż poza zakresem dzia ł ania wspomnianej decyzji i wyroku by ł rynek udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest jedynie obrót kwiatami i innymi produktami z bran ż y kwiaciarskiej. W zwi ą zku z powy ż szym, postanowieniem z dnia 8 wrze ś nia 2003 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu: • badanie lokalnego rynku udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest obrót kwiatami i innymi produktami zwi ą zanymi z bran żą kwiaciarsk ą , w tym okre ś lenie jego struktury i stopnia koncentracji, • wst ę pne ustalenie, czy Warszawski Rolno – Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. w Broniszach gm. O ż arów Mazowiecki (WR – SRH S.A.) uzale ż nia zawarcie umowy najmu powierzchni handlowej znajduj ą cej si ę na terenie rynku w sektorze kwiatowym od wykupienia pakietu akcji spó ł ki, co mog ł oby stanowi ć naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego (sygn. akt RWA-54/19/03/SS). W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego nale ż a ł o przede wszystkim ustali ć konkurentów Warszawskiego Rolno-Spo ż ywczego Rynku Hurtowego S.A. 4 w Broniszach oraz okre ś li ć ich udzia ł w wyznaczonym wst ę pnie rynku w ł a ś ciwym. Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest obrót kwiatami i innymi produktami zwi ą zanymi z bran żą kwiaciarsk ą na terenie aglomeracji warszawskiej o przedstawienie szeregu informacji i dokumentów, mog ą cych stanowi ć podstaw ę do okre ś lenia ich pozycji na tym rynku oraz uzyskania innych informacji niezb ę dnych do wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego lub wydania decyzji o odmowie jego wszcz ę cia. I. Przedsi ę biorstwo Gospodarki Maszynami Budownictwa ,,Warszawa” Sp. z o.o. (zwane tak ż e PGMB) prowadzi dzia ł alno ść m.in. w zakresie wynajmu lokali, dzier ż awy gruntów pod pawilony handlowe oraz wynajmu miejsc handlowych na placu targowiska dla przyje ż d ż aj ą cych samochodami producentów i kupców z bran ż y kwiaciarskiej. Liczba stanowisk do sprzeda ż y z samochodu wynosi 580, za ś 3 wiaty zajmuj ą łą cznie powierzchni ę 4 000 m 2 . Sta łą liczb ę kupców prowadz ą cych dzia ł alno ść na terenie targowiska przy Bakalarskiej PGMB okre ś li ł a na 882. Targowisko przez ul. Bakalarskiej wyposa ż one jest w kanalizacj ę deszczow ą i sanitarn ą , sie ć hydrantów, sanitariaty, drogi przeciwpo ż arowe, ga ś nice, trafostacj ę , o ś wietlenie terenu. Spó ł ka zawiera z kupcami umowy na czas nieokre ś lony oraz okre ś lony, przy czym wi ę kszo ść stanowi ą umowy bezterminowe (w latach 2001 – 2003 r. zawarto 335 umowy na czas nieokre ś lony, za ś 202 na czas okre ś lony). PGMB jako swoich konkurentów wskaza ł Warszawski Rolno – Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. oraz Marka Kubiaka, w ł a ś ciciela Gie ł dy Kwiatowej przy Al. Krakowskiej 243/253. II. Marek Kubiak, w ł a ś ciciel Gie ł dy Kwiatowej przy Al. Krakowskiej 243/253, prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na organizacji i urz ą dzaniu targowisk i gie ł d, handel hurtowy i detaliczny artyku ł ami rolno – spo ż ywczymi, kwiatami i artyku ł ami przemys ł owymi (za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej nr 0/11108/E z dnia 5 marca 2002 r.). Na terenie rynku nie jest prowadzona sprzeda ż kwiatów z samochodów. Spo ś ród 26 kupców prowadz ą cych obecnie dzia ł alno ść na targowisku, z 7 zawarto umowy najmu na czas nieokre ś lony. Ogó ł em na targowisku utworzonych jest 73 miejsc do handlu kwiatami i innymi produktami z bran ż y kwiaciarskiej. Targowisko wyposa ż one jest w sanitariaty i obiekty socjalne. Jako konkurenta Marek Kubiak wskaza ł Przedsi ę biorstwo Gospodarki Maszynami Budownictwa ,,Warszawa”, którego udzia ł w rynku okre ś li ł na 75%, swój za ś na 25 %. Postanowieniem z dnia 20 maja 2004 r. ww. wspomniane post ę powanie wyja ś niaj ą ce zosta ł o zamkni ę te. W niniejszej decyzji nie zostan ą przedstawione informacje dotycz ą ce Warszawskiego Rolno – Spo ż ywczego Rynku Hurtowego S.A. , bowiem WR-SRH S.A. okre ś li ł a przekazane przez siebie informacje za tajemnic ę przedsi ę biorstwa. Dotyczy to w szczególno ś ci nast ę puj ą cych danych: • powierzchni pod handel kwiatami i produktami z bran ż y kwiaciarskiej; • warto ś ci przychodu WR-SRH S.A. z tytu ł u wynajmu powierzchni handlowej za 2001 r., 2002 r. oraz I pó ł rocze 2003 r.; • wykazu konkurentów w zakresie dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Spó ł k ę ; • liczby przedsi ę biorców, którzy dokonali zakupu akcji; • liczby umów na czas okre ś lony i nieokre ś lony zawartych we wskazanym okresie. 5 W niniejszej decyzji nie zostan ą przedstawione równie ż dane dotycz ą ce powierzchni handlowej oraz warto ś ci przychodu z tytu ł u wynajmu powierzchni handlowej PGMB ,,Warszawa” Sp. z o.o. oraz Pana Marka Kubiaka, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą ,,Gie ł da kwiatowa”, z uwagi na fakt, i ż ich przedstawienie prowadzi ł by do ujawnienia informacji uzyskanych od Warszawskiego Rolno-Spo ż ywczego Rynku Hurtowego S.A., uznanych za tajemnic ę przedsi ę biorstwa. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Wnioskodawca wyst ą pi ł do Prezesa Urz ę du z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w sprawie nakazania zaniechania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Ustalenie przez organ antymonopolowy, i ż przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą na zakre ś lonym rynku w ł a ś ciwym w sprawie antymonopolowej jest warunkiem stwierdzenia stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę z art. 8 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Jako pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 % (art. 4 pkt 9 ww. ustawy). Spó ł ka Warszawski Rolno-Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A powsta ł a w ramach przyj ę tego w 1996 r. resortowego „Programu realizacji rynków hurtowych i gie ł d towarowych do 2000 r.”, który w swych za ł o ż eniach przewidywa ł budow ę nowoczesnej infrastruktury rynku rolno-spo ż ywczego. Jego celem by ł o stworzenie zbli ż onego do struktur wyst ę puj ą cych w UE systemu, który mia ł zniwelowa ć niekorzystne zjawiska na rynku, takie jak brak profesjonalnego hurtu rolno-spo ż ywczego i niedorozwój jego funkcji w zakresie przechowywania, standaryzacji produktów rolnych, du ż e ryzyko operacji handlowych i brak instytucji os ł onowych chroni ą cych rolników, czy bardzo s ł abe zdolno ś ci promocji produktów rolno-spo ż ywczych. Utworzenie Spó ł ki mia ł o prowadzi ć m.in. do zwi ę kszenia konkurencyjno ś ci handlu hurtowego, koncentracji popytu i poda ż y towarów rolno- spo ż ywczych, poprawy warunków sanitarnych obrotu handlowego. W ś wietle § 5 Statutu Spó ł ki podstawowym przedmiotem gospodarczej dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest utworzenie, zarz ą dzanie i prowadzenia rynku hurtowego, na którym dokonywany b ę dzie obrót produktami rolno-spo ż ywczymi, ogrodniczymi i innymi artyku ł ami przemys ł owymi oraz prowadzone po ś rednictwo w handlu tymi produktami, a ponadto obs ł uga i wynajem nieruchomo ś ci w ł asnych lub dzier ż awionych. Spó ł ka zajmuje łą cznie 63,2 ha (632 000 m 2 ) z czego na powierzchni 32 ha (320 000 m 2 ) prowadzona jest dzia ł alno ść handlowa w sektorach owoców i warzyw, kwiatowym, artyku ł ów spo ż ywczych, gdzie Spó ł ka udost ę pnia powierzchni ę w halach (podzielonych na boksy handlowe), wiatach (przeznaczonych dla sprzedaj ą cych – g ł ównie mniejszych producentów rolnych - którzy dysponuj ą jednorazowo mniejsz ą ilo ś ci ą towaru) i na wolnym powietrzu. Pozosta ł a powierzchnia przeznaczona jest na rozwój Rynku i dzia ł ania wspieraj ą ce. 6 Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż ze wzgl ę du na rodzaj oferowanych przez siebie us ł ug przedsi ę biorcy obj ę ci badaniem w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym stanowi ą dla siebie konkurencj ę na terenie aglomeracji warszawskiej. Wymienieni przedsi ę biorcy nie prowadz ą dzia ł alno ś ci w zakresie handlu kwiatami i innymi produktami z bran ż y kwiaciarskiej, lecz zajmuj ą si ę wynajmem powierzchni handlowej oraz jej administracj ą . Odbiorcami kwiatów i innych produktów zwi ą zanych z bran żą kwiaciarsk ą na prowadzonych przez nich targowiskach s ą : handel detaliczny, pojedynczy konsumenci oraz drobni przedsi ę biorcy. Poza obszarem zainteresowania Prezesa Urz ę du pozostali zatem przedsi ę biorcy wskazani przez Warszawski Rolno-Spo ż ywczy Rynek Hurtowy jako podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie handlu kwiatami: hurtownie kwiatowe, centra ogrodnicze i sieci marketów, poniewa ż dzia ł aj ą oni na zupe ł nie innym rynku w ł a ś ciwym. Poziom infrastruktury na targowiskach administrowanych przez wskazanych przedsi ę biorców ró ż ni si ę w do ść istotny sposób. Niew ą tpliwie najlepiej zorganizowany jest rynek hurtowy w Broniszach, oferuj ą cy kupcom liczne udogodnienia, takie jak monitoring telewizyjny, sie ć telefoniczna, zaplecze gastronomiczne. Wskazane udogodnienia maj ą swe odzwierciedlenie w op ł atach za wynajem powierzchni handlowej – najwy ż sze z nich pobiera Warszawski Rolno-Spo ż ywczy Rynek Hurtowy. Ró ż nic ę w op ł atach za wynajem powierzchni handlowej obowi ą zuj ą cych na poszczególnych targowiskach obrazuje poni ż sze zestawienie: • rynek w Broniszach: boks o pow. 9 m 2 - 150 USD, 15 m 2 – 240 USD; wiata kwiatowa – 10 m 2 - 100 USD, 25 m 2 - 300 USD (dane znajduj ą ce si ę na stronach internetowych www.bronisze .com.p l) • rynek przy ul. Bakalarskiej: abonament za wynajem powierzchni odkrytej – 240 z ł , abonament za powierzchni ę pod wiat ą : 280 z ł , op ł aty za wjazd samochodem od 8 do 26 z ł ; • tzw. Gie ł da Kubiaka – 1,70 z ł /m 2 za dzie ń najmu powierzchni handlowej. Poszczególni przedsi ę biorcy bior ą cy udzia ł w badaniu dysponuj ą ró ż nego rodzaju powierzchni ą handlow ą . Warszawski Rolno – Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. dla handlu kwiatami przeznaczy ł jedynie cz ęść zabudowan ą : hale i wiaty. Z kolei zakres us ł ug PGMB obejmuje zarówno wynajem lokali, jak i dzier ż aw ę gruntu pod samodzieln ą zabudow ę pawilonami handlowymi, a tak ż e miejsc handlowych dla przyje ż d ż aj ą cych samochodami producentów i kupców. Powy ż sze okoliczno ś ci zdaniem Prezesa Urz ę du nie pozbawiaj ą mo ż liwo ś ci uznania ww. przedsi ę biorców za konkurentów na terenie aglomeracji warszawskiej. Odbiorca us ł ug ww. przedsi ę biorców mo ż e dokona ć wyboru, na którym z rynku hurtowych zamierza rozwin ąć dzia ł alno ść w zakresie handlu kwiatami i jak ą dogodn ą form ę wybra ć dla siebie. Zasadniczym przedmiotem dzia ł alno ś ci wymienionych przedsi ę biorców jest udost ę pnianie powierzchni handlowej pod handel hurtowy. Nie zmienia to faktu, i ż w mniejszym lub wi ę kszym stopniu na organizowanych przez nich gie ł dach wyst ę puje handel detaliczny – odbiorcami kwiatów z gie ł d bowiem mog ą by ć tak ż e konsumenci. Z uwagi na powy ż sze, Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł w swoich obliczeniach dane przedstawione przez Pana Marka Kubiaka, prowadz ą cego tzw. ,,Gie ł d ę Kubiaka”. Przedsi ę biorca ten okre ś li ł udzia ł handlu detalicznego na jego targowisku na ok. 70%. Prezes Urz ę du mia ł jednak na uwadze, i ż prowadzi on dzia ł alno ść o takim samym charakterze jak Przedsi ę biorstwo Gospodarki Maszynami Budownictwa, co zreszt ą sam podnosi, oraz fakt, i ż PGMB wskaza ł jako swojego konkurenta gie ł d ę prowadzon ą przez Pana Marka Kubiaka. Przedstawione przez konkurentów dane pos ł u ż y ł y za podstaw ę do obliczenia udzia ł ów w rynku udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest 7 obrót kwiatami i innymi produktami zwi ą zanymi z bran żą kwiaciarsk ą . Niew ą tpliwie najistotniejszym wska ź nikiem przy ustalaniu pozycji rynkowej danego przedsi ę biorstwa jest okre ś lenie jego bezwzgl ę dnego udzia ł u w rynku. W przedmiotowej sprawie niemniej istotny od ustalenia bezwzgl ę dnego udzia ł u rynkowego WR-SRH S.A. by ł o okre ś lenie jego wzgl ę dnego udzia ł u w rynku, obrazuj ą cego udzia ł przedsi ę biorcy na tle udzia ł ów konkurentów. Udzia ł y w rynku przedsi ę biorców badanych wed ł ug post ę powaniu wyja ś niaj ą cym wed ł ug kryterium ca ł kowitej powierzchni handlowej kszta ł tuj ą si ę nast ę puj ą co: WR-SRH z powierzchni ą 7 505 m 2 – 15,67 %, PGMB z powierzchni ą 31 800 m 2 – 66,41 %, Gie ł da Kwiatowa Marek Kubiak z powierzchni ą 8 577 m 2 – 17,91 %. Udzia ł rynkowy Warszawskiego Rolno – Spo ż ywczego Rynku Hurtowego S.A. w Broniszach obliczonego wed ł ug wielko ś ci powierzchni wynajmowanej powierzchni handlowej nie przekracza wi ę c 40%. Inaczej kszta ł tuj ą si ę udzia ł y rynkowe, je ż eli dokonamy porównania jedynie zabudowanej powierzchni handlowej, na której panuj ą najbardziej zbli ż one warunki handlowe. Udzia ł y poszczególnych przedsi ę biorców wynosz ą : WR-SRH z powierzchni ą 7505 m 2 – 46,11 %, PGMB z powierzchni ą 7 800 m 2 – 47,9 %, Gie ł da Kwiatowa Marek Kubiak z powierzchni ą 969,50 m 2 – 5,95 %. Udzia ł y w rynku wspomnianych przedsi ę biorców wed ł ug warto ś ci przychodu z tytu ł u wynajmu powierzchni handlowej wynosi ł y: w 2001 r.: WR-SRH – 60,27 % , PGMB – 34,98 %, Gie ł da Kwiatowa Marek Kubiak – 4,74 % , w 2002 r.: WR-SRH – 56,04 %, PGMB – 39,40 % , Gie ł da Kwiatowa Marek Kubiak – 4,56 %, w I pó ł roczu 2003 r.: WR- SRH – 54,32 %, PGMB – 40,40 %, Gie ł da Kwiatowa Marek Kubiak – 5,26 %. Wida ć zatem, i ż udzia ł rynkowy WR-SRH mierzony warto ś ci ą przychodu z tytu ł u wynajmu powierzchni handlowej w sektorze kwiatowym utrzymuje si ę na wysokim poziomie, chocia ż ulega ł systematycznemu zmniejszeniu we wskazanym okresie. Jak wynika z powy ż szego zestawienia, powierzchnia handlowa pod handel kwiatami i produktami z bran ż y kwiaciarskiej, któr ą dysponuje WR-SRH, jest najmniejsza spo ś ród przedsi ę biorców obj ę tych badaniem (udzia ł rynkowy WR-SRH mierzony ca ł kowit ą wielko ś ci ą powierzchni handlowej wynosi 15,67 %). Co prawda warto ść przychodu z tytu ł u wynajmu powierzchni handlowej uzyskana przez Spó ł k ę w 2001 r. stanowi ł a 60,27 % łą cznej warto ś ci sprzeda ż y wszystkich przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść na rynku w ł a ś ciwym w sprawie, w 2002 r. – 54,04%, za ś w I pó ł roczu 2003 r. – 54,32%, jednak udzia ł rynkowy drugiego z przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na rynku w ł a ś ciwym – PGMB ,,Warszawa” by ł tak ż e wysoki i wynosi ł odpowiednio: 34,98 %, 39,40 % i 40,40 %. Wed ł ug pogl ą du orzecznictwa, faktyczne konkurowanie ze sob ą dwóch przedsi ę biorstw o udziale w rynku przekraczaj ą cym 40% uzasadnia obalenie domniemania pozycji dominuj ą cej, wskazanego w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego – obecnie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 kwietnia 1994 r., XVII Amr 52/93, Wok. 1994, Nr 9). Wyniki przeprowadzonej analizy nie da ł y zatem mo ż liwo ś ci przypisania Warszawskiemu Rolno-Spo ż ywczemu Rynkowi Hurtowemu S.A. pozycji dominuj ą cej na rynku udost ę pniania powierzchni na targowiskach hurtowych, na których dokonywany jest obrót kwiatami i innymi produktami zwi ą zanymi z bran żą kwiaciarsk ą , obejmuj ą cym obszar aglomeracji warszawskiej. Ogólnie nale ż y wskaza ć , i ż na rynku tym dzia ł a trzech konkurentów o ró ż nej wielko ś ci, dysponuj ą cych ró ż nymi rezerwami zdolno ś ci us ł ugowych. Ż aden z nich nie jest w stanie podejmowa ć decyzji gospodarczych bez uwzgl ę dnienia zachowania konkurenta. 8 Wielko ść udzia ł u w rynku wynosz ą ca co najmniej 40 % stwarza w kwestii posiadania pozycji dominuj ą cej wy łą cznie domniemanie prawne, a decyduj ą cy jest przede wszystkim ca ł okszta ł t otoczenia, w jakim dany przedsi ę biorca funkcjonuje. O dominacji którego ś z uczestników rynku mo ż na mówi ć wtedy, gdy przedsi ę biorca posiada wystarczaj ą c ą si łę ekonomiczn ą , która pozwala mu dzia ł a ć w wysokim stopniu niezale ż nie od pozosta ł ych uczestników rynku (por. uzasadn. postan. S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 3 pa ź dziernika 1994 r., XVII Amr 5/93). Koniecznym elementem przy ocenie pozycji rynkowej przedsi ę biorcy jest okoliczno ść , czy posiadaj ą c przewag ę nad innymi uczestnikami rynku, a tym samym mog ą c dzia ł a ć w istotnym stopniu niezale ż nie od nich, mo ż e on równocze ś nie wp ł ywa ć na stan konkurencji. Nale ż y podkre ś li ć , i ż potencjalny odbiorca us ł ug oferowanych przez WR-SRH S.A. – hurtownik zajmuj ą cy si ę handlem kwiatami i innymi produktami z bran ż y kwiaciarskiej ma do wyboru wskazane targowiska funkcjonuj ą ce na terenie aglomeracji warszawskiej. Jak wynika z informacji przedstawionych przez przedsi ę biorców bior ą cych udzia ł w badaniu, najwi ę ksza ilo ść hurtowników decyduje si ę na wynajem powierzchni handlowej na targowisku przy ul. Bakalarskiej. W 2003 r. z Przedsi ę biorstwem Gospodarki Maszynami Budownictwa umowy najmu podpisa ł o 173 przedsi ę biorców, liczba ta jest wi ę c znacznie wi ę ksza od liczby kupców, którzy zawarli umowy najmu z Warszawsko – Rolno Spo ż ywczym Rynkiem Hurtowym. Jak podnosi si ę w pi ś miennictwie, nie mo ż na stwierdzi ć istnienia pozycji dominuj ą cej, je ż eli odbiorca us ł ug mo ż e z ł atwo ś ci ą zaspokoi ć swój skonkretyzowany popyt za pomoc ą innego dobra, wzgl ę dnie u innego przedsi ę biorcy (por.: (A. Cie ś li ń ski, Wspólnotowe prawo gospodarcze , Warszawa 2003, s. 484). Na postawie zgromadzonego materia ł u dowodowego nie mo ż na zatem stwierdzi ć , i ż Warszawski Rolno-Spo ż ywczy Rynek Hurtowy sta ł si ę dla odbiorców swoich us ł ug tzw. nieuniknionym partnerem handlowym, a tym samym mo ż e wp ł ywa ć skutecznie na stan konkurencji na zakre ś lonym rynku w ł a ś ciwym. Konkluduj ą c nale ż y wskaza ć , i ż sankcje z tytu ł u naruszenia art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ą zosta ć wyci ą gni ę te jedynie w stosunku do przedsi ę biorcy posiadaj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą . Przedsi ę biorca nie posiadaj ą cy takiej si ł y rynkowej nie podlega rygorom wspomnianej ustawy, chocia ż by jego zachowanie wyczerpywa ł o hipotez ę art. 8 ust. 1 i 2 ustawy. Jak wynika z przedstawionego przez WR-SRH wzoru umowy najmu, w § 10 przewidziany jest obowi ą zek zakupu przez wynajmuj ą cego powierzchni ę handlow ą na czas nieokre ś lony stosownego pakietu akcji przynale ż nego do zajmowanej powierzchni. Z uwagi jednak na fakt, i ż Warszawski Rolno-Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. nie posiada pozycji dominuj ą cej na zakre ś lonym rynku w ł a ś ciwym, wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w przedmiotowej sprawie nie jest mo ż liwe. Wymaga wspomnienia fakt, i ż Prezesowi Urz ę du by ł y sygnalizowane dzia ł ania Warszawskiego Rolno-Spo ż ywczego Rynku Hurtowego, zmierzaj ą ce do przej ę cia klientów PGMB, maj ą ce na celu likwidacj ę gie ł dy przy ul. Bakalarskiej. Decyzj ą nr RWA – 41/2001 z dnia 9 pa ź dziernika 2001 r. Prezes Urz ę du odmówi ł wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek PGMB ,,Warszawa” w sprawie stosowania przez spó ł k ę Warszawski Rolno-Spo ż ywczy Rynek Hurtowy S.A. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na skutek podejmowania dzia ł a ń maj ą cych na celu likwidacj ę gie ł dy prowadzonej przez PGMB „Warszawa”, uznaj ą c, i ż wskazane przez Wnioskodawc ę dzia ł ania maj ą charakter czynów nieuczciwej konkurencji i nie podlegaj ą kognicji Prezesa Urz ę du (sygn. RWA-54/7/586/2001/MK). Jak wynika z informacji 9 uzyskanych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, sprawa w ł asno ś ci terenów przy ul. Bakalarskiej, administrowanych obecnie przez PGMB, nie zosta ł a ostatecznie rozstrzygni ę ta. Kwestie dotycz ą ce w ł asno ś ci terenów i prób przej ę cia klientów targowiska przy ul. Bakalarskiej przez WR-SRH nie wp ł ywaj ą jednak na ocen ę przez organ antymonopolowy pozycji rynkowej Warszawskiego Rolno – Spo ż ywczego Rynku Hurtowego S.A. Jak wykazano, obecnie nie mo ż na przypisa ć mu posiadania pozycji dominuj ą cej na zakre ś lonym rynku w ł a ś ciwym. Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury UOKiK w Warszawie. Otrzymuje: Pan Krzysztof Prokopczyk Firma Handlowa ,,KODII” ul. Baborowska 7 m. 57 01-464 Warszawa 10