RWA-20/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-54/15/2003/DM Warszawa, dn. 16 lipca 2004 r. DECYZJA Nr RWA – 20/2004 I. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nie stwierdza si ę stosowania przez spó ł k ę RUCH S.A. w Warszawie i spó ł k ę FRANPRESS Sp. z o.o. we Wroc ł awiu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na zawarciu porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy, polegaj ą cego na kontrolowaniu ś wiadczenia us ł ug kolporta ż u prasy, poprzez organizowanie – w oparciu o umow ę nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. – wspólnej sprzeda ż y tytu ł ów prasowych. II. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na zawarciu przez spó ł k ę RUCH S.A. w Warszawie i spó ł k ę FRANPRESS Sp. z o.o. we Wroc ł awiu zakazanego prawem porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy, poprzez podj ę cie – w drodze Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. – partnerskiej wspó ł pracy, zmierzaj ą cej do wspólnego wp ł ywania na kszta ł t kolporta ż u prasy w Polsce i nakazuje zaniechania jej stosowania . III. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na RUCH S.A. w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 6.000.000 z ł (sze ść milionów z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. IV. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na spó ł k ę FRANPRESS we Wroc ł awiu kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 80.000 z ł (osiemdziesi ą t tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. UZASADNIENIE W okresie od 24 stycznia 2003 r. do 28 lipca 2003 r. Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie, dzia ł aj ą c z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du, przeprowadzi ł a post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj.: Dz. U. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w zwi ą zku z ujawnion ą informacj ą o nawi ą zaniu wspó ł pracy pomi ę dzy spó ł k ą RUCH S.A. w Warszawie i spó ł kami: ROLKON Kolporta ż Prasy Sp. z o.o. w Poznaniu i FRANPRESS Sp. z o.o. we Wroc ł awiu, co mog ł o wskazywa ć na zawarcie pomi ę dzy ww. przedsi ę biorcami zakazanego prawem porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę . W oparciu o zebrane w toku tego post ę powania informacje i dokumenty ustalono, i ż za ł o ż enia wspó ł pracy pomi ę dzy spó ł k ą RUCH S.A. w Warszawie (zwan ą dalej: RUCH S.A.) i spó ł k ą FRANPRESS Sp. z o.o. we Wroc ł awiu (zwan ą dalej: spó ł k ą FRANPRESS) zosta ł y uj ę te w Porozumieniu z dnia 9 stycznia 2003 r. Motywy nawi ą zania przedmiotowej wspó ł pracy okre ś la preambu ł a Porozumienia. Zgodnie z tre ś ci ą tej ż e preambu ł y, Spó ł ki uzna ł y, i ż system kolporta ż u prasy w Polsce podlega ż ywio ł owym zmianom, a bezpardonowa walka na rynku dystrybucji prasy prowadzi do niekontrolowanych procesów i niszczenia dorobku zdemokratyzowanego kolporta ż u osi ą gni ę tego w ostatnich latach. Wobec powy ż szego postanowi ł y, i ż „ chc ą wspólnie wp ł ywa ć na kszta ł t polskiego rynku dystrybucji ”. 2 Zgodnie z § 1 Porozumienia w stosunkach mi ę dzy firmami obowi ą zywa ć b ę dzie zasada partnerstwa w dzia ł aniach maj ą cych wp ł yw na kszta ł t rynku dystrybucji prasy. Konkurowanie i rywalizacja dotyczy ć b ę dzie tylko poziomu i jako ś ci us ł ug. Natomiast w § 2 strony Porozumienia uzgodni ł y, i ż celem partnerskich stosunków jest ograniczenie wzajemnie wyniszczaj ą cej konkurencji oraz osi ą ganie korzy ś ci z rozwijaj ą cej si ę wspó ł pracy. RUCH S.A. w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego podniós ł , i ż w ko ń cu 2002 r. wydawca poczytnych czasopism [Wydawnictwo Edipresse Polska] wstrzyma ł dostaw ę prasy m.in. do spó ł ki FRANPRESS. Jednocze ś nie prowadzona by ł a na rynku prasy akcja nakierowana przeciwko spó ł ce FRANPRESS i innym firmom kolporterskim, co grozi ł o upadkiem regionalnych dystrybutorów. Z tego te ż wzgl ę du, d ążą c do utrzymania stanu konkurencyjno ś ci na rynku, RUCH S.A. wspar ł spó ł k ę FRANPRESS, przeznaczaj ą c cz ęść w ł asnych nak ł adów pism na jej potrzeby. W takich okoliczno ś ciach powsta ł – jak wyja ś ni ł RUCH S.A. – pomys ł porozumie ń o charakterze intencjonalnym. Zawarte porozumienia nie nios ą ze sob ą – co podkre ś li ł RUCH S.A. – ż adnych konkretnych zobowi ą za ń , lecz wyra ż aj ą intencje oraz zarysowuj ą obszary mo ż liwej wspó ł pracy. Ich celem jest za ś osi ą gni ę cie korzy ś ci z rozwijaj ą cej si ę wspó ł pracy opartej na partnerskich stosunkach, na p ł aszczy ź nie sieci sprzeda ż y, logistyki dostaw oraz technologii. Natomiast spó ł ka FRANPRESS wyja ś ni ł a, i ż przez ca ł y czas jej istnienia wspó ł pracuje z RUCH S.A. Wspó ł praca ta dotyczy zarówno zakupu tytu ł ów deficytowych, jak i dora ź nej pomocy w przypadku sytuacji awaryjnych w zakresie transportu. Motywem zawarcia z RUCH S.A. porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r., by ł o wstrzymanie sprzeda ż y tytu ł ów prasowych wydawanych przez Edipresse Polska. Wspó ł praca z RUCH S.A. podj ę ta w oparciu o to porozumienie polega ł a na dostarczaniu przez RUCH S.A. brakuj ą cych jej tytu ł ów prasowych. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono ponadto, i ż pomi ę dzy RUCH S.A. a spó ł k ą FRANPRESS obowi ą zuje umowa dystrybucyjna, na podstawie której realizowana jest sprzeda ż tytu ł ów prasowych przez spó ł k ę FRANPRESS dostarczanych jej przez RUCH S.A. Jest to umowa nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. , której przedmiotem jest kolporta ż przez spó ł k ę FRANPRESS wydawnictw wymienionych w za łą cznikach, stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy (w oparciu o t ę umow ę realizowany by ł kolporta ż m.in. tytu ł ów prasowych wydawnictwa Edipresse Polska). Uwzgl ę dniaj ą c dokonane ustalenia, Prezes Urz ę du powzi ął podejrzenie w przedmiocie zawarcia bezprawnych porozumie ń przez RUCH S.A. i spó ł k ę FRANPRESS. Maj ą c powy ż sze na uwadze, Prezes Urz ę du – postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2003 r. – wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem: 1. zawarcia przez RUCH S.A. i spó ł k ę FRANPRESS zakazanego prawem porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy, polegaj ą cego na kontrolowaniu ś wiadczenia us ł ug kolporta ż u prasy, poprzez organizowanie – w oparciu o umow ę nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. – wspólnej sprzeda ż y tytu ł ów prasowych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. zawarcia przez RUCH S.A. i spó ł k ę FRANPRESS zakazanego prawem porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy, poprzez podj ę cie – w drodze Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. – partnerskiej wspó ł pracy, zmierzaj ą cej do wspólnego wp ł ywania na kszta ł t kolporta ż u prasy w Polsce, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego i postawione zarzuty, strony z ł o ż y ł y nast ę puj ą ce wyja ś nienia. 3 Spó ł ka FRANPRESS w pi ś mie z dnia 30 wrze ś nia 2003 r. podnios ł a, i ż wspó ł praca z RUCH S.A. datuje si ę od kilku lat, czego efektem by ł a zawarta umowa nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. Materialn ą intencj ą , która sk ł oni ł a strony do podpisania tej ż e umowy by ł o stworzenie warunków do funkcjonowania i rozwoju Spó ł ki. Dzi ę ki tej wspó ł pracy, spó ł ka FRANPRESS rozwin ęł a si ę jako podmiot prowadz ą cy dzia ł alno ść w segmencie kolporta ż u prasy w firm ę o znacz ą cej pozycji na rynku krajowym. Dowodzi to tezy, ż e umowa ta zaowocowa ł a wspó ł prac ą w ramach uczciwego handlu i wolnej konkurencji. Spó ł ka zwróci ł a jednocze ś nie uwag ę , ż e znacz ą cym argumentem, który zdecydowa ł o zawarciu wspomnianej wy ż ej umowy, a pó ź niej równie ż Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. by ł o stosowanie metod nieuczciwej konkurencji przez inne podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie kolporta ż u prasy o znacz ą cej sile rynkowej, b ę d ą ce przeciwwag ą ww. Porozumienia. W efekcie – co podkre ś li ł a spó ł ka FRANPRESS – zawarcie umowy nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. i Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. przyczyni ł y si ę do istnienia na rynku kolporta ż u pasy i funkcjonowania kilku znacznych podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą . Celem i intencj ą tych ż e umów nie by ł o natomiast eliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Przy czym ilo ść i wielko ść tytu ł ów prasowych, dostarczanych przez RUCH S.A. na podstawie umowy z dnia 17 lutego 1999 r., a tym samym wielko ść sprzeda ż y prasy nie mia ł a i nie ma decyduj ą cego wp ł ywu na kszta ł towanie strategii poda ż y i eliminowanie ryzyka zwi ą zanego z podejmowaniem samodzielnych decyzji ekonomicznych. RUCH S.A., pismem z dnia 18 listopada 2003 r. (jawna wersja pisma z dnia 25 sierpnia 2003 r.), podniós ł , ż e formu ł owane zarzuty s ą nieuzasadnione. Wobec powy ż szego wniós ł o ich oddalenie. Podniós ł , ż e RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS nie prowadzili wspólnej sprzeda ż y tytu ł ów prasowych w oparciu o umow ę nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. Prowadzenie wspólnej sprzeda ż y oznacza ł oby bowiem, ż e spó ł ki wprowadzaj ą te same numery wydawnictw prasowych do tych samych punktów sprzeda ż y. Tymczasem obydwie firmy prowadzi ł y sprzeda ż tych numerów w innych punktach, dzi ę ki czemu ostateczni klienci mieli do dyspozycji znacznie wi ę ksz ą ilo ść miejsc, w których mogli dokona ć zakupu prasy. Nawi ą zanie za ś wspó ł pracy pomi ę dzy kolporterami nie mia ł o ż adnego wp ł ywu na ceny wydawnictw, gdy ż s ą one ustalane przez wydawców. Zwróci ł uwag ę , ż e powy ż sza umowa zosta ł a zawarta na czas nieokre ś lony, a przyczyn ą jej zawarcia by ł a wola wydawców, którzy postanowili ograniczy ć liczb ę kolporterów (dystrybutorów), z którymi wspó ł pracowali bezpo ś rednio. RUCH S.A. zaakcentowa ł , ż e sytuacja wywo ł ana przez wydawnictwo Edipresse Polska, która wstrzyma ł a dostawy swoich czasopism dla spó ł ki FRANPRESS, spowodowa ł a obj ę cie umow ą z dnia 17 lutego 1999 r. tak ż e tytu ł ów wydawanych przez to wydawnictwo. Dzi ę ki wspólnemu posuni ę ciu RUCH S.A. i spó ł ki FRANPRESS klienci ostateczni nie odczuli ż adnych utrudnie ń . Zawieraj ą c ww. umow ę RUCH S.A. dzia ł a ł te ż we w ł asnym interesie, albowiem – co pokre ś li ł – po wstrzymaniu dostaw spó ł ce FRANPRESS tytu ł ów prasowych wydawanych przez Edipresse Polska zanotowano zjawisko wykupywania tych tytu ł ów przez kontrahentów wspó ł pracuj ą cych z t ą firm ą w niektórych punktach zaopatrywanych przez RUCH S.A. Odno ś nie Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r., RUCH S.A. podniós ł , ż e by ł o ono porozumieniem intencyjnym, a ż adna wspó ł praca nie zosta ł a podj ę ta. Strony nie mia ł y ś wiadomo ś ci naruszania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskaza ł , i ż jego zamiary w kwestii rywalizacji na rynku kolporta ż u (dystrybucji) prasy s ą przejrzyste. Zdaniem RUCH S.A. na rynku jest miejsce dla wielu firm kolporta ż owych. Podkre ś li ł , ż e w coraz trudniejszej sytuacji rynkowej, konieczne jest poszukiwanie dróg obni ż enia kosztów 4 dystrybucji, a konkurencja mi ę dzy firmami dystrybucyjnymi nie musi mie ć charakteru wyniszczaj ą cej walki. Opisuj ą c okoliczno ś ci zawarcia Porozumienia, RUCH S.A. wyja ś ni ł , ż e pod koniec 2002 r. wydawca poczytnych czasopism wstrzyma ł dostawy prasy do firm: GARMOND, ROLKON i FRANPRESS. Natomiast spó ł ka Kolporter S.A. zabiega ł a wówczas u innych wydawców, aby przy łą czyli si ę do tej akcji. Izba Wydawców Prasy w o ś wiadczeniu wyrazi ł a zaniepokojenie sytuacj ą , która grozi ł a upadkiem regionalnych dystrybutorów. W odpowiedzi na to o ś wiadczenie RUCH S.A. wspar ł tych dystrybutorów, przeznaczaj ą c cz ęść w ł asnych nak ł adów pism na ich potrzeby. Wówczas to powsta ł pomys ł porozumie ń o charakterze intencjonalnym. Dodatkowo podniós ł , ż e Izba Wydawców Prasy, organizacja reprezentuj ą ca korporacyjny interes wydawców, nie jest przeciwna nawi ą zaniu wspó ł pracy pomi ę dzy kolporterami (dystrybutorami), w szczególno ś ci w zakresie zaprzestania proponowania kontrahentom mar ż nie maj ą cych ż adnego uzasadnienia ekonomicznego oraz wymiany informacji o nieuczciwych kontrahentach prowadz ą cych sprzeda ż prasy w punktach sprzeda ż y, a tak ż e w zakresie wykonywania wspólnych us ł ug transportowo – magazynowych. W ocenie RUCH S.A. w ś wietle zebranego materia ł u dowodowego i powy ż szych wyja ś nie ń , brak jest podstaw do przyj ę cia, i ż celem zawartych umów by ł o wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji, czy te ż kontrolowanie ś wiadczenia us ł ug kolporta ż owych. Tym samym brak te ż podstaw do stwierdzenia stosowania zarzucanych RUCH S.A. praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Pismem z dnia 4 grudnia 2003 r. , RUCH S.A. z ł o ż y ł dodatkowe wyja ś nienia w sprawie. Odno ś nie zawarcia umowy nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. podniós ł , i ż jest ona typow ą umow ą handlow ą , na mocy której jeden przedsi ę biorca (RUCH S.A.) dostarcza drugiemu (spó ł ce FRANPRESS) okre ś lone towary. Ma ona charakter umowy pionowej, w której obie strony dzia ł aj ą jako kolejne ogniwa obrotu towarowego. Podkre ś li ł , ż e umowa ta nie zawiera klauzul, które mog ł yby by ć potraktowane jako przejaw porozumienia kontyngentowego, albowiem nie daje ona stronom ż adnych ś rodków umo ż liwiaj ą cych kontrolowanie rynku w ł a ś ciwego czy ś wiadczonych us ł ug kolporta ż owych. Ponownie podkre ś li ł , ż e Porozumienie z dnia 9 stycznia 2003 r. mia ł o charakter intencjonalny. Wskaza ł , ż e porozumienie to jest umow ą cywilnoprawn ą , podlegaj ą c ą zasadom prawa cywilnego. Przy identyfikowaniu tre ś ci umowy, zgodnie z ogólnie przyj ę tymi regu ł ami interpretacyjnymi, nale ż y w ka ż dym przypadku opiera ć si ę nie na dos ł ownym brzmieniu umowy, lecz nale ż y bra ć pod uwag ę , jaki by ł zgodny zamiar stron i cel umowy. Zamiarem RUCH S.A., zawieraj ą cego przedmiotowe porozumienie nie by ł o ograniczenie konkurencji rozumianej jako wspó ł zawodnictwo przedsi ę biorców na rynku. Wyja ś ni ł , ż e nie zamierza ł zaniecha ć konkurowania ze spó ł k ą FRANPRESS ani o rynki zbytu (sprzedawców detalicznych), ani o rynki zakupu (wydawców). Przyj ę cie przez RUCH S.A. takiego zobowi ą zania wobec jednego z konkurentów by ł oby dzia ł aniem nieracjonalnym i szkodliwym w d ł u ż szym horyzoncie czasu dla interesów ekonomicznych RUCH S.A. Podkre ś li ł ponadto, ż e porozumienie to nie zafunkcjonowa ł o w praktyce, w zwi ą zku z tym nie wywo ł a ł o ż adnego skutku. Podniós ł jednak, ż e w przypadku gdyby przedmiotowe porozumienie zafunkcjonowa ł o, wówczas da ł oby szereg pozytywnych efektów dla otoczenia rynkowego. Po pierwsze – w jego rezultacie nast ą pi ł aby zdecydowana poprawa dystrybucji prasy (wspó ł praca w zakresie logistyki, jaka mog ł aby zosta ć rozwini ę ta, zdecydowanie sprzyja ł aby zmniejszeniu kosztów), po drugie – korzy ś ci odnie ś liby konsumenci (podj ę cie wspó ł pracy w okre ś lonym, ograniczonym zakresie niew ą tpliwie mog ł oby wp ł yn ąć na racjonalizacj ę kosztów i niepodwy ż szanie rabatów, a tym samym cen tytu ł ów prasowych). 5 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje . RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS s ą przedsi ę biorcami prowadz ą cymi dzia ł alno ść w zakresie kolporta ż u prasy krajowej i zagranicznej oraz ksi ąż ek i wydawnictw. RUCH S.A. prowadzi dzia ł alno ść kolporta ż ow ą w 14 Oddzia ł ach terenowych, które codziennie za po ś rednictwem 66 Ekspedycji prasy dostarczaj ą pras ę do ponad 36 tys. punktów sprzeda ż y detalicznej w ca ł ej Polsce oraz do ponad 80 tys. prenumeratorów. Posiada w ł asn ą sie ć , licz ą c ą ponad 12 tys. punktów sprzeda ż y. Dodatkowo obs ł uguje ponad 24 tys. punktów zwi ą zanych wspó ł prac ą w zakresie sprzeda ż y prasy. Najwi ę kszymi partnerami RUCH S.A. s ą sieci handlowe: EMPiK, HDS, ELEA (daw. BILLA), PKN Orlen, EKO. RUCH S.A. podkre ś la, ż e jest niekwestionowanym liderem na rynku dystrybucji prasy w Polsce, o czym przekonuj ą nast ę puj ą ce fakty: posiada ok. 60%-owy udzia ł w polskim rynku kolporta ż u prasy, utrzymuje w sprzeda ż y ś rednio w miesi ą cu ponad 1650 tytu ł ów prasowych, a rozprowadza w ci ą gu roku ponad 3500 tytu ł ów prasowych i wydawnictw jednorazowych, rozprowadza ś rednio w miesi ą cu ponad 130 mln egzemplarzy gazet i czasopism, sprzedaje ś rednio w miesi ą cu ponad 83 mln egzemplarzy gazet i czasopism o łą cznej warto ś ci przekraczaj ą cej 175 mln PLN (w cenach detalicznych), wspó ł pracuje na bie żą co z 900, a w ci ą gu roku z przesz ł o 1400 wydawcami prasy, ś rednia miesi ę czna sprzeda ż prasy w punkcie sprzeda ż y detalicznej nale żą cym do jego sieci wynosi ok. 3.150 egzemplarzy, co daje warto ść 6,7 tys. PLN, za ś w punkcie wspó ł pracuj ą cym z RUCH S.A. - ok. 1.500 egzemplarzy co daje warto ść 3,3 tys. PLN ( ź ród ł o: strona internetowa RUCH S.A. www. ruch.com.pl . ). RUCH S.A. podaje, ż e ma obecnie ok. 50%-owy udzia ł w rynku sprzeda ż y prasy. Wynika on jednak g ł ównie ze sprzeda ż y dzienników i tygodników oraz du ż ej ilo ś ci tej prasy, której sprzeda ż y nie prowadz ą inni dystrybutorzy ( wyja ś nienia RUCH S.A. zawarte w pi ś mie z dnia 18 listopada 2003 r. w toku post ę powania ). Spó ł ka FRANPRESS powsta ł a w 1991 r. i od pocz ą tku swej dzia ł alno ś ci g ł ównym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest kolporta ż prasy. Obecnie obs ł uguje ponad 1.700 punktów sprzeda ż y detalicznej. W ś ród nich s ą zarówno ma ł e osiedlowe kioski jak i hipermarkety sieci E.Leclerc i Carrefour. Spó ł ka posiada pi ęć oddzia ł ów regionalnych i skutecznie realizuje za ł o ż enia rozszerzania swoich wp ł ywów. Swoim zasi ę giem obejmuje województwa: dolno ś l ą skie, opolskie, ś l ą skie, mazowieckie i warmi ń sko-mazurskie. W chwili obecnej, poza central ą , funkcjonuj ą oddzia ł y w Opolu, Legnicy, Warszawie i Katowicach. Planowane jest utworzenie oddzia ł ów w Cz ę stochowie i Ł odzi. Spó ł ka od pocz ą tku swojej dzia ł alno ś ci sukcesywnie powi ę ksza ilo ść tytu ł ów, dope ł niaj ą c podpisywania umów ze wszystkimi licz ą cymi si ę na rynku wydawnictwami. Wspó ł pracuje z 650 wydawcami. S ą to najwi ę ksze wydawnictwa prasowe, a tak ż e osoby fizyczne wydaj ą ce autorskie opracowania tematyczne. Obecnie dysponuje liczb ą ponad 2500 tytu ł ów, w ś ród których znajduj ą si ę zarówno pozycje wielkonak ł adowe, kierowane do szerokiego kr ę gu czytelników, jak i specjalistyczne tytu ł y o niemal kolekcjonerskim nak ł adzie ( ź ród ł o: strona internetowa spó ł ki FRANPRESS www.franpress.pl . ). W dniu 17 lutego 1999 r. RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS zawar ł y umow ę nr DK/17/99, której przedmiotem jest kolporta ż przez Odbiorc ę (spó ł k ę FRANPRESS) wydawnictw wymienionych w za łą cznikach stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy. 6 Odbiorca – zgodnie § 1 pkt 3a umowy – ma prowadzi ć sprzeda ż wydawnictwa wy łą cznie na terenie Polski, w punktach sprzeda ż y detalicznej nie nale żą cych do RUCH S.A. i nie zaopatrywanych przez RUCH S.A. Umowa ta reguluje ponadto sprawy nak ł adu, nadzia ł u i wycofania niesprzedanych egzemplarzy, zasad odbioru niesprzedanych egzemplarzy oraz rozlicze ń finansowych. Umowa w dacie podpisania dotyczy ł a 5 tytu ł ów, dopiero w nast ę pnych latach zosta ł a poszerzona o kolejne wydawnictwa prasowe. W ś ród tytu ł ów prasowych, których kolporta ż odbywa ł si ę w oparciu o ww. umow ę , znajdowa ł y si ę nast ę puj ą ce wydawnictwa: tygodnik „Dom Lalek”, dwutygodnik „Wielki Jazz”, dwutygodnik „Rodzinna Encyklopedia Medycyny”, dwutygodnik „Top Cars”, miesi ę cznik „Wró ż bita” i inne ( pismo RUCH S.A. z dnia 18 listopada 2003 r. w toku post ę powania oraz pismo spó ł ki FRANPRESS z dnia 30 wrze ś nia 203 r. w toku post ę powania ). Dnia 10 grudnia 2003 r., wydawnictwo Edipresse Polska (wydawca takich czasopism jak: „Przyjació ł ka” „Viva!”, „Przekrój”, „Dom & Wn ę trze”, „Twoje Dziecko”) przerwa ł o dostawy swoich pism do trzech regionalnych firm kolporta ż owych, w tym do spó ł ki FRANPRESS. W obliczu wstrzymania dostaw popularnych czasopism, spó ł ka FRANPRESS nawi ą za ł a w tym zakresie wspó ł prac ę z RUCH S.A. W efekcie, w oparciu o umow ę nr DK/17/99 spó ł ka FRANPRESS otrzymywa ł a od RUCH S.A. czasopisma ww. wydawnictwa i rozprowadza ł a je za po ś rednictwem swojej sieci punktów sprzeda ż y. By ł y to takie czasopisma jak: „Dom i Wn ę trze”, „Twoje Dziecko”, „Przekrój”, „Vita”, „Przyjació ł ka”, „Viva”, „Mamo, to ja”, „Pani” ( zestawienie zawarte w pi ś mie spó ł ki FRANPRESS z dnia 30 wrze ś nia 2003 r. w toku post ę powania ). Dostawy spó ł ce FRANPRESS czasopism wydawnictwa Edipresse Polska – w oparciu o przedmiotow ą umow ę – by ł y kontynuowane przez RUCH S.A. do dnia 12 lutego 2003 r. Umowa w tym zakresie wygas ł a po rozliczeniu wszystkich tytu ł ów wydawnictwa Edipresse Polska przekazanych przez RUCH S.A. Powodem by ł o podj ę cie na nowo kontaktów handlowych spó ł ki FRANPRESS i wydawnictwa Edipresse Polska ( pismo RUCH S.A. z dnia 12 lutego 2003 r., skierowane do spó ł ki FRANPRESS do łą czone do pisma RUCH S.A. z dnia 30 maja 2003 r., z ł o ż onego w ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego – w łą czone do akt sprawy postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2003 r. ). Niezale ż nie od umowy nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r., jaka wi ąż e spó ł ki FRANPRESS i RUCH S.A., w aspekcie kolporta ż u (dalszej odsprzeda ż y) niektórych tytu ł ów prasowych, przedsi ę biorcy ci podpisali w dniu 9 stycznia 2003 r. Porozumienie, które – zgodnie z brzmieniem jego Preambu ł y – zosta ł o zawarte w okoliczno ś ciach bezpardonowej walki na rynku dystrybucji prasy. W obliczu powy ż szego RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS ustali ł y, ż e chc ą wspólnie wp ł ywa ć na kszta ł t polskiego rynku dystrybucji prasy. W § 1 tego Porozumienia, strony stwierdzaj ą , ż e w stosunkach mi ę dzy firmami obowi ą zywa ć b ę dzie zasada partnerstwa w dzia ł aniach maj ą cych wp ł ywa ć na kszta ł t rynku dystrybucji prasy, a konkurowanie i rywalizacja dotyczy ć b ę dzie tylko poziomu i jako ś ci us ł ug. Celem partnerskich stosunków ma by ć – stosownie do § 2 – ograniczenie wzajemnie wyniszczaj ą cej konkurencji oraz osi ą ganie korzy ś ci z rozwijaj ą cej si ę wspó ł pracy. G ł ównymi obszarami wspó ł pracy mia ł y by ć : na poziomie sieci sprzeda ż y – stosowanie rynkowych metod konkurencji, wymiana informacji o nieuczciwych sprzedawcach, na poziomie logistyki dostaw – wzajemne us ł ugi logistyczne zmierzaj ą ce do obni ż enia kosztów kolporta ż u, a na poziomie technologii – wymiana informacji o nowoczesnych rozwi ą zaniach i ujednolicenie informacji udzielanych Wydawcom. Strony, w § 3 Porozumienia, zadeklarowa ł y zachowanie poufno ś ci rozmów w zakresie obj ę tym Porozumieniem. 7 Strony wyja ś nia ł y, ż e pomys ł zawarcia przedmiotowego Porozumienia powsta ł w zwi ą zku z wstrzymaniem przez wydawnictwo Edipresse Polska dostaw czasopism do spó ł ki FRANPRESS. RUCH S.A. wskazywa ł , ze porozumienie to mia ł o charakter intencjonalny. Nie nios ł o ze sob ą ż adnych konkretnych zobowi ą za ń , lecz wyra ż a ł o intencje oraz zarysowywa ł o obszary mo ż liwej wspó ł pracy. Podstawow ą przes ł ank ą , jak ą kierowa ł si ę RUCH S.A., zmierzaj ą c do wspó ł pracy z regionalnymi dystrybutorami, by ł kierunek dzia ł ania na rynku dystrybucyjnym. Kierunek ten wynika ł z analizy rynku i perspektyw rozwojowych. Zak ł ada ł on m.in., ż e: konkurencja na rynku b ę dzie odbywa ć si ę na poziomie jako ś ci ś wiadczonych us ł ug, „wojna mar ż owa” obiektywnie nie s ł u ż y rozwojowi ż adnej z firm, istniej ą cy uk ł ad na rynku pozwala na podj ę cie partnerskiej wspó ł pracy z dystrybutorami regionalnymi w dziedzinie logistyki ( pismo pisma RUCH S.A. z dnia 25 kwietnia 2003 r., z ł o ż one w ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego – w łą czone do akt sprawy postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2003 r. ). RUCH S.A. podtrzyma ł te wyja ś nienia w toku post ę powania antymonopolowego. Ponownie podniós ł , ż e porozumienie to by ł o porozumieniem intencjonalnym i ż adna wspó ł praca nie zosta ł a podj ę ta. Stwierdzi ł , ż e nie zamierza ł zaniecha ć konkurowania ze spó ł k ą FRANPRESS o rynki zbytu (sprzedawców detalicznych) czy rynki zakupu (wydawców). Wskazywa ł te ż , ż e porozumienie to nie zafunkcjonowa ł o w praktyce, w zwi ą zku z tym nie wywo ł a ł o ż adnego skutku, a tym bardziej skutku antykonkurencyjnego ( pisma RUCH S.A. z dnia 18 listopada 2003 r. i z dnia 4 grudnia 2003 r. w toku post ę powania ). Spó ł ka FRANPRESS poinformowa ł a Prezesa Urz ę du, i ż motywem podj ę cia wspó ł pracy z RUCH S.A. by ł o wstrzymanie dostaw czasopism wydawnictwa Edipresse Polska. Wspó ł praca – na podstawie zawartego porozumienia – polega ł a na dostarczaniu przez RUCH S.A. brakuj ą cych tytu ł ów prasowych na potrzeby sprzeda ż y realizowanej przez te spó ł k ę ( pismo spó ł ki FRANPRESS z dnia 22 kwietnia 2003 r., z ł o ż one w ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego – w łą czone do akt sprawy postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2003 r. ). W toku post ę powania antymonopolowego, spó ł ka FRANPRESS wskaza ł a, ż e znacz ą cym argumentem, który zdecydowa ł o zawarciu z RUCH S.A. umowy z dnia 17 lutego 1999 r., a pó ź niej równie ż Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. by ł o stosowanie przez inne podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie kolporta ż u prasy metod nieuczciwej konkurencji. W efekcie, Porozumienie przyczyni ł o si ę do istnienia na rynku kolporta ż u prasy kilku znacz ą cych podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą ( pismo spó ł ki FRANPRESS z dnia 30 wrze ś nia 2003 r. w toku post ę powania ). Porozumienie z dnia 9 stycznia 2003 r. – z uwagi na fakt, ż e ż adna ze strony nie wypowiedzia ł a tego porozumienia, ani od niego nie odst ą pi ł a – obowi ą zuje i wi ąż e strony w dalszym ci ą gu. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje . W sprawach o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , kwesti ą zasadnicz ą dla wydania rozstrzygni ę cia jest okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w sprawie. 8 Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Przy czym przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. W celu wyznaczenia rynku w ł a ś ciwego, niezb ę dne jest zatem uwzgl ę dnienie szczególnych cech danego produktu (wyodr ę bnienie rynku produktowego) oraz okre ś lenie obszaru, na którym jest on dystrybuowany i gdzie warunki konkurencji s ą wystarczaj ą co jednorodne (wyodr ę bnienie rynku geograficznego) Wyodr ę bnienie rynku produktowego wi ąż e si ę z uwzgl ę dnieniem szczególnych cech danego produktu (us ł ugi). W ś wietle powo ł anej wy ż ej definicji ustawowej rynku w ł a ś ciwego, jego aspekt produktowy odnosi si ę do „ rynku towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty ”. RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS zajmuj ą si ę ś wiadczeniem us ł ug polegaj ą cych na kolporta ż u prasy i dystrybucji innych artyku ł ów cz ę stego zakupu, poprzez sie ć punktów sprzeda ż y. W niniejszej sprawie, z uwagi na charakter stawianych zarzutów, wynikaj ą cych z umów łą cz ą cych ww. spó ł ki, które dotycz ą wy łą cznie kolporta ż u prasy, ocenie podlega ć b ę d ą zachowania na obszarze dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z kolporta ż em prasy. Us ł uga dystrybucji (kolporta ż u) prasy polega ć mo ż e na jej rozpowszechnianiu za po ś rednictwem punktów sprzeda ż y b ą d ź rozprowadzaniu jej bezpo ś rednio do odbiorców indywidualnych (w prenumeracie). W ś wietle powo ł anej wy ż ej definicji rynku w ł a ś ciwego nale ż y uzna ć obie formy dystrybucji prasy za us ł ugi nale żą ce do tego samego rynku produktowego. Mamy tu bowiem do czynienia z to ż samo ś ci ą rozpowszechnianego produktu (prasa), jednolito ś ci ą docelowego odbiorcy (nabywca prasy) i zbli ż on ą cen ą . Ze wzgl ę du na istot ę i charakter ww. rodzajów dystrybucji prasy, przyj ąć nale ż y zatem, i ż s ą to us ł ugi substytutywne wobec siebie, a co za tym idzie stanowi ą jeden rynek produktowy. Podnie ść przy tym nale ż y, ż e w obrocie gospodarczym bardzo cz ę sto u ż ywa si ę zamiennie poj ę cia dystrybucja prasy i kolporta ż prasy. W niniejszej sprawie, Prezes Urz ę du u ż ywa w definicji rynku podwójnego okre ś lenia: dystrybucja (kolporta ż ) prasy. S ł u ż y ć to ma pe ł niejszemu oddaniu specyfiki us ł ugi ś wiadczonej przez strony post ę powania i nale ż ytemu scharakteryzowaniu rynku. U ż yte poj ę cie: dystrybucja (kolporta ż ) prasy oznacza jednak – co wskazano powy ż ej – jeden rynek, obejmuj ą cy rozpowszechnianie prasy za po ś rednictwem punktów sprzeda ż y i rozprowadzanie jej bezpo ś rednio do odbiorców indywidualnych, tj. w prenumeracie. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, nale ż y stwierdzi ć , i ż rynkiem produktowym w niniejszej sprawie jest rynek dystrybucji (kolporta ż u) prasy. Drugim niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest jego wymiar geograficzny , oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów, s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Definicja ustawowa ka ż e odnosi ć rynek geograficzny do obszaru „na którym, ze wzgl ę du na ich [towarów, us ł ug] rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y stwierdzi ć , i ż warunki ś wiadczenia us ł ugi kolporta ż u prasy s ą identyczne na obszarze ca ł ego kraju. Wsz ę dzie bowiem istnieje zapotrzebowanie na pras ę , za ś dzia ł alno ść firm kolporta ż owych ukierunkowana jest na 9 zapewnienie jak najszerszego dost ę pu czytelników do gazet, czasopism czy innych periodyków. Wszyscy wydawcy korzystaj ą z us ł ug firm kolporta ż owych na takich samych zasadach. Nie ma wewn ę trznych barier, które powodowa ł yby zró ż nicowanie w mo ż liwo ś ci prowadzenia dzia ł alno ś ci kolporta ż owej w poszczególnych rejonach Polski. Nale ż y zatem uzna ć , i ż w aspekcie geograficznym , mamy tu do czynienia z rynkiem obejmuj ą cym obszar ca ł ego kraju. Tak wi ę c rynkiem w ł a ś ciwym w przedmiotowej sprawie jest krajowy rynek dystrybucji (kolporta ż u) prasy . RUCH S.A. jest liderem na rynku kolporta ż u prasy. Swój udzia ł szacuje na ok. 50%, co podaje tak ż e w toku niniejszego post ę powania. Kolporter ten ma najwi ę ksz ą ilo ść punktów sprzeda ż y, do której dostarcza pras ę . Rozprowadza te ż najwi ę ksz ą ilo ść prasy. Drug ą , co do wielko ś ci, firm ą kolporta ż ow ą w Polsce jest Kolporter S.A. w Kielcach. Jego udzia ł w rynku – wed ł ug ró ż nych ź róde ł – kszta ł tuje si ę na poziomie 30-40%. Sama Spó ł ka szacuje swój udzia ł jako bliski 40% (www.kolporter-spolka-akcyjna.com.pl). Spo ś ród pozosta ł ych licz ą cych si ę na rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy przedsi ę biorców nale ż y wymieni ć : Garmond Press S.A. w Krakowie, Inmedio Sp. z o.o. w Gda ń sku, spó ł k ę Kolporta ż Prasy ROLKON Sp. z o.o. w Poznaniu i spó ł k ę FRANPRESS. Ich udzia ł y w rynku kszta ł tuj ą si ę na poziomie kilku procent. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , nale ż y stwierdzi ć , i ż łą czny udzia ł w rynku RUCH S.A. i spó ł ki FRANPRESS b ę dzie przekracza ł 50%. Przy czym tak wysoki udzia ł w rynku to w g ł ównej mierze wynik potencja ł u, jakim dysponuje RUCH S.A. Prezes Urz ę du zarzuci ł stronom niniejszego post ę powania stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na krajowym rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy, przejawiaj ą cych si ę w zawarciu przez spó ł k ą RUCH S.A. i spó ł k ę FRANPRESS porozumie ń , polegaj ą cych na: I. kontrolowaniu ś wiadczenia us ł ug kolporta ż u prasy, poprzez organizowanie – w oparciu o umow ę nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. – wspólnej sprzeda ż y tytu ł ów prasowych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; II. podj ę ciu – w drodze Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. – partnerskiej wspó ł pracy, zmierzaj ą cej do wspólnego wp ł ywania na kszta ł t kolporta ż u prasy w Polsce, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. I Odno ś nie zarzutu zawarcia porozumienia, polegaj ą cego na kontrolowaniu ś wiadczenia us ł ug kolporta ż u prasy, poprzez organizowanie – w oparciu o umow ę nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. – wspólnej sprzeda ż y tytu ł ów prasowych. Ustalono, ż e RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS zawar ł y umow ę nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. o kolporta ż i sprzeda ż tytu ł ów prasowych. Na podstawie tej umowy, RUCH S.A. mia ł dostarcza ć spó ł ce FRANPRESS tytu ł y prasowe, a spó ł ka ta mia ł a realizowa ć ich sprzeda ż , za po ś rednictwem obs ł ugiwanych przez siebie punktów sprzeda ż y. Bezsprzecznie umowa jak ą zawar ł y ww. spó ł ki stanowi, w my ś l art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, porozumienie. Jej tre ść wskazywa ć za ś mog ł a, ż e mamy tu do czynienia z porozumieniem, które w doktrynie i orzecznictwie, okre ś la si ę mianem porozumienia o wspólnej sprzeda ż y. 10 Taki rodzaj kooperacji nosi bowiem w sobie zagro ż enie dla konkurencji, z uwagi na fakt, i ż kontrahenci (tu: wydawcy prasy) maj ą ograniczon ą mo ż liwo ść wyboru swego partnera w zakresie sprzeda ż y swych towarów (prasy), poprzez to, ż e cz ęść potencjalnych kontrahentów dzia ł a niejako w ramach wspólnej sieci. Dlatego te ż w pewnych sytuacjach mo ż e ona stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Prezes Urz ę du zgadza si ę jednak z argumentami, i ż dla uznania okre ś lonych porozumie ń za praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę konieczne jest zbadanie okoliczno ś ci zawarcia takich porozumie ń (umów), zakresu uzgodnie ń i skutków, jakie uzgodnienia te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć na rynku oraz celu takich porozumie ń . Prezes Urz ę du przeanalizowa ł zawart ą umow ę w kontek ś cie tych w ł a ś nie przes ł anek. Badaj ą c okoliczno ś ci zawarcia umowy z dnia 17 lutego 1999 r., Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e by ł y to okoliczno ś ci czytelne i obiektywnie uzasadnione. Nale ż y tu bowiem stwierdzi ć , ż e jej zawarcie by ł o wynikiem potrzeby gospodarczej (handlowej), jak zaistnia ł a po stronie spó ł ki FRANPRESS. Spó ł ka FARNPRESS, której g ł ównym przedmiotem dzia ł alno ś ci jest kolporta ż prasy, ma wobec swoich kontrahentów (punktów, do których dostarcza pras ę ) obowi ą zek dostarcza ć pras ę w pe ł nym zakresie. Aby zapewni ć swoim kontrahentom jak najpe ł niejsz ą ofert ę czasopism, Spó ł ka podj ęł a wi ę c wspó ł prac ę z RUCH S.A. w zakresie tych tytu ł ów prasowych, których wydawcy nie chcieli jej dostarcza ć . Pocz ą tkowo by ł y to pozycje ma ł o popularne, o stosunkowo niskich nak ł adach, takie jak cho ć by : „Dom Lalek”, „Wielki Jazz”, „Czarodziejskie opowie ś ci” czy „Wró ż bita”. Potem w grudniu 2002 r. wydawnictwo Edipresse Polska zaprzesta ł o dostarcza ć spó ł ce FRANPRESS swoje czasopisma. W zwi ą zku z tym umow ą z dnia 17 lutego 1999 r. zosta ł y obj ę te równie ż czasopisma ww. wydawnictwa i RUCH S.A. realizowa ł dostawy tak ż e tych czasopism. W ocenie Prezesa Urz ę du powy ż sze okoliczno ś ci t ł umacz ą zawarcie przedmiotowej umowy. Wyja ś niaj ą tak ż e przes ł anki, którymi strony kierowa ł y si ę przy ich zawieraniu. Na powy ż sze wskazuje tak ż e zako ń czenie przez RUCH S.A. dostaw spó ł ce FRANPRESS czasopism wydawnictwa Edipresse Polska zaraz po wznowieniu przez t ę spó ł k ę wspó ł pracy z ww. wydawc ą . Pokazuje to, ż e przedmiotowa umowa ma zapewnia ć prowadzenie bie żą cej dzia ł alno ś ci przez spó ł k ę FRANPRESS. Uzgodnienia, zawarte w umowie z dnia 17 lutego 1999 r. łą cz ą cej RUCH S.A. i spó ł k ę FRANPRESS, dotyczy ł y wy łą cznie kwestii dostaw i dalszej odsprzeda ż y prasy (wymienionych tytu ł ów prasowych) przez spó ł k ę FRANPRESS. Strony umówi ł y si ę , co do warunków sprzeda ż y prasy, dostaw, zwrotu nie sprzedanych egzemplarzy i rozlicze ń za sprzedane wydawnictwa oraz wysoko ś ci wynagrodzenia. Uregulowania te zbli ż aj ą wi ę c ww. umow ę do typowej umowy kolporta ż owej, któr ą kolporterzy zawieraj ą z wydawcami prasy. Zreszt ą , w za ł o ż eniu, powy ż sza umowa ma w ł a ś nie zast ą pi ć kontrakty z wydawcami. Uzgodnienia tam zawarte nie wykraczaj ą poza utrwalone, sprawnie funkcjonuj ą ce na rynku, zasady wspó ł pracy. Nale ż y jednocze ś nie zwróci ć uwag ę , i ż sprzeda ż , któr ą reguluje umowa z dnia 17 lutego 1999 r., dotyczy tytu ł ów prasowych ma ł o popularnych. Wyj ą tkiem by ł y czasopisma wydawnictwa Edipresse Polska, które jednak by ł y dostarczane w stosunkowo niewielkiej ilo ś ci egzemplarzy i przez krótki okres czasu. Mamy tu wi ę c do czynienia ze wspó ł prac ą w do ść w ą skim zakresie. W konsekwencji zakres uzgodnie ń nie wywo ł uje negatywnych skutków na rynku kolporta ż u prasy. Zw ł aszcza, ż e – na co zwrócono uwag ę powy ż ej – umowy te zast ą pi ł y umowy o kolporta ż z wydawcami prasy. Przedmiotowe umowy wype ł ni ł y wi ę c luk ę , która powsta ł a w wyniku odmowy cz ęś ci wydawców realizowania dostaw prasy spó ł ce FRANPRESS. 11 Cel porozumienia (umowy z dnia 17 lutego 1999 r.) ujawnia si ę w zasadzie, je ż eli prze ś ledzimy okoliczno ś ci zawarcia tej umowy i procesu poszerzania jej przedmiotu o kolejne tytu ł y prasowe. Jak ustalono to w toku post ę powania, spó ł ka FRANPRESS – maj ą c na uwadze potrzeb ę zaopatrywania punktów sprzeda ż y w wydawnictwa prasowe, na które istnieje zapotrzebowanie – podj ęł a starania, by RUCH S.A. zapewni ł jej dostawy niektórych czasopism, w tym wydawanych przez Edipresse Polska. Zawarcie przedmiotowej umowy i dostarczanie kolejnych tytu ł ów prasowych przez RUCH S.A., by ł o wi ę c ka ż dorazowo zwi ą zane z aktualn ą sytuacj ą , w której spó ł ka FRANPRESS znalaz ł a si ę wobec odmowy dostarczania jej prasy bezpo ś rednio przez wydawców. W tej sytuacji cel zawarcia z RUCH S.A. ww. umowy i kontynuowania sprzeda ż y kolejnych tytu ł ów prasowych obj ę tych t ą umow ą , jawi si ę jako racjonalny i w pe ł ni uzasadniony gospodarczo. Celem by ł o bowiem zapewnienie ci ą g ł o ś ci dostaw prasy w pe ł nym wymiarze do kontrahentów (punktów sprzeda ż y) spó ł ki FRANPRESS. Prezes Urz ę du nie znalaz ł za ś dowodów ś wiadcz ą cych, i ż celem zawarcia ww. umowy by ł a ch ęć wspólnego oddzia ł ywania na rynek kolporta ż u prasy. Umowa w tym kszta ł cie, w zakresie tak niewielu tytu ł ów prasowych, nie stwarza – w ocenie Prezesa Urz ę du – zagro ż e ń dla tego rynku. Co wi ę cej zapewnienie, dzi ę ki RUCH S.A., dostaw tych ż e dzienników i czasopism do punktów sprzeda ż y spó ł ki FRANPRESS umo ż liwi ł o konsumentom szerszy dost ę p do tych tytu ł ów prasowych. Reasumuj ą c nale ż y stwierdzi ć , ż e okoliczno ś ci zawarcia umowy nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. by ł y czytelne. Przes ł anki, którymi kierowa ł y si ę strony przy jej zawieraniu nie budz ą w ą tpliwo ś ci. Natomiast zakres uzgodnie ń zawarty w tej umowie, ze wzgl ę du na jej standardow ą tre ść (to ż sam ą z umowami funkcjonuj ą cymi na rynku) oraz niewielk ą skal ę wspó ł pracy, nie stwarza ł zagro ż e ń dla konkurencji. Dlatego te ż nie mo ż na uzna ć , ż e skutkiem lub celem przedmiotowej umowy by ł o wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na krajowym rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy. Maj ą c powy ż sze na uwadze, Prezes Urz ę du nie stwierdzi ł stosowania przez RUCH S.A. i spó ł k ę FRANPRESS praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na zawarciu porozumienia, polegaj ą cego na kontrolowaniu ś wiadczenia us ł ug kolporta ż u prasy, poprzez organizowanie – w oparciu o umow ę nr DK/17/99 z dnia 17 lutego 1999 r. – wspólnej sprzeda ż y tytu ł ów prasowych. Ad. II Odno ś nie zarzutu zawarcia porozumienia, polegaj ą cego na podj ę ciu – w drodze Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. – partnerskiej wspó ł pracy, zmierzaj ą cej do wspólnego wp ł ywania na kszta ł t kolporta ż u prasy w Polsce. Niesporne jest, ż e strony: spó ł ka FRANPRESS i RUCH S.A. zawar ł y w dniu 9 stycznia 2003 r. dwustronn ą umow ę , któr ą okre ś lono mianem Porozumienia. Stanowi ona tak ż e porozumienie w rozumieniu art. 4 pkt 4 lit a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie bowiem z ww. przepisem, porozumieniem s ą m.in. umowy zawierane mi ę dzy przedsi ę biorcami, mi ę dzy zwi ą zkami przedsi ę biorców oraz mi ę dzy przedsi ę biorcami i ich zwi ą zkami albo niektóre postanowienia tych umów. Stronami tej umowy s ą przedsi ę biorcy prowadz ą cy konkurencyjn ą wzgl ę dem siebie dzia ł alno ść gospodarcz ą , polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ugi kolporta ż u prasy. Wszelkie zawierane mi ę dzy takimi przedsi ę biorcami porozumienia (umowy) musz ą budzi ć podejrzenie w aspekcie naruszenia zakazu zawierania porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę , zw ł aszcza je ż eli ich udzia ł y w rynku – tak jak w przedmiotowej sprawie – s ą bardzo wysokie, co umo ż liwia rzeczywiste wp ł ywanie na rynek. 12 W sprawie zawarcia Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. pomi ę dzy spó ł k ą FRANPRESS i RUCH S.A. zasadnicze znaczenie ma cel, dla którego strony zdecydowa ł y si ę je zawrze ć . W ocenie Prezesa Urz ę du materia ł dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala przyj ąć , i ż cel tego porozumienia jest sprzeczny z prawem konkurencji. Ś wiadcz ą o tym tre ść Porozumienia oraz okoliczno ś ci jego zawarcia. Za ł o ż enia Porozumienia zawarte s ą w Preambule tego dokumentu. To tu strony poda ł y, ż e chc ą wspólnie wp ł ywa ć na kszta ł t polskiego rynku dystrybucji prasy, na którym bezpardonowa walka prowadzi do niekontrolowanych procesów i niszczenia dorobku zdemokratyzowanego kolporta ż u osi ą gni ę tego w ostatnich latach. Rozwini ę ciem tego postulatu jest zapis § 1 Porozumienia, zgodnie z którym w stosunkach mi ę dzy firmami [stronami Porozumienia] obowi ą zywa ć b ę dzie zasada partnerstwa w dzia ł aniach maj ą cych wp ł yw na kszta ł t rynku dystrybucji prasy, a konkurowanie i rywalizacja dotyczy ć b ę dzie tylko poziomu i jako ś ci us ł ug. Tre ść tych zapisów nie pozostawia w ą tpliwo ś ci, i ż RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS umówi ł y si ę co do tego, ż e b ę d ą podejmowa ć wspólne dzia ł ania na rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy w Polsce. Zreszt ą fakt ten nie jest co do zasady przez strony negowany. RUCH S.A. wskazywa ł przecie ż , ż e porozumienie to „ wyra ż a ł o intencj ę oraz zarysowywa ł o obszary mo ż liwej wspó ł pracy ”, za ś spó ł ka FRANPRESS podnios ł a, ż e „ motywem podj ę cia wspó ł pracy by ł o wstrzymanie dostaw czasopism wydawnictwa Edipresse Polska ”. Nale ż y wi ę c uzna ć za udowodniony fakt, i ż zak ł adane przez spó ł ki dzia ł ania maj ą by ć dzia ł aniami wspólnymi, skorelowanymi. Na powy ż sze wskazuje zreszt ą tak ż e brzmienie § 3 zdanie pierwsze Porozumienia, gdzie zapisano, ż e strony deklaruj ą zachowanie poufno ś ci rozmów w zakresie obj ę tym Porozumieniem. Ś wiadczy to niezbicie, ż e strony zak ł ada ł y podejmowanie rozmów, które mia ł y dotyczy ć ju ż konkretnych kwestii, precyzuj ą cych to Porozumienie. Przytoczone wy ż ej zapisy Porozumienia wskazuj ą jednocze ś nie, ż e wspólne dzia ł ania – jakie w ramach tego Porozumienia mia ł y podejmowa ć strony – maj ą na celu oddzia ł ywanie na rynek kolporta ż u prasy . Nale ż y tu wyj ść od sformu ł owania uj ę tego w Preambule Porozumienia, a nast ę pnie powtórzonego w § 1, mianowicie: „wp ł ywa ć na kszta ł t polskiego rynku dystrybucji prasy”. Wp ł ywa ć , to – zgodnie z definicj ą zawart ą w S ł owniku J ę zyka Polskiego i potocznym rozmienieniem – oddzia ł ywa ć na kogo ś , na co ś . Prezes Urz ę du stoi na stanowisku, ż e strony, formu ł uj ą c te zapisy kierowa ł y si ę tym powszechnym znaczeniem ww. poj ę cia. Brak jest jakichkolwiek przes ł anek ś wiadcz ą cych o tym, ż e strony chcia ł y nada ć temu zwrotowi inny sens. Tym samym sformu ł owanie „wp ł ywa ć na kszta ł t polskiego rynku dystrybucji prasy” oznacza ł o d ąż enie do oddzia ł ywania na rynek i kszta ł towania go w ustalony przez siebie sposób. Kolejnym celem Porozumienia – wyra ż onym expressis verbis w § 2 – jest ograniczenie wzajemnie wyniszczaj ą cej konkurencji oraz osi ą ganie korzy ś ci z rozwijaj ą cej si ę wspó ł pracy. Zapis ten, b ę d ą cy konsekwencj ą woli obu podmiotów wspólnego wp ł ywania na rynek, jest czytelnym sygna ł em o ograniczeniu konkurencji mi ę dzy spó ł kami . Tym samym celem dla którego RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS zawar ł y Porozumienie z dnia 9 stycznia 2003 r. jest wspólne oddzia ł ywanie na rynek dystrybucji (kolporta ż u) prasy. Przedsi ę biorcy wyrazili bowiem wol ę wspólnego dzia ł ania na rynku w ustalony sposób i zadeklarowali ch ęć ograniczenia konkurencji mi ę dzy sob ą . D ąż enie przez konkuruj ą cych ze sob ą przedsi ę biorców do wspólnego wp ł ywania na rynek i ograniczanie wzajemnej konkurencji jest dzia ł aniem sprzecznym z prawem, naruszaj ą cym przepis art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie za ś z tym przepisem zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. 13 Jak wywiedziono wy ż ej, cel Porozumienia jest wyra ź nie antykonkurencyjny. Jednocze ś nie w ś wietle zamiaru (celu) wspólnego wp ł ywania na rynek, uwidaczniaj ą si ę potencjalne negatywne skutki tego porozumienia, polegaj ą ce na ograniczeniu konkurencji na rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy. Do naruszenia konkurencji dochodzi bowiem wówczas, gdy zostaje ograniczona autonomia dzia ł ania przedsi ę biorców lub zostaj ą zmienione warunki konkurencji wynikaj ą ce z normalnej gry si ł rynkowych, przy czym ograniczenia te mog ą mie ć charakter aktualny lub potencjalny. Ograniczenie autonomii dzia ł ania i zmienione warunki konkurencji to potencjalny efekt ograniczenia zakresu konkurowania mi ę dzy stronami Porozumienia i zacie ś nienia wzajemnej wspó ł pracy. Ograniczenie konkurencji mi ę dzy samymi uczestnikami porozumienia wynika z tre ś ci § 1 zdanie drugie Porozumienia, gdzie strony uzgodni ł y, ż e konkurowanie i rywalizacja dotyczy ć b ę dzie tylko poziomu i jako ś ci us ł ug. Celem partnerskich stosunków – zgodnie z powo ł anym ju ż wy ż ej § 2 zdanie pierwsze – jest za ś ograniczenie wzajemnie wyniszczaj ą cej konkurencji oraz osi ą ganie korzy ś ci z rozwijaj ą cej si ę wspó ł pracy. Zdaniem Prezesa Urz ę du, RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS, zadeklarowa ł y wi ę c de facto , i ż zaprzestaj ą konkurowania mi ę dzy sob ą i wprowadzaj ą we wzajemnych stosunkach zasad ę partnerstwa. Natomiast celem nawi ą zania tej wspó ł pracy – co podkre ś la si ę w Porozumieniu – jest osi ą ganie korzy ś ci. Zaznaczy ć przy tym trzeba, i ż wspó ł praca ta mia ł a by ć przez strony rozwijana. Strony tego porozumienia za ł o ż y ł y wi ę c daleko id ą c ą wspó ł prac ę . W jej wyniku nast ą pi ł oby za ś zak ł ócenie konkurencji na rynku kolporta ż u prasy i mog ł oby doprowadzi ć do zachwiania relacji konkurencyjnych pomi ę dzy firmami kolporta ż owymi. Porozumienie to polega ł o przecie ż na wspó ł dzia ł aniu mi ę dzy dwoma – dotychczas konkuruj ą cymi ze sob ą – podmiotami, w efekcie którego mog ł o nast ą pi ć zmniejszenie ilo ś ci konkurencyjnych ofert dla wydawców prasy. Nale ż y stwierdzi ć , ż e ju ż sama wymiana informacji o stosowanych cenach, klientach, pozycji rynkowej, planach rozwoju czy innych informacji istotnych z punktu widzenia ś wiadczonych us ł ug – co mie ś ci si ę w zakresie Porozumienia – stanowi realne zagro ż enie dla funkcjonowania rynku. W ten sposób mo ż e doj ść do naruszenia warunków wymiany handlowej. Tego rodzaju kooperacja horyzontalna ogranicza konkurencj ę zw ł aszcza wtedy, gdy znacz ą ca jest si ł a rynkowa wspó ł dzia ł aj ą cych podmiotów, a struktura rynku, na którym dosz ł o do takiej wspó ł pracy, nie zapewnia dostatecznej przeciwwagi dla takich porozumie ń . Z tak ą sytuacj ą mamy do czynienia w ł a ś nie w analizowanym tu przypadku. Dzia ł alno ść w zakresie kolporta ż u prasy prowadzi zaledwie sze ś ciu licz ą cych si ę przedsi ę biorców: RUCH S.A., KOLPORTER S.A., INMEDIO Sp. z o.o., Kolporta ż Prasy ROLKON Sp. z o.o., GARMOND PRESS S.A. i w ł a ś nie spó ł ka FRANPRESS. Struktura rynku jest wi ę c w ą ska. W tej sytuacji wszelkie porozumienia mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami b ę d ą bardzo niebezpieczne dla rynku. Uczestnikiem przedmiotowego porozumienia jest za ś lider na krajowym rynku kolporta ż u prasy, tj. RUCH S.A. z udzia ł em kszta ł tuj ą cym si ę na poziomie ok. 50%. Wspólnie za ś umawiaj ą ce si ę strony przekraczaj ą poziom 50%. Dlatego te ż wspó ł praca pomi ę dzy RUCH S.A. i spó ł k ą FRANPRESS – zainicjowana Porozumieniem z dnia 9 stycznia 2003 r. – jest niezwykle du ż ym zagro ż eniem dla konkurencji na tym rynku. Dotkni ę tymi jego skutkami byliby nie tylko konkurenci ww. spó ł ek, ale równie ż ich kontrahenci, tj. wydawcy prasy, z którymi zawieraj ą umowy o kolporta ż prasy. Nale ż a ł o zatem uzna ć , ż e realizacja postanowie ń Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r., mo ż e prowadzi ć do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy. 14 W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , ż e zarówno cel, jak i potencjalny skutek Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. wyra ż a si ę w ograniczeniu konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Porozumienie to narusza zatem art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Odnosz ą c si ę do argumentów stron, zg ł aszanych w toku post ę powania, Prezes Urz ę du stwierdza, co nast ę puje. Prezes Urz ę du odrzuca argumenty powo ł ywane przez strony, i ż Porozumienie z dnia 9 stycznia 2003 r. mia ł o charakter intencjonalny i nie nios ł o za sob ą ż adnych zobowi ą za ń . Otó ż fakt, ż e nie dosz ł o do ż adnych konkretnych ustale ń , nie zmienia oceny tego Porozumienia. Intencje stron, a wi ę c cel, dla którego zawarto Porozumienie z dnia 10 stycznia 2003 r. jest wyra ź nie uj ę ty w Porozumieniu i dotyczy wspólnego wp ł ywania na rynek dystrybucji prasy. Natomiast potencjalne efekty (skutki) takiego porozumienia ogranicza ł yby konkurencj ę na rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy. Niezale ż nie od tego trzeba stwierdzi ć , ż e prawo antymonopolowe sankcjonuje sam ą praktyk ę (tu: zawarcie porozumienia), motywacja stron ma drugorz ę dne znaczenie. Wystarczy, aby cel lub skutek zawartego porozumienia mia ł wyd ź wi ę k antykonkurencyjny, co w niniejszej sprawie jest oczywiste. Takie wspólne dzia ł ania – jakie zadeklarowa ł y w Porozumieniu RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS – nie mog ą by ć uznane za oboj ę tne dla rynku. Samo podj ę cie wspó ł pracy (co jest bezsporne) ma dla rynku niebagatelne znaczenie i rodzi zak ł ócenia w konkurencji. W momencie za ś gdy ta wspó ł praca wykracza poza normalne, przyj ę te zasady handlowe i w zamierzeniach stron ma znacz ą co ogranicza ć wzajemn ą konkurencj ę – jawi si ę wówczas jako dzia ł anie bezprawne, naruszaj ą ce przepis ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okoliczno ś ci zawarcia Porozumienia nie s ą jasne i nie wyja ś niaj ą , dlaczego dosz ł o do tak daleko id ą cych uzgodnie ń . Nie jest zrozumia ł e dlaczego fakt wstrzymania dostaw prasy przez wydawnictwo Edipresse Polska mia ł uzasadnia ć (t ł umaczy ć ) zawarcie przedmiotowego porozumienia, skoro dla zapewnienia dostaw czasopism tego wydawnictwa strony wi ą za ł a inna umowa, która precyzyjnie okre ś la ł a zasady wspó ł pracy pomi ę dzy spó ł k ą FRANPRESS i RUCH S.A. na tym polu. Równie ż dla ka ż dej innej umowy, czy to dotycz ą cej wspó ł pracy w zakresie us ł ug logistycznych czy w zakresie wymiany informacji technicznych (technologicznych), nie jest potrzebne zawarcie takiego porozumienia. W tym kontek ś cie zapisy Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. mia ł y spe ł nia ć inn ą rol ę , daleko wykraczaj ą c ą poza zasady wolnego handlu. Nie t ł umaczy tak ż e zawarcia takiego porozumienia ch ęć unikni ę cia, we wzajemnych relacjach, dzia ł a ń o charakterze czynów nieuczciwej konkurencji. Norm ą w dzia ł alno ś ci gospodarczej jest przecie ż dzia ł anie zgodne z duchem wolnej i uczciwej konkurencji. Wszelkie przejawy dzia ł alno ś ci nosz ą cej znamiona czynu nieuczciwej konkurencji mog ą by ć natomiast przedmiotem sporu cywilnoprawnego. Prezes Urz ę du nie znajduje wi ę c uzasadnienia dla zawierania w tym przedmiocie odr ę bnej umowy o zaniechanie takich praktyk. Gdyby jednak strony uzna ł y, ż e powinno to by ć jednak uregulowane w umowie wzajemnej, to jej tre ść powinna si ę sprowadzi ć do stwierdzenia, ż e strony postanawiaj ą (zobowi ą zuj ą ) si ę do zaniechania czynów nieuczciwej konkurencji. Natomiast Porozumienie z dnia 9 stycznia 2003 r. zawarte przez RUCH S.A. i spó ł k ę FRANPRESS wprowadza uzgodnienia wykraczaj ą ce poza takie stwierdzenie. Nale ż y jednocze ś nie zauwa ż y ć , ż e powo ł ywane przez strony „Stanowisko Izby Wydawców Prasy w sprawie sytuacji na rynku kolporta ż u prasy” z dnia 12 grudnia 2002 r. zawiera wyra ź ne stwierdzenie, ż e w interesie wszystkich wydawców prasy jest istnienie konkurencyjnych sieci sprzeda ż y wzajemnie stymuluj ą cych podnoszenie na wy ż szy poziom 15 obs ł ugi nabywców dzienników i czasopism, a tak ż e zapobiegaj ą cych nieskr ę powanemu podnoszeniu cen za dystrybucj ę . Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, ż e Izba oczekuje konkurowania przez sieci sprzeda ż y prasy, co ma przyczyni ć si ę do polepszenia ś wiadczonych na rzecz wydawców us ł ug. Tymczasem zawarcie Porozumienia z dnia 10 stycznia 2003 r. jest wyra ź nym odej ś ciem od idei konkurencyjno ś ci, któr ą Izba – zreszt ą s ł usznie – uznaje gwarantem podnoszenia jako ś ci us ł ug kolporta ż owych i zabezpieczeniem przed podnoszeniem cen za te us ł ugi. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e RUCH S.A. i spó ł ka FRANPRESS zawar ł y porozumienie, stanowi ą ce praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą ce na podj ę ciu – w drodze Porozumienia z dnia 9 stycznia 2003 r. – partnerskiej wspó ł pracy, zmierzaj ą cej do wspólnego wp ł ywania na kszta ł t kolporta ż u prasy w Polsce. Jednocze ś nie, nale ż y stwierdzi ć , ż e Porozumienie z dnia 9 stycznia 2003 r. nadal obowi ą zuje i wi ąż e strony. Nale ż a ł o zatem nakaza ć zaniechania jej stosowania. Zgodnie z tre ś ci ą art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Organ administracji - Prezes Urz ę du, w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji jest zatem rzecznikiem interesu publicznego, co wynika równie ż z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – m.in. art. 7 k.p.a. Decyzja administracyjna mo ż e bowiem dotyczy ć nie tylko stron, lecz jej skutki mog ą rozci ą ga ć si ę tak ż e na inne osoby – osoby fizyczne, jednostki organizacyjne. 1 W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Opieraj ą c si ę na orzecznictwie antymonopolowym przyjmuje si ę , ż e z naruszeniem interesu publicznoprawnego mo ż emy mie ć do czynienia w przypadku gdy skutki dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, b ą d ź gdy te dzia ł ania wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska. W przedmiotowej sprawie, stwierdzona tu praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę oddzia ł uje bardzo szeroko na krajowy rynek dystrybucji prasy. Skutki zawartego przez spó ł k ę FRANPRESS i RUCH S.A. mog ą dotyka ć zarówno konkurentów tych spó ł ek, tj. innych firm kolporta ż owych, jak i ich kontrahentów – wydawców prasy. Negatywne dzia ł ania b ę d ą ce rezultatem tego Porozumienia, mog ą mie ć wi ę c wp ł yw na dzia ł alno ść bardzo wielu podmiotów. Porozumienie z dnia 9 stycznia 2003 r. w sposób ewidentny narusza te ż generalnie konkurencj ę na rynku dystrybucji (kolporta ż u) prasy, a dobrem chronionym ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów jest przecie ż niezak ł ócona konkurencja na rynku. Jest zatem bezsprzecznym, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesu publicznoprawnego. Stosownie do art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. 1 „Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz” B. Adamiak, J. Borkowski - wyd. C.H. BECK, Warszawa 1996, str. 57 16 Za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do zawarcia przez spó ł k ę FRANPRESS i RUCH S.A. zakazanego porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę . Przedsi ę biorcy ci dopu ś cili si ę wi ę c naruszenia zakazu, o których mowa w art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który nie zosta ł wy łą czony na podstawie art. 6 i 7 tej ustawy. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak RUCH S.A., czy spó ł ka FRANPRESS. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny przewidzie ć , ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa Urz ę du za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia prawa konkurencji. W ocenie Prezesa Urz ę du, charakter praktyki, której dopu ś cili si ę obaj przedsi ę biorcy w pe ł ni uzasadnia na ł o ż enie na nich kar pieni ęż nych. Jednak z uwagi na fakt, ż e stopie ń zawinienia, sytuacja finansowa i ekonomiczna RUCH S.A. i spó ł ki FRANPRESS s ą ró ż ne, nale ż a ł o kar ę pieni ęż n ą wyra ź nie zró ż nicowa ć . Przychód RUCH S.A. w 2003 r., zgodnie ze Sprawozdaniem F-01/I-01 o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz nak ł adach na ś rodki trwa ł e za okres od pocz ą tku roku do ko ń ca IV kwarta ł u 2003 r. – wyniós ł 3.753.270.000 z ł . Natomiast przychody spó ł ki FRANPRESS – ustalone o to ż samy dokument dotycz ą cy tej Spó ł ki – wynios ł y w 2003 r. 95.751.000 z ł . Prezes Urz ę du wymierzy ł wi ę c RUCH S.A. kar ę w wysoko ś ci 6.000.000 z ł (sze ść milionów z ł otych), natomiast spó ł ce FRANPRESS – kar ę w wysoko ś ci 80.000 z ł (osiemdziesi ą t tysi ę cy z ł otych). Przy wymierzaniu RUCH S.A. kary w wysoko ś ci 6.000.000, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż musi ona przede wszystkim posiada ć charakter represyjny. St ą d jej nominalnie wysoka warto ść . Trzeba jednak przy tym zauwa ż y ć , ż e stanowi ona nieca ł e 1,6% kary maksymalnej. W ocenie Prezesa Urz ę du kara ta w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia RUCH S.A. Obci ąż aj ą cy RUCH S.A. jest przede wszystkim antykonkurencyjny charakter zawartego porozumienia. Jego postanowienia – co wywiedziono wy ż ej – zak ł ada ł y przecie ż wspólne (z drugim uczestnikiem porozumienia) kszta ł towanie rynku kolporta ż u prasy i ograniczenie wzajemnej konkurencji. W konsekwencji nast ą pi ł o ograniczenie konkurencji na rynku kolporta ż u prasy, przez podmiot, który jest liderem na tym rynku. Dzia ł ania RUCH S.A. posiadaj ą wi ę c wszelkie cechy bezprawno ś ci. Skutki dla rynku, jakie nios ą ze sob ą tego typu porozumienia, jak to z 9 stycznia 2003 r., w warunkach w ą skiej konkurencji, s ą niezmiernie gro ź ne. Dlatego te ż gotowo ść wp ł ywania na rynek – co strony za ł o ż y ł y w Porozumieniu – jako wyra ź nie antykonkurencyjna praktyka musi by ć z ca łą stanowczo ś ci ą pi ę tnowane. Zw ł aszcza, ż e zarzucana praktyka wci ąż jest przez strony stosowana. Jednocze ś nie odpada argument braku po stronie RUCH S.A. ś wiadomo ś ci naruszenia przepisów ustawy. Musi on bowiem – z racji swej pozycji rynkowej i do ś wiadczenia – podejmowa ć dzia ł ania z du żą ostro ż no ś ci ą , by nie doprowadza ć do naruszenia prawa antymonopolowego. Niemniej istotne jest to, ż e RUCH S.A. dopuszcza ł si ę ju ż wielokrotnie naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (wcze ś niej: ustawy o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów), za które by ł y na niego nak ł adane kary. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, kara powinna by ć na tyle dolegliwa, by przedsi ę biorca odczu ł j ą w sposób wymierny. Zdaniem Prezesa Urz ę du kara w wysoko ś ci 6.000.000 z ł b ę dzie mia ł a wobec RUCH S.A. taki w ł a ś nie wymiar. 17 Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż kara ta musi te ż spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą . Niniejsza decyzja musi bowiem przyczyni ć si ę do zmiany polityki RCH S.A. i zmusi ć go do zaniechania zawierania w przysz ł o ś ci antykonkurencyjnych porozumie ń z innymi dystrybutorami prasy. Na ł o ż enie na spó ł k ę FRANPRESS wzgl ę dnie ni ż szej kary, wynika przed wszystkim z faktu, ż e jako podmiot o s ł abszej pozycji rynkowej, w mniejszym stopniu mia ł aby wp ł yw na kszta ł t wspólnej polityki. Zapewne spe ł nia ł aby rol ę podrz ę dn ą , wyznaczon ą przez znacznie silniejszego partnera. Nie sposób wykluczy ć , ż e w ramach wspó ł pracy realizowa ł aby po prostu zalecenia RUCH S.A. Nak ł adaj ą c kar ę na spó ł k ę FRANPRESS, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę równie ż fakt, ż e Spó ł ka nie dopu ś ci ł a si ę wcze ś niej naruszenia prawa konkurencji. Nie ulega jednak w ą tpliwo ś ci, ż e równie ż ta spó ł ka – zawieraj ą c Porozumienie – dzia ł a ł a z rozeznaniem i powinna by ć ś wiadoma naruszenia prawa konkurencji. Oznacza to, ż e równie ż jej dzia ł anie by ł o zawinione. St ą d kara powinna by ć tak ż e i dla tego przedsi ę biorcy dotkliwa. Zw ł aszcza, ż e zarzucana praktyka wci ąż jest przez strony stosowana. W tej sytuacji Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na spó ł k ę FRANPRESS kar ę w wysoko ś ci 80.000 z ł , co stanowi 0,83% kary maksymalnej. Podobnie, jak w przypadku kary dla RUCH S.A., równie ż w odniesieniu do spó ł ki FRANPRESS ma ona spe ł ni ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak prewencyjn ą . Warto na koniec zwróci ć uwag ę , i ż mimo oczywistego naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ż adna ze stron nie przyzna ł a si ę do stosowania zarzucanej jej praktyki i nie zaniecha ł a jej stosowania. W tym ś wietle na ł o ż enie przedmiotowych kar, jak i ich wysoko ść , s ą w pe ł ni uzasadnione. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: nr 51101010100078782231000000, w banku NBP O/O Warszawa. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury w Warszawie. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymuj ą : Pani El ż bieta Modzelewska - W ą chal Pe ł nomocnik spó ł ki RUCH S.A. Kancelaria Radcy Prawnego Centrum Prawa Konkurencji ul. Tamka 34 lok. 3 00-355 Warszawa FRANPRESS Sp. z o.o. ul. Ko ś ciuszki 124 50-439 Wroc ł aw 18