RWA-21/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-41-5/05/GM Warszawa, dn. 27 czerwca 2007 r. DECYZJA nr RWA–21/2007 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.) w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego na wniosek Konstanci ń skiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej „ELSAM” w Konstancinie-Jeziornej: – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; 1. uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nadu ż ywanie przez Miasto i Gmin ę Konstancin-Jeziorna – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej w Konstancinie-Jeziornej pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków z terenu Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna poprzez odmow ę odp ł atnego przej ę cia od Konstanci ń skiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej „ELSAM” w Konstancinie-Jeziornej, b ę d ą cej jej w ł asno ś ci ą , sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska w Konstancinie-Jeziorna, skutkuj ą cej konieczno ś ci ą ponoszenia przez Spó ł dzielni ę kosztów utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych – i nakazuje zaniechania jej stosowania ; 2. uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nadu ż ywanie przez Miasto i Gmin ę Konstancin-Jeziorna – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej w Konstancinie-Jeziornej pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków z terenu Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna poprzez narzucanie Konstanci ń skiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej „ELSAM” w Konstancinie-Jeziornej obowi ą zku uiszczania op ł at za ś cieki odprowadzane przez w ł a ś cicieli odr ę bnych od Spó ł dzielni nieruchomo ś ci, którzy powinni by ć rozliczani na podstawie indywidualnych umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, skutkuj ą cego konieczno ś ci ą ponoszenia przez Spó ł dzielni ę ww. rozlicze ń , a tak ż e obci ąż aniem Spó ł dzielni zaleg ł o ś ciami wynikaj ą cymi z niewniesionych op ł at przez w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci – i nakazuje zaniechania jej stosowania . II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Miasto i Gmin ę Konstancin-Jeziorna – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej w Konstancinie-Jeziornej kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 76.321,64 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ą t sze ść tysi ę cy trzysta dwadzie ś cia jeden z ł otych 64/100), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. UZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie wp ł yn ął wniosek Konstanci ń skiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej ELSAM w Konstancinie- Jeziornej (dalej: Wnioskodawca) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w sprawie stosowania przez Miasto i Gmin ę Konstancin-Jeziorna – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej w Konstancinie-Jeziornej (dalej: Gmina) praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku odprowadzania ś cieków na terenie Konstancina-Jeziornej w sposób mog ą cy stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) (pismo z dnia 16 lutego 2005 r. uzupe ł nione pismami z dnia 16 kwietnia 2005 r. i z dnia 8 czerwca 2005 r.). Zdaniem Wnioskodawcy, narzucono mu uci ąż liwe warunki umów przynosz ą ce Gminie nieuzasadnione korzy ś ci. Wnioskodawca zakwestionowa ł zgodno ść z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów odmowy Gminy odp ł atnego przej ę cia b ę d ą cej w ł asno ś ci ą Wnioskodawcy sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska w Konstancinie-Jeziornej. Wnioskodawca zakwestionowa ł tak ż e, ż e Gmina obci ąż a go obowi ą zkiem uiszczania op ł at za ś cieki, które odprowadzaj ą w ł a ś ciciele odr ę bnych od spó ł dzielni nieruchomo ś ci, odmawiaj ą c podpisania indywidualnych umów o odprowadzanie ś cieków z mieszka ń cami osiedla Cegielnia Oborska, którzy nie s ą cz ł onkami spó ł dzielni Wnioskodawcy. W uzasadnieniu stawianych zarzutów Wnioskodawca przedstawi ł stan faktyczny, stanowi ą cy podstaw ę wniosku. Wynika z niego, i ż osiedle mieszkaniowe Cegielnia Oborska w latach 1993 – 1999 by ł o przedmiotem inwestycji Wnioskodawcy. W ramach tej inwestycji Wnioskodawca wybudowa ł 182 domy jednorodzinne i 3 domy wielorodzinne, wraz z niezb ę dnymi urz ą dzeniami wodnokanalizacyjnymi. W dniu 15 grudnia 1997 r. zawar ł z Gmin ą umow ę o odbiór ś cieków z terenu inwestycji. Przedmiotowa umowa, na podstawie 2 której Wnioskodawca rozlicza ł op ł aty za ś cieki, zosta ł a zawarta na czas okre ś lony tj. do dnia 31 grudnia 2000 r. Po jej wyga ś ni ę ciu nowa umowa nie zosta ł a zawarta, co wynika ł o z faktu, i ż do ko ń ca 2000 r. Wnioskodawca nie zako ń czy ł procesów przew ł aszczeniowych, w zwi ą zku z którymi jego dotychczasowi cz ł onkowie stali si ę w ł a ś cicielami domów, wyst ę puj ą c zarazem ze spó ł dzielni Wnioskodawcy. Jednocze ś nie urz ą dzenia wodnokanalizacyjne na terenie osiedla pozosta ł y w ł asno ś ci ą Wnioskodawcy. Pomimo podj ę tych przez Wnioskodawc ę dzia ł a ń maj ą cych na celu przekazanie Gminie urz ą dze ń wodnokanalizacyjnych na terenie osiedla, przekazanie takie nie nast ą pi ł o, gdy ż Gmina odmówi ł a przej ę cia tych urz ą dze ń odp ł atnie. W opinii Wnioskodawcy Gmina naruszy ł a tym samym art. 31 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858), który stanowi, i ż osoby które wybudowa ł y z w ł asnych ś rodków urz ą dzenia wodoci ą gowe i urz ą dzenia kanalizacyjne mog ą je przekaza ć odp ł atnie gminie lub przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo – kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. Wnioskodawca podniós ł tak ż e, i ż Zak ł ad Gospodarki Komunalnej w Konstancinie- Jeziornej (ZGK), który jest gminn ą jednostk ą organizacyjn ą nieposiadaj ą c ą osobowo ś ci prawnej i prowadzi na terenie gminy Konstancin-Jeziorna dzia ł alno ść w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, pomimo ci ążą cego na nim obowi ą zku oraz pomimo wniosków w ł a ś cicieli domów, odmawia podpisania indywidualnych umów z mieszka ń cami osiedla Cegielnia Oborska o ś wiadczenie us ł ug w zakresie odprowadzania ś cieków. Odmowa podpisania indywidualnych umów z mieszka ń cami motywowana jest konieczno ś ci ą przekazania na rzecz Gminy urz ą dze ń wodnokanalizacyjnych osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska. Gmina nie wyra ż a zgody na przej ę cie tych urz ą dze ń na zasadach proponowanych przez Wnioskodawc ę . Gmina obci ąż a Wnioskodawc ę obowi ą zkiem rozliczania i uiszczania op ł at za ś cieki, które odprowadzaj ą w ł a ś ciciele odr ę bnych od Wnioskodawcy nieruchomo ś ci po ł o ż onych na terenie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska. Zdaniem Wnioskodawcy obowi ą zek ten, w zwi ą zku z wyga ś ni ę ciem umowy z dnia 15 grudnia 1997 r., nie znajduje podstawy prawnej. W opinii Wnioskodawcy odmawiaj ą c przej ę cia urz ą dze ń wodnokanalizacyjnych na terenie osiedla mieszkaniowego i obci ąż aj ą c Wnioskodawc ę obowi ą zkiem rozliczania i uiszczania op ł at oraz odmawiaj ą c podpisania indywidualnych umów, Gmina unika kosztów zwi ą zanych z tymi czynno ś ciami, zw ł aszcza w zakresie administrowania sieci ą i prowadzenia ksi ę gowo ś ci. Po dokonaniu analizy wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w imieniu Prezesa Urz ę du zosta ł o wszcz ę te, postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2005 r., post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy w zwi ą zku z dzia ł aniami Gminy w zakresie odmowy przej ę cia urz ą dze ń wodnokanalizacyjnych na terenie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska w Konstancinie-Jeziornej nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. Informacje i dokumenty uzyskane w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym nie da ł y jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy w zwi ą zku z dzia ł aniami Gminy mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec tego Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e weryfikacja zarzutów postawionych przez Wnioskodawc ę powinna si ę dokona ć post ę powaniu antymonopolowym. 3 W dniu 17 marca 2006 r. zosta ł o, w imieniu Prezesa UOKiK, wszcz ę te post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Gmin ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków z terenu Gminy Konstancin-Jeziorna, wskutek: 1. odmowy odp ł atnego przej ę cia od Wnioskodawcy, b ę d ą cej jego w ł asno ś ci ą , sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska w Konstancinie-Jeziorna, skutkuj ą cej konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę kosztów utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. narzucania Wnioskodawcy obowi ą zku uiszczania op ł at za ś cieki odprowadzane przez w ł a ś cicieli odr ę bnych nieruchomo ś ci, którzy powinni by ć rozliczani na podstawie indywidualnych umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, skutkuj ą cego konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę tych rozlicze ń , a tak ż e obci ąż aniem Wnioskodawcy zaleg ł o ś ciami wynikaj ą cymi z niewniesionych op ł at przez w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Gmina uzna ł a kierowane pod jej adresem zarzuty za bezpodstawne. W uzasadnieniu Gmina stwierdzi ł a, co nast ę puje: • Istot ą sprawy stanowi ą cej podstaw ę zarzutów sformu ł owanych przez Wnioskodawc ę jest spór o charakterze cywilnoprawnym, do którego rozstrzygni ę cia nie jest w ł a ś ciwy Prezes UOKiK, tylko s ą d powszechny (pismo z dnia 15 wrze ś nia 2005 r.). • Przej ę cie urz ą dze ń kanalizacyjnych uniemo ż liwia nieuregulowany tytu ł prawny Wnioskodawcy w stosunku do co najmniej jednej z dzia ł ek geodezyjnych (pismo z dnia 3 kwietnia 2006 r.). • Zgodnie z art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, przej ę cie infrastruktury wodoci ą gowo-kanalizacyjnej od Wnioskodawcy jest mo ż liwe pod warunkiem spe ł nienia warunków technicznych okre ś lonych w odr ę bnych przepisach (pismo z dnia 15 wrze ś nia 2005 r.). Jako przepisy szczególne uzasadniaj ą ce jego stanowisko Gmina wskaza ł a rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 20 lipca 2002 r. w sprawie sposobu realizacji obowi ą zków dostawców ś cieków przemys ł owych oraz warunków wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1108 ze zm.) 1 (pismo z dnia 19 grudnia 2005 r.). • Gmina podnios ł a tak ż e, ż e nie jest mo ż liwe podpisanie indywidualnych umów z w ł a ś cicielami odr ę bnych nieruchomo ś ci na terenie osiedla Cegielnia Oborska, gdy ż komunalna sie ć kanalizacyjna nie łą czy si ę z nimi bezpo ś rednio, tylko poprzez sie ć nale żą c ą do Wnioskodawcy. Zgodnie z § 47 obowi ą zuj ą cego na terenie Konstancina-Jeziornej regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków Gmina ma obowi ą zek zapewni ć prawid ł ow ą eksploatacj ę sieci kanalizacyjnej wraz z cz ęś ci ą przy łą cza b ę d ą cego maj ą tkiem gminy oraz dokonywa ć niezb ę dnych napraw na swój koszt. Obowi ą zki takie wynikaj ą tak ż e z art. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. W obecnym stanie faktycznym Gmina nie mog ł aby realizowa ć tych obowi ą zków ś wiadcz ą c 1 Z dniem 16 sierpnia 2006 r. zast ą pi ł o je rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowi ą zków dostawców ś cieków przemys ł owych oraz warunków wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych (Dz. U. Nr 136, poz. 964). 4 us ł ugi za po ś rednictwem sieci, do której nieruchomo ś ci nie s ą po łą czone (pisma Gminy z dnia 15 wrze ś nia 2005 r. i z dnia 3 kwietnia 2006 r.). W trakcie post ę powania antymonopolowego Prezes UOKiK zebra ł od Gminy i od Wnioskodawcy dokumenty i informacje niezb ę dne do ustalenia stanu faktycznego oraz do oceny sprawy w aspekcie stawianych zarzutów. Strony zosta ł y zawiadomione o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w niniejszym post ę powaniu oraz o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z materia ł em zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Z prawa do zapoznania si ę z materia ł em zgromadzonym w aktach sprawy skorzysta ł pe ł nomocnik Wnioskodawcy, który w dniu 21 maja 2007 r. przegl ą da ł akta sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje Niniejsza sprawa dotyczy zarzutu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków z terenu Konstancina-Jeziornej przez Gmin ę , która realizuje, samodzielnie lub poprzez swoj ą jednostk ę organizacyjn ą (ZGK), obowi ą zki wynikaj ą ce z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. ZGK jest zak ł adem bud ż etowym utworzonym uchwa łą Rady Miejskiej w Konstancinie-Jeziornej z dnia 30 grudnia 1996 r. Nr 236. Dzia ł a w oparciu o statut z dnia 30 sierpnia 2004 r. (uchwa ł a Rady Gminy Konstancin-Jeziorna Nr 60/IV/2004). Konstanci ń ska Spó ł dzielnia Mieszkaniowa ELSAM (wnioskodawca w niniejszej sprawie) jest spó ł dzielni ą wpisan ą pod nr 0000053928 do rejestru przedsi ę biorców prowadzonego przez S ą d Rejonowy dla m.st. Warszawy XXI Wydzia ł Gospodarczy (za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 kwietnia 2005 r.). Wnioskodawca wykona ł w latach 1993-1999 inwestycj ę w postaci budowy osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska (182 domy jednorodzinne oraz 3 budynki wielorodzinne – razem 70 lokali) wraz z po ł o ż on ą w obr ę bie tego osiedla sieci ą wodoci ą gowo-kanalizacyjn ą (o d ł ugo ś ci 3.168,5 m.) znajduj ą ca si ę pod drogami wewn ę trznymi, do której s ą przy łą czone wszystkie nieruchomo ś ci na terenie osiedla (pismo Wnioskodawcy z dnia 16 kwietnia 2005 r.). Budowa przez Wnioskodawc ę ww. sieci kanalizacyjnej wynika ł a z umowy zawartej z Gmin ą w dniu 24 wrze ś nia 1992 r. (za ł . do pisma Gminy z dnia 19 grudnia 2005 r.). Umowa okre ś li ł a warunki wzajemnych zobowi ą za ń i realizacji budownictwa mieszkaniowego w Konstancinie-Jeziornej na osiedlu Cegielnia Oborska. Na podstawie tej umowy Wnioskodawca zobowi ą za ł si ę do wykonania na rzecz Gminy, ze ś rodków w ł asnych lub ś rodków uzyskanych od osób trzecich, inwestycji komunalnych w postaci: kolektora sanitarnego w ulicy Sobieskiego o d ł ugo ś ci 1500 mb i w ulicy G ą siorowskiego o d ł ugo ś ci ok. 300 mb, wybudowania nowego uj ę cia wody, wybudowania stacji uzdatniania wody w obr ę bie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska oraz w łą czenia tych obiektów w istniej ą c ą sie ć wodn ą (pismo Gminy z dnia 15 wrze ś nia 2005 r.). 5 Na terenie Konstancina-Jeziornej ś wiadczeniem us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, stanowi ą cych zadanie w ł asne Gminy okre ś lone w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), nale ż y do ZGK. Z terenu osiedla Cegielnia Oborska Gmina odbiera ł a ś cieki komunalne na podstawie umowy nr 474/97 zawartej w dniu 15 grudnia 1997 r. z Wnioskodawc ą . W umowie ustalono, ż e Gmina b ę dzie odbiera ć od Wnioskodawcy ś cieki z terenu osiedla (§ 1), za które b ę dzie wystawia ł a Wnioskodawcy miesi ę czne faktury (§ 5). Strony umowy ustali ł y granic ę odbioru ś cieków (§ 2), stanowi ą c ą zarazem granic ę odpowiedzialno ś ci Gminy za stan techniczny sieci kanalizacyjnej (§ 3). Umowa zosta ł a zawarta na czas okre ś lony, do dnia 31 grudnia 2000 r. (§ 11). Po up ł yni ę ciu tego terminu nowa umowa nie zosta ł a zawarta. W konsekwencji zawarcia umowy nr 474/97 Wnioskodawca uiszcza ł na rzecz Gminy op ł aty za ś cieki odprowadzane do jego sieci z nieruchomo ś ci znajduj ą cych si ę na terenie spó ł dzielni. Natomiast od mieszka ń ców osiedla, b ę d ą cych wówczas cz ł onkami spó ł dzielni, Wnioskodawca pobiera ł zaliczki za dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków w ilo ś ci wynikaj ą cej ze zu ż ycia gospodarstwa domowego. Wniesione zaliczki Wnioskodawca rozlicza ł po dokonaniu odczytów wodomierzy indywidualnych i ustaleniu faktycznego zu ż ycia. Po up ł ywie okresu obowi ą zywania umowy nr 474/97 w ł a ś ciciele domów jednorodzinnych na terenie osiedla wst ą pili ze spó ł dzielni Wnioskodawcy. By ł a to konsekwencja procesów przew ł aszczeniowych prowadzonych przez Wnioskodawc ę . W ich efekcie wszystkie wybudowane przez Wnioskodawc ę 182 domy jednorodzinne na terenie osiedla Cegielnia Oborska zosta ł y przew ł aszczone na rzecz dotychczasowych cz ł onków spó ł dzielni, w trybie okre ś lonym w obowi ą zuj ą cym ówcze ś nie art. 235 ustawy z dnia 16 wrze ś nia 1982 r. – Prawo spó ł dzielcze (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) 2 . Stali si ę oni w ł a ś cicielami domów i u ż ytkownikami wieczystymi przynale ż nych do nich dzia ł ek gruntu (pismo Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). Po przeprowadzeniu procesów przew ł aszczeniowych, w zasobach Wnioskodawcy pozosta ł y wy łą cznie nieruchomo ś ci zabudowane budynkami wielorodzinnymi. W stosunku do nich równie ż trwaj ą procesy przew ł aszczeniowe (por. pismo Wnioskodawcy z dnia 21 wrze ś nia 2005 r.). Nieruchomo ś ci zabudowane domami jednorodzinnymi sta ł y si ę natomiast odr ę bn ą w ł asno ś ci ą by ł ych cz ł onków spó ł dzielni Wnioskodawcy. Pomimo tego i pomimo wyga ś ni ę cia umowy nr 474/97, Gmina nadal odbiera ł a ś cieki z terenu ca ł ego osiedla Cegielnia Oborska, a wi ę c tak ż e z terenu nieruchomo ś ci, które nie by ł y ju ż w ł asno ś ci ą Wnioskodawcy. Nale ż no ś ci za swoje us ł ugi w ca ł o ś ci żą da ł a od Wnioskodawcy. 2 Art. 235 w ówczesnym brzmieniu stanowi ł , ż e po przeprowadzeniu rozliczenia kosztów budowy i ostatecznym ustaleniu wk ł adów budowlanych, wniesieniu przez cz ł onków tych wk ł adów b ą d ź te ż ich cz ęś ci i przej ę ciu zobowi ą za ń spó ł dzielni pokrywaj ą cych reszt ę nale ż no ś ci z tytu ł u wk ł adów spó ł dzielnia przenosi na cz ł onków w ł asno ść przydzielonych domów wraz z prawami do dzia ł ek (§ 1). Przeniesienie w ł asno ś ci domu mo ż e nast ą pi ć tak ż e na rzecz spadkobierców cz ł onka lub ma łż onków, je ż eli prawo do domu przys ł uguje im obojgu (§ 2). Cz ł onkowie, poza wk ł adem budowlanym, obowi ą zani s ą pokry ć koszty przeniesienia w ł asno ś ci domu, a tak ż e udzia ł w kosztach likwidacji spó ł dzielni, gdy przeniesienie w ł asno ś ci nast ę puje w ramach post ę powania likwidacyjnego (§ 3). Po przeniesieniu w ł asno ś ci domów wspólne urz ą dzenia wodne, kanalizacyjne, ogrzewcze oraz inne urz ą dzenia podobne staj ą si ę wspó ł w ł asno ś ci ą w ł a ś cicieli domów. Do tej wspó ł w ł asno ś ci przepisy art. 136 § 3 Kodeksu cywilnego stosuje si ę odpowiednio (§ 4). Przepis utraci ł moc z dniem 15 stycznia 2003 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spó ł dzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 240, poz. 2058). 6 Indywidualni dostawcy ś cieków z terenu osiedla nadal wnosili Wnioskodawcy op ł aty za ś cieki z intencj ą , by ten w ich imieniu przekazywa ł je Gminie. Op ł aty wnoszone przez by ł ych cz ł onków Wnioskodawca zwraca ł im jednak, a na rzecz Gminy uiszcza ł nale ż no ść maj ą c ą odpowiada ć ilo ś ci ś cieków odprowadzonych wy łą cznie z terenu nieruchomo ś ci, które nie zosta ł y przew ł aszczone i znajdowa ł y si ę w zasobach spó ł dzielni. Wobec takiego stanu faktycznego Gmina stan ęł a na stanowisku, ż e pomimo wyga ś ni ę cia umowy nr 474/97, umowa o odprowadzanie ś cieków z terenu osiedla Cegielnia Oborska nadal istnieje per facta concludenta , z racji faktycznego wykonywania ś wiadczenia niepieni ęż nego na rzecz spó ł dzielni Wnioskodawcy (odbieranie ś cieków z terenu osiedla Cegielnia Oborska), za co wystawia faktury, które Wnioskodawca przyjmuje (pismo z dnia 15 wrze ś nia 2005 r.). Wobec powy ż szego byli cz ł onkowie spó ł dzielni zwrócili si ę do Gminy o zawarcie indywidualnych umów o odbiór ś cieków. Ta jednak odmówi ł a zawarcia takich umów. Uzasadni ł a to tym, ż e w ł a ś cicielem urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych na terenie osiedla jest Wnioskodawca. W konsekwencji niewnoszenia przez Wnioskodawc ę nale ż no ś ci za ca ł o ść ś cieków odprowadzanych z terenu osiedla Cegielnia Oborska, Gmina wyst ą pi ł a przeciwko niemu z pozwem do S ą du Okr ę gowego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2003 r. Gmina wnios ł a w nim o zas ą dzenie od Wnioskodawcy nakazem zap ł aty w post ę powaniu upominawczym kwoty 436.575,65 z ł . Wyrokiem z dnia 2 stycznia 2006 r. (sygn. akt III C 53/04) S ą d Okr ę gowy w Warszawie oddali ł powództwo Gminy. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2006 r. (sygn. akt III C 53/04) S ą d Apelacyjny utrzyma ł w mocy wyrok s ą du pierwszej instancji (pismo Wnioskodawcy z dnia 18 grudnia 2006 r.). Niezale ż nie od opisanych wy ż ej dzia ł a ń podejmowanych na drodze s ą dowej przez Gmin ę , po wyga ś ni ę ciu w dniu 31 grudnia 2000 r. umowy nr 474/97 podj ę te zosta ł y dzia ł ania maj ą ce prowadzi ć do przej ę cia przez Gmin ę rozliczania mieszka ń ców osiedla nieb ę d ą cych ju ż cz ł onkami spó ł dzielni Wnioskodawcy i zapewnienia pod łą czenia do kanalizacji komunalnej indywidualnych posesji odbiorców na terenie osiedla Cegielnia Oborska. Podj ę cie si ę indywidualnego rozliczania op ł at za ś cieki dostarczane z terenu przew ł aszczonych nieruchomo ś ci Gmina uzale ż ni ł a od przekazania jej przez Wnioskodawc ę elementów infrastruktury wodoci ą gowo-kanalizacyjnej: kolektorów sanitarnych w ulicach Sobieskiego i G ą siorowskiego oraz uj ę cia wody i stacji uzdatniania wody wraz z instalacj ą przy łą czeniow ą . Gmina argumentowa ł a, ż e stan prawny tej instalacji uniemo ż liwia bezpo ś rednie pod łą czenie do jej sieci nieruchomo ś ci mieszka ń ców nieb ę d ą cych cz ł onkami spó ł dzielni Wnioskodawcy. Gmina podnios ł a tak ż e kwesti ę doprowadzenia przez Wnioskodawc ę „do wywi ą zywania si ę indywidualnych odbiorców z op ł at za pobór wody i odprowadzanie ś cieków” (pismo Gminy do Wnioskodawcy z dnia 16 maja 2002 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). W zwi ą zku z powy ż szym powo ł ana zosta ł a wspólna komisja z udzia ł em przedstawicieli Gminy i Wnioskodawcy, której celem by ł a analiza stanu prawnego i technicznego instalacji i urz ą dze ń na osiedlu Cegielnia Oborska, które mia ł y zosta ć przej ę te przez Gmin ę (pismo Gminy do Wnioskodawcy z dnia 28 sierpnia 2002 r., pisma Gminy z dnia 3 wrze ś nia 2002 r. i z dnia 12 grudnia 2002 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). Pismem z dnia 8 grudnia 2003 r. Wnioskodawca zwróci ł si ę do Burmistrza Gminy z wnioskiem o odp ł atne przej ę cie urz ą dze ń kanalizacyjnych na terenie osiedla przez 7 Gmin ę , w trybie okre ś lonym w art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Tym samym pismem Wnioskodawca o ś wiadczy ł tak ż e, ż e przekazuje na rzecz Gminy te urz ą dzenia (za ł . do pisma Gminy z dnia 19 grudnia 2003 r.). Celem tego by ł o umo ż liwienie Gminie bie żą cego rozliczania mieszka ń ców nieruchomo ś ci na terenie osiedla Cegielnia Oborska stanowi ą cych odr ę bn ą w ł asno ść by ł ych cz ł onków spó ł dzielni Wnioskodawcy. W dniu 20 stycznia 2004 r. Gmina wyrazi ł a gotowo ść do podj ę cia negocjacji w sprawie przej ę cia ww. urz ą dze ń po przedstawieniu konkretnych warunków, na jakich transakcja mia ł aby by ć zrealizowana (za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). W dniu 22 stycznia 2004 r. Wnioskodawca okre ś li ł warto ść urz ą dze ń , które mia ł y zosta ć przekazane na maj ą tek Gminy (za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). W dniu 21 maja 2004 r. Wnioskodawca przekaza ł Gminie posiadan ą dokumentacj ę wybudowanych ze ś rodków w ł asnych Wnioskodawcy urz ą dze ń s ł u żą cych do zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków na terenie osiedla. Dokumentacja ta obejmowa ł a w szczególno ś ci: projekt techniczny kanalizacji sanitarnej; profile kanalizacji; kopie decyzji Burmistrza Gminy w sprawie zatwierdzenia dokumentacji technicznej i udzielenia pozwolenia na budow ę kanalizacji sanitarnej na terenie osiedla; dokumentacj ę prowadzonych robót budowlanych; projekty techniczne wodoci ą gu; kopi ę decyzji Kierownika Urz ę du Rejonowego w Piasecznie zezwalaj ą cej na budow ę wodoci ą gu na terenie osiedla; projekty techniczne przy łą czy kanalizacyjnych; inwentaryzacj ę geodezyjn ą podwykonawcz ą uzbrojenia terenu osiedla; projekty techniczne budowli stacji uzdatniania wody; opini ę techniczno-budowlan ą stacji uzdatniania wody (za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). Po przekazaniu tej dokumentacji Wnioskodawca ponownie wezwa ł do podj ę cia czynno ś ci faktycznie zmierzaj ą cych do przej ę cia w u ż ytkowanie urz ą dze ń kanalizacyjnych w ł adze Gminy oraz ZGK (pisma z dnia 21 maja 2004 r. i z dnia 11 czerwca 2004 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). Wnioskodawca wyst ą pi ł zarazem do Gminy o zaakceptowanie warto ś ci sieci kanalizacyjnej lub okre ś lenie warto ś ci tej sieci przez Gmin ę i na tej podstawie podpisanie umowy zaproponowanej w dniu 8 grudnia 2003 r. (pismo do Gminy z dnia 21 czerwca 2004 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). W odpowiedzi na propozycj ę Wnioskodawcy, pismem z dnia 8 wrze ś nia 2004 r., Gmina wyrazi ł a gotowo ść przej ę cia infrastruktury kanalizacyjnej na terenie osiedla Wnioskodawcy pod warunkiem nieodp ł atno ś ci tej transakcji (za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). W dniu 24 marca 2005 r. Wnioskodawca zaproponowa ł Gminie faktyczne przekazanie urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych na osiedlu Cegielnia Oborska wraz ze stacj ą uzdatniania wody do dnia 15 kwietnia 2005 r. za kwot ę 600.000 z ł oraz rezygnacj ę przez Gmin ę z roszcze ń wobec Wnioskodawcy za us ł ugi kanalizacyjne (w wysoko ś ci 436.575,65 z ł ), obj ę tych pozwem do S ą du Okr ę gowego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2003 r. (za ł . do pisma Gminy z dnia 19 grudnia 2005 r.). Nast ę pnie , w dniu 17 maja 2005 r. Wnioskodawca zaproponowa ł Gminie przej ę cie urz ą dze ń kanalizacyjnych wraz ze stacj ą uzdatniania wody wy łą cznie w zamian za rezygnacj ę Gminy z roszcze ń z tytu ł u odprowadzania ś cieków dochodzonych przez Gmin ę od Wnioskodawcy (za łą czniki do pisma Gminy z dnia 19 grudnia 2005 r.). 8 Ju ż w trakcie post ę powania przed Prezesem UOKiK, Gmina stwierdzi ł a, ż e zgodnie z art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, przej ę cie infrastruktury wodoci ą gowo-kanalizacyjnej Wnioskodawcy jest mo ż liwe pod warunkiem spe ł nienia warunków technicznych okre ś lonych w odr ę bnych przepisach (pismo z dnia 15 wrze ś nia 2005 r.). Jako przepisy szczególne uzasadniaj ą ce jego stanowisko Gmina wskaza ł a rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 20 lipca 2002 r. w sprawie sposobu realizacji obowi ą zków dostawców ś cieków przemys ł owych oraz warunków wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1108 ze zm.) 3 (pismo z dnia 19 grudnia 2005 r.). Gmina podnios ł a tak ż e, ż e przej ę cie urz ą dze ń Wnioskodawcy uniemo ż liwia nieuregulowany tytu ł prawny w stosunku do co najmniej jednej z dzia ł ek geodezyjnych (pismo z dnia 3 kwietnia 2006 r.). Wnioskodawca uznawa ł jednak, ż e sprawa w ł asno ś ci osiedlowych sieci kanalizacyjnych nie stoi na przeszkodzie przej ę ciu przez Gmin ę stacji uzdatniania wody i zawarcia z nie- cz ł onkami indywidualnych umów na dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków (por. pismo Wnioskodawcy do Gminy z dnia 12 marca 2003 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.; pismo Wnioskodawcy do Gminy – za ł . do pisma Gminy z dnia 19 grudnia 2005 r.). Wnioskodawca wyja ś ni ł , ż e wi ę kszo ść urz ą dze ń przebiega pod drogami wewn ę trznymi – terenem, którego Gmina jest w ł a ś cicielem, a Wnioskodawca u ż ytkownikiem wieczystym. Jedynie na jednym z odcinków sieci, urz ą dzenia te przebiegaj ą pod dwoma nieruchomo ś ciami nale żą cymi do osób trzecich. Kwestia ta nie przeszkadza, zdaniem Wnioskodawcy, w ż adnym stopniu przej ś ciu tych urz ą dze ń na rzecz Gminy. Poza tym, jak zaznaczy ł Wnioskodawca, jedna z tych nieruchomo ś ci obci ąż ona jest prawem u ż ytkowania na rzecz Wnioskodawcy polegaj ą cym na prawie dost ę pu do urz ą dze ń infrastruktury osiedla (pismo Wnioskodawcy z dnia 7 czerwca 2006 r.). W dniu 2 lutego 2006 r. Gmina zwróci ł a si ę do Wnioskodawcy o pozostawienie w jej dyspozycji przy łą cza wybudowanego przez Wnioskodawc ę – w celu umo ż liwienia jej rozliczania indywidualnych odbiorców z terenu osiedla Cegielnia Oborska (za ł . do pisma Gminy z dnia 6 marca 2006 r.). Jak wyja ś ni ł a Gmina, zawarcie tej umowy mia ł o umo ż liwi ć lustracj ę wybudowanych przez Wnioskodawc ę urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Gmina kwestionowa ł a bowiem ich zgodno ść z warunkami technicznymi, uzale ż niaj ą c ich przej ę cie od spe ł nienia warunków technicznych okre ś lonych w przepisach wykonawczych do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Gmina stwierdzi ł a zarazem, ż e enumeratywne przedstawienie konkretnych warunków technicznych, jakich urz ą dzenia wodoci ą gowe po ł o ż one na terenie osiedla Cegielnia Oborska nie spe ł niaj ą , wymaga dopuszczenia Gminy do lustracji przedmiotowych urz ą dze ń , w szczególno ś ci po zawarciu umowy u ż yczenia (pismo Gminy z dnia 3 kwietnia 2006 r.). Gmina poinformowa ł a tak ż e, ż e domniemanie o niespe ł nieniu warunków technicznych przez urz ą dzenia wodoci ą gowo-kanalizacyjne Wnioskodawcy opiera na fakcie, ż e up ł yn ęł o ponad 5 lat od daty legalizacji poszczególnych urz ą dze ń , w szczególno ś ci wodomierze 3 Z dniem 16 sierpnia 2006 r. zast ą pi ł o je rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowi ą zków dostawców ś cieków przemys ł owych oraz warunków wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych (Dz. U. Nr 136, poz. 964). 9 pochodz ą z 1998 r., co wobec faktu i ż ich legalizacji dokonuje si ę na okres pi ę ciu lat oznacza, ż e od 2003 r. nie maj ą wa ż nej legalizacji. W zwi ą zku ze stanowiskiem Gminy, strony wynegocjowa ł y projekt umowy u ż yczenia nieruchomo ś ci nale żą cych do Wnioskodawcy w celu eksploatacji i konserwacji znajduj ą cych si ę na ich terenie urz ą dze ń do dostarczania wody i odprowadzania ś cieków (pismo Gminy z dnia 12 czerwca 2006 r.). Umowa u ż yczenia tych nieruchomo ś ci zosta ł a przez strony zawarta w dniu 13 czerwca 2006 r. Wnioskodawca nieodp ł atnie przekaza ł do eksploatacji Gminy urz ą dzenia wodoci ą gowo-kanalizacyjne wybudowane na terenie osiedla Cegielnia Oborska wraz ze stacj ą uzdatniania wody (pismo Gminy z dnia 31 lipca 2006 r.). Z informacji zgromadzonych w trakcie post ę powania wynika, ż e w latach 1997-2005 Gmina przejmowa ł a na w ł asno ść urz ą dzenia wodoci ą gowo-kanalizacyjne od osób dysponuj ą cych nieruchomo ś ciami pod łą czonymi do miejskiej sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej (pismo Gminy z dnia 3 kwietnia 2006 r.). W tym samym okresie Gmina zawar ł a tylko jedno porozumienie w sprawie odp ł atnego przej ę cia tego typu urz ą dze ń . Ten jedyny przypadek odp ł atnego przej ę cia urz ą dze ń kanalizacyjnych dotyczy ł porozumienia z dnia 1 lipca 2005 r. z osob ą fizyczn ą (pisma Gminy z dnia 12 czerwca 2006 r. i z dnia 21 sierpnia 2006 r.). Gmina poinformowa ł a zarazem, ż e w czasie obowi ą zywania ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków nie przej ęł a odp ł atnie urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych od odbiorców zbiorowych, takich jak spó ł dzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe itp. (pisma z dnia 3 kwietnia 2006 r. i z dnia 12 czerwca 2006 r.). Zosta ł o przy tym zawartych szereg nast ę puj ą cych porozumie ń o nieodp ł atne przej ę cie urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych przez Gmin ę : • Gmina zawar ł a porozumienie z Wnioskodawc ą dotycz ą ce przej ę cia sieci kanalizacyjnej na osiedlu w Mirkowie w ramach rozliczenia terenu udost ę pnionego Wnioskodawcy na budownictwo mieszkaniowe (pismo Gminy z dnia 4 wrze ś nia 2006 r.). • Gmina porozumia ł a si ę tak ż e ze Spó ł dzielni ą Budownictwa Mieszkaniowego VISTULA w Warszawie. Spó ł dzielnia „wnios ł a dobrowoln ą darowizn ę na rzecz Gminy za pod łą czenie do miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz zobowi ą za ł a si ę na w ł asny koszt zaprojektowa ć i uzyska ć wszystkie uzgodnienia i pozwolenia oraz wykona ć cz ęść robót instalacyjnych” (pismo Gminy z dnia 21 sierpnia 2006 r.). • Zawarte zosta ł o równie ż porozumienie z developerem – spó ł k ą AXION Sp. z o.o. w Warszawie. Spó ł ka zgodzi ł a si ę wspó ł finansowa ć budow ę sieci kanalizacji sanitarnej w ul. Borowej i Wczasowej na terenie Gminy w zamian za prawo do odprowadzania ś cieków sanitarnych do kanalizacji komunalnej (pismo Gminy z dnia 21 sierpnia 2006 r.). • Gmina zawar ł a porozumienie ze spó ł k ą ASBUD o odbiór ś cieków i dostarczanie wody. W umowie ustalono, ż e spó ł ka wykona i przeka ż e na maj ą tek Gminy sie ć wodoci ą gowo-kanalizacyjn ą łą cz ą c ą nieruchomo ś ci na osiedlu wybudowanym przez ASBUD z sieci ą komunaln ą . Po pod łą czeniu osiedla do sieci miejskiej ASBUD nie przekaza ł a Gminie wybudowanych elementów sieci (pismo Gminy z dnia 12 czerwca 2006 r.). 10 • Gmina zawar ł a tak ż e umow ę ze spó ł k ą Exbud Skanska S.A. w Warszawie, developerem buduj ą cym osiedle na terenie Gminy. Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę „uczestniczy ć w rozwoju gminnej sieci wodno-kanalizacyjnej poprzez przekazanie na rzecz Gminy wybudowanej przez siebie sieci wodno-kanalizacyjnej wraz z przepompowni ą ” (pismo Gminy z dnia 21 sierpnia 2006 r.). • Zawarte zosta ł o tak ż e porozumienie z grup ą mieszka ń ców z nieruchomo ś ci przy ul. Wierzbowej. Mieszka ń cy sami zobowi ą zali si ę pokry ć koszty wykonania projektu przewodu wodoci ą gowego wraz z przy łą czami stanowi ą cymi cz ęść ca ł ego opracowania systemu kanalizacyjnego (pismo Gminy z dnia 21 sierpnia 2006 r.). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje Post ę powanie w niniejszej sprawie zosta ł o wszcz ę te na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.). Wnioskodawca postawi ł Gminie Konstancin-Jeziorna – Zak ł adowi Gospodarki Komunalnej zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej w sposób stanowi ą cy naruszenie art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331). Zgodnie z art. 131 ust. 1 tej ustawy, do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe. W zwi ą zku z powy ż szym, decyzja w niniejszej sprawie zosta ł a wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Interes publiczny Zgodnie z art. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem przyj ę tej w niej regulacji jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona konsumentów. Z powy ż szego wynika, ż e w czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes UOKiK jest tym samym rzecznikiem interesu publicznego. Wynika to równie ż z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – m.in. z art. 7 k.p.a. Decyzja administracyjna mo ż e bowiem dotyczy ć nie tylko stron, lecz jej skutki mog ą rozci ą ga ć si ę tak ż e na inne osoby – osoby fizyczne, jednostki organizacyjne 4 . Nie ka ż de naruszenie prawa przez przedsi ę biorc ę uzasadnia wdro ż enie post ę powania o przeciwdzia ł anie praktykom monopolistycznym. Wy łą czona jest mo ż liwo ść podejmowania przez Prezesa UOKiK dzia ł a ń w celu ochrony interesów indywidualnych 5 . O naruszeniu zakazu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę decyduje naruszenie przez przedsi ę biorc ę , w nast ę pstwie stosowania zabronionych praktyk, interesu publicznego 6 . Publicznoprawny 4 B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 57. 5 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001 r. (sygn. akt I CKN 1217/98). 6 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 7 lipca 2001 r. (sygn. akt XVII 82/00); wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 27 sierpnia 2003 r. (sygn. akt I CKN 527/01). 11 charakter ustawy antymonopolowej powoduje bowiem, ż e jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Instrumenty w niej przewidziane Prezes UOKiK mo ż e zatem wykorzysta ć wówczas, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji 7 . Interes publicznoprawny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem sta ł ym i jednolitym. W ka ż dej sprawie winien by ć on ustalony i konkretyzowany. Publicznoprawny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dostrze ż ony przez nieokre ś lon ą z góry liczb ę osób, a nie jednostki, czy te ż okre ś lon ą grup ę 8 . W ś wietle orzecznictwa ochrona interesów przedsi ę biorców i konsumentów uzasadnia rozstrzygni ę cie Prezesa UOKiK w sprawie, w której naruszone s ą interesy gminy (interesy jej mieszka ń ców), czyli podmiotu zbiorowego, a zatem szerokiego kr ę gu uczestników rynku 9 . S ą d Najwy ż szy uzna ł tak ż e za b łę dne twierdzenie, ż e nie mo ż e by ć mowy o naruszeniu interesu publicznego w przypadku spó ł dzielni mieszkaniowej, na tej podstawie, ż e jest to tylko jedna osoba prawna. S ą d stwierdzi ł , ż e „jest to podmiot prawny zbiorowy w odniesieniu do którego mo ż e mie ć zastosowanie kategoria naruszenia interesu publicznego, wyst ę puj ą ca w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów” 10 . Przedmiotem niniejszej sprawy jest stanowisko Gminy co do zasad przejmowania urz ą dze ń wodno-kanalizacyjnych wybudowanych przez odbiorc ę jej us ł ug oraz co do zakresu jej obowi ą zku rozliczania op ł at za ś cieki z terenu odr ę bnych nieruchomo ś ci na podstawie indywidualnych umów z poszczególnymi odbiorcami. W zwi ą zku z tym, i ż sprawa dotyczy obowi ą zków Gminy z zakresu zbiorowego odprowadzania ś cieków ś wiadczonych w interesie publicznym mieszka ń ców gminy, kr ą g podmiotów, których dotykaj ą bezpo ś rednio skar ż one przez Wnioskodawc ę dzia ł ania Gminy obejmuje by ł ych cz ł onków spó ł dzielni Wnioskodawcy – mieszka ń ców Gminy. Skutki kwestionowanego przez Wnioskodawc ę dzia ł ania Gminy dotykaj ą Wnioskodawcy, b ę d ą cego spó ł dzielni ą . Wnioskodawca nale ż y zatem do kategorii podmiotów zbiorowych w rozumieniu powo ł ywanych wy ż ej wyroków S ą du Najwy ż szego. Nie budzi zatem w ą tpliwo ś ci, i ż skar ż one dzia ł ania Gminy mog ą by ć uznane za naruszaj ą ce interes publicznoprawny. Kwestionowane w niniejszym post ę powaniu dzia ł anie Gminy mo ż e tak ż e dotyczy ć ka ż dego potencjalnego odbiorc ę jej us ł ug. Przeczy to tym samym stanowisku Gminy (pismo z dnia 12 czerwca 2006 r.), i ż sprawa stanowi ą ca podstaw ę wszcz ę cia niniejszego post ę powania antymonopolowego stanowi wy łą cznie spór cywilny, który powinien by ć rozstrzygni ę ty przez s ą d powszechny. Ustosunkowania wymaga stanowisko Gminy, i ż nie odmówi ł a ona „faktycznie w latach 1997-2006 ż adnemu podmiotowi przej ę cia na w ł asno ść urz ą dze ń wodoci ą gowo- kanalizacyjnych” (pismo z dnia 12 czerwca 2006 r.). Stwierdzi ć nale ż y, ż e przekazane przez Gmin ę informacje rzeczywi ś cie przemawiaj ą za tym, ż e Gmina nie odmawia ł a przej ę cia urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Okoliczno ś ci tej sprawy oraz informacje przekazane przez Gmin ę ś wiadcz ą jednak, ż e dzia ł o si ę tak tylko wówczas, gdy w ł a ś ciciele tych urz ą dze ń chcieli przekaza ć je Gminie na zasadzie nieodp ł atnej. Kiedy jednak Wnioskodawca zwróci ł si ę z wnioskiem o odp ł atne przej ę cie 7 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001 r. (sygn. akt I CKN 1217/98). 8 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 7 lipca 2001 r. (sygn. akt XVII 82/00). 9 Wyrok SOKiK z dnia 4 maja 2006 r. (sygn. akt XVII Ama 119/04). 10 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 27 sierpnia 2003 r. (sygn. akt I CKN 523/01). 12 takich urz ą dze ń , Gmina sprzeciwi ł a si ę temu, warunkuj ą c dalsze negocjacje od odst ą pienia od warunku odp ł atno ś ci, a tak ż e zacz ęł a kwestionowa ć stan techniczny urz ą dze ń , które mia ł a przej ąć . Powy ż sze okoliczno ś ci potwierdzaj ą , ż e Gmina zak ł ada ł a wy łą cznie przejmowanie w ł asno ś ci sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej nieodp ł atnie. Prawid ł owo ś ci takiego stanowiska nie zmienia fakt, i ż od 1997 r. mia ł a miejsce jedna sytuacja, w której Gmina przej ęł a takie urz ą dzenia, od osoby fizycznej, odp ł atnie. Nie bez znaczenia na ocen ę tego faktu pozostaje okoliczno ść , ż e mia ł o to miejsce w dniu 1 lipca 2005 r., tzn. ju ż po wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie dzia ł a ń Gminy. W ś wietle wszystkich powy ż szych okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , ż e Prezes UOKiK prawid ł owo przyj ął , ż e niniejsza sprawa dotyczy naruszenia interesu publicznego. Strony post ę powania Post ę powanie antymonopolowe toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony. Zgodnie z art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub naruszenie innych przepisów ustawy. Przy pomocy norm prawa antymonopolowego realizowana jest ochrona uczestników rynku przed antykonkurencyjnymi praktykami ze strony innych przedsi ę biorców. Przepisy okre ś laj ą ce zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawarte w art. 5 i 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje si ę zatem jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem „przedsi ę biorcy” nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, c) osob ę fizyczn ą , posiadaj ą c ą akcje lub udzia ł y zapewniaj ą ce jej co najmniej 25% g ł osów w organach co najmniej jednego przedsi ę biorcy lub posiadaj ą c ą kontrol ę , w rozumieniu pkt 13, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z ustaw ą o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, pod poj ę ciem przedsi ę biorcy nale ż y rozumie ć osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą i jednostk ę organizacyjn ą nieb ę d ą c ą osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). W ł a ś ciwa dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ść gospodarcza to zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, 13 us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e Gmina jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Gmina jest jednostk ą samorz ą du terytorialnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.), posiadaj ą c ą osobowo ść prawn ą . Do zada ń w ł asnych Gminy nale ż y w szczególno ś ci zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty wynikaj ą cych z art. 7 tej ustawy, w tym m.in. z zakresu wodoci ą gów i zaopatrzenia w wod ę oraz kanalizacji (art. 7 ust. 1 pkt 3). Gmina ś wiadczy te us ł ugi poprzez ZGK – jednostk ę organizacyjn ą dzia ł aj ą c ą w formie zak ł adu bud ż etowego na podstawie uchwa ł y Rady Miejskiej z dnia 30 grudnia 1996 r. Nr 236, w oparciu o statut z dnia 30 sierpnia 2004 r. Poniewa ż zadania w ł asne gminy s ą traktowane jako zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, nale ż y przyj ąć , i ż dzia ł alno ść Gminy polega na ś wiadczeniu us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. W tym stanie rzeczy nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż Gmina posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu cytowanego wy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy wykonywaniu opisanej wy ż ej dzia ł alno ś ci Gmina podlega rygorom prawa antymonopolowego. Jej dzia ł ania podlegaj ą ocenie w aspekcie zakazów stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów równie ż Wnioskodawca ma przymiot przedsi ę biorcy . Wnioskodawca dzia ł a w formie spó ł dzielni mieszkaniowej. Prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na zarz ą dzaniu nieruchomo ś ciami oraz dzia ł alno ść z zakresu budownictwa mieszkaniowego. Taka dzia ł alno ść mie ś ci si ę w kategorii dzia ł alno ś ci gospodarczej. Wnioskodawca jest wpisany do rejestru przedsi ę biorców (za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 kwietnia 2005 r.). Rynek w ł a ś ciwy Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, którego dotyczy powo ł any wy ż ej przepis, ujawnia si ę zawsze na rynku w ł a ś ciwym. St ą d w sprawach o stosowanie ww. praktyk dla stwierdzenia, czy przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , niezb ę dne jest ustalenie rynku w ł a ś ciwego w sprawie 11 . Dominacja rynkowa nie wyst ę puje przy tym na rynku traktowanym w kategoriach ekonomicznych, rozumianym jako ogó ł stosunków zachodz ą cych mi ę dzy podmiotami uczestnicz ą cymi w procesach wymiany towarowej. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, 11 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 26 pa ź dziernika 1994 r. (sygn. akt XVII Amr 24/94); wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 21 stycznia 1998 r. (sygn. akt XVII Ama 55/97). 14 znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane (art. 4 pkt 6 ww. ustawy). Poj ę cie rynku w ł a ś ciwego odnosi si ę przedmiotowo do wszystkich wyrobów (us ł ug) jednego rodzaju, które ze wzgl ę du na swoje szczególne w ł a ś ciwo ś ci odró ż niaj ą si ę od innych wyrobów (us ł ug) w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. Rynek w ł a ś ciwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które s ł u żą zaspokajaniu tych samych potrzeb nabywców, maj ą zbli ż one w ł a ś ciwo ś ci, podobne ceny i reprezentuj ą podobny poziom jako ś ci 12 . Niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest jego wymiar geograficzny, oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów, s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Definicja ustawowa odnosi rynek geograficzny do obszaru „na którym, ze wzgl ę du na ich [towarów] rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji” (art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie jest zdeterminowany poprzez zakres skar ż onej dzia ł alno ś ci Gminy, polegaj ą cej na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb spo ł eczno ś ci lokalnej z terenu Konstancina-Jeziornej z zakresu zbiorowego odprowadzania ś cieków. W przedmiotowej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym pod wzgl ę dem przedmiotowym jest rynek us ł ug odprowadzania ś cieków. Rynek ten ma charakter lokalny. Pod wzgl ę dem terytorialnym ograniczony jest do obszaru Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna. Pozycja dominuj ą ca W ś wietle art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez pozycj ę dominuj ą c ą nale ż y rozumie ć pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, konsumentów i kontrahentów. Przyjmuje si ę , i ż pozycj ę tak ą posiada przedsi ę biorca, którego udzia ł w rynku przekracza 40%. Z racji charakteru sieciowego us ł ug odprowadzania ś cieków, przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie spotykaj ą si ę z efektywn ą konkurencj ą na terenie gmin, na jakim ś wiadcz ą us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne. Barier ą wej ś cia na taki rynek jest m.in. brak racjonalno ś ci w budowie drugiej sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej, która umo ż liwia ł aby innemu podmiotowi ś wiadczenie takich samych us ł ug. Z ekonomicznego punktu widzenia dublowanie istniej ą cej ju ż sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej nie znajduje uzasadnienia. Dla odbiorców, w tym odbiorców potencjalnych, funkcjonuj ą cych na terenie obj ę tym dzia ł aniami takiego przedsi ę biorstwa, nie ma rzeczywistej alternatywy dla korzystania ze ś wiadczonych przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne us ł ug zbiorowego odprowadzania ś cieków. Z tych wzgl ę dów przedsi ę biorstwa tego rodzaju funkcjonuj ą w ramach monopolu naturalnego. Przes ą dza to o posiadaniu przez nie pozycji dominuj ą cej 13 . Odnosz ą c powy ż sze do rozpatrywanej sprawy nale ż y stwierdzi ć , ż e Gmina ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. Us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne na terenie 12 E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 49. 13 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 7 pa ź dziernika 1998 r. (sygn. akt XVII Ama 44/98). 15 Konstancina-Jeziornej ś wiadczy wy łą cznie Gmina, poprzez swoj ą jednostk ę organizacyjn ą ZGK. Gmina jest tym samym faktycznym monopolist ą na rynku w ł a ś ciwym w sprawie. Uzasadnia to okoliczno ść , ż e to z jej sieci ą kanalizacyjn ą s ą po łą czone nieruchomo ś ci na jej terenie, w tym na terenie osiedla Wnioskodawcy. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej Sam fakt posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym nie stanowi jeszcze naruszenia prawa, podobnie jak jej legalne wzmacnianie wskutek wzrostu potencja ł u ekonomicznego. Bezprawne jest dopiero nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę takiej pozycji. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców (art. 8 ust. 1 ww. ustawy), uznaj ą c takie dzia ł anie za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . W przyk ł adowym katalogu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę zawartym w ust. 2 art. 8 ustawy, za przejawy nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej uznano w szczególno ś ci narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci (art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy). W niniejszej sprawie zosta ł y postawione Gminie Konstancin-Jeziorna – Zak ł adowi Gospodarki Komunalnej zarzuty naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej wskutek nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków z terenu Gminy Konstancin-Jeziorna poprzez: I. odmow ę odp ł atnego przej ę cia od Wnioskodawcy, b ę d ą cej jego w ł asno ś ci ą , sieci wodno- kanalizacyjnej na terenie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska w Konstancinie- Jeziorna, skutkuj ą cej konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę kosztów utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych (art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), II. narzucanie Wnioskodawcy obowi ą zku uiszczania op ł at za ś cieki odprowadzane przez w ł a ś cicieli odr ę bnych od Wnioskodawcy nieruchomo ś ci, którzy powinni by ć rozliczani na podstawie indywidualnych umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, skutkuj ą cego konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę ww. rozlicze ń , a tak ż e obci ąż aniem Wnioskodawcy zaleg ł o ś ciami wynikaj ą cymi z niewniesionych op ł at przez w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci (art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ww. ustawy). Ad. I. Wnioskodawca zarzuci ł Gminie naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek odmowy odp ł atnego przej ę cia b ę d ą cej w ł asno ś ci ą Wnioskodawcy sieci wodno-kanalizacyjnej, skutkuj ą cej konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę kosztów utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Z powy ż sz ą praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę mamy do czynienia wówczas, gdy przedsi ę biorca dominuj ą cy, wykorzystuj ą c sw ą przewag ę ekonomiczn ą maj ą c ą swoje ź ród ł o w braku dostatecznej konkurencji na rynku, „ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umowy 16 ze strony kontrahenta, dzia ł aj ą cego pod przymusem. W rezultacie stosuj ą cy t ę praktyk ę narzuca swemu kontrahentowi warunki umowy, których ten by nie przyj ął , gdyby istnia ł a konkurencja na rynku i tym samym mia ł mo ż liwo ść wyboru oferty” 14 konkurenta przedsi ę biorcy, który narzuca kontrahentowi kwestionowane warunki umowy. Warunkiem stwierdzenia praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest łą czne 15 ziszczenie si ę trzech nast ę puj ą cych przes ł anek wymienionych w tym przepisie: 1. uci ąż liwego charakteru warunków umowy; 2. narzucenia tych warunków przez podmiot dominuj ą cy; 3. osi ą gni ę cia nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę . Ad. I.1. Narzucone przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę warunki umowne musz ą mie ć charakter uci ąż liwy , to znaczy taki, który nak ł ada na podmioty, przeciwko którym praktyka jest skierowana, ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tego w stosunkach danego rodzaju 16 . Do oceny stopnia uci ąż liwo ś ci stosuje si ę zasady wspó łż ycia spo ł ecznego i ustalone zwyczaje wykszta ł cone na ekwiwalentnych stosunkach umownych 17 . W orzecznictwie podkre ś la si ę , ż e miar ą uci ąż liwo ś ci warunków umowy jest analiza, czy w razie hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji, tj. przy istnieniu alternatywnych ź róde ł zaopatrzenia i zbytu, przedsi ę biorca skar ż ony o stosowanie praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie by ł by w stanie wynegocjowa ć kwestionowanych postanowie ń umowy 18 . Taki charakter ma narzucony Wnioskodawcy przez Gmin ę warunek nieodp ł atno ś ci przekazania sieci kanalizacyjnej znajduj ą cej si ę na terenie osiedla Cegielnia Oborska. W hipotetycznych warunkach konkurencji Gmina nie by ł aby w stanie narzuci ć kontrahentowi tego warunku, jako ż e jest on sprzeczny z prawem. Obowi ą zek odp ł atnego przej ę cia przez ni ą urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych wynika z art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. W jego ś wietle osoby, które wybudowa ł y z w ł asnych ś rodków urz ą dzenia wodoci ą gowe i urz ą dzenia kanalizacyjne, mog ą je przekazywa ć odp ł atnie gminie lub przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie (ust. 1). Jak podkre ś la si ę w literaturze, powo ł ywany przepis nale ż y rozumie ć jako podstaw ę do żą dania przez inwestora umownego przekazania urz ą dze ń 19 . Przepis przes ą dza o obowi ą zku odp ł atnego przej ę cia urz ą dzenia, nak ł adaj ą c obowi ą zek poniesienia ci ęż aru finansowego wynikaj ą cego z dokonanego przej ę cia na przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne 14 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 1996 r. (sygn. akt XVII Amr 8/95). 15 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 24 czerwca 2003 r. (sygn. akt I CKN 408/01), wyrok SOKiK z dnia 26 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 89/03). 16 I. Wiszniewska: Granice kartelowo-prawne wa ż no ś ci licencji patentowych, Warszawa 1991, s. 123. 17 Wyrok SOKiK z dnia 22 wrze ś nia 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 80/04). 18 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r., sygn. akt XVII Ama 28/99; wyrok SOKiK z dnia 14 wrze ś nia 2006 r. (sygn. akt XVII Ama 71/05). 19 R. Szostak: Glosa do wyroku SN z dnia 2 lipca 2004 r., II CK 420/03, Samorz ą d Terytorialny nr 11/2005, s. 72 i n. 17 (gmin ę ) 20 . Osobie, która z w ł asnych ś rodków wybudowa ł a urz ą dzenia wodoci ą gowe lub kanalizacyjne przys ł uguje roszczenie o ich odp ł atne nabycie przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne (gmin ę ) 21 . Mo ż liwo ść przekazania urz ą dze ń nie zale ż y ani od daty ich wybudowania, ani te ż od sposobu korzystania z tych urz ą dze ń przed dat ą ich przekazania 22 . W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy Gmina bezsprzecznie odmówi ł a Wnioskodawcy odp ł atnego przej ę cia b ę d ą cej jego w ł asno ś ci ą sieci wodno-kanalizacyjnej, co skutkowa ł o konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę kosztów utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Pismem z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. Gmina uwarunkowa ł a zgod ę na przej ę cie sieci Wnioskodawcy od nieodp ł atno ś ci tej transakcji . Jednocze ś nie Gmina stwierdzi ł a, ż e „w przypadku braku akceptacji powy ż szego warunku nieodp ł atno ś ci Gmina Konstancin-Jeziorna uwa ż a, i ż w chwili obecnej dalsze negocjacje nad warunkami przej ę cia sieci oraz uj ę cia wody stacji uzdatniania wody s ą bezprzedmiotowe”. Wykluczenie ju ż na wst ę pnym etapie negocjacji zaakceptowania warunku odp ł atno ś ci za przejmowan ą sie ć wodno-kanalizacyjn ą Wnioskodawcy stanowi warunek bezprawny, a zarazem uci ąż liwy. Zdaniem Prezesa UOKiK na ocen ę zarzutu stawianego Gminie nie mo ż e wa ż y ć podnoszona przez ni ą okoliczno ść , ż e w ś wietle § 6 umowy z dnia 24 wrze ś nia 1992 r. mi ę dzy Wnioskodawc ą i Gmin ą , urz ą dzenia wodoci ą gowo-kanalizacyjne na terenie osiedla Cegielnia Oborska Wnioskodawca zobowi ą za ł si ę wykona ć „ze ś rodków w ł asnych lub ś rodków uzyskanych od osób trzecich” na rzecz Gminy. Wobec jednoznacznej tre ś ci art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, uprzednie (sprzed wej ś cia w ż ycie tej ustawy) zobowi ą zanie inwestora do nieodp ł atnego przekazania urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych nie niweczy obowi ą zku przej ę cia tych urz ą dze ń przez gmin ę . Zgodnie z ustalon ą w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego interpretacj ą art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, przepis ten nieprzypadkowo zamieszczony zosta ł w rozdziale zawieraj ą cym przepisy przej ś ciowe. S ą d Najwy ż szy uzna ł , ż e „rozstrzyga to o mo ż liwo ś ci przekazania istniej ą cych urz ą dze ń gminie lub przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo-kanalizacyjnemu, niezale ż nie od daty ich wybudowania i sposobu korzystania przed przekazaniem. Celem tego przepisu jest uregulowanie stosunków w ł asno ś ciowych i finansowych istniej ą cych tak ż e przed wej ś ciem w ż ycie ustawy” 23 . Stanowisko takie S ą d Najwy ż szy zaj ął w sprawie sporu dotycz ą cego odcinka instalacji kanalizacyjnej wybudowanego staraniem osoby fizycznej, która odcinek ten zobowi ą za ł a si ę , przed wej ś ciem w ż ycie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, przekaza ć nieodp ł atnie na w ł asno ść przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo- kanalizacyjnego. Rozstrzygni ę cie S ą du Najwy ż szego nale ż y zatem odczytywa ć w taki sposób, ż e zobowi ą zanie inwestora nieodp ł atnego przekazania urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych 20 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 26 lutego 2003 r. (sygn. akt II CK 40/02); wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 23 lipca 2003 r. (sygn. akt II CKN 346/01); wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 2 lipca 2004 r. (sygn. akt II CK 420/03). 21 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 29 czerwca 2004 r. (sygn. akt II CK 404/03). 22 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 2 lipca 2004 r. (sygn. akt II CK 420/03). 23 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 2 lipca 2004 r. (sygn. akt II CK 420/03). 18 w ż adnym stopniu nie niweczy skuteczno ś ci art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Na uznaniu narzuconego Wnioskodawcy warunku umowy jako uci ąż liwego nie ma znaczenia kwestia stanu technicznego urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych na terenie osiedla Cegielnia Oborska, który Gmina kwestionowa ł a w trakcie post ę powania. Nie ulega wprawdzie w ą tpliwo ś ci, ż e zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, przekazywane urz ą dzenia powinny odpowiada ć warunkom technicznym okre ś lonym w odr ę bnych przepisach. W rozpatrywanej sprawie okoliczno ść ta jest jednak bez znaczenia, gdy ż Gmina kategorycznie odmówi ł a zgody na jakiekolwiek negocjacje nad warunkami przej ę cia sieci, je ż eli przej ę cie mia ł oby oznacza ć jak ą kolwiek odp ł atno ść z jej strony. Okoliczno ś ci sprawy wskazuj ą na to, ż e uzasadnianie przez Gmin ę niezawarcia umowy o przej ę cie sieci Wnioskodawcy jej stanem technicznym s ł u ż y ł o wy łą cznie usprawiedliwieniu przed Prezesem UOKiK kwestionowanego przez Wnioskodawc ę zachowania. Przed wszcz ę ciem post ę powania w niniejszej sprawie w trakcie prowadzonych rozmów w sprawie przej ę cia sieci kanalizacyjnej, Gmina nie podnosi ł a bowiem zastrze ż e ń dotycz ą cych warunków technicznych sieci Wnioskodawcy. Uzale ż ni ł a natomiast przej ę cie tej sieci od zgody na nieodp ł atne przekazanie. Na uwag ę zas ł uguje te ż , ż e po wezwaniu przez Prezesa UOKiK do przedstawienia konkretnych przepisów, którym – w ocenie Gminy – sie ć Wnioskodawcy nie odpowiada, Gmina w sposób ogólny wskaza ł a jedynie na rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 20 lipca 2002 r. w sprawie sposobu realizacji obowi ą zków dostawców ś cieków przemys ł owych oraz warunków wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1108 ze zm.) (pismo z dnia 19 grudnia 2005 r.). Gmina nie by ł a jednak w stanie okre ś li ć ż adnych konkretnych warunków technicznych, które kwestionuje. Co wi ę cej, z pó ź niejszej korespondencji mi ę dzy UOKiK a Gmin ą wynika, ż e Gmina a priori przyj ęł a, ż e przedmiotowa infrastruktura nie spe ł nia warunków technicznych, nie dysponuj ą c ż adn ą wiedz ą na ten temat (pismo Gminy z dnia 3 kwietnia 2006 r.). Nale ż y ponadto podnie ść , ż e ju ż w pi ś mie z dnia 8 grudnia 2003 r., wnosz ą c o odp ł atne przej ę cie nale żą cej do niego sieci wodno-kanalizacyjnej, Wnioskodawca zadeklarowa ł zgod ę na przekazanie Gminie we w ł adanie urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych na terenie jego osiedla. Tym samym ju ż w 2003 r. przy dobrej woli Gminy mo ż liwe by ł o faktycznego obj ę cie przez ni ą u ż ytkowania tych urz ą dze ń i sprawdzenie ich stanu technicznego . Gmina wybra ł a jednak inne rozwi ą zanie – w sposób jednoznaczny zakomunikowa ł a Wnioskodawcy, ż e wszelkie negocjacje warunkuje zgod ą Wnioskodawcy na nieodp ł atne przekazanie spornych urz ą dze ń . W tym stanie rzeczy podnoszenie ww. argumentów dopiero po postawieniu Gminie zarzutów w post ę powaniu antymonopolowym i po ponad dwóch latach po tym, jak Wnioskodawca umo ż liwia ł Gminie sprawdzenie stanu spornych urz ą dze ń , jawi si ę wy łą cznie jako argument maj ą cy usprawiedliwi ć Gmin ę w prowadzonym przeciwko niej post ę powaniu antymonopolowym. 19 Ad. I.2. Narzucenie warunków umów , o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, musi mie ć charakter przymusowy, wymuszony przez przedsi ę biorc ę posiadan ą si łą rynkow ą i brakiem po stronie kontrahenta faktycznej alternatywy 24 . Dla zaistnienia tej praktyki nie jest konieczne zawarcie (lub zmiana) umowy z uci ąż liwym warunkiem, gdy ż praktyk ą jest samo narzucanie, a wi ę c wywieranie presji rynkowej dla zawarcia umowy z uci ąż liwym warunkiem 25 . Za narzucenie warunków umowy mo ż e by ć przy tym uznana nie tylko aktywna próba wprowadzenia przez dominanta do umowy niekorzystnego dla kontrahenta postanowienia umownego, ale równie ż odmowa przystania na propozycj ę kontrahenta gwarantuj ą cego realizacj ę zasady ekwiwalentno ś ci 26 . Zdaniem Prezesa UOKiK, w niniejszej sprawie zosta ł y spe ł nione ww. przes ł anki uznania zachowania Gminy za przejaw narzucania Wnioskodawcy warunków umowy przej ę cia sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie osiedla Cegielnia Oborska. Gmina dysponuje w stosunkach z dostawcami ś cieków przewag ą kontraktow ą . Przewaga ta pozwala Gminie na ca ł kowite dyktowanie warunków w stosunkach umownych. Ś wiadczy o tym ocena potencja ł ów i mo ż liwo ś ci, jakimi dysponuj ą obie strony, z której jasno wynika, ż e nie mo ż e by ć mowy o negocjacjach na równoprawnych, partnerskich warunkach. Ś wiadcz ą c us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne Gmina dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego. Odbiorcy us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych na terenie Konstancina-Jeziornej nie mog ą swobodnie decydowa ć o powierzeniu ś wiadczenia tych us ł ug dowolnemu przedsi ę biorcy i musz ą przyj ąć warunki okre ś lone przez Gmin ę . Powy ż sze stwierdzenie odnosi si ę w równym stopniu do warunków ś wiadczenia us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, jak i do warunków przejmowania przez Gmin ę urz ą dze ń s ł u żą cych Gminie do ś wiadczenia us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, które zosta ł y wybudowane przez inwestorów. Osoby, które wybudowa ł y z w ł asnych ś rodków urz ą dzenia wodoci ą gowe i urz ą dzenia kanalizacyjne, nie mog ą ich przekazywa ć jakiemukolwiek podmiotowi. Prawo wyboru kontrahenta jest w istocie ograniczone wskutek istniej ą cego stanu w ł asno ś ciowego urz ą dze ń (sieci) na terenie gminy 27 . Stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie wskazuje na to, ż e Gmina nie dopuszcza ł a mo ż liwo ś ci odp ł atnego przej ę cia b ę d ą cej w ł asno ś ci ą Wnioskodawcy sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej na terenie Osiedla Cegielnia Oborska, zgodnie z art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Zamiast tego Gmina podj ęł a szereg dzia ł a ń s ł u żą cych sk ł onieniu Wnioskodawcy do odst ą pienia od nieakceptowanego przez Gmin ę warunku odp ł atno ś ci przekazania sieci i tym uzasadnia ł a konieczno ść rozliczania przez Wnioskodawc ę odbiorców us ł ug kanalizacyjnych, nieb ę d ą cych jego cz ł onkami i ponoszenia kosztów eksploatacji sieci łą cz ą cej sie ć komunaln ą z nienale żą cymi do Wnioskodawcy nieruchomo ś ciami tych osób. Na ocenie niniejszej sprawy wa ż y fakt, ż e przed jednoznacznym ujawnieniem w dniu 8 grudnia 2003 r. przez Wnioskodawc ę ch ę ci przekazania Gminie urz ą dze ń kanalizacyjnych 24 S. Gronowski: Ustawa Antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1999, s. 217-218; E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 118. 25 Wyrok SOKiK z dnia z dnia 21 sierpnia 2002 r. (sygn. akt XVII Ama 107/01). 26 Por. E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 118. 27 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 2 lipca 2004 r. (sygn. akt II CK 420/03). 20 na zasadzie odp ł atno ś ci, Gmina wyra ż a ł a wol ę przej ę cia tych urz ą dze ń na swój maj ą tek (por. pisma Gminy do Wnioskodawcy z dnia 16 maja 2002 r., z dnia 28 sierpnia 2002 r. i z dnia 1 kwietnia 2003 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). Co wi ę cej, Gmina wr ę cz zach ę ca ł a Wnioskodawc ę do przekazania jej tych urz ą dze ń , argumentuj ą c to tym, ż e w przeciwnym przypadku Wnioskodawca b ę dzie zmuszony do „prowadzenia skomplikowanych procedur zwi ą zanych z dzia ł alno ś ci ą wodno- ś ciekow ą , których w przypadku przekazania tej dzia ł alno ś ci gminie”, nie b ę dzie zmuszona realizowa ć (pismo Gminy do Wnioskodawcy z dnia 16 maja 2002 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). Od przekazania jej elementów infrastruktury wodoci ą gowo-kanalizacyjnej b ę d ą cych we w ł adaniu Wnioskodawcy Gmina uzale ż nia ł a podj ę cie si ę indywidualnego rozliczania op ł at za ś cieki dostarczane do jej sieci z terenu nieruchomo ś ci przew ł aszczonych na rzecz by ł ych cz ł onków spó ł dzielni Wnioskodawcy (pismo Gminy do Wnioskodawcy z dnia 16 maja 2002 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). Dopiero w odpowiedzi na jednoznaczny wniosek Wnioskodawcy o odp ł atne przej ę cie urz ą dze ń kanalizacyjnych na terenie osiedla Gmina stwierdzi ł a, ż e jej zgoda jest mo ż liwa jedynie przy nieodp ł atno ś ci tej transakcji (pismo Gminy z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.). W pó ź niejszym czasie Gmina podj ęł a wprawdzie z Wnioskodawc ą negocjacje w sprawie przej ę cia tych urz ą dze ń , jednak sam fakt prowadzenia negocjacji nie ś wiadczy jeszcze o braku próby narzucenia przez dominanta uci ąż liwego warunku umowy 28 . W ocenie Prezesa UOKiK, by ł y to negocjacje pozorne, a Gmina nie dopuszcza ł a mo ż liwo ś ci przystania w ich wyniku na warunek odp ł atno ś ci przej ę cia urz ą dze ń Wnioskodawcy. W rzeczywisto ś ci Gmina chcia ł a doprowadzi ć do tego, by Wnioskodawca zrezygnowa ł z negocjowania przej ę cia przedmiotowych urz ą dze ń . Zdaniem Prezesa UOKiK, tak nale ż y odczytywa ć np. uzale ż nianie przez Gmin ę finalizacji transakcji sprzeda ż y urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych na terenie osiedla Cegielnia Oborska od spe ł nienia warunków technicznych okre ś lonych w odr ę bnych przepisach (pismo z dnia 15 wrze ś nia 2005 r.). Znamiennym jest to, ż e warunki te Gmina okre ś li ł a dopiero po wezwaniu Prezesa UOKiK, precyzuj ą c, ż e chodzi o zgodno ść z rozporz ą dzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 20 lipca 2002 r. w sprawie sposobu realizacji obowi ą zków dostawców ś cieków przemys ł owych oraz warunków wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1108 ze zm.) (pismo z dnia 19 grudnia 2005 r.). Dokonuj ą c oceny stanowiska Gminy, nale ż y stwierdzi ć , ż e tak z tre ś ci, jak i z samego tytu ł u powo ł ywanego przez ni ą ww. rozporz ą dzenia wynika, ż e nie okre ś la ona warunków technicznych sieci kanalizacyjnej, których spe ł nienie mog ł oby mie ć wp ł yw na jej przej ę cie. Nie maj ą z tym ż adnego zwi ą zku okre ś lone w § 1-10 obowi ą zki dostawców ś cieków przemys ł owych i warunki wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych (które odnosz ą si ę do dostawców tych ś cieków), okre ś lone w § 10-13 i w za łą cznikach do rozporz ą dzenia postanowienia odnosz ą ce si ę do wska ź ników zanieczyszcze ń , okre ś lony w § 10-11 sposób sprawowania kontroli ilo ś ci i jako ś ci ś cieków (które nie zale żą od stanu technicznego sieci), obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego odno ś nie do 28 Por. E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 118. 21 jako ś ci ś cieków (§ 14-15), a tak ż e odes ł anie do odr ę bnych przepisów w zakresie warunków wprowadzania do urz ą dze ń kanalizacyjnych ś cieków promieniotwórczych (§ 16). Zdaniem Prezesa UOKiK, w rzeczywisto ś ci Gminy nie interesowa ł stan techniczny sieci wodno-kanalizacyjnej Wnioskodawcy. Wskazuje na to okoliczno ść , ż e Gmina kwestionowa ł a zgodno ść z warunkami technicznymi urz ą dze ń z terenu osiedla Cegielnia Oborska nie dysponuj ą c wiedz ą na temat ich warunków technicznych. Na wezwanie Prezesa UOKiK Gmina nie by ł a w stanie – jak wskazano wy ż ej – przedstawi ć konkretnych warunków technicznych, jakim nie odpowiadaj ą urz ą dzenia z terenu osiedla Cegielnia Oborska. Pomimo dzia ł a ń Wnioskodawcy maj ą cych na celu umo ż liwienie Gminie sprawdzenia stanu tej infrastruktury, Gmina uzna ł a ocen ę jej stanu technicznego za mo ż liw ą dopiero po zawarciu z Wnioskodawc ą umowy u ż yczenia nieruchomo ś ci, na których znajduj ą si ę instalacje wodno-kanalizacyjne (pismo Gminy z dnia 3 kwietnia 2006 r.). Z wszystkich powy ż szych wzgl ę dów nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e odmowa odp ł atnego przej ę cia od Wnioskodawcy b ę d ą cej jego w ł asno ś ci ą sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska w Konstancinie-Jeziornej zosta ł a Wnioskodawcy narzucona przez Gmin ę . Ad. I.3. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi. Nieuzasadnione korzy ś ci to korzy ś ci pozostaj ą ce w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy 29 . W relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju 30 . Zgodnie z orzecznictwem „ ź ród ł em nieusprawiedliwionego wzbogacenia si ę mog ą by ć korzy ś ci, czyli ogó ł dóbr i interesów oraz pozytywnych nast ę pstw mieszcz ą cych si ę w kategorii zwi ą zku przyczynowego i gospodarczego. Przes ą dzenie o spe ł nieniu lub te ż braku spe ł nienia wymagania ekwiwalentno ś ci w zakresie rozdzia ł u kosztów inwestycji wymaga uwzgl ę dnienia tak ż e d ł ugookresowego zwrotu nak ł adów inwestycyjnych” 31 . Nieuzasadnione korzy ś ci nie musz ą tak ż e wyst ą pi ć bezpo ś rednio po podpisaniu umowy mog ą pojawi ć si ę w znacznie pó ź niejszym okresie 32 . Praktyka narzucania uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy, który te warunki narzuca, ujawnia si ę ju ż przy cho ć by potencjalnej mo ż liwo ś ci uzyskania takich korzy ś ci w przysz ł o ś ci. „Nawet sama mo ż liwo ść uzyskania nieuzasadnionych korzy ś ci w przysz ł o ś ci nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu stosowania indywidualnej praktyki narzucania uci ąż liwych warunków umów 29 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 marca 1999 r. (sygn. akt XVII Ama 26/99); wyrok SOKiK z dnia 26 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 89/03); wyrok SOKiK z dnia 22 wrze ś nia 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 80/04). 30 S. Gronowski: Ustawa antymonopolowa. Komentarz. 2 wydanie, Warszawa 1999, s. 218. 31 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 27 maja 1998 r. (sygn. akt I CKN 702/97). 32 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 19 marca 2003 r. (sygn. akt I CKN 81/01); wyrok SOKiK z dnia 19 maja 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 63/03); wyrok SOKiK z dnia 22 wrze ś nia 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 80/04). 22 przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci” 33 . W ś wietle orzecznictwa antymonopolowego, nieuzasadnione korzy ś ci nie musz ą te ż mie ć wymiaru finansowego 34 . W ocenie Prezesa UOKiK odmowa Wnioskodawcy odp ł atnego przej ę cia sieci kanalizacyjnej na terenie osiedla Cegielnia Oborska w praktyce skutkuje uzyskiwaniem przez Gmin ę nieuzasadnionych korzy ś ci. Narzucenie Wnioskodawcy warunku nieodp ł atno ś ci przej ę cia sieci niew ą tpliwie stanowi sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach mi ę dzy odbiorc ą us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych a przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym. Tak wniosek p ł ynie z faktu, i ż dzia ł anie takie nie tylko stanowi praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , ale jest to równie ż dzia ł anie bezprawne w ś wietle art. 31 ustawy o zbiorowym zapatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Nieuzasadnione korzy ś ci przysporzy ł oby Gminie przystanie przez Wnioskodawc ę na uci ąż liwy warunek nieodp ł atno ś ci przej ę cia spornej sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej na osiedlu Cegielnia Oborska. Tym sposobem Gmina sta ł aby si ę bowiem w ł a ś cicielem sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej, której wybudowania nie sfinansowa ł a. Nieodp ł atne przej ś cie sfinansowanych przez Wnioskodawc ę urz ą dze ń na rzecz Gminy jest z jednej strony uci ąż liwo ś ci ą dla Wnioskodawcy, a z drugiej strony – przysparza Gminie nieuzasadnionych korzy ś ci. Powoduje, ż e z naruszeniem zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń wynikaj ą cych z umów wzajemnych Gmina uzyskuje mienie znacznej warto ś ci, które mo ż e wykorzystywa ć do prowadzenia dzia ł alno ś ci o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Swoim dzia ł aniem Gmina przerzuca te ż na Wnioskodawc ę koszty zwi ą zane z utrzymaniem urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, które wobec niezawarcia z ni ą umowy o przekazanie spornych urz ą dze ń , musi ponosi ć Wnioskodawca. Gmina zdj ęł a w ten sposób z siebie, w odniesieniu do tych urz ą dze ń , ustawowy obowi ą zek zapewnieniem ich zdolno ś ci do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. W przypadku przej ę cia tych urz ą dze ń od Wnioskodawcy, Gmina by ł aby zobowi ą zana ponosi ć te koszty, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. W ś wietle wszystkich powy ż szych okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , ż e w przedmiotowej sprawie dowiedziono naruszenie przez Gmin ę art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek odmowy odp ł atnego przej ę cia od Wnioskodawcy, b ę d ą cej jego w ł asno ś ci ą , sieci wodno-kanalizacyjnej na terenie osiedla mieszkaniowego Cegielnia Oborska w Konstancinie-Jeziorna, skutkuj ą cej konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę kosztów utrzymania urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Ad. II. Wnioskodawca zarzuci ł Gminie naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek narzucenia mu obowi ą zku uiszczania op ł at za ś cieki 33 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 20 listopada 2000 r. (sygn. akt XVII Ama 1/00). Por. równie ż wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 10 lipca 2002 r. (sygn. akt XVII Ama 60/01). 34 Wyrok SOKiK z dnia 22 wrze ś nia 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 80/04). 23 odprowadzane przez w ł a ś cicieli odr ę bnych od Wnioskodawcy nieruchomo ś ci, którzy powinni by ć rozliczani na podstawie indywidualnych umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, skutkuj ą cego konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę ww. rozlicze ń , a tak ż e obci ąż aniem Wnioskodawcy zaleg ł o ś ciami wynikaj ą cymi z niewniesionych op ł at przez w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci (art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ww. ustawy). W niniejszej sprawie nie ma sporu co do tego, ż e Gmina domaga si ę od Wnioskodawcy uiszczania op ł at za ś cieki odprowadzane przez w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie osiedla Cegielnia Oborska, przew ł aszczonych przez Wnioskodawc ę na rzecz zamieszkuj ą cych te nieruchomo ś ci jego by ł ych cz ł onków. W konsekwencji Gmina odmawia zawarcia indywidualnych umów z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci, uzasadniaj ą c to brakiem ich bezpo ś redniego po łą czenia z sieci ą komunaln ą (pismo Gminy z dnia 15 wrze ś nia 2005 r.). Zaleg ł o ś ciami wynikaj ą cymi z op ł at niewniesionych przez w ł a ś cicieli wyodr ę bnionych nieruchomo ś ci na terenie osiedla Cegielnia Oborska Gmina obci ąż a Wnioskodawc ę . Poniewa ż Wnioskodawca nie uiszcza nale ż no ś ci za ś cieki odprowadzane z terenu nieruchomo ś ci jego by ł ych cz ł onków, które nie s ą ju ż jego w ł asno ś ci ą , Gmina wyst ą pi ł a przeciwko niemu z pozwem da s ą du powszechnego (za ł . do pisma Gminy z dnia 19 grudnia 2005 r.). Chc ą c wymusi ć na Wnioskodawcy uiszczanie tych nale ż no ś ci, Gmina informowa ł a tak ż e Wnioskodawc ę o zamiarze odci ę cia przewodów kanalizacyjnych (pismo z dnia 20 maja 2004 r. – za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 16 lutego 2005 r.), co spowodowa ł oby odci ę cie ca ł ego osiedla od komunalnej sieci kanalizacyjnej. W ocenie Prezesa UOKiK opisane dzia ł anie Gminy stanowi praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , naruszaj ą c ą art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. II.1. Zdaniem Prezesa UOKiK wymaganie przez Gmin ę , by Wnioskodawca wnosi ł op ł aty za ś cieki odprowadzane przez by ł ych cz ł onków spó ł dzielni Wnioskodawcy, a obecnie w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci odr ę bnych od Wnioskodawcy, stanowi uci ąż liwy warunek umowny. Warunek ten nak ł ada na Wnioskodawc ę ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tego w stosunkach tego rodzaju, który jest zarazem sprzeczny z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w ś wietle przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, na Gminie spoczywa obowi ą zek zawarcia indywidualnych umów z by ł ymi cz ł onkami spó ł dzielni Wnioskodawcy o odbiór ś cieków z terenu ich wyodr ę bnionych nieruchomo ś ci na terenie osiedla Cegielnia Oborska. Przedmiotowy obowi ą zek wynika wprost z art. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Zgodnie z jego ust. 1, dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo- kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Natomiast w ś wietle art. 6 ust. 2 ustawy, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne jest obowi ą zane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków z osob ą , której nieruchomo ść zosta ł a przy łą czona do sieci i która wyst ą pi ł a z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Kwestionowane przez Wnioskodawc ę dzia ł anie Gminy uznawane jest w orzecznictwie antymonopolowym za przejaw stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Podkre ś lenia 24 wymaga przy tym, ż e zgodnie z orzecznictwem SOKiK spór pomi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym a odbiorca us ł ug dotycz ą cy przekazania sieci nie ma wp ł ywu na obowi ą zek zawarcia przez to przedsi ę biorstwo umów dostawy wody i odprowadzania ś cieków z mieszka ń cami. Gdy za pomoc ą sieci kanalizacyjnej korzystaj ą oni z us ł ug przedsi ę biorstwa, oznacza to, ż e ich lokale s ą przy łą czone do jego sieci. Nie ma wówczas przeszkody, by odbiór ś cieków zosta ł sformalizowany w drodze indywidualnych umów 35 . Bezprawno ść dzia ł a ń Gminy oraz zasadno ść wymagania od niej zawarcia umów z indywidualnymi w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci potwierdza uzasadnienie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie zapad ł ego w sprawie sporu mi ę dzy Gmin ą a Wnioskodawc ą o zap ł at ę nale ż no ś ci za ś cieki odprowadzane z terenu nieruchomo ś ci by ł ych cz ł onków spó ł dzielni Wnioskodawcy 36 . Uzasadniaj ą c oddalenie powództwa Gminy, S ą d stwierdzi ł m.in., ż e „cho ć pozwany [tj. Wnioskodawca] po cz ęś ci istotnie potwierdza, ż e jest zobowi ą zany do op ł at za ś wiadczone przez powoda [Gmin ę ] us ł ugi to od pocz ą tku kwestionuje wysoko ść dochodzonego prawem roszczenia i podnosi, ż e w obecnej sytuacji faktycznej, gdy odbiorcami us ł ug powoda s ą z jednej strony cz ł onkowie spó ł dzielni a z drugiej indywidualni w ł a ś ciciele kilkudziesi ę ciu domów jednorodzinnych, op ł aty te powinny by ć ustalane od ka ż dego z odbiorców indywidualnie, a obowi ą zek zawarcia stosownych w tym zakresie umów spoczywa na powodzie i spó ł dzielnia nie ma obowi ą zku uiszczania nadal op ł at za wywóz ś cieków z ca ł ego osiedla, albowiem nie łą czy jej ju ż ani z powodem ani z indywidualnymi w ł a ś cicielami domów ż aden stosunek zobowi ą zaniowy”. Stanowisko Wnioskodawcy s ą d uzna ł za trafne i uzasadnione stanem prawnym i faktycznym. S ą d podkre ś li ł , ż e na Gminie (ZGK) ci ąż y obowi ą zek zawarcia umów z ka ż dym z odbiorców jego us ł ug indywidualnie, tym bardziej ż e ci odbiorcy zawarcia takich umów si ę domagaj ą . Okoliczno ść , ż e cz ęść tych odbiorców by ł a wcze ś niej cz ł onkami spó ł dzielni s ą d uzna ł za irrelewantn ą dla oceny zasadno ś ci domagania si ę obecnie od Wnioskodawcy uiszczania nale ż no ś ci za ś cieki, które Gmina faktycznie przyjmuje z terenu nieruchomo ś ci, które nie nale żą do Wnioskodawcy. Jak zauwa ż y ł s ą d, „od momentu przew ł aszczenia domów jednorodzinnych ich w ł a ś cicieli ze Spó ł dzielni ą nie łą czy ż aden stosunek prawny i w ł a ś ciciele ci ponosz ą samodzieln ą odpowiedzialno ść za swoje zobowi ą zania wobec innych podmiotów” (za ł . do pisma Wnioskodawcy z dnia 6 marca 2006 r.). Ad. II.2. Obowi ą zek uiszczania op ł at za ś cieki odprowadzane przez w ł a ś cicieli odr ę bnych od Wnioskodawcy nieruchomo ś ci, zosta ł Wnioskodawcy narzucony. O narzuceniu Wnioskodawcy obowi ą zku uiszczania op ł at za ś cieki odprowadzane przez w ł a ś cicieli odr ę bnych od Wnioskodawcy nieruchomo ś ci ś wiadcz ą okoliczno ś ci przywo ł ane w pkt I.2 niniejszej decyzji. Mo ż liwo ść narzucenia tego warunku przez Gmin ę wynika z przewagi kontraktowej, jak ą dysponuje ona w stosunkach z klientami, którzy chc ą odprowadza ć ś cieki z terenu swoich nieruchomo ś ci za po ś rednictwem jej sieci kanalizacyjnej. Przewaga ta pozwala Gminie swobodnie dyktowa ć warunki stosunków umownych, których jest stron ą . 35 Wyrok SOKiK z dnia 5 pa ź dziernika 2006 r. (sygn. akt XVII Ama 1/05). 36 Wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie z dnia 2 stycznia 2006 r. (sygn. akt III C 53/04). 25 W sprawie zosta ł o tak ż e wykazane, ż e Gmina podejmowa ł a szereg dzia ł a ń maj ą cych wymusi ć na Wnioskodawcy podporz ą dkowanie si ę jej. Mia ł a temu s ł u ż y ć gro ź ba odci ę cia osiedla Cegielnia Oborska od komunalnej sieci kanalizacyjnej oraz wyst ą pienie z pozwem o zap ł at ę nale ż no ś ci za odprowadzanie ś cieków z terenu nieruchomo ś ci nieb ę d ą cych w ł asno ś ci ą Wnioskodawcy. Ad. II.3. W ocenie Prezesa UOKiK, narzucony Wnioskodawcy obowi ą zek uiszczania op ł at za ś cieki odprowadzane przez w ł a ś cicieli odr ę bnych od Wnioskodawcy nieruchomo ś ci, przynosi Gminie nieuzasadnione korzy ś ci. Nieuzasadnione s ą b ę d ą ce udzia ł em Gminy oszcz ę dno ś ci mo ż liwe dzi ę ki przeniesieniu na Wnioskodawc ę kosztów rozlicze ń nale ż no ś ci mieszka ń ców wyodr ę bnionych nieruchomo ś ci na terenie osiedla Cegielnia Oborska. Obci ąż aj ą c Wnioskodawc ę tym obowi ą zkiem, Gmina unika kosztów zwi ą zanych z tymi czynno ś ciami, zw ł aszcza w zakresie administrowania sieci ą i prowadzenia ksi ę gowo ś ci. Konsekwencj ą tego uci ąż liwego warunku jest obci ąż anie przez Gmin ę Wnioskodawcy zaleg ł o ś ciami wynikaj ą cymi z niewniesionych op ł at przez w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Tymczasem nale ż no ś ci te powinny by ć przez Gmin ę dochodzone od w ł a ś cicieli wyodr ę bnionych nieruchomo ś ci by ł ych cz ł onków spó ł dzielni Wnioskodawcy, a nie od niego samego. Wnioskodawca, je ś li przyj ął by narzucan ą mu przez Gmin ę rol ę po ś rednika mi ę dzy tymi osobami a Gmin ą , musia ł by ponosi ć koszty przeprowadzania rozlicze ń nale ż no ś ci, koszty zwi ą zane z windykacj ą zaleg ł o ś ci tych osób. Te koszty powinny by ć ponoszone przez Gmin ę , jako ś wiadczeniodawc ę us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Wobec powy ż szych okoliczno ś ci za udowodnione nale ż y uzna ć naruszenie przez Gmin ę art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek narzucania Wnioskodawcy obowi ą zku uiszczania op ł at za ś cieki odprowadzane przez w ł a ś cicieli odr ę bnych od Wnioskodawcy nieruchomo ś ci, którzy powinni by ć rozliczani na podstawie indywidualnych umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, skutkuj ą cego konieczno ś ci ą ponoszenia przez Wnioskodawc ę tych rozlicze ń , a tak ż e obci ąż aniem Wnioskodawcy zaleg ł o ś ciami wynikaj ą cymi z op ł at niewniesionych przez w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Kara pieni ęż na Stosownie do art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa UOKiK na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W przypadku stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu praktyk, o którym mowa w art. 5 lub 8 ustawy 26 o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . Za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do naruszenia przez Gmin ę okre ś lonego w art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej w sposób okre ś lony w sentencji niniejszej decyzji. Charakter i uci ąż liwo ść stosowanych przez Gmin ę praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w pe ł ni uzasadniaj ą na ł o ż enie kary pieni ęż nej. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 101 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego 37 . Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak Gmina. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa UOKiK za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania Gminy nie mog ł y si ę jej kojarzy ć z niczym innym, jak tylko z nieuchronno ś ci ą naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z góry wykluczaj ą c mo ż liwo ść zap ł aty za wybudowan ą przez osob ę trzeci ą infrastruktur ę s ł u żą c ą ś wiadczeniu us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych Gmina naruszy ł a dyspozycj ę art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Odmawiaj ą c natomiast rozliczania nale ż no ś ci za us ł ugi ś wiadczone na rzecz mieszka ń ców odr ę bnych nieruchomo ś ci na podstawie indywidualnych umów z tymi mieszka ń cami Gmina naruszy ł a dyspozycj ę art. 6 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne jest obowi ą zane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków z osob ą , której nieruchomo ść zosta ł a przy łą czona do sieci i która wyst ą pi ł a z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. W ocenie Prezesa UOKiK, skar ż ona Gmina musia ł a by ć ś wiadoma bezprawno ś ci jej dzia ł ania, które – z racji tego, ż e dotyczy interesu obecnych i by ł ych cz ł onków zbiorowego podmiotu prawnego, musia ł o zosta ć przez ni ą ocenione jako naruszaj ą ce równie ż interes publiczny 38 . W ś wietle wszystkich powy ż szych okoliczno ś ci uzasadnione jest stwierdzenie, ż e dzia ł ania Gminy maj ą charakter umy ś lny . Art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. 37 Orzeczenie Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r. (sygn. akt U 7/93). 38 Por. wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 27 sierpnia 2003 r. (sygn. akt I CKN 523/01). 27 Ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 101-103, Prezes Urz ę du powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść uprzedniego naruszenia przepisów ustawy (art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Bior ą c pod uwag ę stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego w niniejszej sprawie, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na Gmin ę kar ę pieni ęż n ą . Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na Gmin ę kary pieni ęż nej, Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci, przemawiaj ą ce za na ł o ż eniem kary i uwzgl ę dnione przy okre ś laniu jej wysoko ś ci: • umy ś lno ść udowodnionych Gminie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę ; • uci ąż liwo ść praktyk Gminy dla osób chc ą cych przekaza ć Gminie wybudowane w ł asnym nak ł adem urz ą dzenia wodoci ą gowo-kanalizacyjne, które w wyniku dzia ł a ń Gminy nie mog ą skorzysta ć z gwarantowanej przepisami prawa odp ł atno ś ci; • uci ąż liwo ść stosowanych przez Gmin ę praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę dla by ł ych cz ł onków spó ł dzielni Wnioskodawcy, którym wbrew jednoznacznym postanowieniom ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków utrudnia si ę zawarcie indywidualnych umów; • uci ąż liwo ść dzia ł a ń Gminy dla Wnioskodawcy. Zosta ł on, wbrew postanowieniom ww. ustawy, zmuszony do ponoszenia kosztów utrzymywania sieci kanalizacyjnej, która zgodnie z przepisami prawa mia ł prawo odp ł atnie przekaza ć na rzecz Gminy; • uzyskiwanie przez Gmin ę nieuzasadnionych korzy ś ci (maj ą ce charakter zarówno finansowy, jak i niefinansowy), na które sk ł adaj ą si ę : (a) oszcz ę dno ś ci mo ż liwe dzi ę ki przeniesieniu na Wnioskodawc ę kosztów zwi ą zanych z rozliczeniami nale ż no ś ci mieszka ń ców wyodr ę bnionych nieruchomo ś ci na terenie osiedla Cegielnia Oborska, zw ł aszcza w zakresie m.in. administrowania sieci ą , prowadzenia ksi ę gowo ś ci, windykacji zaleg ł o ś ci; (b) oszcz ę dno ś ci wynikaj ą ce z nieodp ł atnego przej ę cia sfinansowanych przez Wnioskodawc ę urz ą dze ń , której warto ść po uwzgl ę dnieniu 10- letniej amortyzacji Wnioskodawca wyceni ł na kwot ę 2.900.000 z ł , a nak ł ady poniesione na nie na kwot ę 700.000 z ł (pismo do Gminy z dnia 22 stycznia 2004 r. – za ł . do pisma Gminy z dnia 19 grudnia 2005 r.) 39 ; • d ł ugotrwa ł o ść praktyki, która od ponad czterech lat uniemo ż liwia Wnioskodawcy odp ł atne przekazanie Gminie urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, a by ł ym cz ł onkom spó ł dzielni rozliczanie si ę bezpo ś rednio z ZGK. Wobec powy ż szego Prezes UOKiK uzna ł , ż e wadze narusze ń ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, udowodnionych Gminie odpowiada kara w wysoko ś ci 76.321,64 z ł . 39 Wobec braku zgody Gminy na odp ł atne przej ę cie tych urz ą dze ń Wnioskodawca zaproponowa ł nast ę pnie Gminie przej ę cie ich za kwot ę 600.000 z ł . (pismo do Gminy z dnia 24 marca 2005 r. – za ł . do pisma Gminy z dnia 19 grudnia 2005 r.). 28 Kara ta uwzgl ę dnia jednocze ś nie faktycznie ograniczony zakres oddzia ł ywania stwierdzonych niniejsz ą decyzj ą praktyk Gminy, które w praktyce ujawni ł y si ę tylko w stosunku do Wnioskodawcy i jego by ł ych cz ł onków z terenu Osiedla Oborska. Nie mo ż na jednak wykluczy ć , ż e praktyki Gminy potencjalnie oddzia ł ywa ł y lub oddzia ł uj ą na innych inwestorów, którzy mogli przekazywa ć Gminie infrastruktur ę wodoci ą gowo-kanalizacyjn ą nieodp ł atnie, znaj ą c jej negatywne stanowisko w sprawie wykonywania dyspozycji art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Z uwagi na powy ż sz ą okoliczno ść , a tak ż e ze wzgl ę du na ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania praktyki Gminy, który ogranicza si ę do terenu Konstancina-Jeziornej, praktyki Gminy nale ż y ulokowa ć w ś ród narusze ń prawa konkurencji o umiarkowanej uci ąż liwo ś ci. W ocenie Prezesa Urz ę du ww. kara pieni ęż na w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia Gminy. Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes UOKiK wyszed ł z za ł o ż enia, i ż powinna ona mie ć charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny, przyczyniaj ą c si ę do zapewnienia trwa ł ego zaniechania naruszania przez Gmin ę w przysz ł o ś ci regu ł konkurencji. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów odnosi wysoko ść kary pieni ęż nej do procentowej wielko ś ci przychodu przedsi ę biorcy. Przy czym pod poj ę ciem przychodu nale ż y rozumie ć przychód uzyskany przez przedsi ę biorc ę w roku podatkowym poprzedzaj ą cym dzie ń wszcz ę cia post ę powania na podstawie ustawy, w rozumieniu obowi ą zuj ą cych przedsi ę biorc ę przepisów o podatku dochodowym (art. 4 pkt 15 ustawy). Poniewa ż niniejsza sprawa dotyczy przedsi ę biorcy b ę d ą cego jednostk ą samorz ą du terytorialnego, ustalaj ą c jego przychód nale ż a ł o wzi ąć pod uwag ę , ż e termin „przychód” w rachunkowo ś ci przedsi ę biorstw odpowiada terminowi „dochód” w rachunkowo ś ci jednostek samorz ą du terytorialnego. Problematyk ę t ę reguluj ą przepisy ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorz ą du terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.). W jej ś wietle dochodami jednostek samorz ą du terytorialnego s ą dochody w ł asne, subwencja ogólna oraz dotacje celowe z bud ż etu pa ń stwa. Dochodami w ł asnymi jednostek samorz ą du terytorialnego s ą równie ż udzia ł y we wp ł ywach z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz z podatku dochodowego od osób prawnych. Dochodami jednostek samorz ą du terytorialnego mog ą by ć ponadto ś rodki pochodz ą ce ze ź róde ł zagranicznych niepodlegaj ą ce zwrotowi; ś rodki pochodz ą ce z bud ż etu Unii Europejskiej; inne ś rodki okre ś lone w odr ę bnych przepisach (art. 3). Prezes UOKiK stoi n stanowisku, ż e przychód gminy, stanowi ą cy podstaw ę naliczania kary pieni ęż nej, nie stanowi ą dochody gminy uzyskiwane z danin o charakterze publicznoprawnym. Wobec tego Prezes UOKiK uznaje za w ł a ś ciwe okre ś lenie przychodu Miasta na podstawie wielko ś ci: • dochodów uzyskiwanych z maj ą tku Miasta; • pozosta ł ych dochodów (obejmuj ą cych dochody uzyskiwane przez komunalne jednostki bud ż etowe gminy oraz wp ł aty od gminnych zak ł adów bud ż etowych i gospodarstw pomocniczych gminnych jednostek bud ż etowych; dochody ze spadków, zapisy i darowizny na rzecz Miasta; dochody z kar pieni ęż nych i grzywien okre ś lonych w odr ę bnych przepisach; 5,0% dochodów uzyskiwanych na rzecz bud ż etu pa ń stwa w zwi ą zku z realizacj ą zada ń z zakresu administracji rz ą dowej oraz innych zada ń zleconych ustawami, o ile odr ę bne przepisy nie stanowi ą inaczej, odsetki od po ż yczek udzielanych przez gmin ę i od nieterminowo przekazywanych nale ż no ś ci stanowi ą cych 29 dochody gminy oraz od ś rodków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych gminy, a tak ż e inne dochody nale ż ne gminie na podstawie odr ę bnych przepisów). W ś ród wymienionych wy ż ej dochodów znajduj ą si ę dochody zwi ą zane z dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą gminy. Wy łą czone jednocze ś nie zostaj ą dochody z danin publicznych. W oparciu o powy ż sze za ł o ż enia Prezes UOKiK stwierdzi ł , na podstawie dokumentów finansowych przekazanych przez Miasto, ż e jego przychód w 2006 r. mog ą cy stanowi ć podstaw ę wymiaru kary pieni ęż nej z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 9.540.205 z ł . Oznacza to, ż e na ł o ż ona na Miasto kara pieni ęż na mie ś ci si ę w granicach wyznaczonych przez art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i jednocze ś nie stanowi 8% kary maksymalnej , przewidzianej za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 8 ww. ustawy. W ś wietle wskazanych okoliczno ś ci, na ł o ż enie przedmiotowej kary, jak i jej wysoko ść , jest w pe ł ni uzasadniona. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeka si ę jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Warszawie. Otrzymuj ą : Pan W ł odzimierz Sobkiewicz Pe ł nomocnik Konstanci ń skiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej Elsam Kancelaria Prawnicza ul. Wile ń ska 16/47 03-416 Warszawa Pan Krzysztof Seroczy ń ski Pe ł nomocnik Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna Urz ą d Miasta i Gminy Konstancin-Jeziorna ul. Warszawska 32 05-520 Konstancin-Jeziorna 30