RWA-30/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-54/27/2003/GM Warszawa, dn. 29 pa ź dziernika 2004 r. DECYZJA nr RWA – 30/2004 I. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego; – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: a) uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na zawarciu przez spó ł k ę Nowa Era Sp. z o.o. w Warszawie oraz spó ł k ę Polskie Przedsi ę biorstwo Wydawnictw Kartograficznych S.A. w Warszawie porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw kartograficznych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu, wskutek przyj ę cia w „ Umowie sprzeda ż y oraz licencji dotycz ą cej autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know- how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku PPWK ”, i ż spó ł ka Nowa Era Sp. z o.o. w Warszawie nie b ę dzie konkurowa ć ze spó ł k ą Polskie Przedsi ę biorstwo Wydawnictw Kartograficznych S.A. w Warszawie przez prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie wydawnictw kartografii u ż ytkowej , konkurencyjnej w stosunku do Polskiego Przedsi ę biorstwa Wydawnictw Kartograficznych, przez okres 10 lat – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 16 lipca 2004 r. b) uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na zawarciu przez spó ł k ę Nowa Era Sp. z o.o. w Warszawie oraz spó ł k ę Polskie Przedsi ę biorstwo Wydawnictw Kartograficznych S.A. w Warszawie porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu, wskutek przyj ę cia w „ Umowie sprzeda ż y oraz licencji dotycz ą cej autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know-how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku PPWK ”, i ż spó ł ka Polskie Przedsi ę biorstwo Wydawnictw Kartograficznych S.A. w Warszawie nie b ę dzie konkurowa ć ze spó ł k ą Nowa Era Sp. z o.o. w Warszawie na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych przez okres 10 lat – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 16 lipca 2004 r. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego; – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: a) nak ł ada si ę na spó ł k ę Nowa Era Sp. z o.o. w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 85.455 z ł (osiemdziesi ą t pi ęć tysi ę cy czterysta pi ęć dziesi ą t pi ęć z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. b) nak ł ada si ę na spó ł k ę Polskie Przedsi ę biorstwo Wydawnictw Kartograficznych S.A. w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 15.195 z ł (pi ę tna ś cie tysi ę cy sto dziewi ęć dziesi ą t pi ęć z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie ustali ł , ż e w dniu 30 lipca 2003 r. Polskie Przedsi ę biorstwo Wydawnictw Kartograficznych S.A. w Warszawie (dalej: PPWK) oraz wydawnictwo Nowa Era Sp. z o.o. w Warszawie (dalej: Nowa Era) zawar ł y „ Umow ę sprzeda ż y oraz licencji dotycz ą c ą autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know-how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku Polskiego Przedsi ę biorstwa Wydawnictw kartograficznych im. Eugeniusza Romera Spó ł ki Akcyjnej z siedzib ą w Warszawie” (dalej: Umowa). Spó ł ki zawar ł y ze sob ą równie ż „ Porozumienie o wspó ł pracy w zakresie wdro ż enia technologii wydawania publikacji z zakresu kartografii edukacyjnej i o ś wiatowej w przedsi ę biorstwie prowadzonym przez Nowa Era ” (dalej: Porozumienie o Wspó ł pracy). Z dost ę pnych publikacji prasowych wynika ł o, ż e na mocy powo ł ywanych umów Nowa Era przej ęł a sk ł adniki maj ą tku PPWK w celu prowadzenia dzia ł alno ś ci wydawniczej w zakresie publikacji szkolnych i edukacyjnych wydawnictw kartograficznych. PPWK zobowi ą za ł a si ę ponadto do niekonkurowania na rynku wydawnictw edukacyjnych i szkolnych ze spó ł k ą Nowa Era przez okres 10 lat. Nowa Era zobowi ą za ł a si ę do niekonkurowania na rynku wydawnictw kartografii u ż ytkowej z PPWK przez okres 10 lat. Zastrze ż one zosta ł y kary umowne na rzecz zarówno PPWK jak i spó ł ki Nowa Era za naruszenie okre ś lonych postanowie ń Umowy lub Porozumienia o Wspó ł pracy w wysoko ś ci odpowiednio – 8.000.000 z ł oraz do 4.000.000 z ł . Wzi ą wszy pod uwag ę okoliczno ś ci sprawy, Prezes Urz ę du wszcz ął , postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2003 r., post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu ustalenie, czy istniej ą podstawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy. W ramach ww. post ę powania spó ł ki przekaza ł y do Prezesa Urz ę du tre ść powo ł ywanej wy ż ej Umowy oraz Porozumienia o Wspó ł pracy (pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r. oraz pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r.). Umowa zosta ł a zawarta w celu przej ę cia przez spó ł k ę Nowa Era, prowadzonej dotychczas przez PPWK dzia ł alno ś ci wydawniczej na rynku publikacji szkolnych i edukacyjnych, w szczególno ś ci poprzez przeniesienie na spó ł k ę Nowa Era praw do korzystania z utworów kartograficznych wchodz ą cych w sk ł ad wydawanych przez PPWK produktów oraz znaków towarowych, stosowanych przez PPWK do ich oznacze ń (§ 1 ust. 1 ww. umowy). Natomiast Porozumienie o Wspó ł pracy okre ś la zasady dalszej wspó ł pracy stron, obejmuj ą cej przeniesienie przez PPWK na spó ł k ę Nowa Era niektórych sk ł adników maj ą tkowych przydatnych do prowadzenia dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych 2 i edukacyjnych (por.: § 1 ust. 1 Porozumienia o Wspó ł pracy). Umowa okre ś la w szczególno ś ci kwestie dotycz ą ce sprzeda ż y autorskich praw maj ą tkowych do utworów wy łą cznych oraz do utworów wspólnych (art. III Umowy), korzystania z utworów wspólnych (art. IV Umowy), sprzeda ż y praw do znaków Ksi ąż nica – Atlas (art. VI Umowy), licencji na u ż ywanie znaku PPWK przez spó ł k ę Nowa Era (art. VII Umowy), przekazania know-how i przeniesienia praw do internetowych domen, b ę d ą cych w ł asno ś ci ą PPWK, tak ż e postanowienia dotycz ą ce zasad konkurencji pomi ę dzy stronami (art. XII Umowy). W art. XII Umowy przewiduje si ę natomiast, ż e w okresie 10 lat od jej zawarcia, PPWK zobowi ą zuje si ę nie prowadzi ć jakiejkolwiek dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych (§ 32 ust. 1 Umowy). Z kolei Nowa Era nie b ę dzie – w okresie 10 lat od zawarcia Umowy, prowadzi ć jakiejkolwiek dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw kartografii u ż ytkowej, konkurencyjnej w stosunku do PPWK § 33 ust. 1 Umowy). W my ś l § 36 Umowy, strona naruszaj ą ca zawarte w jej § 32 i 33 postanowienia dotycz ą ce zakazu konkurencji zobligowana jest do zap ł acenia drugiej stronie kary umownej w wysoko ś ci 8.000.000 z ł . Ustosunkowuj ą c si ę do zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego, spó ł ki Nowa Era i PPWK poinformowa ł y, ż e w ich ocenie nie naruszy ł y przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zawarcie przez PPWK i Now ą Er ę Umowy oraz Porozumienia o Wspó ł pracy wynika ł o z kondycji finansowej i sytuacji rynkowej PPWK, a tak ż e d ąż enia spó ł ki Nowa Era do uzupe ł nienia kierowanej do szkó ł oferty o produkty z zakresu kartografii edukacyjnej (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r., s. 3, pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r.). Zdaniem spó ł ki Nowa Era, jej umowy z PPWK nie ograniczaj ą konkurencji. Ich postanowienia s ą zgodne z zasadami wolnego rynku. Nie s ą one bezwzgl ę dne i dopuszczaj ą prowadzenie wzajemnych dzia ł alno ś ci w segmentach rynku, w jakich poszczególne wydawnictwa dzia ł aj ą . Wed ł ug spó ł ki Nowa Era, wprowadzone postanowienia dotycz ą ce zakazu konkurowania, zwa ż ywszy na stan finansów i poziom zobowi ą za ń PPWK, s ą praktycznie jedynie „ozdobnikami umów”. Omawiane zapisy w tym znaczeniu stanowi ą dodatkowe zabezpieczenie transakcji oparte na mechanizmach biznesowych (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r., s. 4). Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2003 r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe, w zwi ą zku z podejrzeniem zawarcia przez spó ł ki Nowa Era oraz PPWK: I. porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw kartograficznych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu, wskutek przyj ę cia w „ Umowie sprzeda ż y oraz licencji dotycz ą cej autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know-how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku PPWK ”, i ż spó ł ka Nowa Era nie b ę dzie konkurowa ć z PPWK przez prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie wydawnictw kartografii u ż ytkowej, konkurencyjnej w stosunku do PPWK, przez okres 10 lat, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; II. porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu, wskutek przyj ę cia w „ Umowie sprzeda ż y oraz licencji dotycz ą cej autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know-how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku PPWK ”, i ż PPWK nie b ę dzie konkurowa ć ze spó ł k ą Nowa Era na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych przez okres 10 lat, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego i postawione zarzuty, strony podtrzyma ł y swoje stanowisko zawarte w pismach z ł o ż onych 3 w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym oraz przedstawi ł y okoliczno ś ci wskazuj ą ce – ich zdaniem – i ż w niniejszej sprawie nie dosz ł o do naruszenia zakazu okre ś lonego w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., uzupe ł nione w dniu 19 stycznia 2004 r., pismo PPWK z dnia 7 stycznia 2004 r., uzupe ł nione w dniu 22 stycznia 2004 r.). W toku post ę powania spó ł ka Nowa Era sk ł ada ł a wnioski dowodowe. W pi ś mie z dnia 29 grudnia 2003 r. spó ł ka Nowa Era wnios ł a o dopuszczenie dowodów z zezna ń ś wiadków – cz ł onków zarz ą dów spó ł ek PPWK i Nowa Era oraz Dyrektora Finansowego spó ł ki Nowa Era, Pana Ryszarda Ż egoty. Pismem z dnia 18 lutego 2004 r. pe ł nomocnik spó ł ki Nowa Era zmodyfikowa ł wniosek dowodowy i wnosz ą c o: (I) przeprowadzenie dowodu z przes ł uchania w charakterze strony : (a) Prezesa Zarz ą du PPWK, Pana Rafa ł a Berli ń skiego – w celu potwierdzenia okoliczno ś ci zawarcia umów pomi ę dzy Spó ł k ą oraz PPWK w dniu 30 lipca 2003 roku, intencji i motywów PPWK w zakresie realizacji Umów, udzia ł u PPWK na rynku wydawnictw kartograficznych, (b) Cz ł onka Zarz ą du i Redaktora Naczelnego PPWK, Pani Beaty Konopskiej – w celu potwierdzenia metodologii produkcji wydawnictw kartograficznych, zdolno ś ci PPWK do reprodukcji wydawnictw kartografii edukacyjnej, koncepcji wydawniczej PPWK w ci ą gu kolejnych 10 lata od zawarcia Umów, (c) Cz ł onka Zarz ą du i Dyrektora Finansowego PPWK, Pana Wojciecha Górskiego – w celu potwierdzenia stanu sytuacji finansowej oraz ekonomicznej PPWK na dzie ń zawierania Umów oraz po ich zawarciu, (d) Wiceprezesa Zarz ą du spó ł ki Nowa Era, Pani Magdaleny Walczak-Duszy ń skiej – w celu potwierdzenia okoliczno ś ci zawarcia Umów, intencji i motywów spó ł ki Nowa Era w zakresie realizacji Umów, koncepcji wydawniczej Spó ł ki w ci ą gu kolejnych 10 lata od zawarcia Umów, zdolno ś ci Spó ł ki do podj ę cia dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw kartografii u ż ytkowej, w przypadku niezawarcia Umów, (e) Wiceprezesa Zarz ą du spó ł ki Nowa Era, Pana Adama Drobkiewicza – w celu potwierdzenia udzia ł u Spó ł ki oraz PPWK na rynku w ł a ś ciwym, mechanizmów dystrybucji i wolumenów bie żą cej sprzeda ż y Spó ł ki oraz w ci ą gu 10 lat od zwarcia Umów; (II) przeprowadzenie dowodu z przes ł uchania w charakterze ś wiadka Dyrektora Finansowego spó ł ki Nowa Era, Pana Ryszarda Ż egoty, który mia ł potwierdzi ć w szczególno ś ci stan sytuacji finansowej oraz ekonomicznej spó ł ek Nowa Era i PPWK na dzie ń zawierania Umowy i Porozumienia oraz po ich zawarciu. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2004 r. Prezes Urz ę du odmówi ł uwzgl ę dnienia wniosków spó ł ki Nowa Era. Odnosz ą c si ę do wniosku spó ł ki Nowa Era o przes ł uchanie w charakterze stron cz ł onków zarz ą du spó ł ek Nowe Era i PPWK, Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e nie dosz ł o do wyczerpania wszystkich ś rodków dowodowych w sprawie, od czego uzale ż nia si ę dopuszczalno ść dowodu z przes ł uchania stron. Ponadto odno ś nie kwestii, które zdaniem spó ł ki Nowa Era wymaga ł y wyja ś nienia w drodze przes ł uchania stron, strony wypowiada ł y si ę w toku post ę powania antymonopolowego i poprzedzaj ą cego je post ę powania wyja ś niaj ą cego. Brak zatem podstaw, aby na t ę okoliczno ść dopuszcza ć dodatkowo dowód z przes ł uchania stron. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e wyja ś nienia sk ł adane przez strony w toku post ę powania antymonopolowego nale ż y traktowa ć jako jej pisemne zeznania i traktowa ć na równi z dowodem z przes ł uchania strony. Tym samym – z uwagi na to, ż e strona ma nieograniczon ą mo ż liwo ść sk ł adania wyja ś nie ń pisemnych w ramach post ę powania antymonopolowego – brak jest zasadniczo przes ł anek, aby zarz ą dza ć jeszcze przeprowadzenie dowodu z przes ł uchania stron, gdy ż nast ę puje wówczas dublowanie tego samego ś rodka dowodowego. Zdaniem Prezesa Urz ę du nie zas ł ugiwa ł równie ż na uwzgl ę dnienie wniosek spó ł ki 4 Nowa Era o dopuszczenie dowodu z zezna ń ś wiadka, Dyrektora Finansowego tej spó ł ki, Pana Ryszarda Ż egoty. W ocenie Prezesa Urz ę du okoliczno ś ci sprawy, co do których Nowa Era wnioskowa ł a o przeprowadzenie dowodu z zezna ń ś wiadka (tj. potwierdzenie stanu sytuacji finansowej oraz ekonomicznej Spó ł ki oraz PPWK na dzie ń zawierania Umów oraz po ich zawarciu) zosta ł y dostatecznie wyja ś nione i nie wymagaj ą dalszego dowodzenia. Prezes Urz ę du opar ł si ę na w tym wzgl ę dzie na orzecznictwie na tle przepisów k.p.c., w którym podkre ś la si ę , i ż wnioski dowodowe mog ą pozosta ć nieuwzgl ę dnione, je ż eli okoliczno ś ci sprawy zosta ł y ju ż dostatecznie wyja ś nione, tzn. wtedy, gdy chodzi o dowody dotycz ą ce okoliczno ś ci, które zosta ł y ju ż wyja ś nione za pomoc ą innych dowodów, i to wyja ś nione zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy 1 . Spó ł ka Nowa Era podnios ł a, i ż praktyka i orzecznictwo organów powo ł anych do ochrony konkurencji na terytorium Unii Europejskiej nie uzasadnia postawionych jej oraz spó ł ce PPWK zarzutów zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę (pismo z dnia 30 kwietnia 2004 r.). W zwi ą zku z powy ż szym prowadz ą ca post ę powanie w niniejszej sprawie Delegatura UOKiK w Warszawie przedstawi ł a stronom w ł asn ą analiz ę tre ś ci zawartej przez nie Umowy w kontek ś cie aktualnego orzecznictwa Komisji Europejskiej oraz Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci – z pro ś b ą o ustosunkowanie si ę (pismo UOKiK z dnia 4 czerwca 2004 r.). W odpowiedzi obie strony wyst ą pi ł y o przed ł u ż enie terminu zako ń czenia post ę powania tak, by umo ż liwi ć im wprowadzenie do tre ś ci Umowy zmian zgodnych z wymogami wynikaj ą cymi z orzecznictwa antymonopolowego (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 23 czerwca 2004 r., pismo PPWK z dnia 28 czerwca 2004 r.). Prezes Urz ę du przychyli ł si ę do tego wniosku (pismo UOKiK w dnia 28 czerwca 2004 r.). Pismami z dnia 16 lipca 2004 r. spó ł ki Nowa Era i PPWK przedstawi ł y kopie przyj ę tego tego dnia „ Aneksu do Umowy Sprzeda ż y oraz Licencyjnej ”, którego postanowienia – jak uzna ł a spó ł ka Nowa Era – powinny usun ąć wszelkie w ą tpliwo ś ci Urz ę du odno ś nie Umowy oraz Porozumienia o Wspó ł pracy. W zwi ą zku z oczekiwaniem na przygotowanie i przedstawienie Urz ę dowi przez strony zmian do „ Umowy sprzeda ż y oraz licencji dotycz ą cej autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know-how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku PPWK ”, konieczno ś ci ą przeprowadzenia szczegó ł owej analizy i oceny obszernego materia ł u dowodowego, zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególno ś ci tre ś ci ww. „ Aneksu do Umowy Sprzeda ż y oraz Licencyjnej ”, a tak ż e ze wzgl ę du na obowi ą zuj ą ce w Urz ę dzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów procedury wewn ę trzne, wymagaj ą ce zaopiniowania projektu decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie antymonopolowe przez Departament Prawny i Orzecznictwa Europejskiego w centrali Urz ę du – termin zako ń czenia przedmiotowego post ę powania zosta ł przed ł u ż ony do dnia 29 pa ź dziernika 2004 r. (pisma UOKiK do stron z dnia 22 lipca 2004 r., z dnia 1 wrze ś nia 2004 r. oraz z dnia 1 pa ź dziernika 2004 r.). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje . Nowa Era i PPWK s ą spó ł kami prawa handlowego, prowadz ą cymi dzia ł alno ść 1 Por.: uchwa ł a Zgromadzenia Ogólnego S ą du Najwy ż szego z dnia 15 lipca 1974 r., sygn. akt Kr Pr 2/74, orzeczenie S ą du Najwy ż szego z dnia 26 pa ź dziernika 1960 r., sygn. akt 2 CR 444/59. 5 wydawnicz ą . Nowa Era dzia ł a w formie spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci. Wpisana jest do Rejestru Przedsi ę biorców prowadzonego przez S ą d Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie – XIX Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000031950 (za łą cznik do pisma spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r.). Stosownie do odpisu aktualnego z rejestru przedsi ę biorców z dnia 30 lipca 2003 r., przedmiotem dzia ł alno ś ci spó ł ki Nowa Era jest w szczególno ś ci: wydawanie ksi ąż ek, pozosta ł a dzia ł alno ść wydawnicza, sprzeda ż detaliczna ksi ąż ek, gazet i artyku ł ów pi ś miennych, dzia ł alno ść poligraficzna, prace badawczo-rozwojowe i badawczo-techniczne w ró ż nych dziedzinach, wydawanie nagra ń d ź wi ę kowych, reprodukcja nagra ń d ź wi ę kowych i wideo, reprodukcja komputerowych no ś ników informacji, artystyczna i literacka dzia ł alno ść twórcza. Spó ł ka Nowa Era jest wydawnictwem szkolnym. W jej ofercie znajduj ą si ę publikacje szkolne i edukacyjne. Przed zawarciem umowy z PPWK, w ofercie spó ł ki Nowa Era nie by ł o atlasów do geografii, przyrody czy historii oraz map ś ciennych. Uzyskanie, w wyniku zawartych umów, od PPWK licencji autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know-how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku PPWK uzupe ł ni ł o w tym zakresie ofert ę spó ł ki (por.: pismo spó ł ki z dnia 1 wrze ś nia 2003 r.). Swój udzia ł w rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych w 2003 r. Nowa Era oceni ł a na [w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] (za łą cznik nr 1 do pisma spó ł ki z dnia 29 grudnia 2003 r.). Wed ł ug informacji zamieszczonych w dzienniku Rzeczpospolita w dniu 8 kwietnia 2002 r., Nowa Era by ł a w 2001 r. siódmym, pod wzgl ę dem wielko ś ci przychodu, wydawnictwem ksi ąż kowym w Polsce (Memorandum Informacyjne Grupa Kapita ł owa PPWK, Katowice 2003 r., s. 22 – za łą cznik do pisma PPWK z dnia 7 stycznia 2004 r.). W 2003 r. Nowa Era zajmowa ł a pod tym wzgl ę dem pi ą te miejsce w ś ród wszystkich dzia ł aj ą cych na rynku wydawnictw 2 . PPWK dzia ł a w ramach Grupy Kapita ł owej PPWK, w sk ł ad której wchodz ą równie ż spó ł ki: PPWK Inwestycje Sp. z o.o., Mappa Sp. z o.o. oraz Warszawska Drukarnia Akcydensowa S.A. (Memorandum Informacyjne Grupa Kapita ł owa PPWK, Katowice 2003 r., s. 7 – za łą cznik do pisma PPWK z dnia 7 stycznia 2004 r.). Spó ł ka dzia ł a w formie spó ł ki akcyjnej. Spó ł ka jest wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców prowadzonego przez S ą d Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie – XIX Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000011784 (za łą cznik do pisma PPWK z dnia 28 kwietnia 2004 r.). PPWK jest najstarsz ą firm ą na polskim rynku zajmuj ą c ą si ę wydawnictwami kartograficznymi 3 . Istniej ą ce od ponad 80 lat przedsi ę biorstwo, przed II wojn ą ś wiatow ą funkcjonowa ł o w ramach spó ł ki pod firm ą „ Zjednoczone Zak ł ady Kartograficzne i Wydawnicze Towarzystwa Nauczycieli Szkó ł Ś rednich i Wy ż szych Ksi ąż nica – Atlas Spó ł ka Akcyjna ” (pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r., s. 2). W obecnej formie organizacyjno- prawnej PPWK dzia ł a od dnia 5 wrze ś nia 1991 r. Celem za ł o ż onej wówczas spó ł ki akcyjnej by ł o wzi ę cie w odp ł atne u ż ytkowanie mienia prywatyzowanego Pa ń stwowego Przedsi ę biorstwa Wydawnictw Kartograficznych w trybie okre ś lonym w art. 39 nieobowi ą zuj ą cej ju ż ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsi ę biorstw pa ń stwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) 4 . W swojej ofercie PPWK posiada zarówno wydawnictwa drukowane (atlasy miast, plany miast, mapy ś cienne), jak równie ż cyfrowe wydawnictwa kartograficzne, oparte na nowych 2 Informacja zamieszczona na stronie internetowej portalu Wasz Wirtualny Wydawca, pod adresem http://www.waszww.pl. 3 http://www.ppwk.com.pl/dokument.aspx?id=2 4 http://www.ppwk.com.pl/artykul.aspx?article=26&id=66 6 technologiach wykorzystuj ą cych systemy GIS i GPS. Zgodnie z odpisem aktualnym z rejestru przedsi ę biorców z dnia 29 marca 2004 r., przedmiotem dzia ł alno ś ci PPWK jest: dzia ł alno ść wydawnicza, przetwarzanie informacji, rozpowszechnianie obrazu, d ź wi ę ku i tekstu w elektronicznych ś rodkach przekazu, wytwarzanie i sprzeda ż oprogramowania, dzia ł alno ść poligraficzna, ś wiadczenie us ł ug kartograficznych oraz ich import i eksport, sprzeda ż wydawnictw, dzia ł alno ść w zakresie informatyki, dzia ł alno ść w zakresie reklamy, ś wiadczenie us ł ug edytorskich. Z przed ł o ż onych przez PPWK informacji i dokumentów 5 wynika, ż e przed zawarciem ze spó ł k ą Nowa Era umów, b ę d ą cych przedmiotem post ę powania w niniejszej sprawie, faktyczny obszar dzia ł alno ś ci gospodarczej spó ł ki PPWK obejmowa ł publikacj ę wydawnictw kartografii u ż ytkowej (mapy, plany miast, przewodniki, atlasy samochodowe, etc.); publikacj ę wydawnictw kartografii edukacyjnej (szkolne atlasy geograficzne i historyczne, mapy ś cienne, etc.); publikacj ę wydawnictw szkolnych i edukacyjnych (podr ę czniki do geografii, historii i edukacji europejskiej waz z poradnikami metodycznymi, programem nauczania itp., plansze dydaktyczne, globusy); sprzeda ż wydawnictw z zakresu kartografii ogólnej, tj. atlasów i map ś ciennych ogólnego przeznaczenia (prowadzona przez spó ł k ę w latach 1998-2003), wykonywanie prac zleconych (us ł ugi BTL) na rzecz konkretnych klientów. O ile historycznie podstawowym przedmiotem dzia ł alno ś ci PPWK, jeszcze w okresie przedwojennym, by ł a dzia ł alno ść w zakresie wydawnictw szkolnych, o tyle w ostatnim okresie podstawowa dzia ł alno ść PPWK nakierowana by ł a na tzw. kartografi ę u ż ytkow ą , zwi ą zan ą z wydawaniem publikacji przeznaczonych do u ż ytku codziennego i turystycznego, jak i zwi ą zan ą ze ś wiadczeniem specjalistycznych us ł ug kartograficznych na rzecz Skarbu Pa ń stwa i Samorz ą dów (np. wykonywanie zdj ęć fotogrametrycznych). W celu rozwijania w ł a ś nie tej dzia ł alno ś ci, PPWK poczyni ł a inwestycje, nabywaj ą c specjalistyczny sprz ę t komputerowy, stosowne oprogramowanie, rozwijaj ą c dzia ł IT, jak i nabywaj ą c sprz ę t s ł u żą cy do ś wiadczenia us ł ug fotogrametrycznych (samolot z kamer ą ) (pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r., s. 2-3). Wed ł ug szacunków PPWK, udzia ł rynkowy tej spó ł ki w 2002 r. wyniós ł […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] – w sprzeda ż y wydawnictw kartografii u ż ytkowej, oraz […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] – w sprzeda ż y wydawnictw kartografii edukacyjnej (pismo PPWK z dnia 7 stycznia 2004 r., s. 2). Zawarcie przez spó ł ki PPWK oraz Nowa Era Umowy i Porozumienia o Wspó ł pracy poprzedzone by ł o wielomiesi ę cznymi dzia ł aniami […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] (pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r., s. 2-3). W dniu 30 lipca 2003 r. PPWK oraz Nowa Era porozumia ł y si ę co do sprzeda ż y przez PPWK niektórych sk ł adników maj ą tku przedsi ę biorstwa. Spó ł ki zawar ł y „ Umow ę sprzeda ż y oraz licencji dotycz ą c ą autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know-how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku Polskiego Przedsi ę biorstwa Wydawnictw kartograficznych im. Eugeniusza Romera Spó ł ki Akcyjnej z siedzib ą w Warszawie ” (zwan ą tutaj: Umow ą ) oraz „ Porozumienie o wspó ł pracy w zakresie wdro ż enia technologii wydawania publikacji z zakresu kartografii edukacyjnej i o ś wiatowej w przedsi ę biorstwie prowadzonym przez Nowa Era ” (zwane tutaj: Porozumieniem o Wspó ł pracy). 5 Pismo PPWK z dnia 7 stycznia 2004 r., s. 2, Memorandum Informacyjne Grupa Kapita ł owa PPWK, Katowice 2003 r., s. 23 i nast. – za łą cznik do pisma PPWK z dnia 7 stycznia 2004 r. 7 Umowa W preambule do Umowy PPWK o ś wiadcza, ż e zamierza od dnia zawarcia Umowy rozwija ć przede wszystkim dzia ł alno ść w zakresie kartografii u ż ytkowej, zaprzestaj ą c równocze ś nie dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych edukacyjnych (pkt iii.). Nowa Era zamierza rozszerzy ć zakres dzia ł alno ś ci prowadzonej na rynku wydawniczym, poprzez obj ę cie sw ą ofert ą wydawnictw kartograficznych o charakterze szkolnym i edukacyjnym, w szczególno ś ci poprzez wprowadzenie do niej produktów z zakresu wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, oferowanych dotychczas przez PPWK, w ten sposób, ż e spó ł ka Nowa Era nab ę dzie od PPWK sk ł adniki niezb ę dne do wydawania tych produktów oraz prowadzenia dzia ł alno ś ci w bran ż y kartografii szkolnej, w szczególno ś ci przys ł uguj ą ce PPWK prawa w ł asno ś ci intelektualnej (pkt v.). „Wol ą stron jest, by w zwi ą zku z zawarciem niniejszej Umowy, prowadzona przez nie dzia ł alno ść na rynku wydawnictw edukacyjnych, nie by ł a wzgl ę dem siebie konkurencyjna, poprzez przyj ę cie zasady, i ż wy łą cznie Nowa Era prowadzi ć b ę dzie dzia ł alno ść wydawnictwa kartograficznego na rynku wydawnictw szkolnych edukacyjnych, natomiast wy łą cznie PPWK – na rynku kartografii u ż ytkowej”(pkt vi.). Umowa ma zatem na celu przej ę cie przez spó ł k ę Nowa Era, prowadzonej dotychczas przez PPWK dzia ł alno ś ci wydawniczej na rynku publikacji szkolnych i edukacyjnych, w szczególno ś ci poprzez przeniesienie na spó ł k ę Nowa Era praw do korzystania z utworów kartograficznych wchodz ą cych w sk ł ad wydawanych przez PPWK produktów oraz znaków towarowych, stosowanych przez PPWK do ich oznacze ń (por.: § 1 ust. 1 ww. umowy). Zgodnie z § 2 Umowy, zawarta przez strony transakcja obejmuje […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] : Zgodnie z § 19 Umowy, […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . Umowa okre ś la równie ż „wzajemne relacje stron w zakresie prowadzonej przez nie dzia ł alno ś ci na rynku wydawniczym w Polsce, w tym w szczególno ś ci zasady ograniczaj ą ce prowadzenie przez nie dzia ł alno ś ci wzajemnie konkurencyjnej, jak równie ż zasady odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej stron z tytu ł u naruszenia postanowie ń Umowy” (§ 1 pkt 3 Umowy). Uzgodnione przez strony szczegó ł owe zasady konkurencji okre ś lone zosta ł y w art. XII Umowy. Stosownie do § 32 ust. 1 Umowy: „w okresie 10 lat od jej zawarcia, PPWK zobowi ą zuje si ę nie prowadzi ć jakiejkolwiek dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych”. W my ś l § 32 ust. 2 Umowy: ”w szczególno ś ci PPWK zobowi ą zuje si ę , i ż nie b ę dzie prowadzi ć ani podejmowa ć ż adnych dzia ł a ń zwi ą zanych z wprowadzaniem do obrotu, marketingiem i promocj ą wydawanych przez siebie wszelkich materia ł ów, publikacji i utworów, jak równie ż nie b ę dzie w tym zakresie budowa ć , utrzymywa ć , ani uczestniczy ć po ś rednio oraz bezpo ś rednio w systemach dystrybucji (sprzeda ż y) kierowanych do wszystkich typów szkó ł , placówek i jednostek o ś wiatowych oraz uczniów”. Strony Umowy uzgodni ł y ponadto, ż e „PPWK nie b ę dzie wyst ę powa ć o sporz ą dzenie przez uprawnione podmioty recenzji co do oceny jej produktów pod k ą tem poprawno ś ci merytorycznej i przydatno ś ci dydaktycznej na potrzeby post ę powania w przedmiocie ich dopuszczenia w charakterze podr ę czników, wzgl ę dnie zalecenia jako ś rodki dydaktyczne, prowadzonego przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, jak równie ż nie b ę dzie wyst ę powa ć do tego organu z wnioskami o ich dopuszczenie, wzgl ę dnie zalecenie” (§ 32 ust. 3 Umowy). „PPWK zobowi ą zuje si ę nie zawiera ć jakichkolwiek umów lub porozumie ń ani ustnych dyspozycji i zobowi ą za ń dotycz ą cych wydawania, dystrybucji produktów, czy wspó ł pracy w zakresie wydawnictw szkolnych i edukacyjnych z jakimikolwiek podmiotami trzecimi w tym z akcjonariuszami PPWK, za wyj ą tkiem podmiotów wskazanych na pi ś mie przez Now ą Er ę ” (§ 32 ust. 4 Umowy). Z kolei w § 30 8 ust. 1 lit. b) Umowy zagwarantowane zosta ł o prawo spó ł ki Nowa Era do odst ą pienia od niniejszej Umowy – w okresie 4 lat od dnia jej zawarcia, tj. do dnia 30 lipca 2007 r. – je ż eli PPWK w sposób istotny naruszy postanowienia dotycz ą ce zakazu konkurencji w stosunku do spó ł ki Nowa Era na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych w okresie jego obowi ą zania w sposób skutkuj ą cy powstaniem po stronie spó ł ki Nowa Era szkody o warto ś ci 100.000 z ł . Strony porozumia ł y si ę równie ż co do tego, i ż Nowa Era nie b ę dzie – w okresie 10 lat od zawarcia Umowy, prowadzi ć jakiejkolwiek dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw kartografii u ż ytkowej, konkurencyjnej w stosunku do PPWK (§ 33 ust. 1 Umowy). „W szczególno ś ci Nowa Era nie b ę dzie bezpo ś rednio ani po ś rednio prowadzi ć ani uczestniczy ć w produkcji lub sprzeda ż y produktów z zakresu kartografii u ż ytkowej, z wy łą czeniem Utworów Wspólnych wykorzystywanych na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych” (§ 33 ust. 2 Umowy). Strony uzgodni ł y, ż e „Nowa Era nie b ę dzie prowadzi ć ż adnych dzia ł a ń marketingowych oraz promocyjnych dotycz ą cych produktów kartografii u ż ytkowej, jak równie ż nie b ę dzie budowa ć , ani utrzymywa ć systemów ich sprzeda ż y bezpo ś redniej, kierowanych do nast ę puj ą cych odbiorców: (1) u ż ytkowników samochodów oraz innych pojazdów mechanicznych oraz poruszanych si łą mi ęś ni, (2) turystów oraz osób zajmuj ą cych si ę uprawianiem turystyki kwalifikowanej, (3) organów administracji publicznej (pa ń stwowej i samorz ą dowej)” (§ 33 ust. 3 Umowy). Natomiast w my ś l § 33 ust. 4 Umowy, „nie stanowi naruszenia zakazu konkurencji kierowanie przez Now ą Er ę produktów z zakresu wydawnictw szkolnych i edukacyjnych do wskazanych w ust. 3 niniejszego paragrafu odbiorców, je ż eli jednocze ś nie s ą oni grup ą docelow ą dla produktów Nowej Ery”. W my ś l § 36 Umowy, strona naruszaj ą ca zawarte w jej § 32 i 33 postanowienia dotycz ą ce zakazu konkurencji zobligowana jest do zap ł acenia drugiej stronie kary umownej w wysoko ś ci 8.000.000 z ł . Porozumienie o Wspó ł pracy Porozumienie o Wspó ł pracy ma zapewni ć spó ł ce Nowa Era korzystanie z niektórych us ł ug PPWK oraz stosowne wsparcie technologiczne – w celu umo ż liwienia jej efektywnego wydawania produktów w zakresie wydawnictw szkolnych i edukacyjnych oraz optymalnego wykorzystania sk ł adników maj ą tkowych nabytych na podstawie Umowy od PPWK (pkt iii. preambu ł y Porozumienia o Wspó ł pracy). Strony okre ś li ł y zasady wspó ł pracy, obejmuj ą cej […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . PPWK i Nowa Era porozumia ł y si ę m.in. odno ś nie: […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa]. Aneks do Umowy W dniu 16 lipca 2004 r. spó ł ki podpisa ł y „Aneks do Umowy Sprzeda ż y oraz Licencyjnej dotycz ą cej autorskich praw maj ą tkowych, praw do znaków towarowych, know- how oraz niektórych innych sk ł adników maj ą tku Polskiego Przedsi ę biorstwa Wydawnictw kartograficznych im. Eugeniusza Romera Spó ł ki Akcyjnej z siedzib ą w Warszawie” (dalej: Aneks) (za łą czniki do pism spó ł ek Nowa Era i PPWK z dnia 16 lipca 2004 r.). W Aneksie strony wprowadzi ł y do Umowy nast ę puj ą ce zmiany: • Usuni ę to w ca ł o ś ci pkt vi. Preambu ł y do Umowy, w którym strony ustali ł y zasad ę , i ż wy łą cznie Nowa Era prowadzi ć b ę dzie dzia ł alno ść wydawnictwa kartograficznego na rynku wydawnictw szkolnych edukacyjnych, natomiast wy łą cznie PPWK – na rynku kartografii u ż ytkowej (§ 1 Aneksu). • Z tre ś ci § 1 ust. 3 Umowy usuni ę to postanowienia odnosz ą ce si ę do ogranicze ń wzajemnej 9 konkurencji mi ę dzy stronami (§ 2 Aneksu). • § 12 Umowy nadano nast ę puj ą ce brzmienie: „Strony uzgadniaj ą , i ż w zwi ą zku z zawarciem niniejszej Umowy i zako ń czeniem przez PPWK prowadzenia dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, PPWK zobowi ą zuje si ę do korzystania z Utworów Wspólnych, wy łą cznie na podstawie licencji, o której mowa w § 10 Umowy, wy łą cznie na zasadach okre ś lonych w niniejszym paragrafie. Postanowienia § 32 Umowy stosuje si ę odpowiednio” (§ 3 Aneksu). • Usuni ę to w ca ł o ś ci dotychczasow ą tre ść § 32 Umowy, nadaj ą c mu nast ę puj ą ce brzmienie: „ 1 Uwzgl ę dniaj ą c charakter oraz zakres realizacji niniejszej Umowy, w szczególno ś ci podyktowany przepisami prawa zakres eksploatacji praw maj ą tkowych b ę d ą cych przedmiotem Umowy oraz przeniesieniem know-how, w okresie 5 lat od zawarcia niniejszej Umowy PPWK zobowi ą zuje si ę nie prowadzi ć dzia ł alno ś ci konkurencyjnej w stosunku do Nowej Ery na rynku, na którym przy wykorzystaniu nabywanych moc ą niniejszej Umowy przez Now ą Er ę sk ł adników maj ą tkowych oraz praw niemaj ą tkowych PPWK dzia ł a ł a przed zawarciem Umowy, tj.: na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, w tym kartografii edukacyjnej. 2. W zakresie pkt 1 (powy ż ej) PPWK zobowi ą zuje si ę , i ż nie b ę dzie prowadzi ć ani podejmowa ć ż adnych dzia ł a ń zwi ą zanych z wprowadzeniem do obrotu, marketingiem i promocj ą wydawanych przez siebie wszelkich materia ł ów, publikacji i utworów, jak równie ż nie b ę dzie w tym zakresie budowa ć i utrzymywa ć , ani uczestniczy ć po ś rednio oraz bezpo ś rednio w systemach dystrybucji (sprzeda ż y) kierowanych do wszystkich typów szkó ł , placówek i jednostek o ś wiatowych oraz uczniów. 3. Klauzula antykonkurencyjna opisana w niniejszej umowie usprawiedliwiona jest potrzeb ą ochrony Nowej Ery, która w innym przypadku, po wej ś ciu w ż ycie na nowy dla siebie rynek (wydawnictw kartografii edukacyjnej), nie mog ł aby faktycznie rozwin ąć dzia ł alno ś ci, ze wzgl ę du na doskona łą znajomo ść przez PPWK cech rynku, na którym dzia ł a ł a przed zawarciem niniejszej Umowy oraz posiadania przez PPWK informacji specjalnych (know-how) dotycz ą cych specyfikacji nabywanych sk ł adników PPWK. Zapewnienie Nowej Erze ochrony jest w szczególno ś ci uzasadnione ze wzgl ę du na warto ść dokonywanej transakcji oraz transferu w jej ramach know-how. 4. Zakaz konkurencji, o którym mowa w niniejszym paragrafie, wchodzi w ż ycie z dniem podpisania niniejszej Umowy”. • Usuni ę to w ca ł o ś ci dotychczasow ą tre ść § 33 Umowy, nadaj ą c mu nast ę puj ą ce brzmienie: „ 1. Strony zgodnie o ś wiadczaj ą , ż e Nowa Era przez okres 5 lat licz ą c od zawarcia niniejszej Umowy, nie b ę dzie korzysta ć , zbywa ć lub licencjonowa ć Utworów Wy łą cznych, Utworów Wspólnych, Znaków Ksi ąż nica Atlas oraz know-how, w sposób umo ż liwiaj ą cy ich wykorzystanie przy wydawaniu utworów z zakresu kartografii u ż ytkowej (np.: mapy, atlasy drogowe) niezale ż nie od ich postaci (papierowa, elektroniczna, etc.). Niezale ż nie od postanowie ń zdania pierwszego (powy ż ej) Nowa Era, za uprzedni ą pisemn ą zgod ą PPWK, mo ż e korzysta ć , zbywa ć oraz licencjonowa ć Utwory Wy łą czne, Utwory Wspólne, Znaki Ksi ąż nica Atlas oraz know-how na rynku kartografii u ż ytkowej. Zastrze ż enia zda ń poprzednich ustaje wobec Stron po up ł ywie powy ż szego 5 letniego terminu. 2. W celu unikni ę cia w ą tpliwo ś ci strony o ś wiadczaj ą sobie wzajemnie, ż e postanowienia ust. 1 nie ograniczaj ą mo ż liwo ś ci prowadzenia przez Now ą Er ę dzia ł alno ś ci konkurencyjnej wzgl ę dem PPWK w zakresie wydawnictw kartografii u ż ytkowej, a jedynie wy łą czaj ą mo ż liwo ść eksploatacji okre ś lonych praw maj ą tkowych nabywanych na podstawie niniejszej Umowy w zakresie wskazanym w tym ust ę pie”. • Do dotychczasowej tre ś ci § 41 Umowy dodany zosta ł ust. 3, w nast ę puj ą cym brzmieniu: 10 „W przypadku uznania przez w ł a ś ciwe organy administracji publicznej jakiegokolwiek z postanowie ń wskazanych w § 32 i § 33 za niewa ż ne lub nieskuteczne, Strony podejm ą wspólne starania zmierzaj ą ce do uchylenia takich orzecze ń w drodze post ę powania przed w ł a ś ciwymi s ą dami. Pomimo uznania prawomocnym wyrokiem s ą du postanowie ń wskazanych w § 32 i § 33 za niewa ż ne lub nieskuteczne, Strony nadal wi ą za ć b ę dzie niniejsza Umowa z wy łą czeniem tych postanowie ń , które zosta ł y uznane za niewa ż ne lub nieskuteczne”. Stanowisko stron Obaj przedsi ę biorcy b ę d ą cy stronami Umowy oraz Porozumienia o Wspó ł pracy, uznali zarzut zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę za bezzasadny. W ocenie spó ł ki Nowa Era , w zwi ą zku z zawarciem Umowy nie dosz ł o do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spó ł ka podnios ł a nast ę puj ą ce argumenty, które w jej ocenie przes ą dzaj ą o legalno ś ci zawartych porozumie ń : • Nowa Era podkre ś li ł a, ż e intencj ą stron Umowy nie by ł o ca ł kowite wy łą czenie konkurencji mi ę dzy stronami (pismo Nowej Ery z dnia 30 kwietnia 2004 r.). Wzmiankowane klauzule konkurencyjne mia ł y mie ć zastosowanie wy łą cznie w zakresie wynikaj ą cym z charakteru (tre ś ci) zawieranej Umowy oraz w celu gwarancji jej skuteczno ś ci” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 2). Zakres klauzul konkurencyjnych PPWK dotyczy wy łą cznie dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych b ę d ą cej przedmiotem Umowy. Przyj ę cie odmiennego za ł o ż enia prowadzi ć mo ż e bowiem do uznania za bezskuteczne tych zapisów, które wykraczaj ą (zgodnie z wol ą i intencj ą stron) poza zakres Umowy. Nie istnieje bowiem immanentna dla nawi ą zania stosunku prawnego causa, która uzasadnia ł aby szerszy zakres klauzul konkurencyjnych ni ż zakres Umowy (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 3). • Spó ł ka Nowa Era podkre ś li ł a równie ż , ż e zgodnie z ogóln ą regu łą interpretacyjn ą o ś wiadcze ń woli wyra ż on ą w tre ś ci art. 65 k.c. w umowach nale ż y bada ć raczej, jaki by ł zgodny zamiar stron i cel umowy, ani ż eli opiera ć si ę na jej dos ł ownym brzmieniu. Prezes Urz ę du nie mo ż e – wed ł ug spó ł ki – uzna ć za wystarczaj ą cy w sprawie dowód wy łą cznie z dokumentów, abstrahuj ą c zarówno od dowodów pozwalaj ą cych wyja ś ni ć zgodn ą wol ę Stron (dowód z przes ł uchania Stron) jak i wyja ś ni ć przebieg negocjacji, które doprowadzi ł y do powstania takiego, a nie innego zapisu, w szczególno ś ci poprzez wyja ś nienie motywacji ka ż dej ze Stron (zeznania ś wiadków) (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 3). Spó ł ka podnios ł a, ż e w przedmiotowej sprawie „okre ś lanie zakazów konkurencji w zakresie zakazu operowania na rynkach edukacyjnym i u ż ytkowym (szko ł a — supermarkety) mia ł o za zadanie u ś ci ś li ć trudne do sprecyzowania poj ę cie zakazu konkurencji w wydawaniu publikacji edukacyjnych i u ż ytkowych. Z racji bowiem ich charakteru niektóre mapy wydawane przez obie oficyny b ę d ą mia ł y zbli ż on ą charakterystyk ę , wygl ą d, prezentacj ę ale nie b ę d ą stanowi ą dla siebie konkurencji. Wydawnictwa nie b ę d ą wnosi ć do siebie ż adnych roszcze ń poniewa ż u ś ci ś lenie poziomu operowania danym produktem chroni ich interesy w lepszym stopniu, a klientowi nie ogranicza puli produktów dost ę pnych na rynku” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 3). • Wed ł ug spó ł ki Umowa oraz Porozumienie o Wspó ł pracy „zawieraj ą wiele zapisów chroni ą cych interesy stron z handlowego punktu widzenia. Jednymi z nich s ą zapisy dotycz ą ce konkurencji po zawarciu Umów. Ich istot ą (zw ł aszcza dla dobra PPWK) jest (…) nietworzenie nowej konkurencji w obszarze kartografii u ż ytkowej (mapy samochodowe, plany miast) (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r., s. 3 i z dnia 29 grudnia 11 2003 r.). Kwestionowane przez Prezesa Urz ę du klauzule umowne, s ł u żą – jak twierdzi spó ł ka – wzmocnieniu pozycji negocjacyjnej poszczególnych stron w relacjach handlowych oraz ich wzajemnym zabezpieczeniu przed nieuczciwym i celowo wrogim dzia ł aniem wobec odpowiedniej ze stron. Nie s ł u żą w jakikolwiek sposób ograniczaniu konkurencji. Przeciwnie, z punktu widzenia struktury rynku transakcja zapewnia dalsz ą zdrow ą konkurencj ę poprzez utrzymanie na odpowiednich i ró ż nych (dla Spó ł ki i PPWK) rynkach znacz ą cych pozycji wydawniczych. Wobec powy ż szego wprowadzone postanowienia dotycz ą ce zakazu konkurowania s ą , zdaniem spó ł ki Nowa Era, praktycznie jedynie „ozdobnikami umów”. Omawiane zapisy w tym znaczeniu stanowi ą dodatkowe zabezpieczenie transakcji (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r., s. 4). • Zdaniem spó ł ki Nowa Era za zalegalizowaniem kwestionowanych tu postanowie ń Umowy ś wiadcz ą korzy ś ci p ł yn ą ce z faktu zawarcia Umowy dla konsumentów. Nowa Era b ę dzie mog ł a, dzi ę ki niej, pe ł niej zaspokaja ć potrzeby konsumentów, oferuj ą c atlasy do geografii, przyrody czy historii oraz mapy ś cienne. Umo ż liwi to rozwój oferty kartograficznej zgodnie z wymogami nowych programów nauczania. Umowa z PPWK pozwoli sprawnie uzupe ł ni ć kierowan ą do szkó ł ofert ę spó ł ki Nowa Era, polepszy dost ę p szkó ł do tych produktów i usprawni ich dystrybucj ę (pismo spó ł ki z dnia 1 wrze ś nia 2003 r.). Z punktu widzenia struktury rynku transakcja zapewnia dalsz ą zdrow ą konkurencj ę poprzez utrzymanie na rynku w ł a ś ciwym znacz ą cych pozycji wydawniczych. W przypadku nieprzeprowadzenia omawianej transakcji pozycje te zosta ł yby z niego bezpowrotnie wycofane” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r., s. 3). • Zdaniem spó ł ki, okres, na jaki ustanowiono zakazy konkurencji, uzasadniony jest charakterem prowadzonej przez strony dzia ł alno ś ci. Wynika to z uzasadnienia ekonomicznego, zak ł adaj ą cego konieczno ść promocji przez spó ł k ę Nowa Era nowej marki produktów (w ł asnej marki) na rynku kartograficznych wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. W dzisiejszych czasach, a zw ł aszcza na tym rynku promocja taka wymaga znacznych i d ł ugotrwa ł ych nak ł adów, których sens ekonomiczny Spó ł ka oceni ł a na okres 10 lat (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 10). W uzasadnieniu swojego stanowiska Spó ł ka odwo ł a ł a si ę równie ż do praktyki orzeczniczej Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci. • Wed ł ug Spó ł ki w sprawie C-42/85 Remia B. Vand Verenigde NV przeciwko Komisji 6 „uznano a contrario za dopuszczalne z punktu widzenia ochrony konkurencji i konsumentów zawarcie porozumienia o niekonkurowaniu z nabywc ą ‘dzia ł alno ś ci gospodarczej’, wobec obj ę cia postanowieniami takiego porozumienia przeniesienia w ł asno ś ci know-how ”. Wed ł ug spó ł ki, okoliczno ś ci sprawy rozpatrywanej w niniejszym post ę powaniu wype ł niaj ą tre ść ww. tezy orzeczenia Komisji Europejskiej. „Nowa Era naby ł a od PPWK sk ł adniki maj ą tkowe, warto ś ci niematerialne i prawne, w tym know-how s ł u żą ce prowadzeniu dzia ł alno ś ci kartograficznej na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Faktycznie wiec dosz ł o do nabycia przez spó ł k ę Nowa Era ‘dzia ł alno ś ci gospodarczej’ w znaczeniu wskazanej wy ż ej tezy orzeczenia” (pisma spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 5, i z dnia 18 lutego 2004 r.). Nies ł uszno ść postawionych przez Prezesa Urz ę du zarzutów potwierdza, wed ł ug spó ł ki Nowa Era, decyzja Komisji Europejskiej z dnia 26 lipca 1976 r. w sprawie IV/28.996 Reuter/BASF 7 . Spó ł ka uzna ł a, ż e „ w powy ż szej sprawie Komisja Europejska stwierdzi ł a jednoznacznie, ż e w przypadku kiedy przedmiotem transakcji przej ę cia s ą obok sk ł adników 6 Wyrok ETS z dnia 11 czerwca 1985 r., opubl. w: ECR 1985, s. 02545. 7 Decyzja Komisji Europejskiej w sprawie IV/28.996 Reuter/BASF , Dz. Urz. WE z 1976 r. nr L 254. 12 maj ą tkowych równie ż m.in. know-how i renoma przedsi ę biorstwa, wprowadzanie klauzul antykonkurencyjnych na d ł ugi okres uzna ć trzeba za uzasadnione”. Opisuj ą c stanowisko Komisji w tej sprawie, Nowa Era stwierdzi ł a, ż e wed ł ug Komisji know-how powinno by ć potraktowane w sposób zbli ż ony do patentów, „a zatem ich sprzeda ż powinna skutkowa ć brakiem mo ż liwo ś ci pos ł ugiwania si ę nimi przez dotychczasowego posiadacza. W omawianej sprawie BASF przej ął od Dra Reutera jego aktywa skupione w ramach przedsi ę biorstwa zajmuj ą cego si ę wytwarzaniem produktów chemicznych. W umowach dotycz ą cych transakcji strony zawar ł y 8 - i 10-letnie okresy zakazu konkurencji. Klauzule te zosta ł y uznane za w pe ł ni uzasadnione ze wzgl ę du na konieczno ść poniesienia kosztów przez nabywc ę i czas potrzebny na zbudowanie sobie renomy na dotychczasowym rynku zbywcy” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 6). Zdaniem spó ł ki, „podobnie sytuacja wygl ą da w przypadku transakcji przedstawionej w Umowie. PPWK obecna jest na rynku od dziesi ą tek lat, w zwi ą zku z czym przekonanie odbiorców, ż e zmiana wydawcy (w ł a ś ciciela know-how, renomy, praw w ł asno ś ci intelektualnej) nie poci ą ga za sob ą pogorszenia si ę jako ś ci produktów (a wr ę cz przeciwnie) wymaga d ł ugiego okresu dzia ł a ń i znacznych nak ł adów finansowych jakie musi ponie ść Spó ł ka [Nowa Era]. Okoliczno ść ta jest szczególnie uzasadniona i wyra ź na je ś li przywo ł amy okoliczno ść , zgodnie z któr ą PPWK wci ąż dysponuje prawem do swego logo i potencjalnie w ka ż dej chwili mog ł aby je wykorzysta ć wykorzystuj ą c do w ł asnych celów w sposób nieuczciwy poniesione przez spó ł k ę [Nowa Era] koszty i nak ł ady marketingowe czy przeznaczone na wprowadzenie produktów do swych kana ł ów dystrybucyjnych. W takim bowiem przypadku nieuczciwego post ę powania przedsi ę biorcy mogliby ś my mówi ć o naruszeniu konkurencji (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 6). W opinii spó ł ki Nowa Era o bezzasadno ś ci zarzutów Prezesa Urz ę du ś wiadczy równie ż analiza odpowiednich przepisów wspólnotowych w sprawach koncentracji, które w przedmiotowej sprawie powinno by ć wzi ę te pod uwag ę . Jak podnios ł a spó ł ka, w europejskim prawie konkurencji ukszta ł towa ł y si ę szczególne zasady traktowania klauzul antykonkurencyjnych. W nieobowi ą zuj ą cym ju ż Rozporz ą dzeniu Rady nr 4064/89 z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsi ę biorstw 8 przewiduje si ę , ż e decyzja uznaj ą ca koncentracj ę przedsi ę biorstw za zgodn ą z regu ł ami wspólnego rynku obejmowa ć b ę dzie równie ż „ograniczenia bezpo ś rednio zwi ą zane i konieczne dla realizacji koncentracji (art. 6 ust. 1 lit. b akapit drugi i w art. 8 ust. 2 akapit drugi zdanie drugie). Komisja sprecyzowa ł a, jakie postanowienia umowne traktowa ć nale ż y jako konieczne dla realizacji koncentracji w Obwieszczeniu w sprawie ogranicze ń bezpo ś rednio zwi ą zanych i koniecznych do realizacji koncentracji przedsi ę biorstw 9 . W punkcie 13. ww. Obwieszczania stwierdza si ę , ż e: obowi ą zki niepodejmowania dzia ł alno ś ci konkurencyjnej nak ł adane na sprzedaj ą cego w kontek ś cie zbycia przedsi ę biorstwa lub jego cz ęś ci mog ą by ć bezpo ś rednio zwi ą zane i konieczne dla realizacji koncentracji. W celu uzyskania pe ł nej warto ś ci zbywanego maj ą tku nabywaj ą cy musi mie ć mo ż liwo ść skorzystania z pewnej ochrony przed konkurencj ą ze strony zbywaj ą cego, aby pozyska ć lojalno ść klientów oraz zaadaptowa ć i wykorzysta ć know-how. Takie postanowienia o zakazie konkurencji gwarantuj ą przekazanie dla nabywaj ą cego pe ł nej warto ś ci zbywanego maj ą tku, który generalnie obejmuje zarówno sk ł adniki rzeczowe i nierzeczowe takie jak warto ść firmy zakumulowana przez sprzedaj ą cego lub wypracowane przez niego know-how, S ą one nie tylko bezpo ś rednio zwi ą zane 8 Rozporz ą dzeniu Rady nr 4064/89 z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsi ę biorstw (Dz. Urz. WE z 1990 r. nr L 257/13; zm. Dz. Urz. WE z 1997 r. nr L 180/1). 9 Obwieszczenie w sprawie ogranicze ń bezpo ś rednio zwi ą zanych i koniecznych do realizacji koncentracji przedsi ę biorstw (Dz. Urz. WE z 2001 r. nr C 188/3). 13 z koncentracj ą , lecz s ą równie ż konieczne dla jej realizacji, poniewa ż bez nich istnia ł yby uzasadnione podstawy, i ż nie dosz ł oby do sprzeda ż y przedsi ę biorstwa lub jego cz ęś ci.” Z tak ą w ł a ś nie sytuacj ą mamy – zdaniem spó ł ki Nowa Era – do czynienia w niniejszej sprawie (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 6). Nadto, przedmiotowe Obwieszczenie wskazuje, ż e: „takie postanowienia o zakazie konkurencji s ą jedynie uzasadnione s ł usznym celem realizacji koncentracji, o ile ich czas obowi ą zywania, geograficzny zasi ę g stosowania, ich przedmiot i podlegaj ą ce im osoby nie wykraczaj ą poza to, co jest s ł usznie konieczne dla osi ą gni ę cia tego celu. (...) D ł u ż szy [ni ż 3-letni] okres obowi ą zywania mo ż e by ć jedynie uzasadniony w ograniczonej liczbie okoliczno ś ci, na przyk ł ad gdy mo ż na wykaza ć , ż e lojalno ść klienta wobec sprzedaj ą cego przetrwa d ł u ż ej ni ż dwa lata, lub d ł u ż ej ni ż trzy lata, o ile zakres lub charakter zbywanego know-how uzasadnia dodatkowy okres ochronny „ Taka sytuacja ma miejsce, zdaniem spó ł ki, w niniejszej sprawie – z racji wieloletniej obecno ś ci PPWK na rynku i du ż ej renomy jej produktów. Wobec nich Nowa Era zmuszona jest ponie ść znaczne nak ł ady finansowe, marketingowe oraz organizacyjne w warunkach obowi ą zywania wszystkich klauzul umownych (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 6-7). Ww. obwieszczenie usankcjonowa ł o stosowanie klauzul konkurencyjnych, je ż eli w przypadku ich braku umowy nie mog ł yby by ć realizowane lub by ł yby realizowane na bardziej niepewnych warunkach, po znacznie wy ż szym koszcie, w znacznie d ł u ż szym zakresie lub ze znacznie wi ę kszym stopniem trudno ś ci (pismo Nowej Ery z dnia 18 lutego 2004 r., s. 4). Jak podkre ś li ł a spó ł ka, w ś wietle orzecznictwa Komisji Europejskiej nabycie maj ą tku jednego przedsi ę biorstwa przez inne traktowane jest jako koncentracja, a dok ł adnie przej ę cie kontroli (akwizycja). W decyzji w sprawie Du Pont/ICI 10 , Komisja Europejska uzna ł a za koncentracj ę transakcj ę , na mocy której spó ł ka Du Pont naby ł a aktywa ICl zwi ą zane z produkcj ą tworzyw sztucznych. Oddaj ą cy powy ż sze intencje zapis znajduje si ę równie ż w tre ś ci art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zakup przez spó ł k ę Nowa Era maj ą tku PPWK zwi ą zanego z wydawaniem kartografii edukacyjnej nosi znamiona koncentracji w rozumieniu przepisów tej ustawy. Skoro zatem – argumentuje spó ł ka – w omawianym przypadku „mamy do czynienia de facto z koncentracj ą przedsi ę biorców, ewentualne antykonkurencyjne skutki dokonanego przej ę cia oceni ć nale ż y w ś wietle zasad odnosz ą cych si ę do kontroli procesów koncentracyjnych. (…) Ze wzgl ę du na ni ż sz ą od wymaganej ustaw ą [o ochronie konkurencji i konsumentów] wielko ść obrotów stron transakcji zamiar dokonania koncentracji nie podlega ł zg ł oszeniu Prezesowi Urz ę du. Nie mo ż na wi ę c negatywnie w tym kontek ś cie ocenia ć skutków umów dla konkurencji”. Skoro wi ę c ustawodawca nie poddaje kontroli tego rodzaju czynno ś ci ze wzgl ę du na niski poziom obrotów obu przedsi ę biorstw, to trudno kwestionowa ć te same okoliczno ś ci na podstawie innych przepisów dotycz ą cych ochrony konkurencji (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 7). Spó ł ka Nowa Era zakwestionowa ł a równie ż prawid ł owo ść uznania jako rynki w ł a ś ciwe w niniejszej sprawie rynku wydawnictw kartograficznych i rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Spó ł ka uzna ł a, ż e podstawowym kryterium wyznaczenia rynku w ł a ś ciwego produktowo jest substytutywno ść okre ś lonych dóbr, oceniana z punktu widzenia rozs ą dnego nabywcy, którego potrzeby dobra te maj ą zaspokaja ć (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r. s. 8). Zdaniem spó ł ki ww. zasady ustalania rynku w ł a ś ciwego sk ł aniaj ą do wyodr ę bnienia na potrzeby niniejszej sprawy oddzielnych rynków kartografii edukacyjnej i kartografii 10 Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 30 wrze ś nia 1992 r. w sprawie IV/M214 DU PONT/ICI (Dz. Urz. z 1992 r. nr C 7/13). 14 u ż ytkowej. Ze wzgl ę du na w ł a ś ciwo ś ci i przeznaczenie nie s ą produktami substytucyjnymi produkty kartografii edukacyjnej i u ż ytkowej. Przeznaczenie obydwu grup produktowych ró ż ni si ę zasadniczo. Inne s ą te ż zasady wykorzystywane w produkcji obydwu rodzajów produktów i potencjalni odbiorcy tych towarów. Du ż e znaczenie ma równie ż stwierdzenie ETS wskazuj ą ce jako czynnik podlegaj ą cy badaniu przy ocenie wymienialno ś ci produktów „istot ę kana ł ów dystrybucyjnych”. Produkty kartografii u ż ytkowej i edukacyjnej ró ż ni ą si ę sposobem dystrybucji (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r. s. 8-9). W kartografii u ż ytkowej stosowana jest strategia typu „push” polegaj ą ca na kierowaniu poda ż y produktów do jak najwi ę kszej liczby punktów handlowych. Ze wzgl ę du na masowy charakter, produkty kartografii u ż ytkowej s ą dost ę pne w hipermarketach, sieciach handlowych, na stacjach benzynowych, ksi ę garniach. W kartografii edukacyjnej natomiast stosowana jest strategia typu „pull”, polegaj ą ca na stymulowaniu popytu produktów poprzez ich odpowiedni ą promocj ę . W przypadku tej drugiej strategii miejsce nabywania produktów (ich dost ę pno ść i zasi ę g) odgrywa drugorz ę dn ą rol ę . W kartografii u ż ytkowej stosowana jest powszechnie reklama masowa. W kartografii edukacyjnej reklama jest stosowana w periodykach bran ż owych dla nauczycieli (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 4). W zwi ą zku z masowym charakterem produktów kartografii u ż ytkowej, inne – w porównaniu z produktami kartografii edukacyjnej – s ą kana ł y dystrybucji. Kartografia u ż ytkowa sprzedaje si ę przede wszystkim przez hurtownie ogólne oferuj ą ce wszystkie ksi ąż ki. Produkty kartografii edukacyjnej korzystaj ą z sieci hurtowni edukacyjnych oraz sprzeda ż y bezpo ś redniej (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 4). Spó ł ka Nowa Era uzna ł a, ż e ww. rynki produktowe maj ą wymiar krajowy. Zdaniem spó ł ki „w przypadku kartografii u ż ytkowej, ze wzgl ę du na konieczno ść posiadania szerokiej wiedzy z zakresu kartografii, której uzyskanie wymaga znacz ą cych nak ł adów inwestycyjnych, jak równie ż ze wzgl ę du na konieczno ść prezentacji przekazywanych informacji w sposób zrozumia ł y dla odbiorców (je ś li chodzi o j ę zyk i form ę przekazu) za rynek w ł a ś ciwy geograficznie uzna ć nale ż y obszar Polski” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 9). Stanowisko Nowej Ery odno ś nie ró ż nic mi ę dzy produktami kartografii u ż ytkowej oraz produktami kartografii edukacyjnej w sposobie dystrybucji i rodzajach dzia ł a ń marketingowych podejmowanych w celu ich sprzeda ż y podzieli ł a PPWK, która zwróci ł a równie ż uwag ę na ró ż nic ę polegaj ą c ą na rozró ż nieniu grup docelowych do których dane produkty s ą adresowane. Produkty kartografii edukacyjnej adresowane s ą do uczniów na ró ż nym poziomie nauczania, natomiast produkty kartografii u ż ytkowej – do mobilnego u ż ytkownika, poszukuj ą cego w sposób dynamiczny informacji (pismo PPWK z dnia 28 kwietnia 2004 r., s. 3-4). W ś wietle powy ż szego Nowa Era i PPWK dzia ł aj ą zatem na ró ż nych rynkach w ł a ś ciwych. W przypadku omawianej transakcji nie ma wi ę c mo ż liwo ś ci naruszenia lub zagro ż enia konkurencji. Nie uprawnione s ą zarzuty podzia ł u rynku zbytu, gdy ż rynek wskazany w decyzji nie istnieje (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 11). Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zakazuje – zdaniem spó ł ki – w sposób bezpo ś redni praktyk, o których mowa w umowach zawartych przez spó ł k ę z PPWK. Ustawodawca nie uzna ł ich wi ę c za zagra ż aj ą ce konkurencji. Dla omawianych kwestii wa ż nym jest te ż , i ż strony nie s ą konkurentami na rynkach w ł a ś ciwych. Ka ż da z nich prowadzi ł a i prowadzi dzia ł alno ść poza rynkiem w ł a ś ciwym dla ka ż dego z przedsi ę biorców z osobna (pismo spó ł ki z dnia 1 wrze ś nia 2003 r.). Zawarcie Umów z punktu widzenia ochrony konkurencji nie wp ł yn ęł o wi ę c na zmian ę sytuacji na rynkach w ł a ś ciwych. PPWK oraz Spó ł ka dalej prowadz ą dzia ł alno ść na ró ż nych rynkach w ł a ś ciwych, nie konkuruj ą c ze sob ą (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 9). 15 Poniewa ż , zdaniem spó ł ki Nowa Era, „oceniaj ą c zdolno ś ci konkurowania poszczególnych stron Umów, nale ż y mie ć na uwadze realn ą konkurencj ę znajduj ą c ą uzasadnienie w warunkach rynkowych odpowiedniego rynku w ł a ś ciwego, nie mo ż na w tej sprawie mówi ć o potencjalnej zdolno ś ci konkurencji. Aby powsta ł a realna konkurencja nale ż y stworzy ć realne warunki do jej rozwoju. W przeciwnym razie nale ż a ł o by uzna ć (…), i ż ka ż dy przedsi ę biorca potencjalnie jest w stanie konkurowa ć z innym, dlatego nie mog ą pomi ę dzy sob ą zawiera ć wielu porozumie ń rynkowych. Teza taka nie znajduje potwierdzenia w warunkach rynkowych (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r.). Strony Umowy i tak nie by ł yby wiec dla siebie konkurentami i nie mog ł yby ze sob ą konkurowa ć , w przypadku gdyby Umowy nie zawiera ł y klauzul, których dotyczy niniejsze post ę powanie. Wynika to, jak twierdzi Nowa Era, „z jednoznacznej deklaracji PPWK zawartej w Umowach (str. 5 pkt. 3 preambu ł y Umowy sprzeda ż y z dnia 31 lipca 2003 roku), i ż spó ł ka ta ko ń czy dzia ł alno ść na rynku wydawnictw edukacyjnych. Deklaracje te znajduj ą potwierdzenie nie tylko wy łą cznie w intencjach PPWK, ale i w koniecznych warunkach restrukturyzacji jej zad ł u ż enia (wierzyciele nie byli zainteresowani finansowaniem niedochodowej w przypadku PPWK dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych), jak i w tendencjach rynkowych zgodnie, z którymi PPWK od wielu lat sukcesywnie zmniejsza ł a swoj ą aktywno ść na tym rynku” (pisma spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r. i z dnia 18 lutego 2004 r.). Tak ż e w ocenie spó ł ki PPWK , zawarte przez ni ą i spó ł k ę Nowa Era umowy nie naruszaj ą przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. • PPWK podnios ł a, i ż w chwili zawarcia Umowy nie planowa ł a ponownego rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci w zakresie kartografii edukacyjnej – konkurencyjnej wobec spó ł ki Nowa Era. Kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienia Umowy by ł y uzasadnione wol ą spó ł ki zmiany profilu dzia ł alno ś ci poprzez rezygnacj ę z dzia ł alno ś ci na ryku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych (pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r.). Brak zamiaru konkurowania wynika ł przede wszystkim z: (i) braku potencjalnych mo ż liwo ś ci finansowych, (ii) zbycia na rzecz Spó ł ki praw w ł asno ś ci intelektualnej, know-how, których PPWK nie mog ł aby ponownie uzyska ć w sposób pierwotny, (iii) decyzji organów nadzoru PPWK, które postanowi ł y o zaprzestaniu przez spó ł k ę dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, (iv) podj ę cia decyzji o rozwijaniu nowych produktów i technologii. Równie ż Nowa Era nie planowa ł a prowadzenia dzia ł alno ś ci w zakresie kartografii u ż ytkowej, a nabycie cz ęś ci edukacyjnej PPWK mia ł o na celu rozszerzenie oferty Nowej Ery w zakresie wydawnictw edukacyjnych (pismo PPWK z dnia 28 kwietnia 2004 r.). • […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] Intencj ą PPWK by ł o zbycie tych sk ł adników przedsi ę biorstwa PPWK, które nie s ą konieczne dla prowadzenia dzia ł alno ś ci w zakresie kartografii u ż ytkowej, i które jako takie s ą jej zb ę dne – w zamian za ś rodki finansowe, umo ż liwiaj ą ce zrestrukturyzowanie zad ł u ż enia wobec wierzycieli (pisma PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r. i z dnia 22 stycznia 2004 r.). • Spó ł ka podnios ł a, ż e nie naruszy ł a art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który zakazuje podzia ł u rynku. Istot ą tej praktyki jest bowiem udzia ł w rynku co najmniej dwóch podmiotów, które dokonuj ą mi ę dzy sob ą jego podzia ł u. Natomiast istot ą kwestionowanej umowy jest wst ą pienie spó ł ki Nowa Era w pozycj ę PPWK, jak ą ta zajmowa ł a na rynku wydawnictw kartografii u ż ytkowej, wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. W zamian za odpowiednie wynagrodzenie PPWK S.A. zobowi ą za ł a si ę natomiast do 16 powstrzymania si ę od podejmowania dzia ł alno ś ci obj ę tej zakresem zawartej umowy. W omawianym przypadku i w zakresie obj ę tym umow ą mo ż na zatem mówi ć jedynie o zmianie podmiotowej na rynku wspomnianych wydawnictw nie za ś o jego podziale (pismo PPWK z dnia 7 styczna 2004 r.). • Zakaz konkurencji mi ę dzy stronami Umowy wzmacnia cel umowy tj. zbycie okre ś lonej cz ęś ci dzia ł alno ś ci PPWK przy zachowaniu przez PPWK pozosta ł ej cz ęś ci. Umowa zatem nie stanowi podzia ł u rynków przez strony ale gwarancj ę nie wykorzystania przez nabywc ę okre ś lonych praw w ł asno ś ci intelektualnej w okre ś lonej dzia ł alno ś ci (pismo PPWK z dnia 28 kwietnia 2004 r., s. 2). • PPWK podnios ł o, i ż w perspektywie kilku lat mo ż liwe by ł oby podj ę cie przez spó ł k ę Nowa Era (w oparciu o prawa i know-how nabyte na podstawie umów z PPWK) dzia ł a ń pozwalaj ą cych na stworzenie w ł asnej oferty z zakresu kartografii u ż ytkowej, jak równie ż potencjalnie mo ż liwe by by ł o odtworzenie przez PPWK dzia ł alno ś ci przeniesionej na Now ą Er ę (pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r., s. 5). Po wezwaniu do sprecyzowania, na jakiej podstawie PPWK przewiduje, i ż w ww. okresie mo ż liwe by ł oby podj ę cie przez spó ł ki PPWK i Nowa Era konkurencyjnej dzia ł alno ś ci (pismo Urz ę du z dnia 10 grudnia 2003 r.), spó ł ka o ś wiadczy ł a, ż e mog ł aby rozpocz ąć dzia ł alno ść konkurencyjn ą wobec Nowej Ery, maj ą c na uwadze teoretyczn ą mo ż liwo ść odtworzenia sprzedanych praw autorskich dzi ę ki „posiadanemu przez zespó ł pracowników PPWK potencja ł owi intelektualnemu oraz ich do ś wiadczeniu, jak równie ż kontaktom PPWK z czo ł owymi przedstawicielami nauki” (pismo PPWK z dnia 22 stycznia 2004 r., s. 2). Spó ł ka podkre ś li ł a, ż e jest to mo ż liwo ść teoretyczna, której realizacja wi ą za ł aby si ę z niedaj ą cymi si ę oceni ć nak ł adami finansowymi (zwi ą zanych m.in. z odtworzeniem s ł u ż b marketingowych i sprzeda ż owych, a tak ż e odnowienia relacji z odbiorcami dzia ł aj ą cymi na rynku wydawnictw edukacyjnych. Potencjalnie spó ł ka dysponuje jednak mo ż liwo ś ci ą zgromadzenia zespo ł u profesjonalistów, którzy dawaliby r ę kojmi ę stworzenia nowych produktów edukacyjnych o odpowiedniej jako ś ci (pismo PPWK z dnia 22 stycznia 2004 r., s. 2). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje . I. Strony post ę powania Post ę powanie antymonopolowe, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu stron ą jest ka ż dy, czyjego interesu prawnego lub obowi ą zku dotyczy post ę powanie, lub kto żą da czynno ś ci organu ze wzgl ę du na swój interes prawny lub obowi ą zek. Natomiast zgodnie z art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub naruszenie innych przepisów ustawy. Przy pomocy norm prawa antymonopolowego realizowana jest ochrona uczestników rynku przed antykonkurencyjnymi praktykami ze strony innych przedsi ę biorców. Przepisy okre ś laj ą ce zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawarte w art. 5 i 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje si ę zatem jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem 17 „przedsi ę biorcy” nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu 11 . Zgodnie z ustaw ą o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, pod poj ę ciem przedsi ę biorcy nale ż y rozumie ć osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą i jednostk ę organizacyjn ą nieb ę d ą c ą osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). W ł a ś ciwa dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ść gospodarcza to zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). PPWK i Nowa Era s ą spó ł kami prawa handlowego. Nowa Era dzia ł a w formie spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci i jest wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców prowadzonego przez S ą d Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie – XIX Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000031950 (za łą cznik do pisma spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r.). PPWK dzia ł a w formie spó ł ki akcyjnej i jest wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców prowadzonego przez S ą d Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie – XIX Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000011784 (za łą cznik do pisma PPWK z dnia 28 kwietnia 2004 r.). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż PPWK i Nowa Era posiadaj ą przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu cytowanego wy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. Rynek w ł a ś ciwy Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę wyst ę puj ą na rynku w ł a ś ciwym. St ą d w sprawach o stosowanie takich praktyk niezb ę dne jest okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w sprawie. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane (art. 4 pkt 6 ww. ustawy). Poj ę cie rynku w ł a ś ciwego odnosi si ę przedmiotowo do wszystkich wyrobów (us ł ug) jednego rodzaju, które ze wzgl ę du na swoje szczególne w ł a ś ciwo ś ci odró ż niaj ą si ę od innych wyrobów (us ł ug) w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. Rynek w ł a ś ciwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które s ł u żą zaspokajaniu tych samych potrzeb nabywców, maj ą zbli ż one w ł a ś ciwo ś ci, podobne ceny i reprezentuj ą podobny poziom jako ś ci 12 . Porozumienie spó ł ek PPWK i Nowej Ery, b ę d ą ce przedmiotem niniejszej decyzji, ma miejsce na dwóch w ł a ś ciwych rynkach produktowych: rynku wydawnictw kartograficznych oraz rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych . W ramach rynku wydawnictw 11 Na potrzeby post ę powa ń w sprawach kontroli koncentracji pod poj ę ciem przedsi ę biorcy rozumie si ę te ż osob ę fizyczn ą , posiadaj ą c ą akcje lub udzia ł y zapewniaj ą ce jej co najmniej 25% g ł osów w organach co najmniej jednego przedsi ę biorcy lub posiadaj ą c ą kontrol ę , w rozumieniu pkt 13, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 12 (art. 4 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). 12 E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 49. 18 kartograficznych wyró ż ni ć nale ż y segment wydawnictw kartografii u ż ytkowej oraz segment kartografii edukacyjnej. Ten drugi mie ś ci si ę jednocze ś nie w ramach rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. a) zgodno ść rozstrzygni ęć Prezesa Urz ę du z prawem Unii Europejskiej Dokonuj ą c powy ż szej oceny Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , i ż spoczywa na nim obowi ą zek wyk ł adni krajowych przepisów o ochronie konkurencji w zgodzie z prawem Unii Europejskiej. Obowi ą zek taki jeszcze przed przyst ą pieniem Polski do Unii Europejskiej wynika ł z art. 68 i art. 69 Uk ł adu Europejskiego, ustanawiaj ą cego stowarzyszenie mi ę dzy Rzecz ą pospolit ą Polsk ą a Wspólnotami Europejskimi i ich pa ń stwami cz ł onkowskimi, podpisanego w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38). Uk ł ad nakazuje Polsce zbli ż anie istniej ą cego i przysz ł ego ustawodawstwa do ustawodawstwa istniej ą cego we Wspólnocie – równie ż w dziedzinie dotycz ą cej ochrony konkurencji. S ą d Najwy ż szy jednoznacznie wypowiedzia ł si ę w wyroku z dnia 29 maja 2001 r., i ż obowi ą zek ten realizowany mo ż e by ć tak przez tworzone ustawodawstwo, jak i w drodze wyk ł adni obowi ą zuj ą cych przepisów prawa 13 . W ś wietle wspomnianego wyroku S ą du Najwy ż szego, w ą tpliwo ś ci co do zakresu poj ęć u ż ytych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów powinny by ć rozstrzygane tak, aby uzyska ć rezultat zgodny z prawem Unii Europejskiej. Ci ążą cy na pa ń stwach cz ł onkowskich Unii Europejskiej, do których Polska nale ż y od dnia 1 maja 2004 r., obowi ą zek stosowania prawa krajowego w sposób zgodny z celami TWE potwierdza wprost orzecznictwo ETS 14 . Obowi ą zek zgodno ś ci orzecznictwa Prezesa Urz ę du z wyk ł adni ą prawa europejskiego dotyczy przede wszystkim zastosowania w praktyce podstawowego w prawie konkurencji poj ę cia rynku w ł a ś ciwego. b) metody definiowania rynku w ł a ś ciwego Zgodnie z krajowym i wspólnotowym orzecznictwem, rynek w ł a ś ciwy w sprawie nale ż y co do zasady definiowa ć w ą sko, bior ą c pod uwag ę substytucyjno ść produktów po stronie popytowej. Podzieli ć zatem nale ż y pogl ą d wyra ż any te ż przez spó ł k ę Nowa Era, ż e przy wyznaczaniu rynku w ł a ś ciwego istotne znaczenie ma wymienialno ść towarów oceniana „z punktu widzenia rozs ą dnego nabywcy, którego potrzeby dobra te maj ą zaspokaja ć . Rynek w ł a ś ciwy nale ż y definiowa ć (…) przy uwzgl ę dnieniu elementów takich jak cena, w ł a ś ciwo ś ci fizyczne, przeznaczenie czy preferencje klientów, jak równie ż istota kana ł ów dystrybucyjnych” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r. s. 8). Dla odtworzenia prawdziwego obrazu konkurencji na rynku niezb ę dne jest cz ę sto przyj ę cie szerszego spojrzenia. Za substytuty mog ą by ć uznane produkty, które nie s ą identyczne, je ż eli zaspokajaj ą te same potrzeby 15 . Wyznaczanie rynku przez pryzmat stopnia substytucyjno ś ci towarów od strony popytowej stanowi zasad ę . Metody tej nie wolno jednak stosowa ć mechanicznie. Wyznaczanie rynku produktowego wy łą cznie przez pryzmat substytucyjno ś ci po stronie popytu mo ż e bowiem dawa ć zafa ł szowywany obraz rynku. O zaliczeniu produktów do jednego rynku w ł a ś ciwego decydowa ć mo ż e równie ż ich substytucyjno ść po stronie poda ż owej, nawet wówczas, gdy spe ł niaj ą ró ż ne potrzeby konsumentów. St ą d w indywidualnych sprawach niezb ę dne jest uwzgl ę dnienie substytucyjno ś ci po stronie poda ż owej 16 . Wyst ę puje ona wówczas, gdy dostawcy towarów 13 Wyrok S ą du Najwy ż szego z 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98. 14 Wyrok ETS z dnia 13 lutego 1968 r. w sprawie C-14/68 Walt Wilhelm i inni przeciwko Bundeskartelamt . 15 Brytyjska Komisja ds. Monopoli i Fuzji uzna ł a, ż e jeden rynek produktowy stanowi ą zapa ł ki oraz zapalniczki jednorazowe, gdy ż zaspokajaj ą te same potrzeby konsumentów. Por.: raport dost ę pny na stronach internetowych Office of Fair Trading, http://www.oft.gov.uk. 16 Por.: m.in. wyrok ETS w sprawie C-6/72 Continental Can przeciwko Komisji , ECR 215, decyzja Komisji Europejskiej z dnia 31 stycznia 2002 r. w sprawie M.2609HP/Compaq; E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 50. 19 zbli ż onych do siebie pod wzgl ę dem technicznym s ą w stanie przestawi ć si ę z produkcji dotychczasowych towarów na produkcj ę towarów w ł a ś ciwych i wprowadza ć je do obrotu bez ponoszenia znacznych kosztów lub ryzyka. Takie podmioty uznaje si ę za konkurentów. Tym samym musz ą by ć one brane pod uwag ę przy definiowaniu w ł a ś ciwego rynku produktowego 17 . Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł , ż e specyfika dzia ł alno ś ci wydawniczej przes ą dza o konieczno ś ci uwzgl ę dnienia przede wszystkim kryterium substytucyjno ś ci po stronie poda ż y. Stanowisko takie jest zgodne z ugruntowan ą praktyk ą orzecznicz ą w europejskim prawie konkurencji. Komisji Europejskiej wielokrotnie wyra ż a ł a bowiem przekonanie, ż e w sprawach dotycz ą cych dzia ł alno ś ci wydawniczej prawid ł owe jest szerokie uj ę cie rynku w ł a ś ciwego, dokonane w oparciu o kryterium substytucyjno ś ci poda ż owej 18 . Co szczególnie istotne dla niniejszej sprawy, Komisja Europejska uzna ł a za w ł a ś ciwe oparcie si ę na powy ż szym kryterium przy wyznaczaniu rynku w ł a ś ciwego dla przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść na polu wydawnictw edukacyjnych 19 . c) rynek wydawnictw kartograficznych W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o przyj ąć za w ł a ś ciwy rynek wydawnictw kartograficznych, natomiast wydawnictwa kartografii u ż ytkowej i wydawnictwa kartografii edukacyjnej za segmenty ww. rynku. Dowodz ą tego nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: • Mimo wyró ż nienia poszczególnych segmentów rynku wydawnictw kartograficznych, dok ł adne rozgraniczenie pomi ę dzy jego segmentami ulega zatarciu z powodu wysokiej substytucyjno ś ci poda ż owej , umo ż liwiaj ą cej przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cemu w jednym z segmentów tego rynku na wzgl ę dnie ł atwe rozpocz ę cie dzia ł alno ś ci w drugim. Powy ż sze stanowisko Prezes Urz ę du opar ł na informacjach i analizach PPWK – do ś wiadczonego profesjonalisty na rynku wydawnictw kartograficznych. Spó ł ka PPWK oceni ł a, ż e nawet pomimo zbycia tych cz ęś ci swego maj ą tku, które s ł u żą bezpo ś rednio prowadzeniu dzia ł alno ś ci w zakresie wydawnictw kartografii edukacyjnej, by ł aby w stanie, w perspektywie kilku lat, odtworzy ć ofert ę wydawnicz ą z tego zakresu (m.in. pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r., s. 5). • Mo ż liwo ś ci odtworzenia takiej dzia ł alno ś ci w sposób naturalny sprzyja: (a) posiadany przez wydawnictwo kartograficzne potencja ł intelektualny w postaci know-how , (b) umiej ę tno ś ci zespo ł u pracowniczego, do ś wiadczonego na polu kartografii, (c) kontakty z czo ł owymi przedstawicielami nauki. Powy ż sze stanowisko znajduje bezpo ś rednie potwierdzenie w informacjach przedk ł adanych przez spó ł k ę PPWK (por.: pisma PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r., s. 5 oraz z dnia 22 stycznia 2004 r., s. 2). • PPWK potwierdzi ł o, ż e w oparciu o prawa wy łą czne oraz know-how nabyte na podstawie Umowy istnia ł aby, w jej ocenie, mo ż liwo ść podj ę cia przez spó ł k ę Nowa Era dzia ł a ń pozwalaj ą cych na stworzenie w ł asnej oferty z zakresu kartografii u ż ytkowej (pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r.). • Co równie istotne, te same produkty kartograficzne (np. mapy ś cienne) mog ą by ć sprzedawane zarówno jako produkt kartografii u ż ytkowej lub kartografii edukacyjnej . Wynika to jednoznacznie z samej tre ś ci Umowy mi ę dzy PPWK i Now ą Er ą , w której w zbywanych przez PPWK sk ł adnikach maj ą tku wyra ź nie wyodr ę bniono kategori ę utworów 17 Por.: Obwieszczenie Komisji Europejskiej dotycz ą ce definicji rynku w ł a ś ciwego na potrzeby stosowania wspólnotowego prawa konkurencji (Dz. Urz. WE z 1997 r., nr C 372). 18 Na przyk ł ad: decyzja Komisji Europejskiej w sprawach IV/M.1377 Bertelsmann/Wissenschaftsverlag Springer . 19 Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie M.2978 Lagardère/Natexis/VUP , par. 253. 20 wspólnych, które by ł y przez PPWK wykorzystywane zarówno na rynku kartografii edukacyjnej, jak i kartografii u ż ytkowej. Po dokonanej transakcji utwory te wykorzystywane s ą przez obie spó ł ki – przez ka ż d ą w odr ę bnym segmencie rynku (por.: § 5 Umowy, za ł . I.1.2.c. do Umowy). • Do stworzenia produktów nale żą cych do obu segmentów rynku wykorzystuje si ę te same utwory . Przedsi ę biorca dysponuj ą cy baz ą utworów wykorzystywanych w kartografii mo ż e ich u ż ywa ć do produkcji w ramach wielu zró ż nicowanych segmentów rynku wydawnictw kartograficznych. Potwierdza to s ł uszno ść tezy o wymienialno ś ci, po stronie poda ż owej, produktów kartografii u ż ytkowej oraz kartografii edukacyjnej. • Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje wyra ź ne potwierdzenie w faktycznej sytuacji na rynku wydawnictw kartograficznych. Jak wynika wprost z informacji dostarczonych przez PPWK, spo ś ród wskazanych przez t ę spó ł k ę wydawców kartografii, przedsi ę biorcy tacy prowadz ą dzia ł alno ść na obu wymienionych wy ż ej segmentach rynku wydawnictw kartograficznych (por.: pismo PPWK z dnia 7 stycznia 2004 r.). Tym samym nale ż a ł o przyj ąć , ż e wydawnictwa kartografii edukacyjnej oraz wydawnictwa kartografii stanowi ą segmenty tego samego rynku produktowego. Podkre ś lenia wymaga, ż e stanowisko to znajduje potwierdzenie w informacjach uzyskiwanych od spó ł ki Nowa Era. Jej zdaniem produkty nale żą ce do dzia ł u kartografii edukacyjnej „stanowi ą produkty, do których stworzenia niezb ę dne jest posiadanie specjalistycznej wiedzy z zakresu kartografii – a wi ę c z punktu widzenia technologii produkcji jest to rynek kartografii” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r. s. 8-9). c) rynek wydawnictw szkolnych i edukacyjnych Za odr ę bny rynek produktowy nale ż a ł o uzna ć rynek wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, obejmuj ą cy nie tylko podr ę czniki szkolne, ale równie ż inne publikacje edukacyjne przygotowywane dla celów nauki w szko ł ach (np. zeszyty ć wicze ń , atlasy). Powy ż sze stanowisko jest zbie ż ne z wcze ś niejszym orzecznictwem Prezesa Urz ę du w sprawach dotycz ą cych to ż samego rynku produktowego 20 – które nie by ł y kwestionowane przez przedsi ę biorców. Zdaniem Prezesa Urz ę du do tak zdefiniowanego rynku produktowego zaliczy ć nale ż y m.in. segment wydawnictw kartografii edukacyjnej. Prawid ł owo ść takiego rozstrzygni ę cia potwierdzaj ą poni ż sze okoliczno ś ci: • Takie rozstrzygni ę cie jest zgodne z dotychczasow ą praktyk ą Komisji Europejskiej . W sprawie M.2978 Lagardère/Natexis/VUP Komisja uzna ł a, ż e z uwagi na du ż y stopie ń substytucyjno ś ci po stronie poda ż y, do jednego rynku produktowego zaliczaj ą si ę wszelkie podr ę czniki do nauki w szko ł ach poni ż ej poziomu uniwersyteckiego, zeszyty ć wicze ń , a tak ż e inne materia ł y edukacyjne u ż ywane przez uczniów w trakcie zaj ęć szkolnych, jak równie ż materia ł y edukacyjne, z którymi uczniowie pracuj ą przy korzystaniu z podr ę cznikiem 21 . Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w ramach tak wyznaczonego przez Komisj ę Europejsk ą produktowego rynku w ł a ś ciwego znajduj ą si ę równie ż wydawnictwa kartografii edukacyjnej. Produkty kartografii edukacyjnej (np. atlasy geograficzne, historyczne i inne) niew ą tpliwie stanowi ą materia ł y szkolne s ł u żą ce bezpo ś rednio pracy na lekcjach szkolnych. Mieszcz ą si ę wi ę c w dokonanym w cytowanej decyzji wyliczeniu produktów rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. 20 Decyzja Prezesa Urz ę du z dnia 28 wrze ś nia 2001 r. nr DDI-49/2001. 21 Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie M.2978 Lagardère/Natexis/VUP , par. 243 i 253. 21 • Zdaniem Prezesa Urz ę du do jednego rynku produktowego zaliczy ć nale ż y nie tylko podr ę czniki, ale tak ż e inne dodatkowe materia ł y edukacyjne, z których uczniowie korzystaj ą w czasie lekcji. Wynika to z faktu, i ż pomoce naukowe, takie jak m.in. ć wiczenia i atlasy, tworz ą wraz z podr ę cznikami, spójny merytorycznie i programowo pakiet materia ł ów edukacyjnych . Powszechnie wiadomym jest, ż e z uwagi na powy ż sze okoliczno ś ci nauczyciele dokonuj ą wyboru i zalecaj ą zakup kompletów materia ł ów edukacyjnych z danego przedmiotu wydawanych przez jedno wydawnictwo. • Jest rzecz ą naturaln ą , ż e wydawcy edukacyjni staraj ą si ę uzupe ł nia ć swoj ą ofert ę wydawnicz ą w ten sposób, by moc zaoferowa ć klientom pe ł en zestaw pomocy naukowych do danego przedmiotu , a nie tylko np. podr ę czniki lub tylko zeszyty ć wicze ń . Znajduje to potwierdzenie w obserwacji polskiego rynku wydawniczego, cho ć by w zachowaniu spó ł ki Nowa Era, która poprzez transakcj ę z PPWK uzupe ł ni ł a swoj ą ofert ę o produkty kartografii edukacyjnej. Niezale ż nie od tego, równie ż z udost ę pnionych przez spó ł k ę Nowa Era informacji wyra ź nie wynika, ż e inni wydawcy publikacji szkolnych i edukacyjnych uzupe ł niaj ą sw ą ofert ę m.in. o produkty kartograficzne (por.: za łą cznik nr 3 do pisma spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r.). • Na potwierdzenie prawid ł owo ś ci tego stanowiska nale ż y powo ł a ć stanowisko Komisji Europejskiej, która przy okre ś laniu rynku w ł a ś ciwego dla wydawnictw edukacyjnych uzna ł a za istotne, ż e wydawcy edukacyjni dzia ł aj ą na wszystkich poziomach edukacji szkolnej, co oznacza, ż e praktycznie brak jest barier wej ś cia na poszczególne segmenty rynku wydawnictw edukacyjnych . To z kolei potwierdza wysok ą substytucyjno ść poda ż ow ą tych produktów, a przez to równie ż istnienie jednego rynku sprzeda ż y wydawnictw edukacyjnych 22 . W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o zatem przyj ąć , ż e wydawnictwa szkolne i edukacyjne stanowi ą odr ę bny rynek produktowy. Jeden z segmentów tego rynku stanowi ą wydawnictwa kartografii edukacyjnej. c) geograficzny wymiar rynków w ł a ś ciwych w niniejszej sprawie Niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest jego wymiar geograficzny , oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów, s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Definicja ustawowa odnosi rynek geograficzny do obszaru „na którym, ze wzgl ę du na ich [towarów] rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji” (art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zdaniem Prezesa Urz ę du rynek wydawnictw edukacyjnych ma wymiar krajowy. Przes ą dza o tym fakt, i ż wydawnictwa szkolne i edukacyjne adresowane s ą w przewa ż aj ą cej mierze do odbiorców krajowych. St ą d równie ż dzia ł ania marketingowe oraz promocyjne, jak równie ż systemy sprzeda ż y kierowane s ą do szkó ł podstawowych, gimnazjów oraz szkó ł ś rednich, a tak ż e nauczycieli i uczniów tych szkó ł . Produkty wprowadzane na rynek tworzone s ą w oparciu o program realizowany przez ww. szko ł y. Publikacja wydawnictw szkolnych i edukacyjnych poprzedzona jest wyst ą pieniem wydawcy o sporz ą dzenie przez uprawnione podmioty recenzji co do oceny produktów pod k ą tem poprawno ś ci merytorycznej i przydatno ś ci dydaktycznej na potrzeby post ę powania w przedmiocie ich dopuszczenia w charakterze podr ę czników, wzgl ę dnie zalecenia jako ś rodki dydaktyczne, prowadzonego przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. 22 Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie M.2978 Lagardère/Natexis/VUP , par. 253. 22 Przyj ę te w niniejszej decyzji stanowisko jest zbie ż ne z wcze ś niejszym orzecznictwem Prezesa Urz ę du w sprawach dotycz ą cych to ż samego rynku produktowego 23 . Równie ż rynek wydawnictw kartograficznych ma, zdaniem Prezesa Urz ę du, wymiar krajowy. Prezes Urz ę du podziela stanowisko spó ł ki Nowa Era, i ż „w przypadku kartografii u ż ytkowej, ze wzgl ę du na konieczno ść posiadania szerokiej wiedzy z zakresu kartografii, której uzyskanie wymaga znacz ą cych nak ł adów inwestycyjnych, jak równie ż ze wzgl ę du na konieczno ść prezentacji przekazywanych informacji w sposób zrozumia ł y dla odbiorców (je ś li chodzi o j ę zyk i form ę przekazu), za rynek w ł a ś ciwy geograficznie uzna ć nale ż y obszar Polski” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 9). W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e rynki w ł a ś ciwe w niniejszej sprawie stanowi ą : krajowy rynek wydawnictw kartograficznych oraz krajowy rynek wydawnictw szkolnych i edukacyjnych . III. Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy Spó ł kom PPWK i Nowa Era zarzuca si ę naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który zakazuje przedsi ę biorcom zawierania porozumie ń , których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce na podziale rynków zbytu lub zakupu. a) regu ł a „de minimis” Do porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę mi ę dzy przedsi ę biorcami stosuje si ę , co do zasady, regu łę de minimis , która wy łą cza mo ż liwo ść ingerencji Prezesa Urz ę du w porozumienia o charakterze bagatelnym, które ze swej istoty nie mog ą wywrze ć odczuwalnego skutku dla stanu konkurencji na rynku. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazu, o którym mowa w art. 5, nie stosuje si ę do: (1) porozumie ń zawieranych mi ę dzy konkurentami, których łą czny udzia ł w rynku w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia nie przekracza 5%; (2) porozumie ń zawieranych mi ę dzy przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu, których łą czny udzia ł w rynku w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia nie przekracza 10%. Ustawa wy łą cza jednak stosowanie regu ł y de minimis w stosunku do niektórych typów porozumie ń , w przypadku których negatywny skutek dla konkurencji powstaje niezale ż nie od wysoko ś ci udzia ł ów rynkowych przedsi ę biorców w nich uczestnicz ą cych. Za takie wyj ą tkowo uci ąż liwe naruszenia konkurencji ustawodawca uzna ł m.in. porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce na podziale rynków zbytu lub zakupu, okre ś lone w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy (art. 6 ust. 2 ww. ustawy). Poniewa ż spó ł kom PPWK i Nowa Era zarzuca si ę stosowanie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, udzia ł tych przedsi ę biorców w rynku nie jest istotny z punktu widzenia zastosowania przepisów ww. ustawy. Niezale ż nie od powy ż szego, wed ł ug szacunków spó ł ki Nowa Era, jej udzia ł w rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych w 2003 r. wyniós ł ok. 14,3% (za łą cznik nr 1 do pisma spó ł ki z dnia 29 grudnia 2003 r.). W 2003 r. Nowa Era zajmowa ł a pod tym wzgl ę dem pi ą te miejsce w ś ród wszystkich dzia ł aj ą cych na rynku wydawnictw 24 . Z kolei wed ł ug szacunków 23 Decyzja Prezesa Urz ę du z dnia 28 wrze ś nia 2001 r. nr DDI-49/2001. 24 Informacja zamieszczona na stronie internetowej portalu Wasz Wirtualny Wydawca, pod adresem 23 PPWK, w 2002 r. spó ł ka ta uzyska ł a 33% udzia ł u w ogólnej sprzeda ż y wydawnictw kartografii u ż ytkowej na terenie kraju, oraz 35% – w sprzeda ż y wydawnictw kartografii edukacyjnej (pismo PPWK z dnia 7 stycznia 2004 r., s. 2). b) zachowanie stron naruszaj ą ce art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy Istot ą ograniczaj ą cych konkurencj ę porozumie ń polegaj ą cych na podziale rynku jest wy łą czenie konkurencji przedsi ę biorców, którzy s ą stronami takiego porozumienia, wskutek rezygnacji z konkurowania na okre ś lonym rynku w tym samym czasie 25 . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przeciwdzia ł a wszelkim przejawom podzia ł u rynku w ł a ś ciwego, wed ł ug kryteriów terytorialnych, asortymentowych i geograficznych 26 . G ł ównym przedmiotem zawartej Umowy by ł a w szczególno ś ci sprzeda ż przez PPWK autorskich praw maj ą tkowych do utworów oraz do znaków Ksi ąż nica – Atlas, licencja na u ż ywanie przez spó ł k ę Nowa Era znaku PPWK, a tak ż e przekazanie know-how i przeniesienie praw do internetowych domen, b ę d ą cych w ł asno ś ci ą PPWK. Na jej podstawie spó ł ka PPWK zby ł a na rzecz spó ł ki Nowa Era sk ł adniki swojego maj ą tku zwi ą zane z wydawaniem kartografii edukacyjnej. Sam fakt zbycia przez PPWK cz ęś ci swego mienia na rzecz innego przedsi ę biorcy nie stanowi jeszcze praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . W tym miejscu podkre ś lenia wymaga, ż e zarzut naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w niniejszej sprawie w ż adnym stopniu n i e d o t y c z y s a m e g o f a k t u s p r z e d a ż y przez spó ł k ę PPWK cz ęś ci jej aktywów , lecz tego, i ż w zwi ą zku z t ą sprzeda żą przedsi ę biorcy zobowi ą zali si ę do niekonkurowania w zakresie prowadzonych dzia ł alno ś ci. c) zarzut naruszenia zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę a przepisy o kontroli koncentracji przedsi ę biorców Poniewa ż spó ł ka Nowa Era w toku post ę powania odnosi ł a ocen ę kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du zachowania jej oraz PPWK do przepisów o kontroli koncentracji, nale ż y podkre ś li ć , ż e – wbrew stanowisku spó ł ki – sam fakt niepodlegania transakcji mi ę dzy PPWK i Now ą Er ą obowi ą zkowi zg ł oszenia nie legalizuje zawartych w Umowie klauzule antykonkurencyjne. Zakup przez spó ł k ę Nowa Era cz ęś ci maj ą tku PPWK nosi znamiona koncentracji w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy czym spó ł ka Nowa Era podkre ś li ł a, ż e transakcja zakupu przez ni ą cz ęś ci maj ą tku PPWK nie by ł a obj ę ta obowi ą zkiem zg ł oszenia Prezesowi Urz ę du w trybie kontroli koncentracji. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zamiar koncentracji podlega zg ł oszeniu Prezesowi Urz ę du. O istnieniu obowi ą zku dokonania zg ł oszenia zamiaru koncentracji, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy, decyduj ą przes ł anki obiektywne, znane przedsi ę biorcom dokonuj ą cym takiej operacji. Nale ż y do nich przede wszystkim kryterium warto ś ciowe, tj. łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji. Je ż eli obrót ten przekroczy 50.000.000 euro i zaistnieje jedna z sytuacji wskazanych w art. 12 ust. 2 i 3 powstaje obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru takiej koncentracji Prezesowi Urz ę du. W niniejszej sprawie strony oceni ł y, ż e ww. koncentracja nie podlega ł a obowi ą zkowi zg ł oszenia ze wzgl ę du na ni ż sz ą od wymaganej w art. 12 ust. 1 ustawy wielko ś ci obrotów stron transakcji (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 7). Nowa Era b łę dnie jednak wnioskuje, ż e fakt niepodlegania rozpatrywanej tu transakcji z PPWK obowi ą zkowi zg ł oszenia jest równoznaczny z uznaniem legalno ś ci wszystkich jej http://www.waszww.pl. 25 E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 76. 26 E. Modzelewska-W ą chal: op. cit., s. 76-77. 24 postanowie ń , w tym klauzul antykonkurencyjnych (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 7). Wbrew stanowisku spó ł ki, brak obowi ą zku zg ł oszenia danej koncentracji mo ż e oznacza ć wy łą cznie tyle, ż e w ś wietle przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, transakcja ta nie mo ż e rodzi ć skutków w postaci powstania lub umocnienia pozycji dominuj ą cej na rynkach w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw. Zbyt daleko id ą cy jest jednak s ą d, zgodnie z którym fakt niepodlegania transakcji mi ę dzy spó ł kami PPWK i Nowa Era obowi ą zkowi zg ł oszenia legalizuje równie ż zawarte w Umowie klauzule antykonkurencyjne. d) porozumienie mi ę dzy spó ł kami mia ł o charakter antykonkurencyjny Porozumienie mi ę dzy PPWK i Now ą Er ą ogranicza ł o konkurencj ę na rynku wydawnictw kartograficznych i rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Jak s ł usznie wskazuje si ę w orzecznictwie wspólnotowym, porozumienie o podziale rynku, a taki charakter ma kwestionowane tu porozumienie PPWK i Nowej Ery, nale ż y do tego typu porozumie ń , które w sposób oczywisty ze swej natury skutkuj ą ograniczeniem konkurencji 27 . Skutek ten jest tym bardziej oczywisty, gdy w porozumieniu uczestnicz ą przedsi ę biorcy o znacznych udzia ł ach rynkowych. Obie strony Umowy prowadz ą dzia ł alno ść wydawnicz ą , obejmuj ą c ą nast ę puj ą ce rynki produktowe: rynek wydawnictw szkolnych i edukacyjnych oraz rynek wydawnictw kartograficznych. Jak wykazano powy ż ej, elementem sk ł adowym obu rynków w ł a ś ciwych jest segment wydawnictw kartografii edukacyjnej. Przed zawarciem Umowy, spó ł ka PPWK dzia ł a ł a na rynku wydawnictw kartograficznych. W zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą wydawnicz ą w zakresie wydawnictw kartografii edukacyjnej, wydawnictwo dzia ł a ł o równie ż na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Z kolei dzia ł alno ść spó ł ki Nowa Era przed zawarciem rozpatrywanego porozumienia skupia ł a si ę na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych – z wy łą czeniem segmentu wydawnictw kartografii edukacyjnej. W zwi ą zku z Umow ą PPWK zgodzi ł o si ę zaprzesta ć publikacji wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Dzia ł alno ść w tym zakresie rozpocz ęł a natomiast spó ł ka Nowa Era. Poprzez zawarte w Umowie klauzule antykonkurencyjne, PPWK i Nowa Era postanowi ł y o wy łą czeniu konkurencji mi ę dzy sob ą na okre ś lonych rynkach. Okre ś lony ju ż w preambule umowy jeden z celów spó ł ek zosta ł wyra ź nie sprecyzowany. Strony Umowy o ś wiadczy ł y, i ż ich wol ą jest, „by w zwi ą zku z zawarciem niniejszej Umowy, prowadzona przez nie dzia ł alno ść na rynku wydawnictw edukacyjnych, nie by ł a wzgl ę dem siebie konkurencyjna, poprzez przyj ę cie zasady, i ż wy łą cznie Nowa Era prowadzi ć b ę dzie dzia ł alno ść wydawnictwa kartograficznego na rynku wydawnictw szkolnych edukacyjnych, natomiast wy łą cznie PPWK – na rynku kartografii u ż ytkowej” (pkt vi.) PPWK zobowi ą za ł o si ę , ż e przez 10 lat nie rozpocznie ponownie dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, a spó ł ka Nowa Era, ż e przez okres 10 lat nie podejmie na rynku wydawnictw kartograficznych dzia ł alno ś ci konkurencyjnej wobec PPWK (§ 32 i 33 Umowy). W przypadku naruszenia przez któr ą kolwiek ze stron ww. postanowie ń , Umowa przewidywa ł a sankcj ę w postaci umownej kary pieni ęż nej w wysoko ś ci 8.000.000 z ł (§ 36 Umowy). W wyniku zawartego porozumienia Nowa Era rozszerzy ł a zakres swej dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych o dzia ł alno ść w segmencie kartografii edukacyjnej. Poniewa ż stanowi on równie ż segment rynku wydawnictw kartograficznych, to tym samym Nowa Era rozpocz ęł a w wyniku zawarcia Umowy dzia ł alno ść na tym rynku. 27 Por.: wyroki S ą du Pierwszej Instancji w sprawach T-175/95 i T-176/95 BASF przeciwko Komisji . 25 Jednocze ś nie PPWK zagwarantowa ł o spó ł ce Nowa Era, i ż w okresie 10 lat nie b ę dzie podejmowa ć ż adnych dzia ł a ń w celu rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych (§ 32 Umowy). Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą wniosek, i ż wskutek zawartej mi ę dzy spó ł kami Umowy dosz ł o do ograniczenia konkurencji na rynku wydawnictw kartograficznych oraz rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Strony Umowy dokona ł y podzia ł u tych rynków w oparciu o kryterium produktowe. W wyniku zawartej Umowy Nowa Era uzyska ł a od PPWK ś rodki, w szczególno ś ci know-how oraz autorskie prawa maj ą tkowe, które umo ż liwi ł yby jej konkurowanie z PPWK na rynku wydawnictw kartograficznych, a PPWK – konkurowanie ze spó ł k ą Nowa Era w zakresie wydawnictw kartografii edukacyjnej, stanowi ą cej wspólny segment rynku wydawnictw kartograficznych oraz rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Umowa wy łą czy ł a jednak ż e ka ż demu z tych przedsi ę biorców mo ż liwo ść rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci konkurencyjnej wobec drugiego. Porozumienie z konkurentami (tak rzeczywistymi, jak i potencjalnymi), które maj ą na celu niedopuszczenie do wej ś cia na rynek pomimo istnienia takich sprzyjaj ą cych do tego warunków, stanowi ą naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 28 . Zdaniem Prezesa Urz ę du tre ść § 32 i 33 Umowy nie pozwala na podzielenie stanowiska spó ł ki Nowa Era, jakoby by ł y one jedynie „ozdobnikami umów”, nie pozostawiaj ą c w ą tpliwo ś ci, co do skutku, jaki dla rynku mia ł y zawarte w nich deklaracje spó ł ek. Analiza tych postanowie ń wskazuje bowiem, i ż Umowa faktycznie uniemo ż liwia ka ż dej ze stron podejmowanie w okresie dziesi ę ciu lat jakichkolwiek kroków zmierzaj ą cych do rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci konkurencyjnej wobec drugiej strony Umowy . Powo ł ywane zapisy § 32 ust. 2 i 3 Umowy nie tylko uniemo ż liwiaj ą PPWK rozpocz ę cie dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, ale równie ż ograniczaj ą mo ż liwo ść kierowania przez PPWK jakiejkolwiek swojej oferty z zakresu kartografii u ż ytkowej do wykorzystania w celach szkolnych i edukacyjnych. Zgodnie z postanowieniami Umowy, PPWK nie mo ż e przez okres 10 lat prowadzi ć i podejmowa ć dzia ł a ń zwi ą zanych z wprowadzaniem do obrotu, marketingiem i promocj ą swoich wydawnictw oraz budowa ć , utrzymywa ć i uczestniczy ć w systemach dystrybucji kierowanych do szkó ł , placówek i jednostek o ś wiatowych oraz uczniów. Postanowienia Umowy faktycznie wyd ł u ż aj ą okres, w jakim PPWK nie mo ż e ponownie rozpocz ąć dzia ł alno ść w zakresie wydawnictw szkolnych i edukacyjnych na okres znacznie d ł u ż szy ni ż 10 lat . Umowa uniemo ż liwia bowiem PPWK wyst ę powanie o sporz ą dzenie recenzji, co do oceny produktów PPWK pod k ą tem poprawno ś ci merytorycznej i przydatno ś ci dydaktycznej na potrzeby post ę powania w przedmiocie ich dopuszczenia w charakterze podr ę czników, wzgl ę dnie zalecenia jako ś rodków dydaktycznych, prowadzonego przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (por.: § 32 ust. 3 Umowy). Uzyskanie powy ż szych ocen b ą d ź zalece ń mo ż e warunkowa ć rzeczywiste zaistnienie publikacji na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Powy ż szej oceny nie zmienia podnoszony przez strony fakt, i ż nawet w przypadku braku kwestionowanych tu klauzul antykonkurencyjnych nie konkurowa ł y by ze sob ą w zakresie okre ś lonym w § 32 i 33 Umowy, gdy ż w chwili obecnej ani Nowa Era nie planowa ł a prowadzenia dzia ł alno ś ci w zakresie kartografii u ż ytkowej, ani PPWK nie planowa ł o wej ś cia na rynek wydawnictw edukacyjnych (por. m.in. pisma PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r. i z dnia 28 kwietnia 2004 r.). 28 E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 78. 26 Za nieuzasadnione ograniczenie konkurencji nale ż y bowiem uzna ć ju ż samo bezwzgl ę dne i ostateczne (pod gro ź b ą kary finansowej) ograniczenie sobie swobody podj ę cia w przysz ł o ś ci odmiennych decyzji co do profilu swojej dzia ł alno ś ci. Tymczasem, jak wynika z wyja ś nie ń PPWK, w perspektywie kilku lat mo ż liwe by ł oby odtworzenie przez PPWK dzia ł alno ś ci przeniesionej na Now ą Er ę . Wyja ś nienia PPWK wskazuj ą tak ż e, i ż w czasie krótszym ni ż 10 lat by ł oby mo ż liwe podj ę cie przez spó ł k ę Nowa Era dzia ł a ń pozwalaj ą cych na stworzenie w ł asnej oferty z zakresu kartografii u ż ytkowej. W perspektywie kilku lat mo ż liwe by ł oby równie ż podj ę cie przez spó ł k ę Nowa Era dzia ł a ń pozwalaj ą cych na stworzenie w ł asnej oferty z zakresu kartografii u ż ytkowej, w oparciu o prawa i know-how nabyte na podstawie umów z PPWK. Jednak ż e w wyniku zawartego porozumienia ż adna z tych stron nie mo ż e jednak podejmowa ć dzia ł a ń tego typu, gdy ż – jak podkre ś li ł o PPWK – by ł oby to „sprzeczne ze wzajemnie wiarygodnie deklarowanymi przez strony intencjami”, a ponadto nara ż a ł oby stron ę na konsekwencje finansowe w postaci znacznych kar umownych (por.: pismo PPWK z dnia 3 wrze ś nia, s. 5). Z ł amanie ww. postanowie ń skutkuje, jak wynika z Umowy, bezwzgl ę dnym obowi ą zkiem zap ł acenia drugiej stronie kary umownej w wysoko ś ci 8.000.000 z ł (§ 36 Umowy). Skutecznie gwarantuje to, by strony Umowy nawet w teorii nie rozwa ż a ł y w przysz ł o ś ci jakichkolwiek prób wej ś cia na rynki, do których dost ę p zgodnie sobie ograniczy ł y. Analiza postanowie ń § 32, 33 i 36 Umowy, a tak ż e pkt vi preambu ł y do Umowy wskazuje zatem, i ż faktycznie powodowa ł y one wy łą czenie wzajemnej konkurencji przez strony Umowy na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych oraz na rynku wydawnictw kartograficznych, w sposób stanowi ą cy naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. e) zakaz konkurowania we wspólnotowym orzecznictwie antymonopolowym Strony nie dowiod ł y, by praktyka organów powo ł anych do ochrony konkurencji w Unii Europejskiej ś wiadczy ł y o legalno ś ci kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń Umowy. Wprost przeciwnie – orzecznictwo wspólnotowe potwierdza prawid ł owo ść postawionego spó ł kom PPWK i Nowa Era zarzutu ograniczenia konkurencji w sposób stanowi ą cy naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. W powo ł ywanym przez spó ł k ę Nowa Era wyroku z dnia 11 czerwca 1985 r. w sprawie C-42/85 Remia B. Vand Verenigde NV przeciwko Komisji , ETS stwierdzi ł , i ż fakt, ż e klauzule konkurencyjne zawarte s ą w zwi ą zku ze sprzeda żą sk ł adników maj ą tkowych przedsi ę biorstwa sam w sobie nie dowodzi braku naruszenia art. 81 ust. 1 TWE. Ocena takich klauzul w aspekcie zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę wymaga oceny stanu konkurencji na rynku w przypadku, gdyby kwestionowane porozumienie nie zawiera ł o takich klauzul 29 . Zdaniem ETS, klauzule antykonkurencyjne mog ł yby by ć usprawiedliwione potrzeb ą ochrony kupuj ą cego, który w innym przypadku, po wej ś ciu na nowy dla siebie rynek, nie móg ł by faktycznie rozwin ąć dzia ł alno ś ci. Sprzedaj ą cy, który szczególnie dobrze zna cechy rynku, na jakim dzia ł a ł przed sprzeda żą ca ł ego lub cz ęś ci przedsi ę biorstwa, zachowa ł by mo ż liwo ść ponownego przyci ą gni ę cia do siebie swojej dawnej klienteli bezpo ś rednio po cesji, a tym samym móg ł by zaszkodzi ć dalszemu bytowi przedsi ę biorstwa. W tych warunkach, jak stwierdzi ł ETS, klauzule konkurencyjne zawarte w zwi ą zku ze sprzeda żą sk ł adników maj ą tkowych prowadzonego przedsi ę biorstwa stanowi ą , z zasady, gwarancj ę mo ż liwo ś ci i skuteczno ś ci przedmiotowej sprzeda ż y, s ł u żą c ochronie kupuj ą cego 30 . 29 Wyrok ETS w sprawie C-42/85 Remia B. Vand Verenigde NV przeciwko Komisji , par. 17-18. 30 Wyrok ETS w sprawie C-42/85 Remia B. Vand Verenigde NV przeciwko Komisji , par. 19. 27 Takie samo stanowisko przyj ęł a Komisja Europejska w decyzji z dnia 27 lipca 1992 r. w sprawach IV/32.800 i IV/33.335 Quantel International – Continuum/Quantel S.A. , stwierdzaj ą c, ż e w przypadku sprzeda ż y przedsi ę biorstwa za uzasadnion ą mo ż na uzna ć ochron ę przedsi ę biorcy nabywaj ą cego od innego przedsi ę biorcy sk ł adniki maj ą tkowe pozwalaj ą ce na wej ś cie na nowy rynek, przed powtórnym wej ś ciem zbywaj ą cego na rynek, na którym dzia ł a ł przed dokonaniem ww. transakcji. Komisja stwierdzi ł a jednak jednoznacznie, ż e nie jest uzasadniona ochrona przy pomocy klauzul antykonkurencyjnych przedsi ę biorcy, który w transakcji wyst ę puje w charakterze zbywaj ą cego 31 . Tak ż e decyzja Komisji Europejskiej z dnia 26 lipca 1976 r. w sprawie IV/28.996 Reuter/BASF nie daje podstaw uznania, by przy przej ę ciu przez jednego przedsi ę biorc ę dzia ł alno ś ci prowadzonej przez przedsi ę biorc ę sprzedaj ą cego materialne lub niematerialne sk ł adniki swojego maj ą tku, mo ż liwe by ł o usprawiedliwienie ograniczenia kupuj ą cemu mo ż liwo ś ci konkurowania ze sprzedaj ą cym na rynkach, na jakich dzia ł a po dokonanej transakcji. Nie dotyczy ona bowiem klauzul ograniczaj ą cych kupuj ą cemu mo ż liwo ść konkurowania z przedsi ę biorc ą sprzedaj ą cym cz ęść swego maj ą tku. Niezrozumia ł e jest wi ę c powo ł ywanie przez spó ł k ę Nowa Era tego wyroku dla uzasadnienia zasadno ś ci ograniczenia jej mo ż liwo ś ci konkurowania z PPWK na okres 10 lat. Tym samym powo ł ywane przez spó ł k ę Nowa Era orzecznictwo wspólnotowe nie usprawiedliwia umownego ograniczenia jej mo ż liwo ś ci konkurowania z PPWK . Prezes Urz ę du podziela pogl ą dy Komisji Europejskiej i ETS, uznaj ą c je za istotne z punktu widzenia oceny niniejszej sprawy. Jak wynika z powo ł ywanego orzecznictwa ETS i Komisji Europejskiej, w p e w n y c h o k o l i c z n o ś c i a c h i w pewnym ograniczonym zakresie, jest mo ż liwe uznanie za usprawiedliwione ograniczenie przedsi ę biorcy zbywaj ą cemu przedsi ę biorstwo lub jego cz ęść mo ż liwo ść konkurowania z przedsi ę biorc ą przejmuj ą cym dzia ł alno ść prowadzon ą dot ą d przez sprzedaj ą cego. Zdaniem Prezesa Urz ę du okoliczno ś ci ograniczenia w Umowie konkurencji mi ę dzy spó ł kami PPWK i Nowa Era uniemo ż liwia jednak ich zalegalizowanie. Nie s ą one bowiem niezb ę dne do osi ą gni ę cia celu transakcji sprzeda ż y przedsi ę biorstwa, a okres, na jaki zosta ł y zawarte jest znacznie zbyt d ł ugi. Zakres ochrony kupuj ą cego (tj. spó ł ki Nowa Era) nie jest ponadto uzasadniony ochron ą warto ś ci transferowanego przedsi ę biorstwa, praw lub sk ł adników mienia – od czego akceptacj ę danych klauzul antykonkurencyjnych uzale ż nia si ę w ustalonym orzecznictwie wspólnotowym 32 . Prezes Urz ę du podziela pogl ą d Komisji Europejskiej, zdaniem której zawierane w zwi ą zku ze sprzeda żą przedsi ę biorstwa klauzule antykonkurencyjne mog ą by ć uzasadnione jedynie w celu uchronienia k u p u j ą c e g o przed uzyskaniem przez sprzedaj ą cego przewagi wynikaj ą cej z faktu posiadania informacji specjalnych (nierzadko stanowi ą cych tajemnic ę przedsi ę biorstwa) dotycz ą cych specyfiki dzia ł alno ś ci sprzedawanego przedsi ę biorstwa. Ochrona ta ograniczona musi by ć jednak do okresu, który jest niezb ę dny kupuj ą cemu przedsi ę biorstwo do przej ę cia niezmniejszonego (nieuszczuplonego) udzia ł u rynkowego, jaki w momencie transakcji posiada ł zbywaj ą cy 33 . Zapewnienie kupuj ą cemu ochrony mo ż e by ć w szczególno ś ci uzasadnione w przypadku, gdy warto ść kupowanego przedsi ę biorstwa wynika w szczególno ś ci z transferu know-how . Wówczas mo ż e by ć uzasadnione zapobie ż enie sprzedaj ą cemu korzystania z posiadanej wiedzy technicznej przez okres niezb ę dny kupuj ą cemu do utrzymania potencja ł u kupowanego przedsi ę biorstwa 34 . Na ł o ż ony na sprzedaj ą cego zakaz konkurowania z kupuj ą cym musi by ć ograniczony do 31 Decyzja Komisji Europejskiej w sprawach IV/32.800 i IV/33.335 Quantel International – Continuum/Quantel S.A ., par. 42. 32 Por.: decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Reuter/BASF , pkt II.3. 33 Por.: decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Reuter/BASF , pkt II.3 a. 34 Por.: decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Reuter/BASF , pkt II.3 b. 28 rynków, na których sprzedaj ą cy by ł aktywny przed sprzeda żą , lub na których mo ż e by ć uznany za potencjalnego konkurenta 35 . W tym ś wietle w rozpatrywanej sprawie nie znajduje uzasadnienia zobowi ą zanie PPWK do nieprowadzenia i niepodejmowania ż adnych dzia ł a ń zwi ą zanych z wprowadzaniem do obrotu, marketingiem i promocj ą wydawanych przez siebie wszelkich materia ł ów, publikacji i utworów, jak równie ż powstrzymanie si ę – w tym zakresie – od budowy i utrzymywania oraz uczestniczenia po ś rednio oraz bezpo ś rednio w systemach dystrybucji (sprzeda ż y) kierowanych do wszystkich typów szkó ł , placówek i jednostek o ś wiatowych oraz uczniów (§ 32 ust. 2 Umowy). Tak sformu ł owany zakaz oznacza bowiem, ż e zgodnie z Umow ą , PPWK nie mo ż e kierowa ć do wszystkich typów szkó ł , placówek i jednostek o ś wiatowych oraz uczniów ż adnej swojej oferty. Nie móg ł by wi ę c przyk ł adowo rozpocz ąć dzia ł alno ś ci w zakresie niekartograficznych wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. PPWK nie mog ł aby nawet cho ć by po ś rednio uczestniczy ć w systemach dystrybucji kierowanych do tego typu placówek – niezale ż nie od oferowanych produktów. Co wi ę cej, zakazanie PPWK, w § 32 ust. 3 Umowy, wyst ę powania o ocen ę produktów spó ł ki pod k ą tem poprawno ś ci merytorycznej i przydatno ś ci dydaktycznej ogranicza PPWK mo ż liwo ść podj ę cia dzia ł alno ść w zakresie nie tylko kartografii szkolnej, ale w zakresie ka ż dego innego rodzaju wydawnictw podr ę cznikowych i dydaktycznych. f) zakaz konkurowania we wspólnotowym prawie kontroli koncentracji Zawarcia przez spó ł ki PPWK i Nowa Era porozumienia o niekonkurowaniu przez okres 10 lat nie uzasadnia równie ż analiza obszernie cytowanego przez spó ł k ę Nowa Era wspólnotowego Obwieszczenia w sprawie ogranicze ń bezpo ś rednio zwi ą zanych i koniecznych do realizacji koncentracji przedsi ę biorstw. Wprawdzie w punkcie 13. ww. Obwieszczania stwierdza si ę , ż e: obowi ą zki niepodejmowania dzia ł alno ś ci konkurencyjnej nak ł adane na sprzedaj ą cego w kontek ś cie zbycia przedsi ę biorstwa lub jego cz ęś ci mog ą by ć bezpo ś rednio zwi ą zane i konieczne dla realizacji koncentracji. W celu uzyskania pe ł nej warto ś ci zbywanego maj ą tku nabywaj ą cy musi mie ć mo ż liwo ść skorzystania z pewnej ochrony przed konkurencj ą ze strony zbywaj ą cego, aby pozyska ć lojalno ść klientów oraz zaadaptowa ć i wykorzysta ć know-how. Takie postanowienia o zakazie konkurencji gwarantuj ą przekazanie dla nabywaj ą cego pe ł nej warto ś ci zbywanego maj ą tku, który generalnie obejmuje zarówno sk ł adniki rzeczowe i nierzeczowe takie jak warto ść firmy zakumulowana przez sprzedaj ą cego lub wypracowane przez niego know-how, S ą one nie tylko bezpo ś rednio zwi ą zane z koncentracj ą , lecz s ą równie ż konieczne dla jej realizacji, poniewa ż bez nich istnia ł yby uzasadnione podstawy, i ż nie dosz ł oby do sprzeda ż y przedsi ę biorstwa lub jego cz ęś ci.” Jednak ż e w dalszej cz ęś ci cytowanego Obwieszczenia jest wyra ź na mowa o tym, ż e „ klauzule o zakazie konkurencji znajduj ą uzasadnienie tylko w przypadku, gdy ich zakres czasowy, przestrzenny, przedmiotowy i podmiotowy nie wykracza poza granice tego, co mo ż e by ć racjonalnie traktowane jako konieczne. Co do zasady ochrona taka powinna by ć uznana za konieczn ą w przypadku, gdy dana transakcja ogranicza si ę de facto do przeniesienia warto ś ci materialnych, takich jak dzia ł ki, budynki, maszyny i urz ą dzenia, lub rozci ą ga si ę na wy łą czne prawa w ł asno ś ci przemys ł owej lub handlowej, których nabywca móg ł by natychmiast podj ąć kroki s ą dowe przeciw naruszeniom tych praw przez zbywc ę ” 36 . I dalej w Obwieszczeniu stwierdza si ę , ż e „ wprowadzenie klauzul niekonkurowania jest usprawiedliwione na okres do trzech lat. D ł u ż sze okresy obowi ą zywania tych klauzul mog ą 35 Por.: decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Reuter/BASF , pkt II.3 in fine. 36 Obwieszczenie w sprawie ogranicze ń bezpo ś rednio zwi ą zanych i koniecznych do realizacji koncentracji przedsi ę biorstw, par. 14. Polskie t ł umaczenie dost ę pne [w]: T. Skoczny (red.): Prawo konkurencji Wspólnoty Europejskiej. Ź ród ł a. Tom 1: Regu ł y generalne, Warszawa 2002, s. 502. 29 by ć uzasadnione jedynie w ograniczonych przypadkach, na przyk ł ad, je ż eli strony potrafi ą wykaza ć , i ż lojalno ść klientów wobec zbywcy b ę dzie trwa ł a ponad trzy lata, lub w przypadkach, w których wyst ę puje przeniesienie know-how usprawiedliwia wprowadzenie dodatkowego okresu ochrony na ponad trzy lata ” 37 (por.: pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r., s. 6). Ww. Obwieszczenie formu ł uje wi ę c generaln ą zasad ę dopuszczalno ś ci najwy ż ej trzyletniego okresu wy łą czenia konkurencji mi ę dzy stronami transakcji przenosz ą cej sk ł adniki maj ą tku jednego z nich, od której mo ż liwe s ą wyj ą tki w indywidualnych sprawach. Granice odst ę pstw od powy ż szej regu ł y wyznaczy ł a praktyka orzecznicza Komisji Europejskiej i ETS. Na tej podstawie stwierdzi ć nale ż y, ż e mo ż liwe jest uznanie klauzul antykonkurencyjnych w umowach sprzeda ż y przedsi ę biorstwa lub jego niektórych sk ł adników maj ą tkowych za wywieraj ą ce korzystny wp ł yw na konkurencj ę , je ż eli okres, na jaki zosta ł y zawarte jest niezb ę dny do skutecznego przej ę cia przez kupuj ą cego dzia ł alno ś ci prowadzonej dot ą d przez sprzedaj ą cego 38 . W kilku sprawach wskazano, jaki najd ł u ż szy okres obowi ą zywania porozumienia o niekonkurowaniu jest n a p e w n o n i e u z a s a d n i o n y . Za nieusprawiedliwione uznane zosta ł o ograniczenie sprzedaj ą cemu mo ż liwo ś ci konkurowania z kupuj ą cym w okresie dziesi ę ciu lat po transakcji 39 . Komisja Europejska uzna ł a równie ż za niedopuszczalne klauzule zakazuj ą ce przedsi ę biorcy sprzedaj ą cemu okre ś lone know-how tworzenia nowych firm lub prowadzenia innej dzia ł alno ś ci na polach eksploatacji tego know-how przez okres o ś miu lat 40 . ETS i Komisja Europejska wypowiedzia ł y si ę te ż co do tego, jaki najd ł u ż szy okres obowi ą zywania porozumienia o niekonkurowaniu m o ż e b y ć u z a s a d n i o n y . W sprawie Remia B. Vand Verenigde NV przeciwko Komisji , ETS zgodzi ł si ę , ż e wystarczaj ą cy dla osi ą gni ę cia celów transakcji sprzeda ż y przedsi ę biorstwa mo ż e by ć okres czteroletni 41 . W decyzji w sprawie Quantel International – Continuum/Quantel S.A. Komisja Europejska dopu ś ci ł a ograniczenie zbywcy mo ż liwo ść konkurowania z kupuj ą cym jedynie w przypadku, gdy nie przekraczaj ą one okresu 2-5 lat 42 . Powo ł ane orzecznictwo wspólnotowe potwierdza prawid ł owo ść stanowiska Prezesa Urz ę du, i ż brak jest podstaw do zalegalizowania ustanowionych w Umowie mi ę dzy PPWK i Now ą Er ą ogranicze ń konkurencji na okres a ż 10 lat. Z powy ż szych wzgl ę dów brak jest równie ż uzasadnienia dla uznania dopuszczalno ś ci kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du porozumienia z uwagi na konieczno ść znalezienia przez PPWK ź róde ł sfinansowania ci ążą cego na spó ł ce zad ł u ż enia wobec grupy wierzycieli finansowych poprzez zbycie cz ęś ci sk ł adników przedsi ę biorstwa PPWK w zamian za ś rodki finansowe, umo ż liwiaj ą ce zrestrukturyzowanie zad ł u ż enia wobec wierzycieli (pisma PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r. i z dnia 22 stycznia 2004 r.). Nie mo ż na równie ż usprawiedliwi ć przyj ę tych przez PPWK i Now ą Er ę klauzul antykonkurencyjnych konieczno ś ci ą stanowi ą dodatkowego zabezpieczenia transakcji (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r., s. 4), ochron ą przed ewentualnym wzajemnym, nieuczciwym i celowo wrogim dzia ł aniem stron (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 29 grudnia 2003 r.), oraz potrzeb ą zagwarantowania nie wykorzystania przez nabywc ę (tj. spó ł k ę Nowa 37 Obwieszczenie w sprawie ogranicze ń bezpo ś rednio zwi ą zanych i koniecznych do realizacji koncentracji przedsi ę biorstw, par. 15. 38 Wyrok ETS w sprawie Remia B. Vand Verenigde NV przeciwko Komisji , par. 20. 39 Wyrok ETS w sprawie Remia B. Vand Verenigde NV przeciwko Komisji , par. 30. 40 Art. 1 decyzji Komisji Europejskiej w sprawie Reuter/BASF . 41 Par. 30 ww. orzeczenia. 42 Par. 42 ww. decyzji. 30 Era) nabytych lub licencjonowanych od PPWK praw w ł asno ś ci intelektualnej na tych polach, na których dzia ł alno ść nadal prowadzi PPWK (pismo PPWK z dnia 28 kwietnia 2004 r., s. 2). Jak wynika z Obwieszczenia Komisji Europejskiej w sprawie ogranicze ń bezpo ś rednio zwi ą zanych z koncentracj ą i koniecznych dla jej przeprowadzenia, takie ograniczenie konkurencji mo ż na by usprawiedliwi ć , pod warunkiem, ż e przyj ę ty ś rodek nie wykracza ł poza granice tego, co mo ż e by ć traktowane jako konieczne dla ochrony praw i interesów stron 43 . Trudno jednak racjonalnie przyjmowa ć , ż e opisana w Obwieszczeniu sytuacja zaistnia ł a równie ż w rozpatrywanej sprawie. Interesy stron w sposób wystarczaj ą cy zabezpiecza precyzyjne wyznaczenie w Umowie zasad, na jakich wykorzystywane b ę d ą zbywane przez PPWK sk ł adniki maj ą tku, w szczególno ś ci prawa autorskie i prawa w ł asno ś ci przemys ł owej , oraz roszczenia przys ł uguj ą ce im na podstawie m.in. ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 904 ze zm.) i w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo w ł asno ś ci przemys ł owej (Dz. U. Nr 49 poz. 508 ze zm.). Jest oczywiste, ż e w przypadku naruszenia przez któr ąś ze stron Umowy warunków sprzeda ż y i licencji praw wy łą cznych, strony mog ł yby podj ąć niezb ę dne kroki s ą dowe przeciwko naruszeniom tych praw na drodze s ą dowej. Tak wi ę c do ochrony interesów stron n i e s ą n i e z b ę d n e zapisane w Umowie klauzule antykonkurencyjne. Brak uzasadnienia dla uznania dopuszczalno ś ci kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du porozumienia z uwagi na p ł yn ą ce z niego, wed ł ug stron, korzy ś ci dla gospodarki, w tym – ze wzgl ę du na konieczno ść znalezienia przez PPWK ź róde ł sfinansowania ci ążą cego na spó ł ce zad ł u ż enia wobec grupy wierzycieli finansowych poprzez zbycie cz ęś ci sk ł adników przedsi ę biorstwa PPWK w zamian za ś rodki finansowe, umo ż liwiaj ą ce zrestrukturyzowanie zad ł u ż enia wobec wierzycieli (pisma PPWK z dnia 3 wrze ś nia 2003 r. i z dnia 22 stycznia 2004 r.). Zapisane w Umowie klauzule antykonkurencyjne n i e s ą n i e z b ę d n e dla uzyskania takiego celu. g) zarzut naruszenia zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę a cel zawarcia postanowie ń antykonkurencyjnych Ustosunkowuj ą c si ę do podnoszonego przez strony argumentu, i ż ich intencj ą nie by ł o ograniczenie konkurencji na rynku (pismo PPWK z dnia 28 kwietnia 2004 r., s. 1-2, pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 2), Prezes Urz ę du stwierdza, i ż w jego ocenie niektóre okoliczno ś ci sprawy mog ł yby uzasadnia ć przyj ę cie, ż e PPWK i Nowa Era nie d ąż y ł y do ograniczenia konkurencji w stopniu sprzecznym z prawem konkurencji . Do g ł ównych celów Umowy oraz Porozumienia o Wspó ł pracy by ł o przede wszystkim przeniesienie na spó ł k ę Nowa Era cz ęś ci maj ą tku PPWK s ł u żą cego prowadzeniu dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw o ś wiatowych i edukacyjnych, oraz zapewnienie spó ł ce faktyczne rozpocz ę cie dzia ł alno ś ci w tym zakresie. Wzajemne ograniczenie konkurencji mia ł o zagwarantowa ć PPWK, które obecnie restrukturyzuje swoj ą dzia ł alno ść , uzyskanie za przekazany Nowej Erze maj ą tek kwoty umo ż liwiaj ą cej sp ł at ę zobowi ą za ń wobec wierzycieli. Strony publicznie poinformowa ł y równie ż o tre ś ci Umowy oraz Porozumienia o Wspó ł pracy, wyjawiaj ą c w szczególno ś ci tre ść klauzul antykonkurencyjnych. Mog ł oby to ś wiadczy ć , ż e strony w istocie nie mia ł y intencji ograniczenia konkurencji. Z drugiej jednak strony wskazówk ą rzeczywistych intencji spó ł ek jest tre ść preambu ł y Umowy, która klarownie okre ś la cele Umowy. Spó ł ki stwierdzaj ą w niej, i ż ich wol ą jest, „by w zwi ą zku z zawarciem niniejszej Umowy, prowadzona przez nie dzia ł alno ść na rynku 43 Obwieszczenie Komisji Europejskiej, par. 14. 31 wydawnictw edukacyjnych, nie by ł a wzgl ę dem siebie konkurencyjna, poprzez przyj ę cie zasady, i ż wy łą cznie Nowa Era prowadzi ć b ę dzie dzia ł alno ść wydawnictwa kartograficznego na rynku wydawnictw szkolnych edukacyjnych, natomiast wy łą cznie PPWK – na rynku kartografii u ż ytkowej” (pkt vi. Preambu ł y Umowy). Trudno uzna ć , by powy ż sze stwierdzenie znaczy ł o co ś innego, jak tylko to, i ż strony ś wiadome by ł y ograniczenia konkurencji na rynku. Za przyj ę ciem, ż e postanowienia Umowy mia ł y na celu wy łą czenie konkurencji mi ę dzy spó ł kami PPWK i Nowa Era przemawia ponadto tre ść o ś wiadcze ń spó ł ki Nowa Era. Spó ł ka przyzna ł a, i ż zawarte z PPWK porozumienia maj ą umo ż liwi ć „nie tworzenie nowej konkurencji w obszarze kartografii u ż ytkowej (mapy samochodowe, plany miast)” (por.: pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r., s. 3). W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , ż e ustawodawca uniezale ż ni ł od rzeczywistych intencji przedsi ę biorcy zastosowanie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów . W art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje si ę porozumie ń mi ę dzy przedsi ę biorcami, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Z tre ś ci cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, ż e dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za spe ł niaj ą ce jego dyspozycj ę wystarczaj ą ce jest wyst ą pienie skutku w postaci ograniczenia lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Do naruszenia zakazu dochodzi zatem niezale ż nie od intencji przedsi ę biorcy. Wobec wykazanego wy ż ej antykonkurencyjnego skutku porozumienia mi ę dzy Now ą Er ą i PPWK bez znaczenia jest, czy rzeczywi ś cie – jak podnosi Nowa Era – klauzule konkurencyjne zawarte w Umowie mia ł y wy łą cznie gwarancyjny charakter, stanowi ą c zabezpieczenie interesów obu stron realizuj ą cych za ł o ż enia Umowy” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 2). Podkre ś li ć nale ż y, ż e dla oceny, czy dosz ł o do naruszenia art. 5 ww. ustawy nie ma równie ż znaczenia, czy skutek, o którym mowa wy ż ej, jest skutkiem rzeczywistym, czy prawdopodobnym 44 . Wynika to bezpo ś rednio z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym ustawa reguluje m.in. zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom ograniczaj ą cym konkurencj ę , je ż eli te praktyki wywo ł uj ą lub mog ą wywiera ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę ujawnia si ę wi ę c ju ż wówczas, gdy jedynie istnieje mo ż liwo ść , by okre ś lone dzia ł anie jednego lub kilku przedsi ę biorców wywar ł o w przysz ł o ś ci skutek w postaci ograniczenia konkurencji w sposób okre ś lony w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów 45 . h) zakaz porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę w odniesieniu do potencjalnych konkurentów Strony podnosi ł y, i ż nie dzia ł a ł y na jednym rynku w ł a ś ciwym, w zwi ą zku z czym nie jest mo ż liwe zarzucenie im podzia ł u rynku. W niniejszej decyzji wykazano, ż e stwierdzenie takie nie jest zgodne z prawd ą , gdy ż przed zawarciem Umowy PPWK i Nowa Era dzia ł a ł y na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, a obecnie dzia ł aj ą na ró ż nych segmentach rynku wydawnictw kartograficznych. Nale ż y jednak podkre ś li ć , ż e z punktu widzenia zastosowania regu ł konkurencji nie ma znaczenia, czy Nowa Era i PPWK wspólnie dzia ł aj ą na jednym rynku w ł a ś ciwym i stanowi ł y dla siebie realn ą konkurencj ę , czy te ż s ą dla siebie potencjalnymi konkurentami. W ś wietle standardów stosowanych we wspólnotowym prawie konkurencji, zakaz 44 E. Modzelewska-W ą chal: op. cit., s. 67. 45 Por. m.in.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 20 listopada 2000 r., sygn. akr XVII Ama 1/00, decyzja Komisji Europejskiej z 16 wrze ś nia 1998 r. w sprawie nr IV/35.134 TACA , Dz. Urz. WE z 1999 nr L 95/01. 32 horyzontalnych porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę dotyczy zarówno aktualnych, jak i potencjalnych konkurentów 46 . Przy czym pod poj ę ciem aktualnego konkurenta nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę aktywnego na tym samym rynku w ł a ś ciwym, jak i takiego, który przy braku porozumienia by ł by zdolny przestawi ć produkcj ę na produkty relewantne i wprowadzi ć je na rynek bez ponoszenia znacznych dodatkowych kosztów oraz ryzyka w odpowiedzi na ma ł y, ale sta ł y wzrost porównywalnych cen 47 . Natomiast przez potencjalnego konkurenta rozumie si ę przedsi ę biorc ę , który przy braku porozumienia móg ł by przedsi ę wzi ąć niezb ę dne dodatkowe inwestycje lub inne konieczne zmiany kosztów tak, by móg ł wej ść na rynek w ł a ś ciwy w odpowiedzi na ma ł y, ale sta ł y wzrost porównywalnych cen 48 . W opinii Prezesa Urz ę du okoliczno ś ci sprawy dowodz ą , ż e Nowa Era i PPWK mog ł yby ze sob ą konkurowa ć w przypadku, gdyby Umowa nie zawiera ł a klauzul wy łą czaj ą cych konkurencje mi ę dzy nimi. PPWK i Nowa Era s ą na rynku wydawnictw kartograficznych i na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych potencjalnymi konkurentami i faktycznie mog ł yby na nich konkurowa ć , co wynika równie ż z powo ł ywanych wy ż ej wyja ś nie ń PPWK. Oznacza to, i ż w przypadku braku w Umowie klauzul ograniczaj ą cych konkurencj ę , spó ł ki mog ł yby prowadzi ć konkurencyjn ą dzia ł alno ś ci na rynkach, na których w wyniku Umowy przesta ł y dzia ł a ć . Posiadane przez nie know-how i potencja ł technologiczny, a tak ż e dotychczasowe do ś wiadczenie na rynku wydawniczym, pozwala ł yby im na podj ę cie tej dzia ł alno ś ci w okresie krótszym ni ż okre ś lony w Umowie okres ograniczenia konkurencji mi ę dzy nimi. Przyjmuj ą c na siebie zobowi ą zania okre ś lone w § 32 i 33 Umowy, spó ł ki wy łą czy ł y jednak nawet potencjaln ą mo ż liwo ść konkurowania w zakresie prowadzonych dzia ł alno ś ci, co wskazuje na mo ż liwo ść naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Inaczej mówi ą c, spó ł ki podj ęł y wspólny zamiar o zaprzestaniu konkurencji mi ę dzy sob ą w opisanych wy ż ej obszarach na okres 10 lat, nawet gdyby faktycznie zaistnia ł a mo ż liwo ść konkurowania przed ko ń cem up ł ywu tego okresu. i) brak przes ł anek legalizacji rozpatrywanego porozumienia Zdaniem Prezesa Urz ę du dokonanego przez PPWK i Now ą Er ę podzia ł u rynków nie mo ż na usprawiedliwi ć korzy ś ciami dla konsumentów, w postaci rozszerzenia oferty spó ł ki Nowa Era, a tak ż e utrzymania na rynku znacz ą cych pozycji wydawniczych PPWK, które – jak sugeruje Nowa Era – w przypadku niezawarcia Umowy zosta ł yby z niego bezpowrotnie wycofane” (pismo spó ł ki Nowa Era z dnia 1 wrze ś nia 2003 r.). W opinii Prezesa Urz ę du ograniczenie konkurencji, by móc je zalegalizowa ć , musi by ć k o n i e c z n e dla osi ą gni ę cia korzy ś ci gospodarczych i korzy ś ci dla konsumentów. Je ś li wi ę c mo ż liwe jest zastosowanie ś rodków mniej restryktywnych dla osi ą gni ę cia podobnych skutków, deklarowane skutki nie mog ą by ć uznane dla usprawiedliwienia ogranicze ń konkurencji 49 . 46 Obwieszczenie Komisji Europejskiej: wytyczne w sprawie stosowania art. 81 TWE do porozumie ń o wspó ł pracy horyzontalnej (Dz. Urz. WE z 2001 r., Nr C 3/2), par. 9. 47 Obwieszczenie Komisji Europejskiej: wytyczne w sprawie stosowania art. 81 TWE do porozumie ń o wspó ł pracy horyzontalnej, przypis 8, Obwieszczenie Komisji dotycz ą ce definicji rynku w ł a ś ciwego na potrzeby stosowania wspólnotowego prawa konkurencji (Dz. Urz. WE z 1997 r., nr C 372), par. 20-23. 48 Obwieszczenie Komisji Europejskiej: wytyczne w sprawie stosowania art. 81 TWE do porozumie ń o wspó ł pracy horyzontalnej, przypis 9, Obwieszczenie Komisji Europejskiej dotycz ą ce definicji rynku w ł a ś ciwego na potrzeby stosowania wspólnotowego prawa konkurencji (Dz. Urz. WE z 1997 r., nr C 372), par. 24. 49 Por. równie ż Obwieszczenie Komisji Europejskiej – Wytyczne w sprawie stosowania art. 81 TWE do porozumie ń kooperacji horyzontalnej, Dz. Urz. WE z 2001 r. nr C 3/2, par. 35. Polskie t ł umaczenie dost ę pne [w]: T. Skoczny (red.): Prawo konkurencji Wspólnoty Europejskiej. Ź ród ł a. Tom 1: Regu ł y generalne, Warszawa 2002, s. 90. 33 W niniejszej sprawie dowiedziono, ż e restrykcje wprowadzone przez strony nie by ł y niezb ę dne dla osi ą gni ę cia zamierzonego skutku. Tym samym nie mo ż na ich usprawiedliwia ć korzy ś ciami dla konsumentów. Nie przewa ż aj ą one równie ż korzy ś ci dla konsumentów. Korzy ś ci te mo ż na by bowiem osi ą gn ąć bez ograniczania konkurencji na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych oraz na rynku wydawnictw kartograficznych. Prezes Urz ę du rozwa ż y ł , czy kwestionowane porozumienie mi ę dzy PPWK i Now ą Er ą nie spe ł nia przes ł anek wy łą czenia spod zakazu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w rozporz ą dzeniach wydanych przez Rad ę Ministrów na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednak ż e charakter porozumienia powoduje, ż e nie ma do niego zastosowania ż adne z rozporz ą dze ń dotychczas wydanych na podstawie art. 7 ust. 1 ww. ustawy. Wobec powy ż szego za udowodnione nale ż y uzna ć naruszenie przez spó ł ki PPWK i Nowa Era zakazu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek: a) zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw kartograficznych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu, wskutek przyj ę cia w Umowie, i ż spó ł ka Nowa Era nie b ę dzie konkurowa ć z PPWK przez prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie wydawnictw kartografii u ż ytkowej, konkurencyjnej w stosunku do PPWK przez okres 10 lat. b) zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu, wskutek przyj ę cia w Umowie, i ż PPWK nie b ę dzie konkurowa ć ze spó ł k ą Nowa Era na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych przez okres 10 lat. IV. Zaniechanie stosowania praktyki W dniu 16 lipca 2004 r. spó ł ki PPWK i Nowa Era podpisa ł y Aneks do Umowy (za łą czniki do pism spó ł ek z dnia 16 lipca 2004 r.). Moc ą niniejszego Aneksu usuni ę to w ca ł o ś ci pkt vi. Preambu ł y do Umowy, w którym strony deklaruj ą przyj ę cie zasady, i ż wy łą cznie Nowa Era prowadzi ć b ę dzie dzia ł alno ść wydawnictwa kartograficznego na rynku wydawnictw edukacyjnych, natomiast wy łą cznie PPWK – na rynku kartografii u ż ytkowej (§ 1 Aneksu). Z tre ś ci § 1 ust. 3 Umowy usuni ę to postanowienia odnosz ą ce si ę do ogranicze ń wzajemnej konkurencji mi ę dzy stronami (§ 2 Aneksu). Okre ś lony w § 32 Umowy okres, w którym PPWK nie b ę dzie prowadzi ć dzia ł alno ś ci konkurencyjnej w stosunku do Nowej Ery ograniczono do 5 lat. Tym samym d ł ugo ść okresu ograniczenia konkurencji mi ę dzy przedsi ę biorc ą zbywaj ą cym cz ęść maj ą tku (PPWK) a nabywc ą (Nowa Era) zosta ł a dostosowana do wymogów wypracowanych w orzecznictwie wspólnotowym. W powo ł ywanym paragrafie ograniczono równie ż zakres przedmiotowy zakazu konkurencji. Przes ą dzono w nim jednoznacznie, ż e zakaz ten nie dotyczy jakiejkolwiek dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych, a tylko dzia ł alno ś ci zwi ą zanej ze sk ł adnikami maj ą tku PPWK, b ę d ą cymi przedmiotem Umowy. Obecna tre ść § 32 Umowy wyra ź nie przes ą dza, ż e ww. klauzula antykonkurencyjne ma na celu ochron ę Nowej Ery, która w innym przypadku nie mog ł aby faktycznie rozwin ąć dzia ł alno ś ci, ze wzgl ę du na znajomo ść przez PPWK cech rynku wydawnictw kartografii edukacyjnej oraz posiadania informacji specjalnych ( know-how ) (§ 32 ust. 3 Umowy). Zdaniem Prezesa Urz ę du tak sformu ł owana klauzula czyni zado ść wymogom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jej przyj ę cie przez spó ł ki uzna ć nale ż y za dowód zaniechania w dniu 16 lipca 2004 r. zarzucanej im praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na zawarciu porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku 34 wydawnictw kartograficznych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu. Ww. Aneksem spó ł ki zmieni ł y równie ż tre ść § 33 Umowy, który dotychczas ogranicza ł spó ł ce Nowa Era mo ż liwo ść konkurowania z PPWK na rynku wydawnictw kartografii u ż ytkowej przez okres 10 lat. Obecnie Umowa nie uniemo ż liwia spó ł ce Nowa Era prowadzenia jakiejkolwiek dzia ł alno ś ci na rynku wydawnictw kartografii u ż ytkowej, a jedynie zobowi ą zuje j ą do niekorzystania, niezbywania oraz nielicencjonowania – przez okres 5 lat od zawarcia Umowy – Utworów Wy łą cznych, Utworów Wspólnych, Znaków Ksi ąż nica Atlas oraz know-how, w sposób umo ż liwiaj ą cy ich wykorzystanie przy wydawaniu utworów z zakresu kartografii u ż ytkowej (np.: mapy, atlasy drogowe). Nowa Era, za zgod ą PPWK, mo ż e korzysta ć , zbywa ć oraz licencjonowa ć Utwory Wy łą czne, Utwory Wspólne, Znaki Ksi ąż nica Atlas oraz know-how na rynku kartografii u ż ytkowej. Zastrze ż enia zda ń poprzednich ustaje wobec Stron po up ł ywie powy ż szego 5-letniego terminu. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e w ś wietle wyroku ETS w sprawie C-42/85 Remia B. Vand Verenigde NV przeciwko Komisji oraz decyzji Komisji Europejskiej w sprawach IV/32.800 i IV/33.335 Quantel International – Continuum/Quantel S.A . i w sprawie IV/28.996 Reuter/BASF nie jest usprawiedliwione jakiekolwiek ograniczanie przedsi ę biorcy nabywaj ą cemu cz ęść sk ł adników swojego maj ą tku swobody konkurencji ze zbywaj ą cym. Jednak ż e Umowa obecnie nie ogranicza spó ł ce Nowa Era prowadzenia dzia ł alno ś ci konkurencyjnej wzgl ę dem PPWK w zakresie wydawnictw kartografii u ż ytkowej, a jedynie wy łą cza mo ż liwo ść eksploatacji okre ś lonych praw maj ą tkowych nabywanych na podstawie niniejszej Umowy w zakresie wskazanym w tym ust ę pie. Jednocze ś nie okres tego ograniczenia jest zgodny z d ł ugo ś ci ą terminu ograniczenia konkurencji, któr ą dopuszczono w powo ł ywanym wy ż ej orzecznictwie wspólnotowym, które równie ż strony uzna ł y za istotne przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Tym samym w dniu 16 lipca 2004 r. Spó ł ki wycofa ł y z Umowy postanowienia, które – jak wynika z niniejszej decyzji – skutkowa ł y podzia ł em rynków zbytu, co stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du oznacza to, ż e Spó ł ki zaniecha ł y stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na zawarciu porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Okoliczno ść , i ż zaprzestano stosowania zarzucanej przedsi ę biorcom praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę stanowi podstaw ę wydania decyzji, o której mowa w art. 10 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 10 ust. 1 niniejszej ustawy, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy albo zwi ą zku przedsi ę biorców przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 5 lub w art. 8, w szczególno ś ci z powodu trwa ł ego zmniejszenia ich udzia ł u w rynku. W takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania (art. 10 ust. 2 ustawy). W zwi ą zku z powy ż szym, w niniejszej sprawie nale ż a ł o, stosownie do art. 10 ust. 2 ww. ustawy, wyda ć decyzj ę : a) uznaj ą c ą za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na zawarciu przez spó ł k ę Nowa Era oraz PPWK porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw kartograficznych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu, wskutek przyj ę cia w Umowie, i ż Nowa Era nie b ę dzie konkurowa ć z PPWK przez prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie wydawnictw kartografii u ż ytkowej, konkurencyjnej w stosunku do PPWK, przez okres 10 lat – i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania z dniem 16 lipca 2004 r. 35 b) uznaj ą c ą za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na zawarciu przez spó ł k ę Nowa Era oraz PPWK porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na krajowym rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych polegaj ą cego na podziale rynków zbytu, wskutek przyj ę cia w Umowie, i ż PPWK nie b ę dzie konkurowa ć ze spó ł k ą Nowa Era na rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych przez okres 10 lat – i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania z dniem 16 lipca 2004 r. V. Naruszenie interesu publicznego Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y do dziedziny prawa publicznego, a prawo to ma na celu ochron ę interesu ogólnospo ł ecznego. Zgodnie z tre ś ci ą art. 1 ust. 1 tej ustawy, okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowane w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. W czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urz ę du jest tym samym rzecznikiem interesu publicznego. Wynika to równie ż z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – m.in. z art. 7 k.p.a. Decyzja administracyjna mo ż e bowiem dotyczy ć nie tylko stron, lecz jej skutki mog ą rozci ą ga ć si ę tak ż e na inne osoby – osoby fizyczne, jednostki organizacyjne 50 . W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, ż e nie wszystkie zachowania przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, nawet formalnie podlegaj ą ce literze prawa, uzasadniaj ą uruchomienie przewidzianych przez ni ą instrumentów. Powinno to nast ę powa ć wówczas, gdy w nast ę pstwie zachowa ń naruszaj ą cych ustaw ę zagro ż ony jest interes ogólnospo ł eczny. Naruszenie za ś tego interesu ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie gdy te dzia ł ania wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska 51 . Poj ę cie naruszenia interesu publicznoprawnego nie mo ż e by ć jednak pojmowane w sposób mechaniczny i oceniane ilo ś ciowo. W niniejszej sprawie dowiedziono, i ż spó ł ki PPWK i Nowa Era stosowa ł y praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę ograniczaj ą c konkurencji na rynkach wydawnictw szkolnych i edukacyjnych oraz wydawnictw kartograficznych – poprzez podzia ł tych rynków. Praktyki takie wp ł ywaj ą w sposób istotny na stan konkurencji, hamuj ą c rozwój konkurencji. Strony bowiem bezwzgl ę dnie i w sposób ostateczny ograniczy ł y sobie wzajemnie swobod ę zmiany w przysz ł o ś ci profilu swojej dzia ł alno ś ci, pomimo ż e posiadany przez nie potencja ł umo ż liwia ł by im to. W tym stanie rzeczy bezsprzeczne jest w ocenie Prezesa Urz ę du, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesu publicznego. VI. Kara pieni ęż na Stosownie do art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. 50 B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 57. 51 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 stycznia 1991 r., sygn. akt XV Ama 8/90; S. Gronowski: Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 1-2. 36 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W przypadku stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu praktyk, o którym mowa w art. 5 lub 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . Za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do zawarcia przez spó ł ki PPWK i Nowa Era zakazanego porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę . Przedsi ę biorcy ci dopu ś cili si ę wi ę c naruszenia zakazu, o których mowa w art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który nie zosta ł wy łą czony na podstawie art. 6 i 7 ww. ustawy. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 101 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż z orzecznictwa Trybuna ł u Konstytucyjnego 52 oraz z zasadami stosowania kar pieni ęż nych, które obowi ą zuj ą we wspólnotowym prawie konkurencji. Zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a Rozporz ą dzenia Rady Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2002 r. (Dz. Urz. UE nr L 1 z dnia 4 stycznia 2003 r.) Komisja Europejska mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć kar ę pieni ęż n ą na przedsi ę biorców lub zwi ą zki przedsi ę biorców, je ż eli umy ś lnie lub nieumy ś lnie naruszaj ą zakazy okre ś lone w art. 81 lub 82 TWE. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak PPWK i Nowa Era. Podkre ś lenia wymaga, ż e obie spó ł ki korzysta ł y w niniejszej sprawie z us ł ug kancelarii prawnych – profesjonalistów w sprawach z zakresu obs ł ugi uczestników obrotu gospodarczego, na których spoczywa obowi ą zek dochowania nale ż ytej staranno ś ci przy ocenie zgodno ś ci zachowa ń przedsi ę biorcy z prawem. Takie profesjonalne podmioty powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Zaznaczy ć w tym miejscu nale ż y, i ż w dotychczasowej praktyce orzeczniczej Prezesa Urz ę du brak spraw podobnych do tej, która jest przedmiotem niniejszej decyzji. Dokonuj ą c oceny zachowania PPWK i Nowej Ery w aspekcie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tak strony, jak i Prezes Urz ę du, musieli oprze ć si ę na orzecznictwie wspólnotowym. Z tre ś ci decyzji Komisji Europejskiej i wyroków ETS spó ł ki wnosi ł y jednak o legalno ś ci przyj ę tych w Umowie klauzul antykonkurencyjnych, uznaj ą c ż e ograniczenie konkurencji, na jakie przysta ł y w Umowie, mie ś ci si ę w granicach dopuszczalno ś ci. Interpretacja ww. orzecznictwa przez strony zosta ł a przez Prezesa Urz ę du uznane za b łę dne, o czym spó ł ki zosta ł y poinformowane. Niezw ł ocznie po przedstawieniu przez Urz ą d w ł asnej analizy wspólnotowego orzecznictwa w sprawach konkurencji strony wyst ą pi ł y o umo ż liwienie im, przed zako ń czeniem post ę powania, wprowadzenia do tre ś ci Umowy zmian zgodnych z wymogami powo ł anego przez Urz ą d orzecznictwa europejskiego, a nast ę pnie zmieni ł y w drodze aneksu do Umowy kwestionowane postanowienia. Tak wi ę c niezw ł ocznie po uzyskaniu od organu antymonopolowego wyczerpuj ą cej informacji niezb ę dnej do w ł a ś ciwej oceny zawartego porozumienia, strony samodzielnie 52 Orzeczenie Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r.; sygn. U. 7/93. 37 i z w ł asnej inicjatywy przyst ą pi ł y do zmiany sprzecznych z prawem postanowie ń Umowy i zaniecha ł y zarzucanej im praktyki. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci przyj ąć nale ż y, ż e strony nie mia ł y woli naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnione jest zatem przypuszczenie, ż e gdyby wcze ś niej wiedzia ł y o bezprawno ś ci warunków Umowy, uznanych niniejsz ą decyzj ą za naruszaj ą ce zakaz praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , nie dosz ł oby w ogóle do ich przyj ę cia. Spó ł ki jednak, opieraj ą c si ę na opacznie – zdaniem Prezesa Urz ę du – interpretowanych decyzjach Komisji Europejskiej i wyrokach ETS, pozostawa ł y w nie ś wiadomo ś ci bezprawno ś ci swoich dzia ł a ń . Nie ś wiadczy to jednak o braku podstaw do na ł o ż enia kary, a jedynie o nieumy ś lno ś ci dzia ł a ń PPWK i Nowej Ery. Mo ż liwo ść realizacji w niniejszej sprawie znamion zarzucanej tym spó ł kom praktyki ograniczaj ą cych konkurencj ę by ł a bowiem do przewidzenia dla profesjonalistów, do których nale ż y niew ą tpliwie zaliczy ć dzia ł aj ą ce przez pe ł nomocników spó ł ki prawa handlowego. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci uzasadnione jest zatem twierdzenie, i ż zakwestionowane w niniejszej decyzji zachowanie spó ł ek mia ł o cechy nieumy ś lno ś ci. W ocenie Prezesa Urz ę du, charakter praktyk, których dopu ś cili si ę obaj przedsi ę biorcy, w pe ł ni uzasadnia na ł o ż enie na nich kar pieni ęż nych. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa Urz ę du, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 101-103, Prezes Urz ę du powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść uprzedniego naruszenia przepisów ustawy (art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Stosownie do art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wysoko ść nak ł adanej na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej nie mo ż e przekracza ć 10% przychodu, osi ą gni ę tego przez karanego przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . Wed ł ug informacji przekazanych przez strony […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] (za łą cznik do pisma PPWK z dnia 30 kwietnia 2004 r.). Prezes Urz ę du wymierzy ł wi ę c spó ł ce Nowa Era kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 85.455 z ł (osiemdziesi ą t pi ęć tysi ę cy czterysta pi ęć dziesi ą t pi ęć z ł otych), natomiast spó ł ce PPWK – kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 15.195 z ł (pi ę tna ś cie tysi ę cy sto dziewi ęć dziesi ą t pi ęć z ł otych), uznaj ą c, i ż musi ona posiada ć charakter represyjny, jak i prewencyjny. Niniejsza decyzja musi przyczyni ć si ę do zaniechania zawierania przez strony w niniejszej sprawie zawierania antykonkurencyjnych porozumie ń w przysz ł o ś ci. W ocenie Prezesa Urz ę du kary na ł o ż one na obie spó ł ki w pe ł ni odpowiadaj ą stopniowi ich zawinienia. Zdaniem Prezesa Urz ę du obci ąż aj ą cy spó ł ki jest antykonkurencyjny charakter kwestionowanych w niniejszej decyzji klauzul, okre ś lonych w Umowie. Postanowienia preambu ł y do tej Umowy, a tak ż e jej § 32 i 33 – co wywiedziono wy ż ej – zak ł ada ł y ograniczenie konkurencji mi ę dzy PPWK i Now ą Er ą w stopniu, który nie by ł uzasadniony charakterem transakcji zakupu przez Now ą Er ę cz ęś ci maj ą tku PPWK. Z kolei wysoka, a nadto pozostaj ą ca przez okres dziesi ę ciu lat na niezmiennym poziomie, kara pieni ęż na 38 za naruszenie ustalonych regu ł konkurencji, musia ł a skutecznie zniech ę ca ć spó ł ki od podejmowania jakichkolwiek dzia ł a ń , które cho ć by teoretycznie mog ł yby mie ś ci ć si ę w ramach przyj ę tego zakazu konkurencji. W konsekwencji nast ą pi ł o ograniczenie konkurencji na rynku wydawnictw kartograficznych i rynku wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Dzia ł ania spó ł ek posiadaj ą wi ę c wszelkie cechy bezprawno ś ci. Zakwestionowane zasady ograniczenia konkurencji mi ę dzy przedsi ę biorc ą zbywaj ą cym i nabywaj ą cym cz ęść maj ą tku s ł u żą cemu prowadzeniu dzia ł alno ś ci wydawniczej pozostaj ą w sprzeczno ś ci z praktyk ą orzecznicz ą Komisji Europejskiej i ETS, któr ą strony obszernie powo ł ywany w toku post ę powania, wywodz ą c z niej jednak b łę dne, jak wykazano w niniejszej decyzji, wnioski. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, kara powinna by ć na tyle dolegliwa, by przedsi ę biorcy odczuli j ą w sposób wymierny. Zdaniem Prezesa Urz ę du taki w ł a ś nie wymiar b ę d ą mia ł y kary w wysoko ś ci 85.455 z ł dla spó ł ki Nowa Era i 15.195 z ł dla PPWK. […w tym miejscu znajdowa ł a si ę informacja stanowi ą ca tajemnic ę przedsi ę biorstwa] . Jednocze ś nie brak jest podstaw, by kara ta by ł a wy ż sza. Prezes Urz ę du wzi ął bowiem pod uwag ę , ż e ż adna ze spó ł ek nie naruszy ł a dot ą d przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Obie spó ł ki nie by ł y dotychczas adresatami decyzji stwierdzaj ą cej stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Za istotne uznano równie ż , ż e zakwestionowane w niniejszej decyzji praktyki ww. spó ł ek trwa ł y do ść krótko i nie zd ąż y ł y wyrz ą dzi ć znacznych szkód. Prezes Urz ę du wzi ął tak ż e pod uwag ę , ż e aktualny stan finansów i poziom zobowi ą za ń PPWK praktycznie nie pozwala ł jej w chwili obecnej na ponowne wej ś cie na rynek wydawnictw szkolnych i edukacyjnych. Nie zak ł ada ł y tego równie ż jej bie żą ce plany. Tym samym umowny zakaz prowadzenia przez PPWK dzia ł alno ś ci na tym rynku jedynie potencjalnie ogranicza ł w chwili obecnej konkurencj ę . Z oczywistych wzgl ę dów nie wp ł ywa to na sam ą ocen ę naruszenia przepisów ustawy. Na decyzji o na ł o ż eniu na strony Umowy kar pieni ęż nych w ww. wysoko ś ci zawa ż y ł a równie ż powo ł ywana wy ż ej okoliczno ść , i ż po uzyskaniu informacji niezb ę dnej do w ł a ś ciwej oceny zawartego porozumienia, a jeszcze przed zako ń czeniem post ę powania w niniejszej sprawie, PPWK i Nowa Era z w ł asnej inicjatywy zaniecha ł y bezzw ł ocznie stosowania zarzucanych im praktyk, które w niniejszej decyzji zosta ł y uznane za ograniczaj ą ce konkurencj ę . W ś wietle wskazanych okoliczno ś ci, na ł o ż enie przedmiotowej kary, jak i jej wysoko ść , jest w pe ł ni uzasadniona. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: nr 51101010100078782231000000, w banku NBP O/O Warszawa. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. 39 Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymuj ą : Pan Andrzej Micha ł owski Pe ł nomocnik spó ł ki Nowa Era Sp. z o.o. w Warszawie Kancelaria Adwokacka ul. Ł otewska 17 03-918 Warszawa Polskie Przedsi ę biorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera S.A. ul. Solec 18/20 00-410 Warszawa 40