RWA-31/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-50/4/2003/MB Warszawa, dn. 29 pa ź dziernika 2004r. DECYZJA Nr RWA-31/2004 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a) uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Zak ł ad Energetyczny Warszawa – Teren S.A. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dystrybucji i obrotu energi ą elektryczn ą , poprzez odmawianie realizacji, wynikaj ą cego z zapisu § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 pa ź dziernika 1998 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, pokrywania kosztów przy łą czenia, obrotu energi ą elektryczn ą , ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz. U. z 1998 r. Nr 135, poz. 881), obowi ą zku ustalenia – je ż eli w ci ą gu pi ę ciu lat po wybudowaniu przy łą cza zostan ą do niego przy łą czone nowe podmioty – kosztów wspólnych budowy lub rozbudowy sieci dla tych podmiotów i obliczenia nowych op ł at za przy łą czenie, a w przypadku powstania nadwy ż ki w poniesionej przez pierwszy podmiot op ł acie za przy łą czenie – zwrot tej nadwy ż ki, w sytuacji gdy przy łą czenie nowego podmiotu nast ą pi ł o po wej ś ciu w ż ycie rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 wrze ś nia 2000 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia do sieci elektroenergetycznych, obrotu energi ą elektryczn ą , ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz. U. z 2000 r. Nr 85, poz. 957) i nakazuje zaniechania jej stosowania. b) uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Zak ł ad Energetyczny Warszawa – Teren S.A. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dystrybucji i obrotu energi ą elektryczn ą , poprzez odmawianie realizacji, wynikaj ą cego z zapisu § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 pa ź dziernika 1998 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, pokrywania kosztów przy łą czenia, obrotu energi ą elektryczn ą , ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz. U. z 1998 r. Nr 135, poz. 881), obowi ą zku ustalenia – je ż eli w ci ą gu pi ę ciu lat po wybudowaniu przy łą cza zostan ą do niego przy łą czone nowe podmioty – kosztów wspólnych budowy lub rozbudowy sieci dla tych podmiotów i obliczenia nowych op ł at za przy łą czenie, a w przypadku powstania nadwy ż ki w poniesionej przez pierwszy podmiot op ł acie za przy łą czenie – zwrot tej nadwy ż ki, w sytuacji gdy przy łą czenie nowego podmiotu nast ą pi ł o po dniu 1 stycznia 2004 r., tj. po utracie mocy przez rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 wrze ś nia 2000 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia do sieci elektroenergetycznych, obrotu energi ą elektryczn ą , ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz. U. z 2000 r. Nr 85, poz. 957) i nakazuje zaniechania jej stosowania. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Zak ł ad Energetyczny Warszawa-Teren S.A. w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 100.000 PLN (s ł ownie: sto tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. UZASADNIENIE W dniu 11 lipca 2003 roku wp ł yn ęł o do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie pismo z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie skargi jednego z odbiorców energii od Zak ł adu Energetycznego Warszawa – Teren S.A. w Warszawie (zwanego dalej: ZEW-T S.A. lub Zak ł adem), któremu ZEW-T S.A. odmówi ł rozliczenia inwestycji i zwrotu cz ęś ci nak ł adów, po przy łą czeniu do infrastruktury energetycznej przez niego wybudowanej, nowych odbiorców. Z pisma tego wynika ł o, i ż do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wp ł ywa wiele podobnych skarg. Zasygnalizowany przez Rzecznika Praw Obywatelskich problem dotyczy ł odmowy realizacji przez ZEW-T S.A. obowi ą zku okre ś lonego w § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, pokrywania kosztów przy łą czenia, obrotu energi ą elektryczn ą , ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz. U. z 1998r. Nr 135, poz. 881) (zwanego dalej: rozporz ą dzeniem przy łą czeniowym z dnia 21 pa ź dziernika 1998r.) – polegaj ą cego na tym, ż e „ Je ż eli w ci ą gu pi ę ciu lat po wybudowaniu przy łą cza zostan ą do niego przy łą czone nowe podmioty, przedsi ę biorstwo energetyczne jest obowi ą zane do ustalenia kosztów wspólnych budowy lub rozbudowy sieci dla tych podmiotów i obliczenia nowych op ł at za przy łą czenie, a w przypadku powstania nadwy ż ki w poniesionej przez pierwszy podmiot op ł acie za przy łą czenie – zwrócenia tej nadwy ż ki pierwszemu podmiotowi ”. W zwi ą zku z tym Delegatura UOKiK w Warszawie postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2003r. wszcz ęł a post ę powanie wyja ś niaj ą ce, które pozwoli ł o wst ę pnie ustali ć , i ż w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego ZEW-T S.A. stan ął na stanowisku, i ż gdy do sieci wybudowanej przez inwestora pod rz ą dami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 2 pa ź dziernika 1998r. zosta ł przy łą czony nowy odbiorca w czasie, gdy obowi ą zuj ą ju ż przepisy rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 wrze ś nia 2000r. w sprawie szczegó ł owych zasad rozlicze ń w obrocie energi ą elektryczn ą (Dz. U. z 2000r. Nr 85, poz. 957) (zwanego dalej: rozporz ą dzeniem przy łą czeniowym z dnia 25 wrze ś nia 2000r.) i rozporz ą dzenia z dnia 14 grudnia 2000r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie energi ą elektryczn ą (Dz. U. z 2001r. Nr 1, poz. 7) (zwanego dalej: rozporz ą dzeniem taryfowym z dnia 14 grudnia 2000r.), nie powstaj ą wspólne dla inwestora i nowo przy łą czonego odbiorcy koszty budowy i rozbudowy sieci, co oznacza, i ż nie b ę d ą wyst ę powa ć nadwy ż ki we wspólnych kosztach. Tym samym, zdaniem ZEW-T S.A., nie zachodz ą przes ł anki przepisu § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Zak ł ad wskaza ł ponadto, i ż w przypadku, gdy taryfa dla energii elektrycznej nie uwzgl ę dnia ś rodków finansowych przewidzianych na pokrycie zobowi ą za ń zak ł adu energetycznego to nie mo ż e by ć on zmuszany do ich ponoszenia bez wskazania ź ród ł a ś rodków finansowych niezb ę dnych do ich realizacji. ZEW–T S.A. stwierdzi ł , i ż zgodnie z § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., na przedsi ę biorstwie energetycznym ci ąż y ł publicznoprawny obowi ą zek ustalenia wspólnych dla inwestora i nowo przy łą czonego odbiorcy kosztów budowy i rozbudowy sieci oraz obowi ą zek zwrotu inwestorowi nadwy ż ki w op ł acie przy łą czeniowej, je ż eli przy łą czenie do sieci nowego odbiorcy nast ą pi ł o w okresie pi ę ciu lat. Jednak ż e § 38 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r., który uchyli ł przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., nie wprowadzi ł przepisów przej ś ciowych reguluj ą cych kwesti ę rozliczania nadwy ż ki we wspólnych kosztach budowy i rozbudowy sieci. Ponadto § 16 rozporz ą dzenia taryfowego z dnia 14 grudnia 2000r. okre ś la, zdaniem Zak ł adu, ż e nowo przy łą czony odbiorca ponosi jedynie koszty zwi ą zane z budow ą nowych odcinków sieci. Po analizie materia ł u uzyskanego w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du postanowi ł , w dniu 17 pa ź dziernika 2003r., wszcz ąć post ę powanie antymonopolowe, pod zarzutem nadu ż ywania przez ZEW-T S.A. pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dystrybucji i obrotu energi ą elektryczn ą , co stanowi naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez odmawianie realizacji, wynikaj ą cego z zapisu § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., obowi ą zku ustalenia – je ż eli w ci ą gu pi ę ciu lat po wybudowaniu przy łą cza zostan ą do niego przy łą czone nowe podmioty – kosztów wspólnych budowy lub rozbudowy sieci dla tych podmiotów i obliczenia nowych op ł at za przy łą czenie, a w przypadku powstania nadwy ż ki w poniesionej przez pierwszy podmiot op ł acie za przy łą czenie – zwrot tej nadwy ż ki, w sytuacji gdy przy łą czenie nowego podmiotu nast ą pi ł o po wej ś ciu w ż ycie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego ZEW-T S.A. podtrzyma ł swoje stanowisko wyra ż one podczas post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz podniós ł , i ż brak rozliczania nadwy ż ki we wspólnych kosztach powodowany jest nie sam ą zmian ą przepisów prawnych, ale brakiem wspólnych dla inwestora i nowo przy łą czanego odbiorcy kosztów budowy i rozbudowy sieci, czyli brakiem przes ł anki przepisu § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Powy ż sze stanowisko ZEW-T S.A. wywiód ł z wyk ł adni przepisu § 16 rozporz ą dzenia taryfowego z dnia 14 grudnia 2000r., który stanowi, zdaniem ZEW-T S.A., ż e nowo przy łą czany odbiorca partycypuje wy łą cznie w budowie nowych odcinków sieci. ZEW-T wyja ś ni ł tak ż e, i ż osoby ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do sieci pod rz ą dami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. by ł y informowane o mo ż liwo ś ci rozliczania w ró ż nych formach: poprzez informacje pisemne 3 (w warunkach technicznych i umowach) i ustne oraz ż e w umowach o przy łą czenie istnia ł zapis stanowi ą cy, i ż w sprawach w umowie nieuregulowanych maj ą zastosowanie przepisy rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Na wezwanie Prezesa Urz ę du do wskazania tych informacji ZEW-T S.A. odpowiedzia ł , i ż zarówno w technicznych warunkach przy łą czenia, jak i w umowach o przy łą czenie wskaza ł odbiorcom stosowne akty prawne stanowi ą ce o ich prawach i obowi ą zkach, co - jego zdaniem – oznacza, i ż osoby ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do sieci by ł y informowane o mo ż liwo ś ci rozliczenia nadwy ż ki. ZEW-T S.A. odpowiadaj ą c na zarzuty niniejszego post ę powania, stwierdzi ł równie ż , ż e po dniu 1 stycznia 2004r., a wi ę c po utracie mocy obowi ą zuj ą cej przez rozporz ą dzenie z dnia 25 wrze ś nia 2000r., nie zmieni ł stanowiska odno ś nie realizacji obowi ą zku zawartego w § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Jego zdaniem, fakt ten nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, a zatem nadal nie stosuje § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. W zwi ą zku z powy ż szym zakres post ę powania antymonopolowego zosta ł rozszerzony o post ę powanie w sprawie stosowania przez ZEW-T S.A. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dystrybucji i obrotu energi ą elektryczn ą , co stanowi naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez odmawianie realizacji, zgodnie z § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., obowi ą zku ustalenia kosztów wspólnych budowy oraz wyp ł acenia ewentualnej nadwy ż ki podmiotom, które finansowa ł y budow ę tego przy łą cza, w przypadku, gdy w ci ą gu kolejnych 5 lat zostan ą pod łą czeni nowi odbiorcy, w sytuacji gdy przy łą czenie nowego podmiotu nast ą pi ł o po dniu 1 stycznia 2004r., a wi ę c po utracie mocy obowi ą zuj ą cej przez rozporz ą dzenie przy łą czeniowe z dnia 25 wrze ś nia 2000r. (postanowienie z dnia 20 maja 2004r.) W odpowiedzi na zarzut Zak ł ad podniós ł , i ż po dniu 1 stycznia 2004r. nie uleg ł y zmianie regu ł y ustalania op ł aty o przy łą czenie, gdy ż przepis § 16 rozporz ą dzenia taryfowego z dnia 14 grudnia 2000r. zosta ł powtórzony w rozporz ą dzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo ł ecznej z dnia 23 kwietnia 2004r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie energi ą elektryczn ą (Dz. U. z 2004r. Nr 105, poz. 1114), dlatego te ż równie ż po tej dacie nie zachodz ą przes ł anki przepisu § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., gdy ż brak jest wspólnych dla inwestora i nowoprzy łą czanego odbiorcy kosztów budowy i rozbudowy sieci. W poczet dowodów niniejszego post ę powania Prezes Urz ę du zaliczy ł , postanowieniem z dnia 16 lipca 2004r., skargi konsumentów skierowane do UOKiK, a tak ż e do Rzecznika Praw Obywatelskich (przekazane nast ę pnie do UOKiK) dotycz ą ce przedmiotu post ę powania. Maj ą c na wzgl ę dzie, ż e przedstawione w ramach niniejszego post ę powania informacje i dokumenty stanowi ą materia ł dowodowy wystarczaj ą cy do oceny sprawy, pismem z dnia 19 lipca 2004r., Prezes Urz ę du powiadomi ł ZEW-T S.A. o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w ramach post ę powania dowodowego. W dniu 6 sierpnia 2004r. w Delegaturze UOKiK w Warszawie Pan Krzysztof Ł ukasz Szreder – pracownik ZEW-T S.A. zapozna ł si ę z materia ł em dowodowym zgromadzonym w post ę powaniu antymonopolowym. Nast ę pnie Zak ł ad, pismem z dnia 6 sierpnia 2004r., wniós ł o zawieszenie tocz ą cego si ę post ę powania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W uzasadnieniu ZEW-T S.A. podniós ł , ż e zwróci ł si ę do Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki z zapytaniem, czy § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego 4 z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. ma zastosowanie w przypadku, gdy przy łą czenie nowych odbiorców nast ą pi ł o wprawdzie w nakazanym okresie 5 lat, ale ju ż pod rz ą dami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000 r., oraz po dniu 1 stycznia 2004r., gdy rozporz ą dzenie to przesta ł o obowi ą zywa ć . Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaj ą c, i ż zgromadzony materia ł dowodowy jest wystarczaj ą cy do zamkni ę cia post ę powania, a stanowisko Prezesa URE nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, nie przychyli ł si ę do wniosku. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., na podstawie którego ZEW-T S.A. wniós ł o zawieszenie post ę powania, organ administracji publicznej zawiesza post ę powanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zale ż y od uprzedniego rozstrzygni ę cia zagadnienia wst ę pnego przez inny organ lub s ą d. Zgodnie ze stanowiskiem NSA: „ stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ zawiesza post ę powanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zale ż y od uprzedniego rozstrzygni ę cia zagadnienia wst ę pnego przez inny organ. Oznacza to, i ż bez rozstrzygni ę cia zagadnienia wst ę pnego wydanie decyzji w danej sprawie jest niemo ż liwe. Musi wi ę c istnie ć zwi ą zek przyczynowy pomi ę dzy rozstrzygni ę ciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wst ę pnym. W przypadku braku takiego zwi ą zku zawieszenie post ę powania na tej podstawie nie jest dopuszczalne ”( wyrok NSA z dnia 21 wrze ś nia 2001 sygn. akt I SA 2314/00) Z powy ż szego wynika, i ż zagadnienie wst ę pne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. to okoliczno ść warunkuj ą ca rozstrzygni ę cie merytoryczne w sprawie b ę d ą cej przedmiotem post ę powania przed w ł a ś ciwym organem. Samo zatem stwierdzenie, ż e wynik zagadnienia wst ę pnego mo ż e mie ć wp ł yw na losy sprawy nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia post ę powania, je ż eli w chwili orzekania mo ż liwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ i wydanie decyzji. W wyniku przeprowadzonego post ę powania Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Przedmiotem dzia ł alno ś ci Zak ł adu Energetycznego Warszawa – Teren S.A. w Warszawie (ZEW-T S.A.) jest: - wytwarzanie, przetwarzanie, przesy ł anie i sprzeda ż energii cieplnej oraz elektrycznej, - budowa, rozbudowa, modernizacja i remonty sieci i urz ą dze ń energetycznych, - eksploatacja urz ą dze ń energetycznych, - prowadzenie dzia ł alno ś ci handlowej, produkcyjnej, us ł ugowej i inwestycyjnej w zakresie wymienionych punktów. ZEW-T S.A. obejmuje swoj ą dzia ł alno ś ci ą obszar 18 299 km 2 , prowadz ą c dzia ł alno ść g ł ównie na terenie województwa mazowieckiego. W Zak ł adzie wydzielono trzyna ś cie Rejonów Energetycznych: Pruszków, Jeziorna, Otwock, Legionowo, Mi ń sk Mazowiecki, Siedlce, Soko ł ów Podlaski, Ł uków, Garwolin, Ostro łę ka, Wyszków, Wo ł omin, Przasnysz. ZEW-T S.A. obs ł uguje ponad 770 000 odbiorców energii elektrycznej. Na tym terenie znajduje si ę 49.106,9 km linii oraz 14.828 stacji energetycznych. ZEW-T S.A. obs ł uguje ponad 770 000 odbiorców energii elektrycznej (88 % ogó ł u odbiorców to odbiorcy detaliczni, 12 % - przemys ł owi) ( ź ród ł o: www.zewt.com.pl). Zak ł ad jak ka ż dy przedsi ę biorca energetyczny podlega rygorom ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. - Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.) oraz przepisom do niej wykonawczym. Jednym z takich przepisów by ł o rozporz ą dzenie przy łą czeniowe z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., które wesz ł o w ż ycie po w dniu 21 listopada 1998r. Przewidywa ł o ono 5 w, i ż je ż eli w ci ą gu pi ę ciu lat po wybudowaniu przy łą cza zostan ą do niego przy łą czone nowe podmioty, przedsi ę biorstwo energetyczne jest obowi ą zane do ustalenia kosztów wspólnych budowy lub rozbudowy sieci dla tych podmiotów i obliczenia nowych op ł at za przy łą czenie, a w przypadku powstania nadwy ż ki w poniesionej przez pierwszy podmiot op ł acie za przy łą czenie – zwrócenia tej nadwy ż ki pierwszemu podmiotowi. Z przepisu tego wynika zatem, i ż po spe ł nieniu okre ś lonych przes ł anek, tj.: a) wybudowania przy łą cza, którego realizacj ę finansowa ł a osoba przy łą czaj ą ca si ę , b) przy łą czenie do wybudowanego przy łą cza nowych podmiotów, c) przy łą czenie nowych podmiotów nast ą pi ł o w nieprzekraczalnym terminie 5 lat po wybudowaniu przy łą cza – przedsi ę biorca energetyczny zobowi ą zany jest do: 1) ustalenia kosztów wspólnych budowy i rozbudowy sieci dla tych podmiotów, 2) obliczenia nowych op ł at za przy łą czenie, 3) w przypadku powstania nadwy ż ki w poniesionej przez pierwszy podmiot op ł acie za przy łą czenie – zwrócenie tej nadwy ż ki pierwszemu podmiotowi. Rozporz ą dzenie powy ż sze zosta ł o zast ą pione rozporz ą dzeniem przy łą czeniowym z dnia 25 wrze ś nia 2000r., które wesz ł o w ż ycie w dniu 28 pa ź dziernika 2000r. Rozporz ą dzenie to nie zawiera ł o przepisów reguluj ą cych pokrywanie kosztów przy łą czenia oraz zapisów dotycz ą cych obowi ą zku powtórnego naliczenia op ł at przy łą czeniowych. Przepis § 38 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. mówi ł natomiast o utracie mocy obowi ą zuj ą cej rozporz ą dzenia przy łą czeniowe z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., a zatem równie ż § 17. Z kolei rozporz ą dzenie przy łą czeniowe z dnia 25 wrze ś nia 2000r. utraci ł o swoj ą moc w dniu 1 stycznia 2004r. na mocy art. 5 ustawy z dnia z dnia 24 lipca 2002r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne (Dz. U. z (Dz. U. Nr 135, poz. 1144). W okresie obowi ą zywania rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. do sieci ZEW-T S.A. zosta ł o przy łą czonych 33.005 nowych odbiorców indywidualnych (pismo Zak ł adu z dnia 6 listopada 2003r.). Zak ł ad dokona ł wylicze ń wspólnych kosztów budowy i w 38 przypadkach zwróci ł odbiorcom nadwy ż k ę w op ł acie przy łą czeniowej, zgodnie z § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Natomiast od momentu obowi ą zywania rozporz ą dzenia z dnia 25 wrze ś nia 2000 r. do dnia 1 stycznia 2004 r. ZEW-T S.A. pod łą czy ł (stan na dzie ń 1 stycznia 2004r.) 424 obiekty nowych odbiorców do istniej ą cych ju ż przy łą czy, których budow ę finansowali odbiorcy w czasie obowi ą zywania rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. (pismo Zak ł adu z dnia 12 lutego 2004r.). Od dnia 1 stycznia 2004r. do dnia 31 maja 2004r. pod łą czono 16 obiektów nowych odbiorców do istniej ą cych ju ż przy łą czy, których budow ę finansowali odbiorcy na podstawie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. (pismo Zak ł adu z dnia 18 czerwca 2004r.). Jednak po wej ś ciu w ż ycie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. Zak ł ad zaprzesta ł dokonywania rozlicze ń z indywidualnymi odbiorcami, którzy zostali pod łą czeni do sieci ZEW-T S.A. zgodnie z zapisami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. w momencie gdy do sfinansowanych przez nich urz ą dze ń byli przy łą czeni nowi odbiorcy indywidualni. Zak ł ad, przedstawiaj ą c swoje stanowisko, powo ł ywa ł si ę na § 38 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. a tak ż e wskazywa ł , i ż w analizowanym stanie faktycznym nie ci ąż y na nim obowi ą zek zwrotu nadwy ż ki w op ł acie przy łą czeniowej. ZEW-T S.A. powo ł ywa ł si ę na zasady naliczania stawek op ł at przy łą czeniowych, zawarte w rozporz ą dzeniu taryfowym z dnia 14 grudnia 2000r., które wesz ł o w ż ycie w dniu 31 stycznia 2001r. Rozporz ą dzenie to przewiduje w § 16 kalkulacj ę stawek op ł at za przy łą czenie do sieci na podstawie jednej czwartej ś redniorocznych nak ł adów inwestycyjnych na budow ę odcinków sieci s ł u żą cych do przy łą czania podmiotów okre ś lonych w obowi ą zuj ą cym dla przedsi ę biorstwa planie rozwoju. Na tej podstawie Zak ł ad stwierdzi ł , ż e gdy do sieci wybudowanej przez inwestora pod rz ą dami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 6 pa ź dziernika 1998r. zosta ł przy łą czony nowy odbiorca w czasie obowi ą zywania przepisów rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. i rozporz ą dzenia taryfowego z dnia 14 grudnia 2000r. to nie powstaj ą wspólne dla inwestora i nowoprzy łą czanego podmiotu koszty budowy i rozbudowy sieci, a zatem nie zachodz ą przes ł anki, o których mowa w § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. ZEW-T S.A. podkre ś li ł , ż e dokonana analiza oparta na wyk ł adni gramatycznej powy ż szych przepisów prawa zgodna jest równie ż z tzw. wyk ł adni ą systemow ą , która zak ł ada, ż e obowi ą zuj ą cy w Polsce system prawa jest spójny, a wi ę c akty prawne nie s ą ze sob ą sprzeczne. Przedstawiona za ś przez Zak ł ad wyk ł adnia gramatyczna gwarantuje brak sprzeczno ś ci pomi ę dzy przepisami rozporz ą dzenia taryfowego z dnia 14 grudnia 2000r. a przepisami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. i obowi ą zuj ą cymi na podstawie norm intertemporalnych przepisami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Zak ł ad zwraca ł równie ż uwag ę na decyzj ę Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki nr OWA 50/200 z dnia 13 sierpnia 2003r., w której stwierdzono, ż e w przypadku gdy taryfa dla energii elektrycznej nie uwzgl ę dnia ś rodków finansowych przewidzianych na pokrycie zobowi ą za ń zak ł adu energetycznego to nie mo ż e on by ć zmuszany do ich ponoszenia bez wskazania ź ród ł a ś rodków finansowych niezb ę dnych do ich realizacji. Zdaniem Zak ł adu, takie stanowisko Prezesa URE jest istotne dla niniejszej sprawy, gdy ż ZEW-T S.A. nie przewidzia ł w swojej taryfie dla energii elektrycznej ś rodków na rozliczenie nadwy ż ki w op ł acie przy łą czeniowej, o której mowa w § 17 ust. 4, gdy ż zgodnie z § 16 rozporz ą dzenia taryfowego z dnia 14 grudnia 2000r. nowoprzy łą czany podmiot nie mo ż e partycypowa ć w kosztach istniej ą cej infrastruktury elektroenergetycznej (pismo Zak ł adu z dnia 18 sierpnia 2003r.). Przed nowelizacj ą ustawy Prawo energetyczne z dnia 16 czerwca 2000r. (Dz. U. z 2000r. Nr 48, poz. 555) odbiorca cz ę sto ponosi ł koszty zbli ż one do rzeczywistych, za ś po nowelizacji 75% kosztów przy łą czenia pokrywa przedsi ę biorstwo energetyczne. I tylko te koszty jako uzasadnione mog ą znale źć odzwierciedlenie w taryfie. Zdaniem Zak ł adu, wynika to z faktu, ż e rozporz ą dzenie taryfowe z dnia 14 grudnia 2000r. dyscyplinuje sposób naliczania op ł aty przy łą czeniowej, przewiduj ą c w szczególno ś ci, i ż op ł at ę t ę nale ż y wylicza ć przy inwestycjach nowych w okre ś lonym stosunku wynikaj ą cym z art. 7 ust. 5 ustawy - Prawo energetyczne (S tawki op ł at za przy łą czenie do sieci […] kalkuluje si ę na podstawie jednej czwartej ś redniorocznych nak ł adów inwestycyjnych na budow ę odcinków sieci s ł u żą cych do przy łą czania podmiotów ubiegaj ą cych si ę o przy łą czenie […]). Zak ł ad podnosi ł w trakcie ca ł ego post ę powania, ż e brak rozliczenia nadwy ż ki we wspólnych kosztach powodowany jest nie sam ą zmian ą przepisów prawnych, ale w ł a ś nie brakiem dla inwestora i nowoprzy łą czanego odbiorcy kosztów budowy sieci. Zak ł ad wyja ś nia ł , ż e stare rozporz ą dzenia taryfowe i przy łą czeniowe dopuszcza ł y ustalanie op ł aty przy łą czeniowej na postawie rzeczywistych kosztów przy łą czenia. Faktycznie, od chwili wej ś cia w ż ycie nowelizacji ustawy - Prawo energetyczne tj. od 14 czerwca 2000r. Zak ł ad pobiera od nowych podmiotów op ł at ę rycza ł tow ą skalkulowan ą na podstawie nowego rozporz ą dzenia taryfowego, tj. 1/4 ś redniorocznych nak ł adów na budow ę nowych odcinków sieci. W takich sytuacjach nadwy ż ka nie powstaje. Mo ż e ona natomiast powsta ć w sytuacji, gdy przy łą czenie nowego obiektu b ę dzie rozliczane wed ł ug stawek pozataryfowych. W takiej sytuacji ZEW-T S.A. nie odmawia ł rozlicze ń (pismo Zak ł adu z dnia 6 listopada 2003r.). ZEW-T S.A. podkre ś li ł , ż e nigdy nie negowa ł istnienia obowi ą zku, o którym mowa w § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., a wy łą cznie stwierdza ł , ż e obowi ą zek ten jest obowi ą zkiem warunkowym (zale ż nym od spe ł nienia okre ś lonych w niniejszym przepisie przes ł anek). Natomiast w przypadku, kiedy nowoprzy łą czany odbiorca ponosi ł op ł at ę przy łą czeniow ą skalkulowan ą wy łą cznie w oparciu o koszty budowy nowych odcinków sieci nie zachodz ą przes ł anki, o których mowa w § 17 7 ust. 4 (pismo Zak ł adu z dnia 4 maja 2004r.). Zak ł ad powo ł a ł si ę na opini ę dr Henryka Palarza („Prawo energetyczne z komentarzem” wyd. oddk Gda ń sk 2004r.), zgodnie z któr ą nowelizacja Prawa energetycznego z po ł owy 2000r. spowodowa ł a, ż e podmiot przy łą czany nie jest zobowi ą zany do uiszczania jakichkolwiek dodatkowych op ł at poza op ł at ą za przy łą czenie na rzecz przedsi ę biorstwa sieciowego. Zatem powo ł ywane przez inwestorów, którzy zbudowali w przesz ł o ś ci sieci energetyczne, postanowienia umowne zosta ł y - zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.c. - dotkni ę te sankcj ą bezwzgl ę dnej niewa ż no ś ci poniewa ż s ą sprzeczne z ustaw ą (pismo Zak ł adu z dnia 12 lutego 2004r.). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, którego dotyczy powo ł any przepis ujawnia si ę na rynku w ł a ś ciwym. Dominacja rynkowa nie wyst ę puje wi ę c na rynku w znaczeniu ekonomicznym. Przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę , zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Przy czym przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. W przedmiotowej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym jest lokalny rynek dystrybucji i obrotu energi ą elektryczn ą na terenie dzia ł alno ś ci ZEW-T S.A. Zak ł ad nale ż y do grupy przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w warunkach monopolu i nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym posiada niekwestionowan ą pozycj ę dominuj ą c ą , w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pozycja, jak ą posiada ZEW-T S.A. na rynku powoduje, ż e ma on zdecydowan ą przewag ę nad swoimi kontrahentami. Daje mu to mo ż liwo ść kszta ł towania relacji z odbiorcami energii i podmiotami przy łą czaj ą cymi si ę do jego sieci w sposób arbitralny. Istot ą nadu ż ycia dominuj ą cej pozycji na rynku jest ograniczenie przez przedsi ę biorc ę samodzielno ś ci pozosta ł ych uczestników rynku i wymuszanie aby uczestniczyli w obrocie na zasadach im narzuconych i mniej korzystnych ni ż by to mia ł o miejsce w warunkach istnienia konkurencji. Ustawa nie wymienia w sposób wyczerpuj ą cy przejawów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku, a jedynie ogranicza si ę w art. 8 ust. 2 do wyliczenia typowych przyk ł adów zachowa ń przedsi ę biorców maj ą cych charakter praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Z uwagi na otwarty katalog praktyk nie ma formalnych przeszkód, aby zosta ł on rozszerzony tak ż e o dzia ł ania przedsi ę biorców nosz ą ce znamiona bezprawnego zachowania ograniczaj ą cego swobod ę innych uczestników rynku lub eksploatuj ą cego pozycj ę na nim zajmowan ą . Tak te ż sta ł o si ę w niniejszym post ę powaniu, w którym Zak ł adowi postawiono zarzuty naruszenia art. 8 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tre ś ci ą pierwszego zarzutu jest odmawianie realizacji, wynikaj ą cego z zapisu § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. obowi ą zku ustalenia – je ż eli w ci ą gu pi ę ciu lat po wybudowaniu przy łą cza zostan ą do niego przy łą czone nowe 8 podmioty – kosztów wspólnych budowy lub rozbudowy sieci dla tych podmiotów i obliczenia nowych op ł at za przy łą czenie, a w przypadku powstania nadwy ż ki w poniesionej przez pierwszy podmiot op ł acie za przy łą czenie – zwrot tej nadwy ż ki, w sytuacji gdy przy łą czenie nowego podmiotu nast ą pi ł o po wej ś ciu w ż ycie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. Tre ś ci ą drugiego zarzutu jest analogiczna odmowa, z t ą ró ż nic ą , ż e dochodzi ł o do niej w sytuacji gdy przy łą czenie nowego podmiotu nast ą pi ł o po dniu 1 stycznia 2004 tj. po utracie mocy obowi ą zuj ą cej przez rozporz ą dzenie przy łą czeniowe z dnia 25 wrze ś nia 2000r. Fakt wskazanej wy ż ej odmowy rozlicze ń jest faktem w sprawie bezspornym. ZEW-T S.A. nie zaprzecza, ż e osobom, które zwraca ł y si ę po wej ś ciu w ż ycie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. o rozliczenie poniesionych przez siebie nak ł adów na budow ę urz ą dze ń energetycznych udziela ł odpowiedzi negatywnej. Zreszt ą dowodz ą tego równie ż pisma Zak ł adu kierowane do konsumentów, które zosta ł y wraz z ich skargami w łą czone do akt niniejszego post ę powania. Jest tak ż e oczywiste, ż e rozporz ą dzenie przy łą czeniowe z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., które w § 17 ust. 4 zawiera ł o obowi ą zek ustalenia – je ż eli w ci ą gu pi ę ciu lat po wybudowaniu przy łą cza zostan ą do niego przy łą czone nowe podmioty – kosztów wspólnych budowy lub rozbudowy sieci dla tych podmiotów i obliczenia nowych op ł at za przy łą czenie, a w przypadku powstania nadwy ż ki w poniesionej przez pierwszy podmiot op ł acie za przy łą czenie zwrot tej nadwy ż ki - przesta ł o obowi ą zywa ć na mocy § 38 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. Jednak to, czy uchylenie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. stanowi podstaw ę odrzucenia roszcze ń konsumentów powsta ł ych w zwi ą zku z § 17 ust. 4 stanowi ju ż kwestie sporn ą . Zdaniem Prezesa Urz ę du uchylenie tego ż rozporz ą dzenia takiej podstawy nie stanowi, gdy ż znajduje tu zastosowanie zasada ochrony praw nabytych. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zapozna ł si ę z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego w zakresie obowi ą zywania zasady ochrony praw nabytych. Konstytucja z 1997 roku zamyka podstawowe zasady prawa w zdaniu: "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym pa ń stwem prawnym, urzeczywistniaj ą cym zasady sprawiedliwo ś ci spo ł ecznej". Trybuna ł Konstytucyjny wywodzi z tego zdania ró ż ne zasady, m.in. zasad ę ochrony praw s ł usznie nabytych . W ocenie Prezesa Urz ę du nie ma znaczenia, i ż nowa regulacja ( rozporz ą dzenie z dnia 25 wrze ś nia 2000 r.) nie zawiera ju ż obowi ą zku wynikaj ą cego z § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998 r. Nale ż y bowiem mie ć na uwadze zasad ę praw nabytych (art. 2 Konstytucji RP), zakazuj ą c ą arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przys ł uguj ą cych osobom w obrocie prawnym. Osoby, które przy łą czy ł y si ę do sieci elektroenergetycznej pod rz ą dami rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., naby ł y uprawnienie do uzyskania od zak ł adu energetycznego stosownego rozliczenia i ewentualnego zwrotu nadwy ż ki w przypadku, gdyby do przy łą cza, które oni wybudowali, w ci ą gu pi ę ciu kolejnych lat zostali pod łą czeni nowi odbiorcy. Fakt ten nie ulega w ą tpliwo ś ci. St ą d te ż , w ocenie Prezesa Urz ę du, brak jest jakichkolwiek podstaw aby odmówi ć realizacji tego uprawnienia osobom, które je naby ł y w czasie obowi ą zywania rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Nie mo ż na zatem przyj ąć , i ż wej ś cie w ż ycie rozporz ą dzenia z dnia 25 wrze ś nia 2000r. uchyli ł o uprawnienie wynikaj ą ce z § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. W tym przypadku dosz ł o do ukszta ł towania ekspektatywy prawa podmiotowego; ostatnim momentem powstania ww. obowi ą zku jest wybudowanie przy łą cza pod rz ą dami rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Trybuna ł Konstytucyjny stan ął na stanowisku obj ę cia ochron ą praw nabytych ekspektatyw maksymalnie ukszta ł towanych, tj. takich, które 9 spe ł niaj ą wszystkie zasadniczo przes ł anki ustawowe nabycia praw pod rz ą dami danej ustawy bez wzgl ę du na stosunek do nich pó ź niejszej ustawy (OTK 1992/I str. 128). Pi ę cioletni termin, ko ń cz ą cy si ę w dniu 28 pa ź dziernika 2005r. (liczony od momentu, w którym rozporz ą dzenie z 21 pa ź dziernika 1998r. utraci ł o moc), okre ś la czas, w którym ZEW-T S.A. zwi ą zany jest jednoznacznie sformu ł owanym i ukszta ł towanym obowi ą zkiem. Zdaniem Trybuna ł u Konstytucyjnego: „ochrona praw nabytych jest jednym z elementów sk ł adowych zasady zaufania do pa ń stwa i do stanowionego przeze ń prawa, wynikaj ą cej z zasady demokratycznego pa ń stwa prawnego. Zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przys ł uguj ą cych jednostce lub innym podmiotom prywatnym wyst ę puj ą cym w obrocie prawnym. Zasada ochrony praw nabytych zapewnia ochron ę praw podmiotowych – zarówno publicznych jak i prywatnych” (K. 5/99 OTK ZU 1995/5 poz. 100). Obywatel nie mo ż e zosta ć zatem pozbawiony praw, które ju ż naby ł , tylko dlatego, ż e akt prawny, na podstawie którego je naby ł , zosta ł pó ź niej uchylony. Taka sytuacja wprowadzi ł aby chaos i niepewno ść w obrocie prawnym. Ż ywi ł oby to ci ą g łą obaw ę o utrat ę tych praw, które obywatele nabyli, a które mog ł yby zosta ć nast ę pnie uchylone. Dla Trybuna ł u zasada ochrony praw nabytych nie jest oczywi ś cie absolutem. Odst ą pienie od niej jest dopuszczalne w wyj ą tkowych sytuacjach, kiedy w gr ę wchodz ą inne normy, zasady lub warto ś ci konstytucyjne, którym w danej sytuacji nale ż y przyzna ć pierwsze ń stwo przed ochron ą praw nabytych. Zasady sprawiedliwo ś ci spo ł ecznej, które mog ą mie ć pierwsze ń stwo przed prawami nabytymi to: równo ść praw, solidarno ść spo ł eczna, minimum bezpiecze ń stwa socjalnego. W pewnych sytuacjach TK godzi si ę nawet na to, ż eby prawo dzia ł a ł o wstecz. Wprawdzie doktryna prawa uwzgl ę dniaj ą c warto ść , jak ą jest zaufanie obywatela do prawa, uznaje za niedopuszczalne stanowienie norm z moc ą wsteczn ą , je ś li podmioty, których te normy dotycz ą , nie mog ł y racjonalnie przewidzie ć decyzji tego rodzaju, a nadzwyczajne okoliczno ś ci czy dobra podlegaj ą ce ochronie konstytucyjnej decyzji takiej nie usprawiedliwiaj ą . Mo ż na jednak usprawiedliwi ć wyj ą tkowe nadanie normom mo ż liwo ś ci oddzia ł ywania na sytuacje zastane, je ż eli zaistnia ł y wa ż kie powody, a zainteresowane podmioty mia ł y podstawy, by oczekiwa ć uchwalenia takich norm. Jednak w omawianej kwestii jednak nie sposób doszuka ć si ę podstaw do ograniczenia praw nabytych. Potwierdzeniem wskazanego wy ż ej stanowiska Trybuna ł u Konstytucyjnego jest równie ż orzecznictwo S ą du Najwy ż szego, który w wyroku z dnia 6 pa ź dziernika 2004r. uzna ł , i ż je ż eli przepis prawny przewidywa ł powstanie prawa podmiotowego, jego uchylenie nie mog ł o spowodowa ć utraty tego prawa, je ś li osoba wskazana w tym przepisie je uzyska ł a (sygn. I CK 169/04). Rzecz jasna mo ż e nasun ąć si ę w ą tpliwo ść , czy b łą d w dzia ł aniu ustawodawcy, nie uwzgl ę dniaj ą cego sytuacji powsta ł ej po zmianie przepisów rozporz ą dzenia i nie stanowi ą cego odpowiednich przepisów przej ś ciowych mo ż e obci ąż a ć przedsi ę biorców. Jednak na tak postawione pytanie, mo ż na odpowiedzie ć innym, czy w zwi ą zku z tym, taki b łą d ustawodawcy mo ż e obci ąż a ć konsumentów – odbiorców energii. Przedsi ę biorca, w tym wypadku Zak ł ad by ł ś wiadomy swoich obowi ą zków tj. konieczno ś ci rozlicze ń wynikaj ą cych z § 17 ust. 4. Co wi ę cej przepis ten wskazywa ł konkretny termin, a mianowicie 5 lat, co powoduje, ż e obowi ą zki Zak ł adu wzgl ę dem konsumentów maj ą wyra ź nie ograniczony w czasie zasi ę g. Natomiast konsument w sposób ca ł kowicie nieprzewidywalny zosta ł by tych praw pozbawiony. Przeciwdzia ł aniu takim w ł a ś nie sytuacjom s ł u ż y zasada ochrony praw nabytych. Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż przedsi ę biorca jest tutaj stron ą , która dzi ę ki dzia ł aniom przy łą czaj ą cych si ę konsumentów uzyska ł a konkretne przysporzenia w postaci urz ą dze ń energetycznych, dzi ę ki którym nie tylko prowadzi swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą , ale tak ż e ma mo ż liwo ść przy łą czania coraz to nowych odbiorców. 10 Maj ą c na uwadze powy ż sze nie mo ż na przyj ąć , i ż wej ś cie w ż ycie rozporz ą dzenia z dnia 25 wrze ś nia 2000r. uchyli ł o przewidziany w § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. obowi ą zek ZEW-T S.A. wobec tych odbiorców, którzy spe ł nili przes ł anki okre ś lone w tym paragrafie, tj. wybudowali w ł asnym kosztem przy łą cze i nie up ł yn ął pi ę cioletni termin od zaistnienia tego faktu. W niniejszej sprawie dosz ł o do maksymalnego ukszta ł towania ekspektatywy prawa podmiotowego, o czy mówi ł Trybuna ł Konstytucyjny. Ostatnim momentem, który powodowa ł powstanie ww. obowi ą zku jest okoliczno ść wybudowania przy łą cza pod rz ą dami rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Termin pi ę cioletni okre ś la czas, w którym ZEW-T S.A. zwi ą zany jest jednoznacznie sformu ł owanym i ukszta ł towanym wcze ś niej obowi ą zkiem. Nale ż y wi ę c przyj ąć , i ż obowi ą zek powy ż szy trwa nadal i ko ń czy si ę dopiero w dniu 28 pa ź dziernika 2005r. (5 lat od dnia , w którym rozporz ą dzenie z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. utraci ł o moc obowi ą zuj ą c ą ). ZEW-T S.A. wyja ś ni ł w toku post ę powania, i ż „ zdecydowa ł ” , ż e w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie nowego rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. zaprzestanie rozliczania si ę z odbiorcami energii, którzy finansowali budow ę przy łą cza pod rz ą dami poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., gdy do ich przy łą cza zostanie pod łą czony nowy podmiot i zaniecha ł stosowania rozlicze ń z konsumentami, którzy nabyli swoje uprawnienia w kresie obowi ą zywania § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. By ł a to jednostronna, arbitralna decyzja ZEW-T S.A., która uniemo ż liwi ł a grupie osób uzyskanie ewentualnego zwrotu cz ęś ci nak ł adów, poniesionych na budow ę przy łą cza elektroenergetycznego. W trakcie post ę powania Zak ł ad prezentowa ł stanowisko, i ż to nie samo wej ś cie w ż ycie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. by ł o podstaw ą negowania praw konsumentów do rozlicze ń . Jednak takim twierdzeniom Zak ł adu trudno da ć wiar ę zapoznaj ą c si ę z pismami kierowanymi przez ZEW-T S.A. do odbiorców domagaj ą cych si ę rozlicze ń . W pismach tych Zak ł ad informuje, i ż „ Maj ą c na wzgl ę dzie […] przepis § 38 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r., który stanowi, ż e trac ą moc przepisy rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika1998r. ZEW-T S.A. uwa ż a, i ż przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do rozliczenia nadwy ż ki powsta ł ej w op ł acie przy łą czeniowej ” (pismo Zak ł adu z dnia 11 grudnia 2002r. do Pana Henryka Wajdziaka) lub „ Jednocze ś nie pragniemy nadmieni ć , ż e w obecnym stanie prawnym nie obowi ą zuj ą przepisy dotycz ą ce zwrotu pierwszemu odbiorcy jakichkolwiek nak ł adów w przypadku przy łą czenia kolejnych odbiorców. Tak ą mo ż liwo ść przewidywa ł § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. w sprawie […]. Od wej ś cia w ż ycie rozporz ą dzenia z dnia 25 wrze ś nia 2000r. w sprawie […] przepisy dotycz ą ce zwrotu nak ł adów w okresie 5 lat przesta ł y obowi ą zywa ć ” (pismo Zak ł adu z dnia 5 maja 2003r. do Pa ń stwa Zofii i Andrzeja Jakubowskich). Trudno uzna ć , i ż Zak ł ad swoim klientom, o których dobr ą opini ę zabiega od wielu lat (ze strony www.zewt.com.pl) przedstawia ł im stanowisko niezgodne z rzeczywisto ś ci ą . Zatem z takiego komunikatu przekazywanego przez Zak ł ad odbiorcom wynika: po pierwsze, ż e podstaw ą odmowy Zak ł adu by ł a tylko i wy łą cznie zmiana przepisów prawa, a po drugie: nadwy ż ki w op ł acie przy łą czeniowej powstaj ą , a jedynie brak jest podstaw do ich rozliczania. Ten drugi wniosek przeczy natomiast g ł ównej argumentacji ZEW-T S.A. w tym post ę powaniu, i ż w zwi ą zku ze zmian ą przepisów nie jest mo ż liwe powstanie wspólnych dla inwestora i nowo przy łą czanego odbiorcy kosztów budowy i rozbudowy sieci. W ocenie Prezesa Urz ę du, takie wspólne koszty istniej ą , albowiem mamy tu do czynienia z konkretn ą inwestycj ą , której warto ść jest mo ż liwa do ustalenia. Nie uwzgl ę dniaj ą c uprawnienia tych podmiotów do rozliczenia ich inwestycji, ZEW-T S.A. naruszy ł wspomnian ą zasad ę praw nabytych. 11 Nie mo ż na by ł o si ę zgodzi ć ze stanowiskiem ZEW-T S.A., i ż w przypadku gdy taryfa dla energii elektrycznej nie uwzgl ę dnia ś rodków finansowych przewidzianych na pokrycie zobowi ą za ń zak ł adu, to nie mo ż e on by ć zmuszany do ich ponoszenia bez wskazania ź ród ł a finansowania. Nawet je ś li ś rodki takie winny by ł y by ć uwzgl ę dnione w taryfie, to zaniechanie w tym zakresie obci ąż a tylko i wy łą cznie ZEW-T S.A. Nale ż y mie ć tak ż e na uwadze, i ż ZEW-T S.A. gromadzi ł ś rodki, które pobiera ł i nadal pobiera za przy łą czenie do sieci, a ś rodki te mog ą by ć wydatkowane na wyp ł aty ewentualnych nadwy ż ek. Paragraf 16 rozporz ą dzenia taryfowego z dnia 14 grudnia 2000r. oraz wcze ś niejsza nowelizacja art. 7 Prawa energetycznego zmieni ł a zasady obliczania op ł at taryfowych w kierunku zmniejszenia obci ąż enia finansowego dla przy łą czaj ą cych si ę . Jednak jak sam Zak ł ad wskazywa ł 75% kosztów przy łą czenia znajduje swoje odzwierciedlenie w taryfie. ZEW-T S.A. stan ął na stanowisku, i ż po nowelizacji prawa energetycznego nie ma mo ż liwo ś ci ustalenia kosztów wspólnych, st ą d nie powstaje nadwy ż ka, o której mowa w ww. przepisie. Jednak, abstrahuj ą c od stanowiska Prezesa Urz ę du w tej sprawie, trzeba zwróci ć uwag ę , ż e opinia Zak ł adu jest odosobniona w samym ś rodowisku przedsi ę biorców elektroenegetycznych. W szczególno ś ci na uwag ę zas ł uguje fakt, i ż w analogicznej sprawie rozpatrywanej przez Prezesa Urz ę du – Delegatur ę w Poznaniu, Grupa Energetyczna ENEA S.A. w Poznaniu nie tylko przyzna ł a, i ż utrata mocy obowi ą zuj ą cej rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. nie mia ł a wp ł ywu na bieg pi ę cioletniego okresu, o którym mowa w § 17 ust. 4 tego rozporz ą dzenia, ale tak ż e podj ęł a dzia ł ania zmierzaj ą ce do usuni ę cia skutków naruszenia prawa, poprzez realizacj ę obowi ą zku wynikaj ą cego z § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Rzecz bowiem w tym, ż e przepis ten dotyczy przypadków, gdy kolejny odbiorca zostanie przy łą czony do przy łą cza wybudowanego na potrzeby pierwszego odbiorcy. Wówczas odcinek przy łą cza od sieci, do której by ł przy łą czony pierwszy odbiorca do miejsca przy łą czenia drugiego odbiorcy dla obu stanie si ę sieci ą , co w konsekwencji wymaga ustalenia dla pierwszego podmiotu nowej op ł aty za rozbudow ę sieci i elementów przy łą cza. Takie w ł a ś nie dzia ł ania zobowi ą za ł a si ę podj ąć ENEA S.A. ( vide : decyzja Prezesa UOKiK z dnia 31 sierpnia 2004r. Nr RPZ-17/2004) i takie dzia ł ania winien by ł podj ąć ka ż dy zak ł ad elektroenergetyczny, tak ż e ZEW-T S.A. Rozporz ą dzenie taryfowe z dnia 14 grudnia 2000r., na mocy którego nowoprzy łą czany odbiorca pokrywa jedynie koszty budowy nowych odcinków sieci nie ma w tej sprawie ż adnego znaczenia. Zak ł ad zdaje si ę wychodzi ć z za ł o ż enia, ż e nadwy ż ka przys ł uguj ą ca odbiorom, korzy wykonali przy łą cza pod rz ą dami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. powstaje jedynie wtedy, kiedy nowy odbiorca finansuje odcinek ju ż istniej ą cy, wybudowany przez odbiorc ę – inwestora pierwotnego. Taki sposób my ś lenia jest absolutnie nie do przyj ę cia. Inwestorowi pierwotnemu przys ł uguje prawo ponownego przeliczenia op ł aty, kiedy odcinek wybudowanego przez niego przy łą cza staje si ę sieci ą . Nadwy ż k ą jest zatem cz ęść op ł aty, która „przypada” na odcinek, który sta ł si ę sieci ą . Roszczenie natomiast przys ł uguje odbiorcy w stosunku do Zak ł adu, bez wzgl ę du na to, czy ten b ę dzie w stanie pokry ć nadwy ż k ę z op ł at nowych odbiorców. Reasumuj ą c, ZEW-T S.A. po wej ś ciu w ż ycie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r., jak równie ż po jego uchyleniu, pozbawi ł inwestorów praw, które nabyli oni przed dat ą wej ś cia w ż ycie tego rozporz ą dzenia, w czasie obowi ą zywania rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Podkre ś li ć trzeba, i ż przedmiotem rozpatrywanej sprawy nie s ą obowi ą zki osób przy łą czonych po wej ś ciu w ż ycie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r., a uprawnienia podmiotów, które sfinansowa ł y budow ę przy łą cza w czasie obowi ą zywania rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. Na podstawie § 17 ust. 4 tego 12 rozporz ą dzenia nabyli oni prawo do rozliczenia inwestycji i zwrotu ewentualnej nadwy ż ki, w przypadku pod łą czenia, przez kolejne pi ęć lat, do wybudowanego przez nich przy łą cza, nowych odbiorców energii. Zatem, nie maj ą tutaj ż adnego znaczenia przepisy aktów prawnych, które wesz ł y w ż ycie po dacie nabycia uprawnie ń , wynikaj ą cych z § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., przez inwestorów przy łą cza. Nowe przepisy mog ą jedynie dotyczy ć osób, które sfinalizowa ł y budow ę przy łą cza po wej ś ciu tych przepisów w ż ycie. Nie wyklucza to jednak uprawnienia, które nabyli wcze ś niejsi inwestorzy. Dlatego te ż nie mo ż na zgodzi ć si ę ze stanowiskiem ZEW-T S.A., i ż nowe przepisy zmieniaj ą sytuacj ę prawn ą podmiotów, które naby ł y ju ż prawa, zgodnie z wcze ś niejszym rozporz ą dzeniem. Równie ż liczba osób, które zosta ł y pozbawione swych praw nie ma tutaj znaczenia. Przedmiotowa sprawa ma na uwadze okres w którym ZEW-T S.A. zaniecha ł stosowania rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998 r., a wi ę c po wej ś ciu w ż ycie rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000 r., a tak ż e po 1 stycznia 2004 r., po której to dacie przesta ł o obowi ą zywa ć to drugie rozporz ą dzenie, jednak ż e ZEW-T S.A. nadal uchyla si ę od realizacji uprawnie ń przys ł uguj ą cych na podstawie § 17 ust. 4 rozporz ą dzenia z dnia 21 pa ź dziernika 1998 r. Wzi ą wszy pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci, Prezes UOKiK uzna ł zachowanie ZEW-T S.A. za przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dystrybucji i obrotu energi ą elektryczn ą na terenie swojej dzia ł alno ś ci. W konsekwencji dzia ł ania ZEW-T S.A. stanowi ą przejaw niezgodnej z prawem antymonopolowym eksploatacji konsumentów – odbiorców energii, którzy pod rz ą dami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r. wybudowali przy łą cza, a nast ę pnie odmówiono im prawa do rozlicze ń na podstawie § 17 ust. 4 tego ż rozporz ą dzenia. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y do dziedziny prawa publicznego, a prawo to ma na celu ochron ę interesu ogólnospo ł ecznego, przy czym Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest rzecznikiem interesu publicznego. Naruszenie tego interesu ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy te dzia ł ania wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska. W rozpatrywanej sprawie kr ą g podmiotów, które mog ł y zosta ć dotkni ę te skutkami praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę obejmuje tych z odbiorców, którzy wybudowali przy łą cze pod rz ą dami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., do którego pod rz ą dami rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 25 wrze ś nia 2000r. oraz po utracie jego mocy obowi ą zuj ą cej w dniu 1 stycznia 2004r., dokonano przy łą czenia nowych odbiorców. Skutkami zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ą zosta ć równie ż dotkni ę ci ci z odbiorców, którzy wybudowali przy łą cze w okresie obowi ą zywania rozporz ą dzenia przy łą czeniowego z dnia 21 pa ź dziernika 1998r., a do których dopiero zostan ą przy łą czeni nowi odbiorcy. Wobec powy ż szego dosz ł o do naruszenia interesów szerokiej grupy odbiorców energii. Dzia ł anie ZEW-T S.A. polegaj ą ce na odmowie realizacji obowi ą zku wynikaj ą cego z § 17 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów godzi tym samym w interes publiczny. W ocenie Prezesa, w przedmiotowej sprawie dosz ł o do naruszenia interesu publicznego, gdy ż kr ą g uczestników rynku - podmiotów którym ZEW-T S.A. odmówi ł realizacji ich uprawnie ń jest szeroki, a sprawa nie ma charakteru indywidualnego. Stosownie do art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu, osi ą gni ę tego przez karanego przedsi ę biorc ę w 13 roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub naruszania zakazu okre ś lonego w art. 8. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W przypadku stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu praktyk, o którym mowa w art. 5 lub 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . Wysoko ść kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy, a tak ż e i represyjn ą , tj. stanowi ć reperkusj ę za jej naruszenie. Za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do naruszenia przez ZEW-T S.A. okre ś lonego w art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej w sposób okre ś lony w sentencji niniejszej decyzji. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e przedmiotowe naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego (orzeczenie z dnia 1 marca 1994 r., sygn. U. 7/93) oraz zasadami stosowania kar pieni ęż nych, które obowi ą zuj ą we wspólnotowym prawie konkurencji. Zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a Rozporz ą dzenia Rady Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2002r. (Dz. Urz. UE nr L 1 z dnia 4 stycznia 2003r.) Komisja mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć kar ę pieni ęż n ą na przedsi ę biorców lub zwi ą zki przedsi ę biorców, je ż eli umy ś lnie lub nieumy ś lnie naruszaj ą zakazy okre ś lone w art. 81 lub 82 TWE. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny przewidywa ć , ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Orzekaj ą c w niniejszej sprawie, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć na ZEW-T S.A. kar ę w wysoko ś ci 100.000 PLN (s ł ownie: sto tysi ę cy z ł otych). Wysoko ść przychodu ZEW-T S.A. w roku 2003 wynios ł a 1.409.987.357,4 PLN, a zatem 10 % przychodu wynosi 140.998.735,74 PLN. Kwota kary zosta ł a wi ę c wymierzona znacznie poni ż ej maksymalnej wysoko ś ci kary, jak ą móg ł na ł o ż y ć Prezes Urz ę du (0,07% kary maksymalnej). Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę ujemne skutki spowodowane ś wiadomym dzia ł aniem ZEW-T S.A., szkodz ą ce przede wszystkim konsumentom, a wi ę c najs ł abszym uczestnikom rynku, pozbawiaj ą c ich mo ż liwo ś ci dochodzenia swoich praw, wynikaj ą cych z ustawy oraz fakt osi ą gni ę cia przez ZEW-T S.A. nieuzasadnionych korzy ś ci kosztem swoich odbiorców. Na wysoko ść kary wywar ł tak ż e wp ł yw fakt, i ż nadu ż ywanie przez ZEW-T S.A. pozycji dominuj ą cej ma charakter d ł ugotrwa ł y i ci ą g ł y. W przedmiotowej sprawie nie ma w ą tpliwo ś ci co do celu na ł o ż enia kary. Wymierzona kara winna stanowi ć dolegliwo ść finansow ą z powodu stosowania niedozwolonych praktyk i osi ą gni ę cia nieuzasadnionych korzy ś ci finansowych, oraz zmotywowa ć ZEW-T S.A. do niezw ł ocznego podj ę cia realizacji zaniechanego obowi ą zku. 14 Prezes Urz ę du uzna ł , i ż kara w wymierzonej wysoko ś ci w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia ZEW-T S.A., oraz ż e spe ł ni swoj ą funkcj ę , zarówno represyjn ą jak te ż prewencyjn ą . Przed wej ś ciem w dniu 1 maja 2004 r. w ż ycie ustawy z 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 93, poz. 891), Prezes Urz ę du móg ł , w oparciu o art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 1.000 do 5.000.000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego przez karanego przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Poniewa ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w swoim obecnym brzmieniu nie okre ś la kwotowo górnej granicy zagro ż enia kar ą , jej przepisy o karach pieni ęż nych sprzed ww. nowelizacji nale ż y uzna ć za oczywi ś cie wzgl ę dniejsze dla przedsi ę biorców, którym zarzuca si ę stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W oparciu o powo ł ywane – nieobowi ą zuj ą ce ju ż – przepisy, kara pieni ęż na na ł o ż ona na ZEW-T S.A. nie mog ł aby przekracza ć równowarto ś ci 5.000.000 euro podlegaj ą cych – zgodnie z art. 115 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – przeliczeniu na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary, tj. w 2003 r. Wzi ą wszy pod uwag ę , ż e kurs ten wynosi ł wówczas 4,7170 z ł , ustalana w tych ramach kara pieni ęż na nie powinna przekroczy ć kwoty 23.585.000 z ł . Na ł o ż ona kara pieni ęż na stanowi wi ę c niewielki procent górnej granicy zagro ż enia kar ą , ustalonej wed ł ug poprzedniego stanu prawnego. W ś wietle wskazanych okoliczno ś ci na ł o ż enie przedmiotowej kary, jak i jej wysoko ść , jest w pe ł ni uzasadnione. Stosownie do art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y wp ł aci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: nr 51101010100078782231000000, w banku NBP O/O Warszawa. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Zak ł ad Energetyczny Warszawa – Teren S.A. ul. Marsa 95 04-470 Warszawa 15