RWA-37/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-29/11/AŻ Warszawa, dn. 10 grudnia 2012 r. DECYZJA RWA-37/2012 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Bankowi Spółdzielczemu w Płońsku - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Bank Spółdzielczy w Płońsku polegającą na stosowaniu we wzorach umownych postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez zawarcie postanowień o treści: 1. – Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uważa się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia (§ 58 ust. 3 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , – (…) Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uznaje się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia (…) (§ 4 ust. 2 Regulaminu rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku ) , 2. (…) oświadczenie Banku kierowane do Posiadacza rachunku według poprzednich danych będzie traktowane za doręczone prawidłowo (§ 41 ust. 3 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Bankowi Spółdzielczemu w Płońsku - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Bank Spółdzielczy w Płońsku polegającą na stosowaniu we wzorach umownych postanowień wzorców 2 umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez zawarcie postanowień o treści: 1. – Bank zastrzega sobie prawo do zmiany postanowień Regulaminu (§ 61 ust. 1 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , – Bank ma prawo do zmiany postanowień Regulaminu (§ 39 ust. 1 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , 2. – Bank może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) (§ 52 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , – Bank może wypowiedzieć umowę rachunku z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) (§ 35 ust. 2 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , – Umowa rachunku a’vista może być wypowiedziana przez Bank, w formie pisemnej z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia z ważnych powodów, w szczególności wobec: (…) (§ 49 ust. 2 Regulaminu rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku ) , 3. O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w komunikatach wywieszanych w jednostkach organizacyjnych Banku (§ 7 ust. 7 Umowy rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE Nr… ) , co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 września 2011 r. w odniesieniu do praktyki określonej w pkt. II.3. sentencji niniejszej decyzji, z dniem 10 października 2011 r. w odniesieniu do praktyki określonej w pkt. II.1. sentencji niniejszej decyzji oraz z dniem 14 listopada 2011 r. w odniesieniu do praktyki określonej w pkt. II.2. sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Bankowi Spółdzielczemu w Płońsku - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Bank Spółdzielczy w Płońsku karę pieniężną w wysokości: 1. 8 084 zł (słownie: osiem tysięcy osiemdziesiąt cztery złote), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji; 2. 30 180 zł (słownie: trzydzieści tysięcy sto osiemdziesiąt złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II. sentencji niniejszej decyzji. 3 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura UOKiK w Warszawie (dalej również: Prezes UOKiK, Prezes Urzędu, Delegatura UOKiK w Warszawie) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. RWA-405-1/10/AŻ) mające na celu m in. kontrolę wzorców umów stosowanych przy zawieraniu z konsumentami umów rachunku bankowego przez banki spółdzielcze mające siedzibę na terenie województwa mazowieckiego. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wystąpił m.in. do Banku Spółdzielczego w Płońsku (dalej także: Bank) o przesłanie aktualnie stosowanych wzorców umownych przedkładanych konsumentom przy zawieraniu umów rachunku bankowego. Po dokonaniu analizy otrzymanych wzorców umownych zatytułowanych: 1. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku, 2. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku, 3. Regulamin rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku, 4. Umowa rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE Nr…, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura UOKiK w Warszawie, stwierdził, iż mogło dojść do naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wobec czego wszczęcie postępowania w związku z podejrzeniem stosowania przez Bank Spółdzielczy w Płońsku praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stało się konieczne i uzasadnione. Z uwagi na powyższe, Prezes UOKiK postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011 r. wszczął postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Bank praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: I. stosowaniu we wzorcach umownych postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez zawarcie postanowień o treści: 1. Bank zastrzega sobie prawo do zmiany postanowień Regulaminu, 2. Bank ma prawo do zmiany postanowień Regulaminu, 3. Bank może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…), 4. Bank może wypowiedzieć umowę rachunku z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…), 5. Umowa rachunku a’vista może być wypowiedziana przez Bank, w formie pisemnej z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia z ważnych powodów, w szczególności wobec: (…), 6. O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w komunikatach wywieszanych w jednostkach organizacyjnych Banku, 7. Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uważa się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia, 4 8. (…) Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uznaje się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia (…), 9. (…) oświadczenie Banku kierowane do Posiadacza rachunku według poprzednich danych będzie traktowane za doręczone prawidłowo , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pismem z dnia 30 grudnia 2011 r. Bank został zawiadomiony o wszczętym postępowaniu, jak również wezwany do udzielenia informacji i złożenia dokumentów w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urzędu, Bank w piśmie z dnia 12 stycznia 2012 r. odniósł się do postawionych zarzutów. Bank w swoim piśmie wskazał, iż wszystkie z zakwestionowanych postanowień zostały usunięte poprzez wprowadzenie: - uchwały Nr 93/Z/2011 Zarządu Banku Spółdzielczego w Płońsku z dnia 8 września 2011 r. w sprawie zmiany Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku (data wejścia w życie: 10 października 2011 r.) , - uchwały Nr 94/Z/2011 Zarządu Banku Spółdzielczego w Płońsku z dnia 8 września 2011 r. w sprawie zmiany Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku (data wejścia w życie: 8 września 2011 r.) , - uchwały Nr 114/Z/2011 Zarządu Banku Spółdzielczego w Płońsku z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie zmiany Regulaminu rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w Banku Spółdzielczym w Płońsku (data wejścia w życie: 14 listopada 2011 r.) . Odnosząc się do zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień zamieszczonych w Regulaminie otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku, Bank wskazał, iż postanowienie o treści: Bank może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) otrzymało brzmienie: Bank może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów, w przypadku: (…), postanowienie: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uważa się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia po wprowadzonych zmianach brzmi: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku uznaje się za doręczone, jeżeli Posiadacz rachunku mógł zapoznać się z jego treścią. W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez Posiadacza rachunku, dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) oraz doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną, a postanowienie o treści: Bank zastrzega sobie prawo do zmiany postanowień Regulaminu zostało zmienione na: Bank zastrzega sobie prawo do dokonania zmiany regulaminu w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z poniższych przyczyn: (…). Bank wskazał również na zmiany zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień znajdujących się we wzorcu umownym zatytułowanym: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku. Postanowienie o treści: Bank może wypowiedzieć umowę rachunku z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i tylko z ważnych powód, a w szczególności: (…), Bank zmienił na: Bank może wypowiedzieć umowę rachunku z zachowaniem 30- dniowego okresu wypowiedzenia i tylko z ważnych powodów: (…). Modyfikacji poddane zostało również postanowienie o treści: Bank ma prawo do zmiany postanowień regulaminu. Nowe brzmienie postanowienia to: Bank zastrzega sobie prawo do dokonania zmiany Regulaminu w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z poniższych przyczyn: 5 (…). Bank wskazał również, iż postanowienie o treści: (…) oświadczenie Banku kierowane do Posiadacza rachunku według poprzednich danych będzie traktowane za doręczone prawidłowo otrzymało nowe brzmienie: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku uznaje się za doręczone, jeżeli Posiadacz rachunku mógł zapoznać się z jego treścią. W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez Posiadacza rachunku, dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) oraz doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną. Bank dokonał również zmiany wpisanego do wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku postanowienia o treści: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uważa się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia. Nowe postanowienie otrzymało brzmienie: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku uznaje się za doręczone, jeżeli Posiadacz rachunku mógł zapoznać się z jego treścią. W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez Posiadacza rachunku, dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) oraz doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną. Również postanowienie o treści: Umowa rachunku a’vista może być wypowiedziana przez Bank, w formie pisemnej z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia z ważnych powodów, w szczególności wobec: (…) otrzymało nowe brzmienie: Umowa rachunku a’vista może być wypowiedziana przez bank, w formie pisemnej z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia w przypadku: (…)”. Bank Spółdzielczy w Płońsku wskazał również w piśmie skierowanym do Prezesa Urzędu na zmianę dokonaną we wzorcu umownym zatytułowanym: Umowa rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE Nr…. Postanowienie o treści: O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w komunikatach wywieszanych w jednostkach organizacyjnych Banku otrzymało brzmienie: O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w sposób określony w Regulaminie. Bank w swoim wystąpieniu podniósł, iż do 2010 r. działał w znacznej mierze w oparciu o regulacje produktowe stosowane w ramach zrzeszenia z Mazowieckim Bankiem Regionalnym S.A., a zawarcie zakwestionowanych postanowień niekorzystnych dla konsumentów było przez Bank niezamierzone. Bank podniósł, iż wraz ze zrzeszeniem się w 2010 r. z Bankiem Polskiej Spółdzielczości S.A. rozpoczął proces przebudowy systemu regulacji produktowych celem ich unifikacji z procedurami stosowanymi w nowym zrzeszeniu, dążąc w szczególności do eliminacji postanowień umownych mogących naruszać interesy konsumentów. Dodatkowo, Bank zauważył, że należy wziąć pod rozwagę, że skala działalności Banku Spółdzielczego w Płońsku jest nieznaczna, zaś z tytułu czasowego stosowania kwestionowanych postanowień umownych klienci Banku nie doznali rażącego naruszenia ich praw i wymiernych uszczerbków. Bank w piśmie z dnia 7 maja 2012 r. oświadczył, iż zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu postanowienia nie przejawiają się w żadnym innym wzorcu umownym stosowanym przez Bank w obrocie konsumenckim. Bank Spółdzielczy w Płońsku wskazał daty dzienne wycofania z obrotu konsumenckiego każdej z klauzul zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu w postanowieniu o wszczęciu niniejszego postępowania. W toku postępowania Bank Spółdzielczy w Płońsku wskazał wysokość obrotu Banku obliczonego na podstawie rachunku zysków i strat za rok 2011 zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie sposobu obliczania obrotu przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji (Dz. U. Nr 134, poz. 935). 6 Bank został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Strona niniejszego postępowania nie skorzystała z prawa do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje Bank Spółdzielczy w Płońsku został zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000049877 i prowadzi działalność m.in. w zakresie pozostałego pośrednictwa pieniężnego, ja również w zakresie pozostałej finansowej działalności usługowej, gdzie indziej niesklasyfikowanej, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych. Przy zawieraniu z klientami, będącymi konsumentami w rozumieniu art. 22 1 kodeksu cywilnego, tj. osobami fizycznymi dokonującymi czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z ich działalnością zawodową lub gospodarczą, umów rachunku bankowego Bank posługuje się wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 kodeksu cywilnego, zatytułowanymi: 1. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku, 2. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku, 3. Regulamin rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku, 4. Umowa rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE Nr…. Prezes UOKiK ustalił także, iż w treści wzorców umownych stosowanych przez Bank Spółdzielczy w Płońsku w obrocie z konsumentami znajdowały się postanowienia o treści: 1. Bank zastrzega sobie prawo do zmiany postanowień Regulaminu (§ 61 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , 2. Bank ma prawo do zmiany postanowień Regulaminu (§ 39 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , 3. Bank może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) (§ 52 ust. 4 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , 4. Bank może wypowiedzieć umowę rachunku z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) (§ 35 ust. 2 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , 5. Umowa rachunku a’vista może być wypowiedziana przez Bank, w formie pisemnej z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia z ważnych powodów, w szczególności wobec: (…) (§ 49 ust. 2 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku ) , 6. O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w komunikatach wywieszanych w jednostkach organizacyjnych Banku (§ 7 ust. 7 wzorca 7 umownego zatytułowanego: Umowa rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE Nr… ) , 7. Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uważa się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia (§ 58 ust. 3 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) , 8. (…) Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uznaje się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia (…) (§ 4 ust. 2 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku ) , 9. (…) oświadczenie Banku kierowane do Posiadacza rachunku według poprzednich danych będzie traktowane za doręczone prawidłowo (§ 41 ust. 3 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku ) . W rejestrze niedozwolonych klauzul umownych prowadzonym przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 479 (45) k.p.c. zostały wpisane następujące klauzule: 1. Bank zastrzega sobie prawo zmiany niniejszego regulaminu – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt XVII AmC 33/02) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 93, 2. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności… – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r. (sygn. akt XVII AmC 1582/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1928, 3. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności (…) – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 29 listopada 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1457/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2152, 4. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności… – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1497/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2268, 5. Bank może wypowiedzieć umowę z ważnych przyczyn, w szczególności (…) – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r. (sygn. akt XVII AmC 757/10) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2554, 6. PKO - bp podaje do wiadomości obowiązujące stawki prowizji i opłat przez wywieszenie w Oddziałach PKO - bp Taryfy oraz udostępnia Taryfę na życzenie posiadacza rachunku – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 30 września 2002 r. (sygn. akt XVII AmC 47/01) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 32, 8 7. Wszelka korespondencja pomiędzy Bankami a klientem odbywa się na adres do korespondencji ustalony w umowie i strony uważają ją za skutecznie doręczoną z chwilą jej (…) awizowania przez pocztę pod tym adresem – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 741/09 do XVII AmC 747/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1936, 8. Pismo wysłane do Kredytobiorcy na ostatni znany Bankowi adres korespondencyjny uważa się za doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 2 listopada 2009 r. (sygn. akt XVII AmC 1287/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1826, 9. Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku według ostatnich danych i na ostatni wskazany przez niego adres uważa się za skutecznie doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r. (sygn. akt XVII AmC 730/10) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2360, 10. Wszelkie pisma kierowane do Posiadacza rachunku na ostatni, wskazany przez niego adres uważa się za doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. (sygn. akt XVII AmC 710/10) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2492. Prezes UOKiK ustalił, iż wzorce umowne przekazane przez Bank w zakresie rachunku bankowego zawierające zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia stosowane były przynajmniej od dnia 19 sierpnia 2010 r. (data potwierdzenia za zgodność przekazanych przez Bank w toku postępowania wzorców umownych stanowiących podstawę dla postawienia zarzutów stanowiących przedmiot niniejszego postępowania). Prezes Urzędu ustalił ponadto, iż Bank dokonał następujących modyfikacji postanowień zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu: - postanowienie o treści: Bank zastrzega sobie prawo do zmiany postanowień Regulaminu z dniem 10 października 2011 r. otrzymało brzmienie: Bank zastrzega sobie prawo do dokonania zmiany Regulaminu w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z poniższych przyczyn: 1) zmiany zasad funkcjonowania oferowanych produktów i usług, w szczególności w zakresie systemów informatycznych wykorzystywanych do ich obsługi, 2) zmiany przepisów prawa dotyczących oferowanych produktów, 3) zmiany podobnych produktów oferowanych przez podmioty finansowe na rynku, - postanowienie o treści: Bank ma prawo do zmiany postanowień Regulaminu z dniem 8 września 2011 r. otrzymało brzmienie: Bank zastrzega sobie prawo do dokonania zmiany Regulaminu w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z poniższych przyczyn: 1) zmiany zasad funkcjonowania oferowanych produktów i usług, w szczególności w zakresie systemów informatycznych wykorzystywanych do ich obsługi, 2) zmiany przepisów prawa dotyczących oferowanych produktów, 3) zmiany podobnych produktów oferowanych przez podmioty finansowe na rynku, - postanowienie o treści: Bank może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) z dniem 10 października 2011 r. otrzymało nowe brzmienie poprzez skreślenie słów a w szczególności, - postanowienie o treści: Bank może wypowiedzieć umowę rachunku z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) z dniem 8 września 2011 r. otrzymało nowe brzmienie poprzez skreślenie słów a w szczególności, 9 - postanowienie o treści: Umowa rachunku a’vista może być wypowiedziana przez Bank, w formie pisemnej z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia z ważnych powodów, w szczególności wobec: (…) z dniem 14 listopada 2011 r. otrzymało nowe brzmienie poprzez zastąpienie słów z ważnych powodów, w szczególności wobec słowami w przypadku, - postanowienie o treści: O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w komunikatach wywieszanych w jednostkach organizacyjnych Banku z dniem 8 września 2011 r. otrzymało brzmienie: O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w sposób określony w Regulaminie; zgodnie z § 28 ust. 7 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku : Informacje o zakresie zmian i wysokości stosowanych w Banku opłat i prowizji za czynności związane z obsługą UNIKONTA OSZCZĘDNOSCIOWEGO przesyłane są klientom w trybie określonym w § 39, a zgodnie z § 39: O zakresie zmian wprowadzonych w Regulaminie Bank zawiadamia Posiadacza rachunku pisemnie, przesyłając listem zwykłym lub w inny dowolny sposób za pokwitowaniem, tekst wprowadzonych zmian lub zaktualizowaną wersję Regulaminu (ust. 2) . Posiadacz rachunku nie akceptujący wprowadzonych zmian może złożyć w Banku pisemne oświadczenie o odmowie przyjęcia w terminie określonym przez Bank w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2. Niezłożenie takiego oświadczenia jest równoznaczne z akceptacją wprowadzonych zmian (ust. 3) , - postanowienie o treści: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uważa się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia z dniem 10 października 2011 r. otrzymało brzmienie: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku uznaje się za doręczone, jeżeli Posiadacz rachunku mógł zapoznać się z jego treścią. W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez Posiadacza rachunku, dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) oraz doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną, - postanowienie o treści: (…) Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uznaje się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia (…) z dniem 14 listopada 2011 r. otrzymało brzmienie: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku uznaje się za doręczone, jeżeli Posiadacz rachunku mógł zapoznać się z jego treścią. W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez Posiadacza rachunku, dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) oraz doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną, - postanowienie o treści: (…) oświadczenie Banku kierowane do Posiadacza rachunku według poprzednich danych będzie traktowane za doręczone prawidłowo z dniem 8 września 2011 r. otrzymało brzmienie: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku uznaje się za doręczone, jeżeli Posiadacz rachunku mógł zapoznać się z jego treścią. W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez Posiadacza rachunku, dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) oraz doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną. 10 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa UOKiK, iż w wyniku stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zagrożony został interes publicznoprawny. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawa ta określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Przepis ten przesądza o przynależności niniejszej ustawy do dziedziny prawa publicznego, jak również o wyłączeniu możliwości podejmowania przez Prezesa Urzędu działań w celu ochrony interesów indywidualnych czy grupowych. W toku postępowania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urzędu jest zatem rzecznikiem interesu publicznego. Rola ta wynika nie tylko z celu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, lecz również z jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, określonej w art. 7 k.p.a. Wobec powyższego, wykazanie wystąpienia zagrożenia interesu publicznoprawnego w danej sprawie stanowi podstawową przesłankę warunkującą możliwość jej rozstrzygania w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, niniejsza sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Banku Spółdzielczego w Płońsku. Należy przy tym zauważyć, że interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów stanowi jednocześnie naruszenie interesu publicznoprawnego. Wobec powyższego uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie zakazu z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ust. 2 tego artykułu definiuje tę praktykę jako godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie przedsiębiorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Ustawodawca w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podał przykładowe zachowania przedsiębiorców, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Pierwszą z trzech pozycji otwartego katalogu zakazanych praktyk stanowi stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W świetle powyższego, dane zachowanie może zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, gdy spełnione są równocześnie trzy przesłanki wyinterpretowane z art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy: 1. kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2. zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, 3. praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. 11 Ad 1. Strona postępowania (przedsiębiorca) Zakaz naruszenia zbiorowych interesów konsumentów odnosi się do przedsiębiorców. Art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy, zgodnie z którą pod tym pojęciem rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Podmiot będący stroną niniejszego postępowania posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powołanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż jest spółdzielnią wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą działalność gospodarczą we własnym imieniu. Tym samym oznacza to, iż zachowanie Banku Spółdzielczego w Płońsku podlega kontroli dokonywanej na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 2. Bezprawność działań Banku Spółdzielczego w Płońsku Bezprawność, do której odwołał się ustawodawca wprowadzając do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definicję praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, należy rozumieć jako sprzeczność z prawem. Bezprawność działań przedsiębiorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowiązujących, niemniej należy wskazać, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 24 ust. 2 można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru niedozwolonych klauzul umownych stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Należy bowiem podnieść, iż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zostało wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazujący treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazujący ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru niedozwolonych klauzul umownych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artykułu rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Artykuł ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes . 1 Przepis art. 479 43 Kodeksu postępowania cywilnego stanowiąc, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób 1 H. Ciepła, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. T. II, wydanie 3, s. 249. 12 kategorii tych podmiotów. Lege non distiguente , wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który klauzulę wprowadził do swoich wzorców umów, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, stosującego własne warunki umów. Należy zatem przyjąć, że wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek względem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, że żaden z podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) jednoznacznie wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów . Tym samym Sąd Najwyższy przesądził, iż stosowanie klauzuli tożsamej z klauzulą wpisaną do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Należy przy tym podkreślić, iż dla uznania, że klauzula wpisana do rejestru i klauzula z nią porównywana są tożsame w treści nie jest konieczna dokładna literalna identyczność tych postanowień. Rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistniała możliwość uznania dwóch postanowień za tożsame wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mieściła się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych klauzul. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu, zamiar, cel jakiemu ma służyć kwestionowana klauzula. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwoloną, można uznać, iż obie są tożsame (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Stanowisko to znalazło również potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt III SZP 3/06, w której Sąd ten argumentował, iż stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru . W celu wykazania bezprawności działań Banku Spółdzielczego w Płońsku koniecznym jest zatem ustalenie, że Bank stosuje wzorce umowne, których zapisy mieszczą się w hipotezie klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy należy zauważyć, co następuje: Ad I.1. Bank w § 58 ust. 3 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku stosował postanowienie o brzmieniu: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uważa się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia, a w § 4 ust. 2 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku stosował postanowienie o brzmieniu: (…) Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres, uznaje się za doręczone z dniem pierwszego awiza pocztowego lub z datą zwrotu przez pocztę z powodu niedoręczenia (…). 13 Treść ww. postanowień, zdaniem Prezesa UOKiK, jest tożsama z treścią postanowienia, uznanego za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 15 lutego 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 741/09 do XVII AmC 747/09, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1936, o treści: Wszelka korespondencja pomiędzy Bankami a klientem odbywa się na adres do korespondencji ustalony w umowie i strony uważają ją za skutecznie doręczoną z chwilą jej (…) awizowania przez pocztę pod tym adresem. Sąd w przywołanym wyroku stwierdził, iż tego rodzaju regulacje są niedopuszczalne poza procedurami sądowymi (art. 139 k.p.c.). Zastosowanie zatem doręczenia zastępczego w niniejszej sprawie narusza dobre obyczaje (wykorzystuje bowiem nieznajomość obowiązujących przepisów przez przeciętnego konsumenta), czyli jest nierzetelne i nieuczciwe. Rażąco narusza interesy konsumenta, bowiem naraża konsumenta na możliwość nieotrzymania istotnych informacji dotyczących umowy i ponoszenia skutków braku wiedzy o tych informacjach. W opinii Prezesa Urzędu, treść zacytowanych powyżej postanowień wykorzystywanych przez Bank, pomimo odmienności użytych sformułowań jest tożsama z postanowieniem wpisanym do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Porównywane postanowienia zakładają uznanie korespondencji za doręczoną pomimo faktu, iż konsument jej nie otrzymał. W obu przypadkach konsument nie miał możliwości zapoznać się z korespondencją wysłaną przez Bank, a tym samym narażony był na ponoszenie skutków jej nieotrzymania. Bank zmienił treść zacytowanych powyżej i zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu w toku niniejszego postępowania postanowień poprzez nadanie im treści: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku uznaje się za doręczone, jeżeli Posiadacz rachunku mógł zapoznać się z jego treścią. W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez Posiadacza rachunku, dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) oraz doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną. Wskazana zmiana nie stwarza jednak możliwości stwierdzenia przez Prezesa UOKiK zaniechania stosowania zarzucanej Bankowi praktyki. W opinii Prezesa Urzędu nowa treść postanowienia w części: (…) W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku (…) dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) nadal pozostaje tożsama z przywołanymi powyżej postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Zmieniona treść postanowienia nadal przewiduje możliwość uznania korespondencji za doręczoną, pomimo faktu, iż konsument jej nie otrzymał, a przesyłka była jedynie awizowana. Ad I.2. Bank Spółdzielczy w Płońsku w § 41 ust. 3 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku stosował postanowienie o treści: (…) oświadczenie Banku kierowane do Posiadacza rachunku według poprzednich danych będzie traktowane za doręczone prawidłowo . Treść ww. postanowienia, w ocenie Prezesa Urzędu, jest tożsama z treścią postanowień: Pismo wysłane do Kredytobiorcy na ostatni znany Bankowi adres korespondencyjny uważa się za doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 2 listopada 2009 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1287/09, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1826, Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku według ostatnich danych i na ostatni wskazany przez niego adres uważa się za skutecznie doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 730/10, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2360, 14 Wszelkie pisma kierowane do Posiadacza rachunku na ostatni, wskazany przez niego adres uważa się za doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 710/10, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2492. Tożsamość postanowienia stosowanego przez Bank Spółdzielczy w Płońsku z zacytowanymi powyżej postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych można stwierdzić poprzez literalne porównanie ich treści. Wskazać należy na dwa identyczne elementy charakterystyczne dla każdej z ww. klauzul. Po pierwsze, każda z nich dotyczy wysyłania korespondencji przez przedsiębiorcę na ostatni wskazany przez konsumenta i znany przedsiębiorcy adres ( (…) oświadczenie Banku kierowane do Posiadacza rachunku według poprzednich danych (…), Pismo wysłane do Kredytobiorcy na ostatni znany Bankowi adres korespondencyjny (…), Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku według ostatnich danych i na ostatni wskazany przez niego adres (…), Wszelkie pisma kierowane do Posiadacza rachunku na ostatni, wskazany przez niego adres (…) ). Drugi element dotyczy automatycznego uznania tak wysłanej do konsumenta korespondencji za doręczoną ( (…) oświadczenie Banku kierowane (…) będzie traktowane za doręczone prawidłowo, Pismo wysłane (…) uważa się za doręczone, Wszelkie pisma kierowane przez Bank (…) uważa się za skutecznie doręczone, Wszelkie pisma kierowane do Posiadacza (…) uważa się za doręczone ). Tak sformułowane postanowienia przyznają przedsiębiorcy uprawnienie do jednostronnej interpretacji umowy poprzez uznanie wysłanej korespondencji za doręczoną. Wobec powyższego, należy uznać, iż klauzula wykorzystywana w obrocie konsumenckim przez Bank jest tożsama literalnie, a tym samym pozostaje zbieżna co do skutku i celu z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Bank zmienił treść zakwestionowanego przez Prezesa UOKiK postanowienia poprzez nadanie mu brzmienia: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku uznaje się za doręczone, jeżeli Posiadacz rachunku mógł zapoznać się z jego treścią. W szczególności doręczenie będzie uznane za skuteczne w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez Posiadacza rachunku, dwukrotnej adnotacji poczty: „nie podjęto w terminie” (awizo) oraz doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną. W opinii Prezesa Urzędu, nowa treść postanowienia w zakresie: Pismo może zostać uznane za doręczone również w sytuacji, gdy Posiadacz rachunku nie zawiadomił Banku o zmianie swojego adresu lub nazwiska, a wysłane pismo wróci do Banku z adnotacją „adresat nieznany” lub podobną jest tożsama z treścią przywołanego postanowienia wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Skutek i cel porównywanych postanowień jest taki sam – wysłanie korespondencji na ostatnio podany przez konsumenta adres oznacza uznanie przez Bank tej korespondencji za doręczoną. W związku z powyższym, Prezes UOKiK nie stwierdził zaniechania stosowania przez Bank zarzucanej mu praktyki. Ad II.1. Bank Spółdzielczy w Płońsku w § 61 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku stosował postanowienie o treści: Bank zastrzega sobie prawo do zmiany postanowień Regulaminu , a w § 39 ust. 1 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku stosował analogiczne postanowienie do powyższego o brzmieniu: Bank ma prawo do zmiany postanowień Regulaminu. Treść ww. postanowień jest, w opinii Prezesa Urzędu, tożsama z treścią postanowienia, uznanego za niedozwolone wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2003 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 33/02, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 93: 15 Bank zastrzega sobie prawo zmiany niniejszego regulaminu. Sąd stwierdził w wyroku, iż takie postanowienie wprowadza dla pozwanego prawo dokonywania zmian regulaminu bez wskazania ważnych przyczyn, co narusza w sposób jednoznaczny dyspozycję zakazu zawartą w normie art. 385 3 pkt 10 k.c., która stanowi, że niedozwolonym postanowieniem umowy jest takie, które uprawnia kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez podania ważnej przyczyny wskazanej w umowie. Zdaniem Prezesa Urzędu treść kwestionowanego postanowienia i treść klauzuli wpisanej do rejestru są tożsame. Prawie identyczne brzmienie tych postanowień, jak również ich identyczny skutek polegający na naruszeniu art. 385 3 pkt 10 k.c. poprzez niepodawanie ważnych przyczyn stanowiących podstawę do jednostronnej zmiany umowy wskazują na tożsamość porównywanych klauzul. Bank zmienił treść zakwestionowanych postanowień poprzez wprowadzenie postanowienia o treści: Bank zastrzega sobie prawo do dokonania zmiany Regulaminu w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z poniższych przyczyn: 1) zmiany zasad funkcjonowania oferowanych produktów i usług, w szczególności w zakresie systemów informatycznych wykorzystywanych do ich obsługi, 2) zmiany przepisów prawa dotyczących oferowanych produktów, 3) zmiany podobnych produktów oferowanych przez podmioty finansowe na rynku. Podkreślić należy, iż ocena nowego postanowienia stosowanego przez Bank dokonywana była wyłącznie przez pryzmat tożsamości z postanowieniem wpisanym do rejestru pod pozycją 93. Postanowienie o treści: Bank zastrzega sobie prawo do zmiany postanowień Regulaminu zostało zmodyfikowane z dniem 10 października 2011 r., a klauzula: Bank ma prawo do zmiany postanowień Regulaminu z dniem 8 września 2011 r. Z uwagi na fakt, iż postanowienia te dotyczą tego samego naruszenia jako datę zaniechania należy uznać dzień 10 października 2011 r., czyli datę usunięcia ze wszystkich wzorców umownych stosowanych przez Bank w obrocie konsumenckim postanowienia niewskazującego ważnych przyczyn zmiany regulaminu. Ad II.2. Bank w § 52 ust. 4 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego UNIKONTO w Banku Spółdzielczym w Płońsku stosował postanowienie o treści: Bank może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) , w § 35 ust. 2 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku stosował postanowienie o brzmieniu: Bank może wypowiedzieć umowę rachunku z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) , a w § 49 ust. 2 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin rachunków oszczędnościowych a’vista i terminowych dla osób fizycznych w BS w Płońsku stosował postanowienie o treści: Umowa rachunku a’vista może być wypowiedziana przez Bank, w formie pisemnej z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia z ważnych powodów, w szczególności wobec: (…). W związku z powyższym, zdaniem Prezesa UOKiK, treść wskazanych powyżej postanowień, jest tożsama z treścią postanowień: Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności… – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1582/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1928, Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności (…) – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 29 listopada 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1457/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2152, 16 (…) Bank może wypowiedzieć umowę z ważnych przyczyn, w szczególności (…) – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 757/10, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2554, Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności… – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 14 października 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1497/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2268. Sąd w uzasadnieniu do ostatniego ze wskazanych wyroków wskazał, iż w zakwestionowanym postanowieniu bank określając sytuacje, w których ma prawo do wypowiedzenia umowy, określił te sytuacje jako „ważne powody” i wymienił konkretne okoliczności, które przyjął za te „ważne powody” dające mu prawo do wypowiedzenia umowy, ale w sposób przykładowy. Określając „ważne powody” pozwany użył bowiem określenia „w szczególności”, co oznacza, że wskazane okoliczności jako ważne powody dające mu prawo do wypowiedzenia umowy zostały podane jako jedynie przykłady „ważnych powodów”. Wymienione okoliczności nie stanowią zatem katalogu zamkniętego w odniesieniu do okoliczności dających prawo bankowi do wypowiedzenia umowy. Powołana ocena postanowienia uzasadnia wniosek, że bank może wypowiedzieć umowę, gdy zaistnieją również inne okoliczności niż wymienione w tym postanowieniu, a ocena zaistnienia tej okoliczności będzie należała wyłącznie do banku i może nie być powołana w zakwestionowanym postanowieniu. W opinii Sądu, powód zasadnie zakwestionował treść tego postanowienia z tych powodów, że bank przyznał tylko sobie uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy, czyli prawo banku do wypowiedzenia umowy w sytuacji, gdy regulacja tej kwestii zawiera pojęcia niejasne, nieprecyzyjne. Dotyczy to użytego w tym postanowieniu pojęcia „ważnych powód” przy równoczesnym określeniu tylko przykładowo okoliczności stanowiących te ważne powody. W opinii Prezesa Urzędu, treść postanowień stosowanych przez Bank jest tożsama co do skutku i celu z zacytowanymi postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Postanowienia stosowane przez Bank, tak samo jak postanowienia wpisane do rejestru, wprowadzają otwarty katalog przesłanek stanowiących podstawę dla wypowiedzenia umowy przez Bank. Tym samym, Bank może wypowiedzieć umowę w przypadku zaistnienia innych przesłanek niż wskazane w klauzuli, a uprawnienie do oceny czy dana przesłanka może zostać uznana za „ważny powód” pozostawiona jest wyłącznie Bankowi. Bank dokonał modyfikacji zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień. Klauzula o treści: Bank może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) z dniem 10 października 2011 r. otrzymała nowe brzmienie poprzez skreślenie słów a w szczególności, postanowienie o treści: Bank może wypowiedzieć umowę rachunku z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) z dniem 8 września 2011 r. zostało zmienione poprzez skreślenie słów a w szczególności, a postanowienie o treści: Umowa rachunku a’vista może być wypowiedziana przez Bank, w formie pisemnej z zachowaniem 14 dniowego okresu wypowiedzenia z ważnych powodów, w szczególności wobec: (…) z dniem 14 listopada 2011 r. otrzymało nowe brzmienie poprzez zastąpienie słów z ważnych powodów, w szczególności wobec słowami w przypadku. Biorąc pod uwagę, iż zakwestionowane postanowienia dotyczą tego samego naruszenia jako datę zaniechania należy uznać dzień 14 listopada 2011 r., czyli datę usunięcia ze wszystkich wzorców umownych stosowanych przez Bank w obrocie konsumenckim postanowienia wprowadzającego otwarty katalog przesłanek stanowiących podstawę dla wypowiedzenia umowy przez Bank. Ad II.3. Bank Spółdzielczy w Płońsku w § 7 ust. 7 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE Nr… stosował postanowienie o treści: O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w komunikatach wywieszanych w jednostkach organizacyjnych Banku. 17 Zdaniem Prezesa Urzędu, treść ww. postanowienia jest tożsama z treścią postanowienia, uznanego za niedozwolone wyrokiem z dnia 30 września 2002 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 47/01, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 32: PKO - bp podaje do wiadomości obowiązujące stawki prowizji i opłat przez wywieszenie w Oddziałach PKO - bp Taryfy oraz udostępnia Taryfę na życzenie posiadacza rachunku. W przywołanym wyroku Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgodził się ze stanowiskiem Prezesa UOKiK, iż postanowienie w tym brzmieniu jest niezgodne z bezwzględnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami art. 384 § 1 i 2 k.c. oraz art. 384 1 k.c. Według art. 384 § 1 k.c. ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przy zawieraniu umowy. Odstępstwo od tej zasady przewiduje art. 384 § 2 k.c. zdanie pierwsze stanowiący, że w razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. Zgodnie ze zdaniem drugim wskazanego przepisu odstępstwo to nie dotyczy jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego. Prezes UOKiK stwierdził, a Sąd uznał to stanowisko, że skoro opłaty i prowizje są istotnym elementem umowy rachunku bankowego, a tabele (taryfy) takich opłat i prowizji stanowią część stosowanych przez Bank wzorców wzmiankowych umów, to dla zawarcia z klientem – konsumentem takiej umowy konieczne jest doręczenie mu jej wzorca. Taki sam tryb obowiązuje Bank, gdy wzorzec umowy ma zostać wprowadzony do obrotu z konsumentami w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym, a za taki uznać należy umowę rachunku bankowego. Jak wynika bowiem z treści art. 384 1 k.c. wzorzec umowny wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże konsumenta, jeżeli został mu doręczony, a ten nie wypowiedział umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. Mając na uwadze treść zakwestionowanej klauzuli oraz klauzuli przywołanej powyżej, a wpisanej do rejestru niedozwolonych klauzul umownych należy wskazać, że przedmiotowa klauzula jest tożsama co do skutku i celu z klauzulą wpisaną do niniejszego rejestru. Istotą tych klauzul jest bowiem niedoręczanie przez Bank zmienionego wzorca umownego – taryfy opłat i prowizji. Bank informuje o nowych stawkach poprzez komunikat wywieszony w swoich lokalach. Konsument nie jest zatem informowany o nowych stawkach wprowadzonych przez Bank poprzez ich doręczenie, co jednocześnie wiąże się tym, że konsument zostaje pozbawiony prawa wypowiedzenia umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie z dniem 8 września 2011 r. otrzymało brzmienie: O zmianie stawek prowizji i opłat Bank powiadamia Posiadacza rachunku w sposób określony w Regulaminie. Wskazać należy, iż zgodnie z § 28 ust. 7 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunku oszczędnościowego UNIKONTO OSZCZĘDNOŚCIOWE w Banku Spółdzielczym w Płońsku : Informacje o zakresie zmian i wysokości stosowanych w Banku opłat i prowizji za czynności związane z obsługą UNIKONTA OSZCZĘDNOSCIOWEGO przesyłane są klientom w trybie określonym w § 39, a zgodnie z § 39: O zakresie zmian wprowadzonych w Regulaminie Bank zawiadamia Posiadacza rachunku pisemnie, przesyłając listem zwykłym lub w inny dowolny sposób za pokwitowaniem, tekst wprowadzonych zmian lub zaktualizowaną wersję Regulaminu (ust. 2) . Posiadacz rachunku nie akceptujący wprowadzonych zmian może złożyć w Banku pisemne oświadczenie o odmowie przyjęcia w terminie określonym przez Bank w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2. Niezłożenie takiego oświadczenia jest równoznaczne z akceptacją wprowadzonych zmian (ust. 3). Wobec powyższego, należy stwierdzić, iż Bank Spółdzielczy w Płońsku zaniechał stosowania zarzucanej mu praktyki z dniem 8 września 2011 r. Ad 3. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Dla stwierdzenia przez Prezesa Urzędu stosowania przez przedsiębiorcę praktyki określonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest również wykazanie, iż w wyniku jej stosowania przez przedsiębiorcę naruszony lub zagrożony został zbiorowy interes konsumentów. Wskazać należy, iż ww. ustawa nie definiuje pojęcia zbiorowy interes konsumentów , 18 a art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje jedynie, iż nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących lub mogących być klientami Banku. Należy przy tym wskazać, że zdaniem Sądu Najwyższego wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy [ vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r.; sygn. akt III SK 27/07]. Zgodnie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu – jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy – wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, nakazującą zaniechanie jej stosowania. Z kolei w świetle art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki; w przypadku takim Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Mając na uwadze, że zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające uznać zachowanie przedsiębiorcy za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, jak również fakt zaprzestania stosowania części z nich, orzeczono jak w punkcie I i II sentencji decyzji. Ad III sentencji decyzji Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje Prezes UOKiK w ramach uznania administracyjnego. Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ww. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Podkreślić należy, iż sankcja w postaci nałożenia kary może być na przedsiębiorcę nałożona jeżeli ten, choćby nieumyślnie dopuścił się naruszenia. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Bank w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej – profesjonalnego uczestnika obrotu rynkowego od którego oczekiwać należy dochowania należytej staranności – powinny były uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy wskazać, że w zgromadzonym materiale 19 dowodowym nie ma jednak jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Banku naruszenia tych interesów. Zebrane wyjaśnienia i informacje mogą wskazywać na co najmniej nieumyślne działanie Banku Spółdzielczego w Płońsku. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter naruszeń, które przypisano Bankowi Spółdzielczemu w Płońsku, Prezes Urzędu uznał nałożenie kary pieniężnej za uzasadnione. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Bank w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej powinny były uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Pamiętać jednak należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem kary pieniężnej jest fakt, iż Bank Spółdzielczy w Płońsku jako przedsiębiorca powinien mieć świadomość, że stosowanie klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, jest bezprawne. Bank winien zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów art. 385 1 i nast. kodeksu cywilnego, jak również z potrzeby dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców umownych w taki sposób, by nie były tożsame z wpisami zamieszczanymi w rejestrze. Zauważyć przy tym należy, że rejestr postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dostępny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl. Abuzywność postanowień wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowień w nim zamieszczonych nie powinien budzić jakichkolwiek wątpliwości. Przychód osiągnięty przez Bank Spółdzielczy w Płońsku w roku poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji w kwocie […] zł (słownie: […] złote) ustalono na podstawie złożonego przez Bank oświadczenia opartego o rachunek zysków i strat. Maksymalna wysokość kary mogła zatem wynieść […] zł. Oszacowanie wysokości kary przebiegało dwuetapowo. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał bowiem oceny wagi stwierdzonych naruszeń i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. III.1. W punkcie I. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Bank Spółdzielczy w Płońsku praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podczas ustalania wagi naruszeń stwierdzonych w punktach I.1. – I.2. sentencji decyzji Prezes Urzędu wziął pod uwagę, iż postanowienia stosowane przez Bank miały w zamiarze jednostronną ocenę doręczenia korespondencji konsumentom. Należy jednocześnie wskazać, iż z uwagi na charakter naruszenia postanowienia wskazane w punktach I.1. – 1.2. sentencji decyzji w kontekście wymiaru kary oceniane są łącznie. Przypisana Bankowi Spółdzielczemu w Płońsku praktyka ma charakter długotrwały. Postanowienia niedozwolone, tożsame z wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych stosowane są przez Bank od dnia 19 sierpnia 2010 r. Podsumowanie wagi stwierdzonego w punktach I.1. – I.2. sentencji niniejszej decyzji naruszenia pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż waga naruszenia wynikająca ze stosowania postanowień niedozwolonych regulujących kwestię doręczeń korespondencji kierowanej do konsumenta kształtuje się na poziomie […] % przychodu osiągniętego przez 20 Bank w 2011 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […] % przychodu osiągniętego przez Bank Spółdzielczy w Płońsku wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę za stwierdzone w punktach I.1. – I.2. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzono, iż brak jest okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. W świetle powyższego za naruszenie stwierdzone w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 8 084 zł (słownie: osiem tysięcy osiemdziesiąt cztery złote), co stanowi […] % przychodu osiągniętego w 2011 r. i […] % kary maksymalnej. III.2. W punkcie II. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Bank Spółdzielczy w Płońsku praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów co daje podstawę do nałożenia na Bank kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy szacowaniu wagi tego naruszenia wzięto pod uwagę, iż praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w punkcie II. sentencji niniejszej decyzji polegała na przyznaniu prawa dokonywania zmian regulaminu przez Bank bez wskazania ważnych przyczyn (punkt II.1. sentencji decyzji), przyznaniu uprawnienia do dokonania wiążącej interpretacji umowy (punkt II.2.sentencji decyzji), jak również miała w zamiarze zmianę taryfy opłat i prowizji przez Bank bez doręczania jej konsumentowi (punkt II.3. sentencji decyzji). Przypisana Bankowi praktyka miała charakter długotrwały, była bowiem stosowana od dnia 19 sierpnia 2010 r. do dnia 8 września 2011 r. w odniesieniu do praktyki określonej w pkt. II.3. sentencji niniejszej decyzji, do dnia 10 października 2011 r. w odniesieniu do praktyki określonej w pkt. II.1. sentencji niniejszej decyzji oraz do dnia 14 listopada 2011 r. w odniesieniu do praktyki określonej w pkt. II.2. sentencji niniejszej decyzji. Należy jednocześnie wskazać, iż z uwagi na charakter naruszenia postanowienia wskazane w punkcie II.1. sentencji decyzji w kontekście wymiaru kary oceniane są łącznie, podobnie jak postanowienia z punktu II.2. sentencji decyzji.. Podsumowanie wagi stwierdzonego w punkcie II. sentencji niniejszej decyzji naruszenia pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż waga naruszenia wynikająca ze stosowania trzech postanowień niedozwolonych kształtuje się na poziomie […] % przychodu osiągniętego przez Bank w 2011 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […] % przychodu osiągniętego przez Bank Spółdzielczy w Płońsku wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Bank za stwierdzone w punkcie II. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał fakt, iż Bank zaniechał stosowania zarzucanej mu praktyki. Uznano to za okoliczność łagodzącą dającą podstawę do obniżenia kary o […]% , co pozwala na obniżenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary o […] %. Uwzględnienie ww. okoliczności wpłynęło na obniżenie uprzednio ustalonej kary o […] %. W świetle powyższego za naruszenie stwierdzone w punkcie II. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na Bank karę pieniężną w wysokości 30 180 zł (słownie: trzydzieści tysięcy sto osiemdziesiąt złotych), co stanowi […] % przychodu osiągniętego w 2011 r. i […] % kary maksymalnej. 21 W świetle powyższych okoliczności, w opinii Prezesa UOKiK, uznać należy, że kary pieniężne nałożone na Bank Spółdzielczy w Płońsku są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu nakładając niniejszą decyzją ww. kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wziął pod uwagę, że kara ma: po pierwsze – charakter represyjny (nakładana jest za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (ma zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie nią, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt: III SK 31/04). Zdaniem Prezesa UOKiK tak wymierzone kary spełnią zarówno rolę represyjną jako sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie III sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKIK w Warszawie / podpis/ Otrzymuje: