RWA-38/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-411-6/07/MM Warszawa, dn. 17 grudnia 2007 r. DECYZJA Nr RWA - 38/2007 I. Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50 poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 3 i 6 ww. ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 134 poz. 939) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Miasto Raci ąż poprzez narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków, wywo ł ane konieczno ś ci ą przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, wynikaj ą c ą z zawinionych dzia ł a ń przedsi ę biorcy i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. 2. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Miasto Raci ąż poprzez narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków, wywo ł ane awari ą kanalizacyjn ą lub niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem, wynikaj ą cymi z zawinionych dzia ł a ń przedsi ę biorcy i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. 3. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Miasto Raci ąż poprzez narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych, wynikaj ą cymi z zawinionych dzia ł a ń przedsi ę biorcy i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania . 4. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Miasto Raci ąż poprzez narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi w przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, ż e jego uszkodzenia zawinione zosta ł y przez Us ł ugobiorc ę ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. 5. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Miasto Raci ąż poprzez narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi Us ł ugodawcy przys ł uguje prawo wy łą czania lub ograniczania dop ł ywu wody w przypadku awarii sieci i urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz konieczno ś ci zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów przeciwpo ż arowych – bez informowania Us ł ugobiorcy o wy łą czeniu wody oraz – po uprzednim podaniu czasu trwania wy łą czenia – w przypadku braku wody na uj ę ciu, zanieczyszczenia wody w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz konieczno ś ci przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń i sieci wodoci ą gowych, skutkuj ą ce wy łą czeniem odpowiedzialno ś ci Us ł ugodawcy za wy łą czenie lub ograniczenie dop ł ywu wody wynikaj ą ce z zawinionych zachowa ń przedsi ę biorcy i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania . II. Na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50 poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 3 i 6 ww. ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 134 poz. 939) 2 – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 5.000 PLN (s ł ownie: pi ęć tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I.1.-I.5. sentencji. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. RWA-40-16/06/PB), maj ą ce na celu badanie zasad dostawy wody lub odprowadzania ś cieków stosowanych przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne wobec konsumentów - indywidualnych odbiorców us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych w miejscowo ś ciach na terenie województwa mazowieckiego. Konieczno ść wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania uzasadniona by ł a uzyskanymi przez Delegatur ę UOKiK w Warszawie informacjami, z których wynika ł o, i ż w zwi ą zku ze ś wiadczeniem tych us ł ug, mo ż liwe s ą naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, jak równie ż ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 123 poz. 858 ze zm.). W toku prowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e: Prezesem UOKiK lub Prezesem Urz ę du) wyst ą pi ł m.in. do Przedsi ę biorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u (dalej tak ż e: Spó ł ka lub Przedsi ę biorca) o przes ł anie wszelkich wzorców umownych stosowanych w obrocie z odbiorcami us ł ug Spó ł ki. W odpowiedzi na wezwanie Urz ę du Spó ł ka przes ł a ł a wzór Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków oraz Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków . Analiza dokumentów i informacji zebranych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż mog ł o nast ą pi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec czego wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du postanowieniem z dnia 11 maja 2007 r. wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków na terenie gminy Raci ąż poprzez: 1. narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków, wywo ł ane konieczno ś ci ą przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, wynikaj ą c ą z zawinionych dzia ł a ń przedsi ę biorcy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3 2. narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków, wywo ł ane awari ą kanalizacyjn ą lub niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem, wynikaj ą cymi z zawinionych dzia ł a ń przedsi ę biorcy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych, wynikaj ą cymi z zawinionych dzia ł a ń przedsi ę biorcy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2007 r. rozszerzono niniejsze post ę powanie, które od tego momentu toczy ł o si ę równie ż w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez: 4. narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi w przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, ż e jego uszkodzenia zawinione zosta ł y przez Us ł ugobiorc ę ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 5. narzucanie odbiorcom przez w/w przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń , zgodnie z którymi Us ł ugodawcy przys ł uguje prawo wy łą czania lub ograniczania dop ł ywu wody w przypadku awarii sieci i urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz konieczno ś ci zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów przeciwpo ż arowych – bez informowania Us ł ugobiorcy o wy łą czeniu wody oraz – po uprzednim podaniu czasu trwania wy łą czenia – w przypadku braku wody na uj ę ciu, zanieczyszczenia wody w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz konieczno ś ci przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń i sieci wodoci ą gowych, skutkuj ą ce wy łą czeniem odpowiedzialno ś ci Us ł ugodawcy za wy łą czenie lub ograniczenie dop ł ywu wody, wynikaj ą ce z zawinionych zachowa ń przedsi ę biorcy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 11 maja 2007 r. zaliczono w poczet dowodów w post ę powaniu antymonopolowym materia ł dowodowy uzyskany przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego. W odpowiedzi na zawiadomienia o wszcz ę ciu oraz o rozszerzeniu post ę powania antymonopolowego, w pismach z dnia 28 maja 2007 r. oraz z dnia 30 lipca 2007 r., Spó ł ka ustosunkowa ł a si ę do stawianych jej zarzutów oraz przekaza ł a żą dane przez Prezesa UOKiK informacje i dokumenty, niezb ę dne do przeprowadzenia post ę powania dowodowego. W odniesieniu do poszczególnych zarzutów Przedsi ę biorca podniós ł , co nast ę puje: 4 Odno ś nie do pierwszego zarzutu, w opinii Spó ł ki, kwestionowane postanowienie rozumie ć nale ż y jako dotycz ą ce przerw w odprowadzaniu ś cieków wynikaj ą cych z dzia ł ania Odbiorcy us ł ug, np. zapchania kanalizacji przez u ż ytkownika i spowodowania jej odp ł ywu i jako takie nie mo ż e by ć podstaw ą do osi ą gania przez Spó ł k ę nieuzasadnionych korzy ś ci. Tak ż e postanowienie b ę d ą ce przedmiotem drugiego zarzutu nale ż y, zdaniem Spó ł ki, rozumie ć jako dotycz ą ce zawinionego dzia ł ania Us ł ugobiorcy, nie Us ł ugodawcy. W stosunku do trzeciego zarzutu, Spó ł ka podnios ł a, i ż zarówno Stacja Wodoci ą gów, jak i Oczyszczalnia Ś cieków zaopatrzone s ą w podwójne zasilanie energetyczne na wypadek awarii oraz dodatkowo wyposa ż one w agregat pr ą dotwórczy, st ą d przerwy w ś wiadczeniu us ł ug wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych s ą sporadyczne. Jednocze ś nie Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż kwestionowane postanowienie dotyczy – w jej opinii – przerw spowodowanych z winy odbiorcy b ą d ź zaistnia ł ych w wyniku dzia ł ania si ł y wy ż szej, a nie wynikaj ą cych z zawinionego zachowania Spó ł ki. Odno ś nie do postanowienia umownego, b ę d ą cego przedmiotem czwartego zarzutu, Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż dotyczy ono wy łą cznie zawinionego zachowania Us ł ugobiorcy, a jego obecne brzmienie ma na celu zdyscyplinowanie Odbiorców us ł ug do w ł a ś ciwego zabezpieczenia urz ą dzenia pomiarowego przed jego ewentualn ą kradzie żą . Stosownie do zarzutu pi ą tego, Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż prawo do wy łą czenia lub ograniczenia dop ł ywu wody z uwagi na konieczno ść zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów przeciwpo ż arowych bez informowania o tym us ł ugobiorcy, dotyczy zdarze ń nadzwyczajnych, spowodowanych si łą wy ż sz ą i w praktyce taka sytuacja dotychczas nie wyst ą pi ł a. Ponadto Spó ł ka zakwestionowa ł a okre ś lenie jej pozycji na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar Gminy Raci ąż jako monopolisty, gdy ż nie jest jedynym podmiotem ś wiadcz ą cym ww. us ł ugi na tym terenie. Jednocze ś nie Spó ł ka poinformowa ł a, i ż prowadzi dzia ł alno ść na terenie Gminy Miasto Raci ąż oraz 20 wsi po ł o ż onych na obszarze Gminy Raci ąż , do których nale żą : Ż ukowo, Ciesiersk, Ł empin, Ł empinek, Stro żę cin, Kozolin, Kaczorowy, Witkowo, P ę sy, Kliniki, Folwark- Raci ąż , Ć wierk, Drozdowo, Sierakowo, Krassobudy, Krajkowo, Kruszenica, Ż ychowo, Zdunówek-Draminek i Kraszewo-S ł aw ę cin. Odbiorców z terenu Gminy Raci ąż Przedsi ę biorca zaopatruje jedynie w wod ę , nie ś wiadcz ą c us ł ug odprowadzania ś cieków. Z ż adnym z Odbiorców z tego terenu Gminy Raci ąż Spó ł ka nie zawar ł a jednak pisemnej umowy. Na pytanie Prezesa Urz ę du dotycz ą ce mo ż liwo ś ci indywidualnego ustalania tre ś ci umów, Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków nie przewiduje ewentualno ś ci negocjacji warunków umów z Odbiorcami, jednak ż e w indywidualnych przypadkach Zarz ą d Spó ł ki dopuszcza tak ą mo ż liwo ść pod warunkiem, ż e propozycje odbiorców by ł yby zgodne z prawem i nie nara ż a ł y Spó ł ki na straty. Jako przyk ł ad takich dzia ł a ń Spó ł ka powo ł a ł a porozumienie zawarte z 23 odbiorcami wody i przekaza ł a jedno wzorcowe porozumienie. Pismem z dnia 24 sierpnia 2007 r. Przedsi ę biorca zosta ł zawiadomiony o zamkni ę ciu post ę powania dowodowego oraz mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Prezes UOKiK ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Raci ąż u jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji 5 i konsumentów, prowadz ą cym dzia ł alno ść w formie jednoosobowej spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze S ą dowym przy S ą dzie Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie, XXI Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 0000042634. 100% udzia ł ów w kapitale zak ł adowym Spó ł ki posiada Gmina Miasto Raci ąż . Przedmiotem dzia ł ania Przedsi ę biorcy jest m.in. dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków komunalnych za pomoc ą eksploatacji systemów sieciowych wodoci ą gu z kanalizacji miejskiej. Dzia ł alno ść w zakresie dostarczania wody oraz odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Miasto Raci ąż oraz w zakresie dostarczania wody na obszarze Gminy Raci ąż , Spó ł ka prowadzi bez wymaganego zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Spó ł ka dzia ł a na terenie Gminy Miasto Raci ąż oraz 20 wsi po ł o ż onych na obszarze Gminy Raci ąż , do których nale żą : Ż ukowo, Ciesiersk, Ł empin, Ł empinek, Stro żę cin, Kozolin, Kaczorowy, Witkowo, P ę sy, Kliniki, Folwark-Raci ąż , Ć wierk, Drozdowo, Sierakowo, Krassobudy, Krajkowo, Kruszenica, Ż ychowo, Zdunówek-Draminek i Kraszewo- S ł aw ę cin. Sie ć wodoci ą gow ą po ł o ż on ą na terenie Gminy Raci ąż Spó ł ka eksploatuje na podstawie umowy z dnia 29 stycznia 2003 r. w sprawie przekazania przez Gmin ę do eksploatacji przez Spó ł k ę sieci wodoci ą gowych po ł o ż onych na terenie Gminy Raci ąż . Us ł ugi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków Spó ł ka ś wiadczy na terenie Gminy Miasto Raci ąż , natomiast odbiorców z terenu Gminy Raci ąż zaopatruje jedynie w wod ę , nie ś wiadcz ą c us ł ug odprowadzania ś cieków. Przedsi ę biorca posiada łą cznie 1697 odbiorców us ł ug, w tym 1017 na terenie Gminy Miasto Raci ąż oraz 680 z obszaru Gminy Raci ąż . Z 760 odbiorcami z terenu Gminy Miasto Raci ąż Spó ł ka zawar ł a umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków, pozosta ł ych 257 odbiorców z Gminy Miasto Raci ąż oraz ż aden odbiorca z ww. 20 wsi z terenu Gminy Raci ąż nie posiada pisemnych umów, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Wszystkie łą cz ą ce Spó ł k ę z odbiorcami umowy zawarte zosta ł y w oparciu o przedstawiony Prezesowi Urz ę du wzór Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków. Kwestionowane w niniejszym post ę powaniu postanowienia zawarte s ą we wszystkich umowach zawartych z odbiorcami z terenu Gminy Miasto Raci ąż . Nale żą do nich: - § 5 pkt 2 Umowy, zgodnie z którym, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków, wywo ł ane konieczno ś ci ą przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, - § 5 pkt 3 Umowy, zgodnie z którymi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków, wywo ł ane awari ą kanalizacyjn ą lub niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem, - § 5 pkt 4 Umowy, zgodnie z którym przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w odprowadzaniu ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych, - § 2 pkt 5 zd. 2 Umowy, zgodnie z którymi w przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, ż e jego uszkodzenia zawinione zosta ł y przez Us ł ugobiorc ę ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, - § 3 pkt 1 i 2 Umowy, zgodnie z którymi Us ł ugodawcy przys ł uguje prawo wy łą czania lub ograniczania dop ł ywu wody w przypadku awarii sieci i urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz 6 konieczno ś ci zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów przeciwpo ż arowych – bez informowania Us ł ugobiorcy o wy łą czeniu wody oraz – po uprzednim podaniu czasu trwania wy łą czenia – w przypadku braku wody na uj ę ciu, zanieczyszczenia wody w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz konieczno ś ci przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń i sieci wodoci ą gowych, skutkuj ą ce wy łą czeniem odpowiedzialno ś ci Us ł ugodawcy za wy łą czenie lub ograniczenie dop ł ywu wody. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Naruszenie interesu publicznoprawnego. Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du, i ż w niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyj ę tych jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Rozwini ę cie tre ś ci tego artyku ł u stanowi wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98, który stwierdza, ż e publicznoprawny charakter ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powoduje, ż e ma ona zastosowanie wówczas, gdy jest zagro ż ony lub naruszony interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. W wyroku S ą du Okr ę gowego – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e: „interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swoich wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej- art. 7 k.p.a. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki, czy te ż grupy”. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony wy łą cznie interesów jednostkowych, a fakt naruszenia interesu publicznoprawnego powinien by ć w ka ż dej sprawie ustalony przez Prezesa Urz ę du w sposób indywidualny. Ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez Spó ł k ę , b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszej sprawie zarzutów, jest niew ą tpliwie jej si ł a rynkowa. Dla naruszenia interesu publicznego w takiej sytuacji wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę poprzez stosunki umowne. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym postanowienia zawarte s ą we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odbiór ś cieków powszechnie wykorzystywanych przez Przedsi ę biorc ę w obrocie gospodarczym. Zakwestionowane dzia ł ania Spó ł ki wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, obejmuj ą cy wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców wody i dostawców ś cieków. 7 Zatem nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesu publicznoprawnego. Ustalenie rynku w ł a ś ciwego. Zasadnicze znaczenie dla uczynienia przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ma okre ś lenie rynku, na którym dany przedsi ę biorca dzia ł a. Jego ramy decyduj ą bowiem o tym, czy dany przedsi ę biorca posiada ć b ę dzie pozycj ę dominuj ą c ą , która jest niezb ę dn ą przes ł ank ą odpowiedzialno ś ci za naruszenie art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów rynkiem w ł a ś ciwym jest rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Mówi ą c o rynku w ł a ś ciwym, okre ś la si ę rynek w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Rynek w znaczeniu przedmiotowym odnosi si ę do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (m.in. rzeczy, us ł ugi). Natomiast rynek w uj ę ciu geograficznym odnosi si ę do obszaru, na jakim te towary s ą oferowane. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki - jak wynika z aktualnego odpisu Krajowego Rejestru Przedsi ę biorców - jest m.in. dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków komunalnych za pomoc ą eksploatacji systemów sieciowych wodoci ą gu z kanalizacji miejskiej. Rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu produktowym jest zatem w niniejszej sprawie rynek zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody i odprowadzania ś cieków rynek w aspekcie geograficznym ograniczony jest istniej ą c ą sieci ą wodoci ą gow ą i kanalizacyjn ą , a jego zasi ę g ma charakter lokalny i obejmuje obszar oferowania przez Spó ł k ę swoich us ł ug. W toku post ę powania ustalone zosta ł o, i ż Spó ł ka w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków dzia ł a na obszarze Gminy Miasto Raci ąż oraz – wy łą cznie w zakresie dostarczania wody – na terenie 20 wsi po ł o ż onych w Gminie Raci ąż . Z ustale ń Prezesa UOKiK wynika, i ż tylko mieszka ń cy Gminy Miasto Raci ąż zawarli ze Spó ł k ą Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków , b ę d ą ce podstaw ą do postawienia Przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji. St ą d w ł a ś ciwym w aspekcie niniejszej sprawy rynkiem geograficznym jest obszar, na którym Spó ł ka – po pierwsze – ś wiadczy us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków i – po drugie – stosuje praktyk ę okre ś lon ą w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ww. ustawy tzn. narzuca uci ąż liwe warunki umów przynosz ą ce jej nieuzasadnione korzy ś ci. Do takiego narzucania z oczywistych wzgl ę dów nie dochodzi na tym obszarze dzia ł ania Przedsi ę biorcy, na którym nie stosuje on w ogóle pisemnych umów o ś wiadczenie us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie s ą wi ę c us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków ś wiadczone w oparciu o pisemn ą umow ę , a wi ę c obejmuj ą ce teren Gminy Miasto Raci ąż . Ustalenie pozycji rynkowej Mo ż liwo ść stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, 8 uzale ż niona jest od uprzedniego stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca posiada na tak okre ś lonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Poj ę cie posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym okre ś la art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z jego tre ś ci ą przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Rodzaj us ł ug ś wiadczonych przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u, ze wzgl ę du na sieciowy charakter i zbyt kosztown ą duplikacj ę us ł ug, wyklucza dzia ł anie na przedmiotowym rynku innych przedsi ę biorców i w zwi ą zku z tym na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar Gminy Miasto Raci ąż Spó ł ka dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego. Podniesiona przez Spó ł k ę w odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego okoliczno ść , i ż nie posiada ona pozycji dominuj ą cej na terenie Gminy Raci ąż , gdy ż nie jest jedynym podmiotem ś wiadcz ą cym us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę na tym terenie, jest w obliczu ograniczenia rynku w niniejszej sprawie do obszaru Gminy Miasto Raci ąż bezprzedmiotowa. Wskaza ć jednak ż e nale ż y, i ż – niezale ż nie od okre ś lenia rynku w ł a ś ciwego w kontek ś cie przedmiotowej sprawy – argumentacja Spó ł ki nie jest trafna, gdy ż jej pozycja na rynku zaopatrzenia w wod ę na terenie Gminy Raci ąż okre ś lona zosta ł aby w oparciu o obszar jej dzia ł alno ś ci w ww. gminie, a wi ę c zakre ś lony do 20 miejscowo ś ci, których mieszka ń cy korzystaj ą z us ł ug Spó ł ki. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne jest monopolist ą naturalnym, wype ł nia zatem norm ę art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Poniewa ż na rynku w ł a ś ciwym uczestnik nie spotyka si ę z ż adn ą konkurencj ą , posiada si łę ekonomiczn ą , przy u ż yciu której mo ż e zapobiega ć nie tylko efektywnej konkurencji, ale tak ż e dzia ł a ć w du ż ym stopniu niezale ż nie od swoich kontrahentów i klientów, a w szczególno ś ci wykorzystywa ć swoj ą pozycj ę rynkow ą do ich ekonomicznej eksploatacji. Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Z faktu ustalenia, ż e dany podmiot zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą wynika, ż e podmiot ten podlega ograniczeniom przeciwdzia ł aj ą cym nadu ż ywaniu si ł y rynkowej wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega – w my ś l art. 9 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy – w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Praktyka taka jest dzia ł aniem o charakterze eksploatacyjnym, polegaj ą cym na wyzyskiwaniu przez dominanta przewagi kontraktowej nad kontrahentami. Jej przejawem jest konieczno ść akceptowania przez nich warunków umów proponowanych przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego, które s ą obiektywnie nierównoprawne. Dominant wykorzystuje bowiem przymusow ą sytuacj ę kontrahenta wynikaj ą c ą z braku 9 rzeczywistych alternatyw na rynku, proponuj ą c mu zawarcie umowy, która w warunkach równowagi rynkowej – ze wzgl ę du na tre ść postanowie ń – nie zosta ł aby sfinalizowana. Dla stwierdzenia stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest wykazanie kumulatywnego zaistnienia nast ę puj ą cych przes ł anek: a) narzucanie okre ś lonych warunków umów, b) uci ąż liwy charakter tych warunków, c) osi ą ganie przez przedsi ę biorc ę narzucaj ą cego warunki nieuzasadnionych korzy ś ci. a) narzucanie warunków umów Do narzucania warunków umów dochodzi wówczas, gdy przedsi ę biorca, wykorzystuj ą c posiadan ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Raci ąż u prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, wskazuj ą cych na dysponowanie potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umów. Sprzyja temu fakt, i ż przy zawieraniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Przedsi ę biorca pos ł uguje si ę opracowanymi przez siebie wzorcami umownymi. Stosowanie wzorców przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym, jakimi niew ą tpliwie s ą umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, wymaga aprobaty przez odbiorców ich warunków, które s ą z góry jednostronnie ustalane przez profesjonalist ę . Tre ść umów, do których przychylaj ą si ę us ł ugobiorcy, jest arbitralnie ustalana, za ś swoboda odbiorcy us ł ug wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w zakresie kszta ł towania warunków umownych jest tutaj wy łą czona. Zawarcie umowy nast ę puje bowiem przez przyst ą pienie do warunków ustalonych autorytatywnie przez dostawc ę us ł ug. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, wystarczaj ą c ą przes ł ank ą dla uznania, i ż nast ę puje narzucenie warunków umów adhezyjnych, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 118). Zakwestionowane w toku niniejszego post ę powania warunki umów s ą stosowane przez Spó ł k ę wzgl ę dem wszystkich odbiorców korzystaj ą cych z us ł ug przedsi ę biorstwa na podstawie pisemnej umowy i stanowi ą element stosowanych przez Przedsi ę biorc ę wzorców Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków . Odbiorca podpisuj ą c umow ę aprobuje warunki umowy z góry jednostronnie ustalone przez Przedsi ę biorc ę . W toku post ę powania Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków nie przewiduje ewentualno ś ci negocjacji warunków umów z odbiorcami, jednak ż e w indywidualnych przypadkach Zarz ą d Spó ł ki dopuszcza tak ą mo ż liwo ść pod warunkiem, ż e propozycje odbiorców by ł yby zgodne z prawem i nie nara ż a ł y Spó ł ki na straty. Wnioskowa ć z tego nale ż y, i ż Przedsi ę biorca zaakceptowa ł by tylko takie koncepcje, które nie by ł yby niekorzystne dla jego interesu ekonomicznego, a takiego rozwi ą zania nie mo ż na – zdaniem Prezesa Urz ę du – uto ż samia ć z negocjacjami, w toku których wypracowany powinien zosta ć wzajemny kompromis. Ponadto jako przyk ł ad odmiennego ni ż we wzorcu ustalenia tre ś ci umowy Spó ł ka powo ł a ł a porozumienie zawarte z 23 odbiorcami wody. Stwierdzi ć jednak ż e nale ż y, i ż ww. porozumienie pozostaje bez znaczenia dla oceny przedmiotowej sprawy. Po pierwsze ww. porozumienie zawarte zosta ł o z mieszka ń cami wsi Witkowo oraz Folwark-Raci ąż , 10 po ł o ż onymi na terenie Gminy Raci ąż , a jak wy ż ej wskazano z ż adnym z odbiorców z obszaru Gminy Raci ąż Spó ł ka nie zawar ł a dotychczas Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków. Przedmiotowe porozumienie nie jest wi ę c przyk ł adem indywidualnego i odr ę bnego ni ż we wzorcu ustalenia warunków umownych, skoro do zawarcia umowy w ogóle nie dosz ł o. Ponadto z tre ś ci ww. porozumienia oraz z przed ł o ż onej przez Spó ł k ę decyzji Starosty P ł o ń skiego z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego wynika, i ż dotyczy ono innych kwestii ni ż postanowienia umowne, b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania. Porozumienie dotyczy wy łą cznie preferencyjnego ustalenia stawek op ł at za wod ę dla odbiorców, których gospodarstwa znajduj ą si ę w zasi ę gu leja depresji uj ę cia wody Witkowo. Jak ustalono w toku post ę powania administracyjnego, zako ń czonego wydaniem ww. decyzji Starosty P ł o ń skiego, eksploatacja uj ę cia Witkowo najprawdopodobniej wp ł ywa na poziom wód gruntowych na terenach znajduj ą cych si ę w zasi ę gu jego oddzia ł ywania, co skutkowa ć mo ż e obni ż eniem poziomu wody w studniach gospodarskich i w nast ę pstwie tego obni ż eniem plonów. St ą d, w celu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na eksploatacj ę uj ę cia Witkowo, Spó ł ka zawar ł a z ww. odbiorcami porozumienie, ustalaj ą ce korzystniejsze stawki cen op ł at za wod ę . Bior ą c pod uwag ę cel i przedmiot porozumienia, dotycz ą cy tylko i wy łą cznie ceny us ł ugi, a nie kompletnego uregulowania tre ś ci łą cz ą cego strony stosunku prawnego, jak powinno to mie ć miejsce w przypadku umowy, stwierdzi ć nale ż y, i ż nie mo ż e ono by ć przyk ł adem odr ę bnego ni ż we wzorze uregulowania tre ś ci Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków. Jak wy ż ej wykazano przedmiotowe porozumienie zawarte zosta ł o z odbiorcami z terenu Gminy Raci ąż , czyli w obr ę bie obszaru dzia ł alno ś ci Spó ł ki, który nie jest rynkiem w ł a ś ciwym w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy. Porozumienie wi ąż e nadto odbiorców, których ze Spó ł k ą nie łą czy pisemna umowa i dotyczy ono wy łą cznie kwestii preferencyjnego ustalenia stawki op ł at za wod ę – w odró ż nieniu od umowy, która regulowa ć powinna ca ł okszta ł t stosunku zobowi ą zaniowego pomi ę dzy stronami. Powy ż sze pozwala stwierdzi ć , i ż wszyscy dotychczasowi kontrahenci Przedsi ę biorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Raci ąż u przyst ą pili do pisemnej umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń i w tym zakresie warunki Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków zosta ł y im przez sporz ą dzaj ą c ą wzorzec Spó ł k ę narzucone. b) uci ąż liwy charakter warunków umów Uci ąż liwy warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę ka ż dy warunek oznaczaj ą cy dla jednej ze stron stosunku – kontrahenta, ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków, zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy w warunkach istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c w sytuacji istnienia niczym nieskr ę powanej swobody kontraktowej, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umów (wyroki s ą du antymonopolowego z 29 grudnia1993 r., XVII Amr 68/93 oraz z 23 czerwca1999 r. XVII Ama 28/99). Ad pkt I.1.-I.3. sentencji decyzji - § 5 pkt 2, 3 i 4 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków , zgodnie z którymi którym Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w odprowadzaniu ś cieków wywo ł ane konieczno ś ci ą przeprowadzenia napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, awari ą 11 kanalizacyjn ą , niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. Uci ąż liwy charakter w rozumieniu art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przypisa ć nale ż y zawartym w stosowanych przez Przedsi ę biorc ę we wzorcach umownych postanowieniach, przewiduj ą cych wy łą czenie odpowiedzialno ś ci Spó ł ki za przerwy w odprowadzaniu ś cieków spowodowane konieczno ś ci ą przeprowadzenia napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, awari ą kanalizacyjn ą , niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. Rozpatruj ą c uci ąż liwo ść kwestionowanych warunków umów, nale ż y po pierwsze podnie ść , i ż do umów, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zastosowanie znajduj ą nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, ale tak ż e przepisy prawa cywilnego. Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci analizowanego postanowienia umownego s ą w takim razie przepisy zawarte w art. 471 i nast ę pne Kodeksu cywilnego, reguluj ą ce odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania. Przepis ten stanowi, ż e d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Podstawowym obowi ą zkiem przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Nale ż y zauwa ż y ć równie ż , ż e § 19 Uchwa ł y nr XXIII/188/2005 Rady Miejskiej w Raci ąż u z dnia 9 grudnia 2005 roku w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczenia wody i odprowadzania ś cieków przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Raci ąż u sp. z o.o. (dalej: Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków lub Regulamin) przewiduje, i ż do obowi ą zków dostawcy nale ż y zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci, jako ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostawy wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Zgodnie z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest zatem obowi ą zane naprawi ć szkod ę wynik łą z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania tego zobowi ą zania, a wi ę c powsta łą na skutek przerw w ś wiadczeniu us ł ug, je ż eli jest to nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo odpowiada, innymi s ł owy takich, które przedsi ę biorstwo obci ąż aj ą . Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy (tzn. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci). Zakres przypadków, w których przedsi ę biorca mo ż e w tre ś ci zawieranych umów uchyli ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania okre ś la art. 471 Kodeksu cywilnego. Jak wynika z tre ś ci art. 471 k.c. okre ś laj ą cego zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej D ł u ż nik obowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Z dyspozycji art. 471 k.c. wynika, i ż na zobowi ą zanym do ś wiadczenia spoczywa ci ęż ar naprawienia szkody, gdy ta jest nast ę pstwem jego zawinionego dzia ł ania lub zaniechania. A contrario nie ponosi on odpowiedzialno ś ci, gdy 12 niewykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem dzia ł ania lub zaniechania drugiej strony stosunku zobowi ą zaniowego lub jest niezale ż ne od stron umowy. Tymczasem Spó ł ka w tre ś ci Umów zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug. Brzmienie zapisów zawartych przez Spó ł k ę w Umowie na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków nie wskazuje, i ż maj ą one zastosowanie wy łą cznie do sytuacjach niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Nale ż y bowiem zauwa ż y ć , i ż przerwy w zasilaniu energetycznym mog ą by ć nast ę pstwem naruszania przez przedsi ę biorstwo umów zawartych z dostaw ą energii np. zaleganie z p ł atno ś ciami, tudzie ż nieutrzymania w nale ż ytym stanie urz ą dze ń kanalizacyjnych, poprzez nieprawid ł owe ich u ż ytkowanie lub konserwacj ę . Natomiast konieczno ść dokonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń mo ż e by ć nast ę pstwem zawinionych przez Przedsi ę biorc ę dzia ł a ń , które doprowadzi ł y do uszkodze ń b ą d ź awarii urz ą dze ń kanalizacyjnych. Wskazane powy ż ej przyk ł adowe sytuacje, które mog ą skutkowa ć brakiem wody na uj ę ciu, przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych czy te ż konieczno ś ci ą dokonania ich naprawy, mog ą by ć nast ę pstwem zawinionych dzia ł a ń lub zaniecha ń przedsi ę biorstwa i wi ą za ć si ę powinny z jednoczesnym powstaniem u drugiej strony umowy roszczenia o naprawienie szkody. Obecny kszta ł t postanowie ń umownych stwarza Spó ł ce mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu przerwy w ś wiadczonych us ł ugach wywo ł anych awari ą kanalizacyjn ą , niesprawno ś ci ą instalacji, przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych oraz konieczno ś ci ą dokonania ich niezb ę dnych napraw, bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń i ewentualnego zawinienia przez Spó ł k ę . Takie rozwi ą zanie jest dla Us ł ugobiorców zdecydowanie uci ąż liwe, gdy ż kszta ł tuje przekonanie o wy łą czaniu mo ż liwo ś ci dochodzenia od Us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkody, gdy awarie lub niesprawno ść instalacji, przerwy w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń czy potrzeba dokonania napraw, powoduj ą ce przerwy w odprowadzaniu ś cieków, b ę d ą wynikiem jego zawinionych dzia ł a ń lub zaniecha ń . Nale ż y bowiem zauwa ż y ć , i ż tre ść art. 471 k.c. wskazuje na mo ż liwo ść dochodzenia odszkodowania za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Zatem zawarcie w umowie postanowie ń stoj ą cych w ewidentnej sprzeczno ś ci z dyspozycj ą art. 471 k.c. rodzi po stronie odbiorców przekonanie o wy łą czaniu odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorstwa za ka ż dym razem, gdy przerwa w ś wiadczonych us ł ugach jest nast ę pstwem braku wody na uj ę ciu, przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych lub konieczno ś ci ą ich naprawy. Dzia ł anie takie mo ż e wyczerpywa ć znamiona praktyki, o których mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Takie stanowisko Prezesa Urz ę du koresponduje z aktualn ą lini ą orzecznicz ą S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wyra ż on ą m.in. w wyroku z dnia 22 wrze ś nia 2005 r. ( sygn. XVII Ama 80/04). Dominant, by nie narazi ć si ę na zarzut nadu ż ywania swojej pozycji rynkowej, nie powinien w tre ś ci zawieranych umów uchyla ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za swoje zawinione zachowania. Zdaniem Prezesa Urz ę du, ż aden odbiorca nie pozbawi ł by si ę dobrowolnie mo ż liwo ś ci dochodzenia rekompensaty, w sytuacji niespe ł nienia nale ż ycie ś wiadczenia przez Spó ł k ę . W konsekwencji dzia ł aj ą c w warunkach konkurencji na danym rynku i maj ą c do wyboru z jednej strony umowy zawieraj ą ce postanowienia ograniczaj ą ce odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy, z drugiej za ś umowy pozbawione tego rodzaju zapisów – odbiorca kieruj ą c si ę zabezpieczeniem w ł asnych interesów, z pewno ś ci ą wybra ł by wariant korzystniejszy w postaci umów, nie zawieraj ą cych ogranicze ń co do odpowiedzialno ś ci dostawcy. 13 Powy ż sze ś wiadczy o uci ąż liwo ś ci dla Odbiorców us ł ug postanowie ń § 5 pkt 2, 3 i 4 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków , zgodnie z którymi Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w odprowadzaniu ś cieków wywo ł ane konieczno ś ci ą przeprowadzenia napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, awari ą kanalizacyjn ą , niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. Ad pkt I.5. sentencji decyzji - § 3 pkt 2 i 3 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków, zgodnie z którymi Us ł ugodawcy przys ł uguje prawo wy łą czania lub ograniczania dop ł ywu wody w przypadku awarii sieci i urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz konieczno ś ci zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów przeciwpo ż arowych, braku wody na uj ę ciu, zanieczyszczenia wody w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz konieczno ś ci przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń i sieci wodoci ą gowych. Powy ż sz ą regulacj ą Us ł ugodawca przyznaje sobie prawo do wy łą czania lub ograniczania dop ł ywu wody – bez informowania o tym Us ł ugobiorcy – w przypadku awarii sieci i urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz konieczno ś ci zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów przeciwpo ż arowych, jak równie ż – po uprzednim podaniu czasu trwania wy łą czenia – w razie: braku wody na uj ę ciu, zanieczyszczenia wody w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz konieczno ś ci przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń i sieci wodoci ą gowych. W opinii Prezesa Urz ę du, kwestionowane postanowienie prowadzi do zwolnienia si ę Spó ł ki z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania z przyczyn okre ś lonych w § 3 bez wzgl ę du na przes ł ank ę winy po stronie Us ł ugodawcy. Umowne przyznanie bowiem prawa do pewnych zachowa ń , wy łą cza ewentualne roszczenia odszkodowawcze Us ł ugobiorcy w przypadku nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania (dostarczania w sposób ci ą g ł y i niezawodny wody o odpowiedniej ilo ś ci, jako ś ci i ci ś nieniu) z przyczyn okre ś lonych w przedmiotowym § 3, a zawinionych przez Spó ł k ę . Konieczno ść czasowego zaprzestania ś wiadczenia us ł ug z przyczyn wymienionych w § 3 Umowy nale ż y bra ć pod uwag ę przy tego rodzaju us ł ugach. Nie oznacza to jednak prawa do wy łą czania lub ograniczania dop ł ywu wody, a jedynie logiczn ą konsekwencj ę niemo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug w danym momencie, która – o ile wynika ć b ę dzie z zawinionych dzia ł a ń – poskutkuje odpowiedzialno ś ci ą odszkodowawcz ą Przedsi ę biorstwa. Postanowienie umowne, które przyznaje prawo do wy łą czenia lub ograniczenia dop ł ywu wody w okre ś lonych sytuacjach niezale ż nie od tego, czy s ą one wynikiem zawinionych zachowa ń Przedsi ę biorstwa, nie przewiduj ą c jednocze ś nie, i ż nie wy łą cza to odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej na zasadach re ż imu kontraktowego, stwarza Spó ł ce mo ż liwo ść nieuzasadnionego unikni ę cia takiej odpowiedzialno ś ci, stawiaj ą c jednocze ś nie Us ł ugobiorców w niekorzystnej i uci ąż liwej dla nich sytuacji prawnej. Bez znaczenia dla bytu praktyki pozostaje podnoszona przez Spó ł k ę okoliczno ść , i ż kwestionowane postanowienie dotyczy – w jej opinii – wy łą cznie sytuacji nadzwyczajnych, spowodowanych si łą wy ż sz ą . Taka wyk ł adnia § 3 Umowy nie wynika z tre ś ci samego przepisu umownego i w konsekwencji mo ż e kszta ł towa ć przekonanie Odbiorców us ł ug o wy łą czeniu odpowiedzialno ś ci Spó ł ki nie tylko w sytuacjach wynik ł ych z przyczyn od niej niezale ż nych. St ą d, Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż kwestionowane postanowienia § 3 pkt 2 i 3 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków spe ł niaj ą przes ł ank ę uci ąż liwo ś ci, o której mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 14 Ad pkt I.4. sentencji decyzji § 2 ust. 5 zd. 2 Umowy, zgodnie z którym w przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, ż e jego uszkodzenia zawinione zosta ł y przez Us ł ugobiorc ę ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Za uci ąż liwe w rozumieniu art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzna ć nale ż y ponadto postanowienie § 2 ust. 5 zd. 2 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków, zgodnie z którym w przypadku zaboru wodomierza, zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza lub jego przemieszczenia, spowodowanego z winy Us ł ugobiorcy, ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Przedsi ę biorca okre ś li ł sposób naliczania nale ż no ś ci za pobran ą wod ę w przypadku zaboru wodomierza, zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza lub jego przemieszczenia, spowodowanego z winy odbiorcy, przyznaj ą c sobie prawo do ustalenia nale ż no ś ci za wod ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. W ten sposób przedsi ę biorca arbitralnie uregulowa ł zasady ustalania ilo ś ci wody b ę d ą cej podstaw ą rozliczenia w wypadku zaistnienia opisanych powy ż ej okoliczno ś ci. Jednocze ś nie w tre ś ci umowy okre ś lono t ę ilo ść na maksymalnym mo ż liwym poziomie – w oderwaniu od faktycznego zu ż ycia wody i wysoko ś ci rzeczywi ś cie poniesionej szkody b ę d ą cej skutkiem niedotrzymania warunków umowy przez us ł ugobiorc ę , co zdaniem organu antymonopolowego ś wiadczy o uci ąż liwo ś ci rozpatrywanego postanowienia umownego. Oceniaj ą c, czy zawarty w ww. postanowieniu Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków sposób rozliczania odbiorców ma uci ąż liwy charakter zwa ż y ć po pierwsze nale ż y, i ż ani ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, ani rozporz ą dzenia wykonawcze do tej ustawy nie reguluj ą sposobu rozlicze ń w rozpatrywanych okoliczno ś ciach. Wobec powy ż szego w obliczu stwierdzonych przypadków zawinionych przez Us ł ugobiorc ę dzia ł a ń Przedsi ę biorca powinien dochodzi ć naprawienia poniesionej szkody na zasadach ogólnych wynikaj ą cych z Kodeksu cywilnego. Nale ż y równie ż zauwa ż y ć , ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę przewiduje okre ś lone sankcje wzgl ę dem odbiorców, którzy spe ł niaj ą przes ł anki zawarte w hipotezach kwestionowanych warunków umownych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, w razie stwierdzenia nielegalnego poboru wody, tj. mi ę dzy innymi przy celowo uszkodzonych wodomierzach, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne ma prawo odci ąć dostaw ę wody. Z kolei art. 28 ust. 2 pkt 1 tej ustawy stanowi, ż e ten, kto uszkadza wodomierz g ł ówny, zrywa lub uszkadza plomby umieszczone na wodomierzach, a tak ż e wp ł ywa na zmian ę , zatrzymanie lub utrat ę w ł a ś ciwo ś ci lub funkcji metrologicznych wodomierza g ł ównego, podlega karze grzywny w wysoko ś ci do 5000 z ł . Wymienione w umowie okoliczno ś ci, które skutkowa ć mog ą obci ąż eniem odbiorcy us ł ug kosztami za dostarczenie wody, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu wodomierza, powinny by ć rozpatrywane na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego, w oparciu o zasady odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez sprawc ę z w ł asnej winy b ą d ź odpowiedzialno ś ci za szkod ę z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Z art. 6 k.c. wynika, ż e ci ęż ar dowodu co do wykazania przes ł anek odpowiedzialno ś ci za wyrz ą dzon ą dzia ł aniem 15 us ł ugobiorcy szkod ę , obci ąż a poszkodowanego. Przedsi ę biorca powinien zatem wykaza ć , ż e poniós ł szkod ę , wykaza ć wysoko ść tej szkody oraz udowodni ć istnienie zwi ą zku przyczynowego pomi ę dzy szkod ą a zawinionym dzia ł aniem us ł ugobiorcy. Rozpatrywane postanowienia umowne zwalniaj ą dostawc ę us ł ug z tego obowi ą zku, co stawia go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do kontrahentów – odbiorców us ł ug i przes ą dza ć mo ż e o uci ąż liwo ś ci warunków umów narzucanych przez Spó ł k ę odbiorcom us ł ug wodoci ą gowo - kanalizacyjnych. Abstrahuj ą c od mo ż liwo ś ci dochodzenia odszkodowania na zasadach okre ś lonych w przepisach kodeksu cywilnego, wskaza ć nale ż y na regulacj ę § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886), zgodnie z któr ą w razie stwierdzenia nieprawid ł owego dzia ł ania wodomierza g ł ównego ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 3 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci dzia ł ania wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe – na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy nieprawid ł owego dzia ł ania wodomierza. Zdaniem Prezesa Urz ę du, ww. regulacja mo ż e pomocniczo s ł u ż y ć jako podstawa dla okre ś lenia sposobu rozliczenia odbiorcy, który dopu ś ci ł si ę zawinionego zerwania, uszkodzenia plomby na wodomierzu lub uszkodzenia wodomierza. Niezale ż nie od powy ż szego dostawcy przys ł uguje mo ż liwo ść dochodzenia naprawienia wyrz ą dzonej przez odbiorc ę szkody na zasadach ogólnych. Bezprzedmiotowa jest wskazana przez Spó ł k ę okoliczno ść , i ż sposób obliczania wody okre ś lony w § 2 ust. 5 Umowy dotyczy przypadków zawinionych przez Us ł ugobiorc ę , gdy ż nie jest to przez Prezesa Urz ę du kwestionowane. Przedstawiony przez Przedsi ę biorc ę cel zapisu, który sprowadza si ę do zdyscyplinowania odbiorców wody do w ł a ś ciwego zabezpieczenia urz ą dzenia pomiarowego przed ewentualn ą kradzie żą , nie zas ł uguje w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy na uwzgl ę dnienie, gdy ż funkcj ę prewencyjn ą oraz represyjn ą pe ł ni ą odpowiednie, wskazane wy ż ej, przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz rygor odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za szkody poniesione przez Spó ł k ę w wyniku zawinionych zachowa ń Us ł ugobiorców. Z tego wzgl ę du nale ż y uzna ć , ż e zapis § 2 ust. 5 zd. 2 Umowy, zgodnie z którym w przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, ż e jego uszkodzenia zawinione zosta ł y przez Us ł ugobiorc ę , ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza , nosi znamiona uci ąż liwo ś ci, gdy ż jego skutki dla odbiorcy s ą oderwane od rzeczywistych strat ponoszonych przez dostawc ę w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci w nim wskazanych. b) nieuzasadnione korzy ś ci Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w logicznym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. 16 Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Nale ż y podkre ś li ć , i ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez Spó ł k ę nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwych warunków umownych) nie stanowi przeszkody dla stwierdzenia naruszenia art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla bytu praktyki nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie równie ż w orzecznictwie antymonopolowym, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 65/03) S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. (sygn. akt I CKN 114/97) wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Ad pkt I.1.-I.3. sentencji decyzji - § 5 pkt 2, 3 i 4 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków , zgodnie z którymi którym Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w odprowadzaniu ś cieków wywo ł ane konieczno ś ci ą przeprowadzenia napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, awari ą kanalizacyjn ą , niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. Z tre ś ci ww. postanowie ń umownych wynika, i ż Spó ł ka zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane konieczno ś ci ą przeprowadzenia napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, awari ą kanalizacyjn ą , niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. Z tre ś ci przedmiotowych zapisów nie wynika jednocze ś nie, ż e zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Brzmienie tych postanowie ń stwarza zatem Spó ł ce mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wywo ł anych konieczno ś ci ą 17 przeprowadzenia napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, awari ą kanalizacyjn ą , niesprawno ś ci ą instalacji gro żą c ą niebezpiecze ń stwem oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń . Tak wi ę c niezale ż nie od tego, czy wymienione w zakwestionowanych zapisach okoliczno ś ci b ę d ą zawinione przez Przedsi ę biorc ę , czy te ż b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które Przedsi ę biorca nie b ę dzie ponosi ł odpowiedzialno ś ci, mo ż e on zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wobec odbiorców z tytu ł u szkód spowodowanych wskazanymi w § 5 pkt 2, 3 i 4 Umowy okoliczno ś ciami. Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 k.c. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej Spó ł ki w przypadku pogorszenia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug na skutek konieczno ś ci przeprowadzenia napraw urz ą dze ń kanalizacyjnych, awarii kanalizacyjnej, niesprawno ś ci instalacji gro żą cej niebezpiecze ń stwem oraz przerw w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych jest bez w ą tpienia dla przedsi ę biorstwa korzystne. Przedsi ę biorca nie musi bowiem liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł by do tego zobowi ą zany. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez Spó ł k ę odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania przes ą dza w zwi ą zku z tym o mo ż liwo ś ci osi ą gania przez Przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci. Przy czym – w kontek ś cie przytoczonego wy ż ej orzecznictwa – bez znaczenia jest fakt, ż e Przedsi ę biorca w rzeczywisto ś ci móg ł nie osi ą ga ć korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowego postanowienia umownego. Bez wp ł ywu na ocen ę zaistnienia przes ł anek zakazanej praktyki pozostaje przyj ę ta przez Spó ł k ę interpretacja kwestionowanych postanowie ń , wed ł ug której zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci w przypadku zaistnia ł ych w § 5 pkt 2, 3 i 4 Umowy okoliczno ś ci dotyczy ć ma tylko przypadków zawinionego przez Spó ł k ę zachowania. Analiza tre ś ci kontrolowanego wzoru Umowy do takiego wniosku nie prowadzi, a Odbiorcom us ł ug Spó ł ki nie jest w momencie zawierania Umowy i jej wykonywana wiadoma przyj ę ta przez Przedsi ę biorc ę interpretacja. Nawet wówczas postanowienia § 5 pkt 2, 3 i 4 Umowy spotka ć si ę powinny z zarzutem uci ąż liwo ś ci dla Us ł ugobiorców oraz mo ż liwo ś ci stanowienia ź ród ł a nieuzasadnionych korzy ś ci dla Us ł ugodawcy, gdy ż brzmienie kwestionowanych zapisów w pe ł ni dopuszcza przyj ę cie korzystnej dla Spó ł ki ich wyk ł adni. Z tych samych wzgl ę dów nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie argumentacja Spó ł ki, i ż kwestionowane postanowienia dotycz ą sytuacji zupe ł nie wyj ą tkowych i nie przynosz ą jej faktycznie nieuzasadnionych korzy ś ci, gdy ż byt omawianej praktyki nie zale ż y od rzeczywistego zaistnienia przes ł anki osi ą gania nieuzasadnionych korzy ś ci, lecz od samej mo ż liwo ś ci ich osi ą gni ę cia, a tak ą ewentualno ść dopuszcza obecne brzmienie § 5 pkt 2,3 i 4 Umowy. Ad pkt I.5. sentencji decyzji § 3 pkt 2 i 3 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków, zgodnie z którymi Us ł ugodawcy przys ł uguje prawo wy łą czania lub ograniczania dop ł ywu wody w przypadku awarii sieci i urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz konieczno ś ci zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów przeciwpo ż arowych, braku wody na uj ę ciu, zanieczyszczenia wody w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz konieczno ś ci przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń i sieci wodoci ą gowych. Umowne przyznanie prawa do wy łą czenia lub ograniczenia dop ł ywu wody w okre ś lonych przypadkach niezale ż nie od przyczyny ich zaistnienia, skutkuj ą ce jednocze ś nie wy łą czeniem 18 odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej Spó ł ki tak ż e za jej zawinione dzia ł ania b ą d ź zaniechania, jest bez w ą tpienia dla przedsi ę biorstwa korzystne. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez Spó ł k ę odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania mo ż na uzna ć zatem za nieuzasadnion ą korzy ść , która jednocze ś nie przes ą dza o uci ąż liwo ś ci takiego rozwi ą zania z punktu widzenia Us ł ugobiorcy – ograniczonego w prawie dochodzenia roszcze ń z tytu ł u zawinionego przez Us ł ugodawc ę niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Sygnalizowany przez Spó ł k ę fakt, i ż w praktyce nigdy nie dosz ł o do sytuacji okre ś lonych w § 3 Umowy nie ma wp ł ywu na zasadno ść postawionego zarzutu. Jak ju ż bowiem wy ż ej wskazano zakazane w art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki dotycz ą nie tylko tych zachowa ń , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą negatywne skutki, ale równie ż takich, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą takie negatywne skutki wywo ł a ć . St ą d zarzut mo ż liwo ś ci osi ą gania przez Spó ł k ę nieuzasadnionych korzy ś ci na skutek zamieszczenia w § 3 pkt 2 i 3 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków , zgodnie z którymi Us ł ugodawcy przys ł uguje prawo wy łą czania lub ograniczania dop ł ywu wody w przypadku awarii sieci i urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz konieczno ś ci zwi ę kszenia dop ł ywu wody do hydrantów przeciwpo ż arowych, braku wody na uj ę ciu, zanieczyszczenia wody w sposób niebezpieczny dla zdrowia oraz konieczno ś ci przeprowadzenia niezb ę dnych napraw urz ą dze ń i sieci wodoci ą gowych uzna ć nale ż y za zasadny. Ad pkt I.4. sentencji decyzji § 2 ust. 5 zd. 2 Umowy, zgodnie z którym w przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, ż e jego uszkodzenia zawinione zosta ł y przez Us ł ugobiorc ę ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Mo ż liwe do osi ą gania przez Spó ł k ę nieuzasadnione korzy ś ci, w analizowanej sytuacji polegaj ą na mo ż liwo ś ci obci ąż enia odbiorców kosztami us ł ugi, która nie zosta ł a na ich rzecz wykonana, co jest bezpo ś redni ą konsekwencj ą narzucenia w tre ś ci Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków zakwestionowanych zasad rozlicze ń . Dopuszczenie, na podstawie umowy, mo ż liwo ś ci przyj ę cia przez dostawc ę za ł o ż enia, ż e w przypadkach okre ś lonych w § 7 pkt 6 Umowy, ka ż dorazowo nast ę puje nieprzerwany, ca ł odobowy pobór wody mo ż e prowadzi ć do nieuzasadnionych przychodów dostawcy us ł ug z tytu ł u zastrze ż enia zap ł aty za pobran ą wod ę w ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. Dzi ę ki spornemu postanowieniu umowy przedsi ę biorstwo ma ponadto mo ż liwo ść zwolnienia si ę z obowi ą zku udowodnienia, jak ą szkod ę ponios ł o, w tym, jaki by ł rzeczywisty lub domniemany pobór wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu wykrycia lub usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci. Unikni ę cie kosztów i wysi ł ków zwi ą zanych z wykazaniem wysoko ś ci poniesionej szkody równie ż mo ż e by ć dla Spó ł ki ź ród ł em dodatkowych korzy ś ci, których osi ą gni ę cie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK warunków umownych. W zwi ą zku z tym stwierdzi ć nale ż y, i ż tre ść kwestionowanego § 7 pkt 6 Umowy w pe ł ni stwarza Spó ł ce podstaw ę do osi ą gania nieuzasadnionych korzy ś ci w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci zawartych w hipotezie ww. przepisu umownego. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie stwierdzi ć nale ż y, i ż w przedmiotowej sprawie wykazano naruszenie przez Spó ł k ę zakazu zawartego w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy 19 o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalono, ż e Przedsi ę biorca posiada na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar Gminy Miasto Raci ąż pozycj ę dominuj ą c ą oraz wykazano, i ż postanowienia zawarte w § 5 pkt 2, 3 i 4, § 3 pkt 2 i 3 oraz § 2 ust. 5 zd. 2 Umowy na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków mog ą przynosi ć Spó ł ce nieuzasadnione korzy ś ci, maj ą charakter uci ąż liwy dla Us ł ugobiorców i zosta ł y im narzucone. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punktach I.1.-I.5. sentencji niniejszej decyzji. Kara pieni ęż na Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę mi ę dzy innymi naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 9 (co ma miejsce w niniejszej sprawie). Tak okre ś lone kary pieni ęż ne maj ą charakter fakultatywny. W ramach uznania administracyjnego Prezes Urz ę du decyduje, czy w ł a ś ciwe jest ukaranie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę praktyk. W punktach I.1.-I.5. sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki Spó ł ki polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków Umów na sprzeda ż wody i odprowadzanie ś cieków. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego (por. orzeczenie Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r., sygn. akt U 7/93). Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak przedsi ę biorcy. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa UOKiK za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania Spó ł ki uzna ć nale ż y za co najmniej nieumy ś lne. Wy łą czaj ą c swoj ą odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania oraz przyjmuj ą c uci ąż liwe dla kontrahentów zasady rozlicze ń w przypadkach okre ś lonych w zakwestionowanych postanowieniach umownych, Przedsi ę biorca powinien by ł przewidzie ć , i ż takie dzia ł ania mog ą narusza ć zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK, Spó ł ka powinna by ł a by ć ś wiadoma bezprawno ś ci jej dzia ł ania, które – z racji tego, ż e dotyczy interesu obecnych i by ł ych cz ł onków zbiorowego podmiotu prawnego, powinno zosta ć przez ni ą 20 ocenione jako naruszaj ą ce równie ż interes publiczny (por. wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CKN 523/01). W ś wietle wszystkich powy ż szych okoliczno ś ci uzasadnione jest stwierdzenie, ż e dzia ł ania Spó ł ki maj ą charakter co najmniej nieumy ś lny. Art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Suma przychodów uzyskanych przez Spó ł k ę w 2006 r. wynios ł a 1.208.859,48 PLN. 10% tej kwoty, czyli maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 120.885,948 PLN. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 106 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 111 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu wysoko ś ci kary nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń i okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e uprzednie naruszenia jej przepisów. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusj ę za jej naruszenie. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: • praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę stosowane przez Spó ł k ę maj ą charakter eksploatacyjny; polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny, • niedozwolone zachowania przedsi ę biorcy wymierzone by ł y we wszystkich odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy w oparciu o wzorce umowne zawieraj ą ce zakwestionowane zapisy, • stwierdzone naruszenia trwa ł y d ł ugo – od lutego 2006 r. – oraz nie zosta ł y zaniechane. Miarkuj ą c kar ę Prezes Urz ę du postanowi ł wzi ąć tak ż e pod uwag ę liczne okoliczno ś ci ł agodz ą ce, w tym: • wyja ś nienia przedsi ę biorcy, wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o z jego strony dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych kosztem s ł abszych kontrahentów, • w ą ski zakres przedmiotowy praktyki, • do Prezesa UOKiK, nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów, • praktyki mia ł y ograniczony wp ł yw na rynek i ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 5.000 PLN (s ł ownie: 5 tysi ę cy z ł otych). W ocenie Prezesa UOKiK wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,4 % przychodu Spó ł ki w 2006 r. i stanowi ą ca oko ł o 4 % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 21 Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Otrzymuje: Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Raci ąż u ul. Wolno ś ci 34 09-140 Raci ąż 22