RWA-5/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW W WARSZAWIE RWA-57/1/219/2002/GM Warszawa, dn. 13 czerwca 2003 r. DECYZJA Nr RWA – 5/2003 I. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Szpitala Czerniakowskiego Samodzielnego Publicznego Zak ł adu Opieki Zdrowotnej w Warszawie, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nie stwierdza si ę stosowania przez Mazowieck ą Regionaln ą Kas ę Chorych w Warszawie, której nast ę pc ą prawnym jest Narodowy Fundusz Zdrowia w Warszawie, praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego, poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych, ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. II. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Szpitala Czerniakowskiego Samodzielnego Publicznego Zak ł adu Opieki Zdrowotnej w Warszawie, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Mazowieck ą Regionaln ą Kas ę Chorych w Warszawie, której nast ę pc ą prawnym jest Narodowy Fundusz Zdrowia w Warszawie, pozycji dominuj ą cej na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego poprzez stosowanie uci ąż liwych lub niejednolitych warunków zawieranych ze szpitalami umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r., stwarzaj ą cych tym szpitalom zró ż nicowane warunki konkurencji i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 1 stycznia 2002 r. III. Na podstawie art. 69 ust. 1 i 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu wniosku z ł o ż onego w dniu 17 stycznia 2003 r. przez Szpital Czerniakowski Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej w Warszawie oraz uwzgl ę dniaj ą c wynik niniejszego post ę powania antymonopolowego, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1) obci ąż a si ę Narodowy Fundusz Zdrowia w Warszawie kosztami niniejszego post ę powania antymonopolowego, 2) zobowi ą zuje si ę Narodowy Fundusz Zdrowia w Warszawie do zwrotu na rzecz Szpitala Czerniakowskiego Samodzielnego Publicznego Zak ł adu Opieki Zdrowotnej w Warszawie kosztów post ę powania w kwocie 600 z ł (s ł ownie: sze ść set z ł otych). UZASADNIENIE W dniu 25 marca 2002 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie wp ł yn ął wniosek Szpitala Czerniakowskiego Samodzielnego Publicznego Zak ł adu Opieki Zdrowotnej w Warszawie (zwanego dalej: Wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w sprawie stosowania przez Mazowieck ą Regionaln ą Kas ę Chorych w Warszawie (zwan ą dalej: MRKCh) praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804). W uzasadnieniu wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego Wnioskodawca podniós ł , i ż jako samodzielny publiczny zak ł ad opieki zdrowotnej, udziela ś wiadcze ń zdrowotnych stacjonarnych i ambulatoryjnych, prowadzi promocj ę zdrowia, a tak ż e organizuje i prowadzi dzia ł alno ść zwi ą zan ą z kszta ł ceniem kadr medycznych. Ramy prawne jego dzia ł alno ś ci okre ś laj ą przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak ł adach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) oraz postanowienia Statutu. Od momentu wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) niemal wszystkie ś rodki na dzia ł alno ść Wnioskodawcy (tj. oko ł o 99%) pochodz ą prawie wy łą cznie z zawartych z MRKCh umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Wnioskodawca podniós ł , i ż przy zawieraniu umowy nr 07 R–1–0008–21–01–2001 „ o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego przys ł uguj ą cych osobom ubezpieczonym w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego ” w 2001 r. (dalej: Umowa), MRKCh dopu ś ci ł a si ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę poprzez narzucenie ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych (por.: pismo Wnioskodawcy z dnia 18 marca 2002 r., s. 2). W ocenie Wnioskodawcy, narzucone przez MRKCh ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych by ł y ra żą co zani ż one w stosunku do cen stosowanych w podobnych umowach, zawieranych w poprzednich latach. W jego opinii, kwestionowane ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych by ł y równie ż znacznie ni ż sze od ś rednich cen zakupu tych ś wiadcze ń , oferowanych przez MRKCh innym ś wiadczeniodawcom: o 24% w odniesieniu do ś wiadcze ń z dziedziny ortopedii i o 34 % w dziedzinie chirurgii onkologicznej. Oznacza to, i ż MRKCh sukcesywne obni ż a ł a ceny kupowanych ś wiadcze ń zdrowotnych, bez ż adnego zwi ą zku z ponoszonymi przez Wnioskodawc ę kosztami ich udzielania. Tymczasem – jak twierdzi Wnioskodawca – jego koszty wzrastaj ą z ka ż dym rokiem: w zwi ą zku ze wzrostem kosztów 2 materia ł ów medycznych, cen leków, cen energii, a tak ż e konieczno ś ci ą wyp ł aty pracownikom podwy ż ki z tytu ł u ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o negocjacyjnym systemie kszta ł towania przyrostu przeci ę tnych wynagrodze ń u przedsi ę biorców oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2001 r., Nr 5, poz. 45 ze zm.) (tzw. „ustawy 203 z ł ”). Ustalanie przez MRKCh w umowach z Wnioskodawc ą coraz ni ż szych cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, przy jednoczesnym wzrastaniu kosztów ich wykonania pozostawa ł o – w opinii Wnioskodawcy – w oczywistej sprzeczno ś ci z zasad ą ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Opisana praktyka nie znajduje równie ż ż adnego uzasadnienia ekonomicznego. Wnioskodawca podkre ś li ł , i ż MRKCh narzuci ł a mu niekorzystne ceny zakupu okre ś lonych w Umowie ś wiadcze ń zdrowotnych, które on by ł zmuszony przyj ąć . W obowi ą zuj ą cym wówczas systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego ś wiadczeniodawcy, chc ą c zaistnie ć na rynku publicznych us ł ug medycznych, zmuszeni byli do zawierania kontraktów z w ł a ś ciw ą miejscowo Kas ą Chorych, b ę d ą c ą jedynym w danym województwie podmiotem uprawnionym do zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych. W sytuacji ograniczonej konkurencji na rynku zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych MRKCh by ł a praktycznie jedynym przedsi ę biorc ą , któremu Wnioskodawca móg ł sprzeda ć pe ł n ą ofert ę swoich ś wiadcze ń . Pozbawiony mo ż liwo ś ci wyboru innego kontrahenta nie mia ł mo ż liwo ś ci negocjacji cen zakupu oferowanych ś wiadcze ń . Z powodu narzucenia przez MRKCh ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych okre ś lonych w Umowie Wnioskodawca poniós ł strat ę finansow ą w wysoko ś ci 1.312.739 z ł . Wnioskodawca podkre ś li ł , i ż sta ł o si ę to po raz pierwszy od momentu wprowadzenia reformy systemu ubezpiecze ń zdrowotnych i pomimo jednoczesnego zwi ę kszenia, w trakcie obowi ą zywania umów, ilo ś ci ś wiadcze ń i rygorystycznego ograniczania kosztów prowadzenia dzia ł alno ś ci. Takie dzia ł ania MRKCh zagrozi ł y pozycji Wnioskodawcy na rynku, uniemo ż liwia ł y bowiem podnoszenie jako ś ci us ł ug, a tym samym konkurowanie z innymi podmiotami udzielaj ą cym ś wiadcze ń zdrowotnych. Zdaniem Wnioskodawcy, opisane we wniosku dzia ł ania MRKCh narusza ł y istot ę wolnej konkurencji rozumianej jako otwarty dost ę p do rynku na równych prawach dla wszystkich przedsi ę biorców. Kupuj ą c od Wnioskodawcy ś wiadczenia zdrowotne po ra żą co niskich cenach, MRKCh dopu ś ci ł a si ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2002 r. zosta ł o wszcz ę te, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, post ę powanie antymonopolowe w sprawie stosowania przez MRKCh praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych, ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych (art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). MRKCh zaprzeczy ł a, jakoby podejmowane przez ni ą dzia ł ania mia ł y charakter praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . MRKCh podkre ś li ł a, i ż nie by ł a na terenie województwa mazowieckiego jedynym podmiotem zawieraj ą cym i finansuj ą cym umowy o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych. Cho ć jej pozycj ę mo ż na by ł o uzna ć za dominuj ą c ą , to nie by ł a ona jedynym kupuj ą cym ś wiadczenia zdrowotne od zak ł adów opieki zdrowotnej. Obok niej dzia ł a ł a bowiem na zwyk ł ych zasadach Bran ż owa Kasa Chorych dla S ł u ż b Mundurowych (pismo MRKCh z dnia 15 maja 2002 r., s. 2). 3 MRKCh podnios ł a, i ż dzia ł aj ą c, w zakresie kontraktowania ś wiadcze ń zdrowotnych, w oparciu o przepisy ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, nie stosowa ł a praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Zarówno bowiem ww. ustawa, jak i akty wykonawcze do niej – w szczególno ś ci rozporz ą dzenie Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 27 listopada 1998 r. (Dz. U. Nr 148, poz. 978 ze zm.) w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez Kasy Chorych umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych – gwarantuj ą wszystkim ś wiadczeniodawcom równe prawo do ubiegania si ę o mo ż liwo ść zawarcia umowy o udzielanie takich ś wiadcze ń . W ocenie MRKCh zarzut dyskryminacji cenowej w niniejszej sprawie nale ż y uzna ć za co najmniej nieuzasadniony. MRKCh zwróci ł a uwag ę , i ż nie jest w stanie zagwarantowa ć w przypadku ka ż dego oferenta pozytywnego wyniku konkursu o zakup ś wiadcze ń zdrowotnych, ani przyj ę cia cen zakupu proponowanych przez danego oferenta. Cena ś wiadczenia odzwierciedla bowiem nie tyle rzeczywiste koszty ś wiadcze ń , ale równie ż pozycj ę negocjacyjn ą ś wiadczeniodawcy, która uwarunkowana jest nie tylko pozycj ą kontrahenta (MRKCh), ale jest tak ż e odzwierciedleniem sytuacji na rynku danego rodzaju ś wiadcze ń , na przyk ł ad us ł ug zdrowotnych. MRKCh podnios ł a, i ż ze wzgl ę du na du żą liczb ę szpitali o podobnie wysokim poziomie referencyjnym i wynikaj ą c ą st ą d siln ą konkurencyjno ść warszawskiego rynku us ł ug szpitalnych, konieczna jest selekcja zg ł aszanych ofert oraz efektywne wykorzystywanie posiadanych ś rodków poprzez optymalizacj ę relacji cena-jako ść . Ograniczone zasoby finansowe nie pozwalaj ą na zakup wszystkich ś wiadcze ń , oferowanych przez ś wiadczeniodawców (por.: pismo MRKCh z dnia 15 maja 2002 r.). Wobec opinii Wnioskodawcy, i ż narzucone mu w Umowie ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego nie pokrywa ł y ponoszonych kosztów tych ś wiadcze ń , MRKCh podnios ł a, ż e Wnioskodawca nie przedstawi ł ż adnych wiarygodnych danych na temat kosztów poszczególnych procedur wykonywanych na podstawie Umowy. Ponadto MRKCh podnios ł a, i ż Wnioskodawca nie podj ął ż adnych dzia ł a ń w celu redukcji kosztów. Nie zrealizowa ł poza tym w ca ł o ś ci ś wiadcze ń zakontraktowanych w umowach o zakup ś wiadcze ń zdrowotnych, co – wobec niezmiennego ponoszenia kosztów utrzymania bazy rzeczowej i osobowej niezb ę dnej do pe ł nej realizacji umów z MRKCh – mog ł o przyczyni ć si ę do powstania straty (por.: pismo MRKCh z dnia 15 maja 2002 r., s. 4). Wed ł ug MRKCh powy ż sze okoliczno ś ci wskazuj ą , i ż zarzut narzucania przez MRKCh cen ra żą co niskich na ś wiadczenia zdrowotne jest, wed ł ug MRKCh, bezzasadny (pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r.). Pismem z dnia 20 grudnia 2002 r. MRKCh przekaza ł a posiadane dane dotycz ą ce swoich przychodów i wyników finansowych za trzy kwarta ł y 2002 r. oraz informacje o planowanych przychodach w 2002 r. W dniu 9 stycznia 2002 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł strony post ę powania o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w niniejszej sprawie i poinformowa ł je o prawie do z ł o ż enia spisu kosztów albo wniosku o przyznanie zwrotu kosztów. W odpowiedzi Wnioskodawca, reprezentowany przez radc ę prawnego prof. Micha ł a Kulesz ę , wniós ł o przyznanie zwrotu kosztów post ę powania (pismo Wnioskodawcy z dnia 17 stycznia 2003 r.), a w dniu 24 stycznia 2003 r. w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie stawi ł a si ę Pani Monika Zw ę gli ń ska, upowa ż niona przez pe ł nomocnika Wnioskodawcy do zapoznania si ę z materia ł em zebranym w post ę powaniu. Po zamkni ę ciu post ę powania dowodowego i zapoznaniu si ę z aktami sprawy Wnioskodawca wniós ł o rozszerzenie zarzutów postawionych MRKCh we wniosku 4 o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego z dnia 18 marca 2002 r. o stwierdzenie naruszenia przez MRKCh art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (pismo Wnioskodawcy z dnia 19 lutego 2003 r.). W uzasadnieniu Wnioskodawca podniós ł , i ż istot ą wolnej konkurencji jest otwarty dost ę p do rynku na równych zasadach dla wszystkich przedsi ę biorców. Tymczasem po zapoznaniu si ę z materia ł em dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy Wnioskodawca stwierdzi ł , i ż analizowane w niniejszym post ę powaniu ceny zakupu przez MRKCh ś wiadcze ń zdrowotnych nie odpowiada ł y tym kryteriom. Wnioskodawca stwierdzi ł , i ż w umowach zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od poszczególnych szpitali MRKCh „ stosowa ł a ró ż ne ceny zakupu u ró ż nych ś wiadczeniodawców za ten sam rodzaj us ł ugi zdrowotnej (za to samo ś wiadczenie)”. Takie dzia ł anie, które polega ł o na stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi niejednolitych warunków umów stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji, wyczerpuje przes ł anki z art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stanowi, zdaniem Wnioskodawcy, przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Wnioskodawca uzna ł tym samym za konieczne rozszerzenie niniejszego post ę powania o zarzut z art. 8 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy i poddanie pod ocen ę UOKiK przedstawionego aspektu dzia ł ania MRKCh. Jednocze ś nie Wnioskodawca stwierdzi ł , i ż zgromadzony ju ż materia ł dowodowy znajduje w pe ł ni zastosowanie odno ś nie przedstawionego wy ż ej zarzutu. Dlatego zamkni ę cie post ę powania dowodowego nie stoi na przeszkodzie uwzgl ę dnienia niniejszego wniosku. W tym stanie rzeczy Prezes Urz ę du postanowi ł w dniu 24 lutego 2003 r., i ż niniejsze post ę powanie antymonopolowe toczy si ę równie ż w sprawie stosowania przez MRKCh praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego poprzez stosowanie uci ąż liwych lub niejednolitych warunków zawieranych ze szpitalami umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r., stwarzaj ą cych tym szpitalom zró ż nicowane warunki konkurencji, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy. MRKCh zaprzeczy ł a, jakoby podejmowane przez ni ą dzia ł ania mia ł y charakter zarzucanej jej przez Wnioskodawc ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . W dniu 1 kwietnia 2003 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391) (dalej: ustawa o NFZ). Jednocze ś nie utraci ł a moc ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (art. 222 ustawy o NFZ). Ustawa o NFZ wprowadzi ł a system powszechnego i obowi ą zkowego ubezpieczenia zdrowotnego, realizowanego przez pa ń stwow ą jednostk ę organizacyjn ą posiadaj ą c ą osobowo ść prawn ą , zwan ą Narodowym Funduszem Zdrowia (art. 36 ust. 1 ustawy o NFZ). W tym zakresie Narodowy Fundusz Zdrowia przej ął funkcje Kas Chorych, które realizowa ł y dot ą d zadania z zakresu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, na podstawie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Stosownie do art. 198 ust. 1 ustawy o NFZ, Narodowy Fundusz Zdrowia zapewnia ci ą g ł o ść udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych ubezpieczonym, w szczególno ś ci wst ę puje w prawa i obowi ą zki kas chorych wynikaj ą ce z umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych zawartych przed dniem wej ś cia w ż ycie ustawy mi ę dzy kasami chorych a ś wiadczeniodawcami. Na podstawie art. 202 ust. 1 niniejszej ustawy, Narodowy Fundusz Zdrowia sta ł si ę , z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy, podmiotem wszelkich praw i obowi ą zków 5 Kas Chorych. Tym samym, z mocy ustawy o NFZ, Narodowy Fundusz Zdrowia sta ł si ę z dniem 1 kwietnia 2003 r. nast ę pc ą prawnym Kas Chorych, a wi ę c równie ż MRKCh. Pismem z dnia 15 kwietnia 2003 r. (uzupe ł nionym w dniu 6 maja 2003 r.) Pan Jerzy Brzezi ń ski, który pe ł ni ł w niniejszej sprawie funkcj ę pe ł nomocnika MRKCh, przekaza ł pe ł nomocnictwo do reprezentowania Narodowego Funduszu Zdrowia w niniejszej sprawie. Bior ą c pod uwag ę , i ż Narodowy Fundusz Zdrowia sta ł si ę z mocy ustawy nast ę pc ą prawnym MRKCh, postanowieniem z dnia 8 maja 2003 r. Prezes Urz ę du postanowi ł , i ż niniejsze post ę powanie, które zosta ł o wszcz ę te w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę stosowanych przez MRKCh, prowadzone jest przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia w Warszawie. W dniu 19 maja 2003 r. do Prezesa Urz ę du wp ł yn ęł o pismo pe ł nomocnika Wnioskodawcy, informuj ą ce o odwo ł aniu pe ł nomocnictwa udzielonego mu przez Wnioskodawc ę do prowadzenia post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie. W dniu 27 maja 2003 r. Prezes Urz ę du poinformowa ł strony o przed ł u ż eniu, z powodu konieczno ś ci dokonania analizy i ko ń cowej oceny materia ł ów dowodowych zgromadzonych w toku przedmiotowego post ę powania, terminu zako ń czenia post ę powania do dnia 13 czerwca 2003 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. System powszechnego i obowi ą zkowego ubezpieczenia zdrowotnego, realizowany przez instytucje ubezpieczenia zdrowotnego zwane Kasami Chorych istnia ł do wej ś cia w ż ycie ustawy o NFZ na mocy ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.). W art. 72 pkt 6 powo ł ywanej ustawy okre ś lono zakres dzia ł ania Kas Chorych jako wykonywanie wszelkich czynno ś ci z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, a w szczególno ś ci zawieranie i finansowanie umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych. Na podstawie art. 53 ust. 1 ww. ustawy Kasy Chorych zawiera ł y, w celu zapewnienia ubezpieczonym ś wiadcze ń okre ś lonych w ustawie, umowy o udzielenie ś wiadcze ń zdrowotnych ze ś wiadczeniodawcami posiadaj ą cymi uprawnienia do udzielania ś wiadcze ń na podstawie odr ę bnych przepisów. Jako ś wiadczeniodawc ę uprawnionego do ś wiadczenia us ł ug zdrowotnych na podstawie umowy z Kas ą Chorych ustawa uznawa ł a m.in. zak ł ad opieki zdrowotnej wykonuj ą cy zadania okre ś lone w jego statucie (art. 7 pkt 23 ustawy). Zgodnie z ustaw ą z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak ł adach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), zak ł ad opieki zdrowotnej jest wyodr ę bnionym organizacyjnie zespo ł em osób i ś rodków maj ą tkowych utworzonym i utrzymywanym w celu udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych i promocji zdrowia (art. 1 ust. 1 ww. ustawy). W art. 2 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wyra ź nie stwierdzono, i ż za zak ł ad opieki zdrowotnej uznaje si ę m.in. szpital. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wprowadzi ł a obowi ą zek zawierania przez Kasy Chorych umowy o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w wyniku konkursu ofert (art. 54 ww. ustawy). Tryb sk ł adania ofert i przeprowadzania konkursu okre ś lono w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 27 listopada 1998 r. w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez Kasy Chorych umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych (Dz. U. Nr 148, poz. 978, ze zm.). 6 W systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, obowi ą zuj ą cym pod rz ą dami ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, Szpital Czerniakowski – Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej w Warszawie, który jest Wnioskodawc ą w niniejszej sprawie, by ł ś wiadczeniodawc ą w rozumieniu art. 7 pkt 23 ww. ustawy. Tym samym by ł uprawniony do udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych – na podstawie umów z w ł a ś ciw ą regionaln ą Kas ą Chorych. Równie ż w obowi ą zuj ą cym z mocy ustawy o NFZ od dnia 1 kwietnia 2003 r. systemie opieki zdrowotnej opartym na powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, Wnioskodawca jest uprawniony do udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych – na podstawie umów z Narodowym Funduszem Zdrowia. Podstaw ą udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych finansowanych przez Fundusz jest umowa o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych zawarta ze ś wiadczeniodawc ą (art. 72 ust. 1 ustawy o NFZ). Przy czym przez ś wiadczeniodawc ę rozumie si ę m.in. zak ł ad opieki zdrowotnej wykonuj ą cy zadania okre ś lone w jego statucie, grupow ą praktyk ę lekarsk ą , grupow ą praktyk ę piel ę gniarek lub po ł o ż nych, osob ę wykonuj ą c ą zawód medyczny w ramach indywidualnej lub specjalistycznej praktyki (art. 5 pkt 25 lit. a ustawy o NFZ). Wnioskodawca dzia ł a na podstawie ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej oraz na podstawie Statutu. Przedmiotem jego dzia ł alno ś ci jest udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych stacjonarnych i ambulatoryjnych, promocja zdrowia, organizowanie i prowadzenie dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z kszta ł ceniem kadr medycznych. W systemie opieki zdrowotnej istniej ą cym na gruncie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowi ą zywa ł podzia ł szpitali ze wzgl ę du na rodzaj udzielanych przez nie ś wiadcze ń zdrowotnych, okre ś lony w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Zdrowotnej z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie krajowej sieci szpitali oraz ich poziomów referencyjnych (Dz. U. Nr 164, poz. 1193). Powo ł ywane rozporz ą dzenie zosta ł o uchylone z chwil ą wej ś cia w ż ycie ustawy o NFZ. Bowiem zgodnie z art. 221 ww. ustawy, przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym zachowuj ą moc do czasu wej ś cia w ż ycie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie niniejszej ustawy w zakresie, w jakim nie pozostaj ą z ni ą w sprzeczno ś ci. Podzia ł szpitali na trzy poziomy referencyjne, przyj ę ty w rozporz ą dzeniu w sprawie krajowej sieci szpitali oraz ich poziomów referencyjnych, ró ż nicowa ł je ze wzgl ę du na zakres us ł ug zdrowotnych ś wiadczonych przez poszczególne szpitale oraz ich stopie ń specjalizacji. Pierwszy poziom referencyjny obejmowa ł szpitale udzielaj ą ce ś wiadcze ń zdrowotnych w czterech podstawowych specjalno ś ciach medycznych: chorób wewn ę trznych, chirurgii ogólnej, po ł o ż nictwa i ginekologii, pediatrii, a tak ż e z zakresu anestezjologii i intensywnej terapii. Ww. szpitale mog ą tak ż e udziela ć ś wiadcze ń zdrowotnych osobom, których stan zdrowia wymaga ś wiadcze ń zdrowotnych w d ł u ż szym okresie czasu ni ż 4 tygodnie, a w szczególno ś ci w zakresie ś wiadcze ń rehabilitacyjnych, opieki paliatywnej oraz psychiatrycznej. (por.: § 2 ww. rozporz ą dzenia). Drugi poziom referencyjny obejmowa ł szpitale wojewódzkie, udzielaj ą ce ś wiadcze ń zdrowotnych w czterech podstawowych specjalno ś ciach: chorób wewn ę trznych, chirurgii ogólnej, po ł o ż nictwa i ginekologii, pediatrii, a tak ż e z zakresu anestezjologii i intensywnej terapii oraz co najmniej w czterech z nast ę puj ą cych specjalno ś ci: kardiologii, neurologii, dermatologii, patologii ci ąż y i noworodka, okulistyki, laryngologii, chirurgii urazowej, urologii, neurochirurgii, chirurgii dzieci ę cej i chirurgii onkologicznej. Ww. szpitale mog ą tak ż e udziela ć ś wiadcze ń zdrowotnych osobom, których stan zdrowia nie wymaga udzielania ca ł odobowych ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie ambulatoryjnych zabiegów operacyjnych, diagnostyki oraz opieki psychiatrycznej (por.: § 3 ww. rozporz ą dzenia). Trzeci poziom referencyjny obejmowa ł 7 szpitale kliniczne pa ń stwowych uczelni medycznych lub pa ń stwowej uczelni prowadz ą cej dzia ł alno ść dydaktyczn ą i badawcz ą w dziedzinie nauk medycznych oraz jednostki badawczo-rozwojowe podleg ł e Ministrowi Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej. Szpitale kliniczne, o których mowa wy ż ej, mog ł y udziela ć ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie trzeciego poziomu referencyjnego na obszarze wi ę kszym ni ż jedno województwo. Jednostki badawczo-rozwojowe podleg ł e Ministrowi Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej udziela ł y ś wiadcze ń zdrowotnych na terenie ca ł ego kraju (por.: § 4 ww. rozporz ą dzenia). Zgodnie z klasyfikacj ą szpitali, okre ś lon ą w ww. rozporz ą dzeniu, Wnioskodawca mia ł status szpitala o drugim poziomie referencyjnym. W czasie obowi ą zywania ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ś rodki na dzia ł alno ść Wnioskodawcy pochodzi ł y niemal w ca ł o ś ci z zawartych z MRKCh umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (99% wszystkich dochodów Wnioskodawcy). Kasa Chorych, jako podstawowa instytucja finansowania ś wiadcze ń zdrowotnych, zajmowa ł a szczególn ą pozycj ę na rynku publicznych us ł ug medycznych. W stanie prawnym obowi ą zuj ą cym pod rz ą dami ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym nie istnia ł y alternatywne instytucje, w których ubezpieczony móg ł by zrealizowa ć obowi ą zek ubezpieczenia zdrowotnego (pismo Wnioskodawcy z dnia 18 marca 2002 r., s. 3). Zawieranie przez Wnioskodawc ę umów na ś wiadczenia zdrowotne z MRKCh wynika ł o tak ż e z faktu, i ż wi ę kszo ść jego pacjentów by ł a ubezpieczona w ł a ś nie w MRKCh. Tym samym Wnioskodawca mia ł ograniczone mo ż liwo ś ci przyjmowania pacjentów spoza MRKCh (pismo Wnioskodawcy z dnia 4 lipca 2002 r., s. 2). Niniejsze post ę powanie dotyczy stosowanych przez MRKCh cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego w 2001 r. (pismo Wnioskodawcy z dnia 18 marca 2002 r., s. 2). W rozpatrywanym okresie MRKCh kupowa ł a od Wnioskodawcy ś wiadczenia zdrowotne z zakresu lecznictwa szpitalnego na podstawie zawartej w dniu 2 lutego 2001 r. umowy „ o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego ” (dalej: Umowa). Na jej podstawie MRKCh zleci ł a, a Wnioskodawca przyj ął do wykonywania udzielanie na rzecz ubezpieczonych nieodp ł atnych ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. (§ 27 ust. 1 Umowy). Ju ż po zawarciu ze ś wiadczeniodawcami umów na zakup w 2001 r. ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego MRKCh podwy ż szy ł a okre ś lone w nich ceny zakupu ś wiadcze ń od poszczególnych ś wiadczeniodawców. Zmiany te wprowadzane by ł y ju ż w trakcie wykonywania przez szpitale zamówionych ś wiadcze ń i obejmowa ł y ceny jedynie cz ęś ci zakontraktowanych ś wiadcze ń zrealizowanych w 2001 r. (por.: za łą cznik nr 3 do pisma MRKCh z dnia 26 sierpnia 2002 r.). W ocenie Wnioskodawcy, zaproponowane przez MRKCh ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r. by ł y ra żą co niskie w stosunku do cen oferowanych mu w poprzednich latach oraz w stosunku do ś rednich cen proponowanych przez MRKCh w 2001 r. innym ś wiadczeniodawcom (pismo Wnioskodawcy z dnia 18 marca 2001 r., s. 4). W zwi ą zku z tym w lutym 2001 r. Wnioskodawca zwróci ł si ę do MRKCh o zwi ę kszenie stawki za ś wiadczenia zdrowotne (por.: pismo Wnioskodawcy do MRKCh z dnia 13 lutego 2001 r., Dz. E.F./ 14/2001 – za łą cznik do pisma Wnioskodawcy do UOKiK z dnia 27 listopada 2002 r.). W uzasadnieniu podniós ł , i ż wprowadzenie z dniem 1 stycznia 2001 r. ustawowego obowi ą zku podniesienia wynagrodze ń pracowniczych (wynikaj ą cego z tzw. „Ustawy 203 z ł ”) powoduje znaczny wzrost kosztów ś wiadcze ń zdrowotnych. W odpowiedzi MRKCh stwierdzi ł a, i ż ograniczenia wynikaj ą ce z zatwierdzonego planu 8 finansowego MRKCh na 2001 r. nie pozwala ł y jej na wprowadzenie zmian zwi ę kszaj ą cych zaplanowane koszty. MRKCh poinformowa ł a, i ż korekta planu finansowego b ę dzie mo ż liwa po dokonaniu w lutym i w marcu 2001 r. oceny rzeczywistego sp ł ywu ś rodków finansowych w zwi ą zku z podniesieniem o 0,25% sk ł adki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne. MRKCh podnios ł a ponadto, i ż ze wzgl ę du na trudn ą sytuacj ę ś wiadczeniodawców jej Zarz ą d zdecydowa ł si ę na pokrycie w znacznej cz ęś ci kosztów dokonywanych przez ś wiadczeniodawców „nadwykona ń ” oraz wyrazi ł zgod ę na zaliczkowanie zakontraktowanych ś wiadcze ń zdrowotnych, co w okre ś lony sposób zmniejszy ł o mo ż liwo ś ci finansowe MRKCh (por.: pismo MRKCh do Wnioskodawcy z dnia 21 lutego 2001 r. – za łą cznik do pisma Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r.). Wobec braku dalszej reakcji MRKCh na zg ł oszony przez Wnioskodawc ę wniosek o zwi ę kszenie okre ś lonej w Umowie stawki za us ł ugi zdrowotne, pismem z dnia 4 lipca 2001 r. Wnioskodawca zwróci ł si ę do MRKCh z pro ś b ą o zwi ę kszenie cen dwudziestu trzech ś wiadcze ń medycznych z zakresu lecznictwa szpitalnego, które w jego ocenie zosta ł y najbardziej zani ż one przez MRKCh (list ę tych ś wiadcze ń zdrowotnych zawiera Tabela nr 1). Propozycje zmian wysoko ś ci cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych okre ś lonych w Umowie, Wnioskodawca uzasadni ł nieuwzgl ę dnieniem w trakcie negocjacji wzrostu kosztów prowadzenia dzia ł alno ś ci zwi ą zanych m.in. z wej ś ciem w ż ycie tzw. Ustawy 203 z ł (por.: za łą cznik do pisma Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r.). Uchwa łą nr 947/2001 z dnia 28 grudnia 2001 r., MRKCh wyrazi ł a zgod ę na zwi ę kszenie, od dnia 1 lipca 2001 r., wysoko ś ci cen jednostkowych dziewi ę tnastu ś wiadcze ń zdrowotnych, okre ś lonych w Umowie (por.: za łą cznik do pisma MRKCh z dnia 26 listopada 2002 r). Proponowane przez Wnioskodawc ę oraz ostatecznie przyj ę te przez MRKCh zmiany wysoko ś ci cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od Wnioskodawcy okre ś lonych w Umowie obrazuje poni ż sza tabela. Lp. Kod us ł ugi Wnioskowana zmiana ceny us ł ugi Ostateczna cena us ł ugi 1 007400024000 hospitalizacja w oddziale internistycznym z 1400 do 1700 1505 2 007405024101 hospitalizacja chorego z choroba stanowi ą c ą zagro ż enie ż ycia i zdrowia chorego z 2240 do 2400 2400 3 007410024041 hospitalizacja w oddziale kardiologicznym z 1600 do 1800 1800 4 007422024267 hospitalizacja zwi ą zana z diagnostyka i leczeniem procesów rozrostowych w o ś rodkowym uk ł adzie nerwowym z 2300 do 2700 2424 5 007422024268 hospitalizacja zwi ą zana z diagnostyk ą i leczeniem zespo ł ów demielinizacyjnych z 2300 do 2700 2447 9 6 007422024269 hospitalizacja zwi ą zana z diagnostyk ą i leczeniem padaczki z 2200 do 2600 2403 7 007422024270 hospitalizacja zwi ą zana z diagnostyk ą i leczeniem innych schorze ń uk ł adu nerwowego z 1800 do 2200 2168 8 007422024401 hospitalizacja zwi ą zana z diagnostyka i leczeniem chorób nerwowo-mi ęś niowych z 2400 do 2800 2400 9 007450017100 hospitalizacja w oddziale chirurgii ogólnej zwi ą zana z realizacj ą procedur diagnostyczno- terapeutycznych z 90 do 110 100 10 007450024306 hospitalizacja w oddziale chirurgii ogólnej zwi ą zana z realizacj ą procedur, dla których istniej ą udokumentowane przeciwwskazania do wykonania w trybie 1-dniowym z 90 do 110 100 11 007454024000 hospitalizacja w oddziale chirurgii onkologicznej z 95 do 120 120 12 007458024131 hospitalizacja w celu wykonania pierwotnych i rewizyjnych endoprotezoplastyk stawów z 2700 do 3000 2700 13 007458024231 hospitalizacja zwi ą zana z zaopatrzeniem zachowawczym lub operacyjnym uszkodzeniem urazowym narz ą dów ruchu z 2000 do 2400 2047 14 007460024173 hospitalizacja zwi ą zana z chirurgi ą odwarstwienia siatkówki z 2700 do 3000 2935 15 007460024178 hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem chirurgicznych urazów narz ą du wzroku z 1800 do 2000 2000 16 007460024188 hospitalizacja zwi ą zana z zaopatrzeniem zachowawczym schorze ń nerwu wzrokowego i siatkówki, b ł ony naczyniowej, rogówki i twardówki, oczodo ł u oraz t ę pych urazów narz ą du wzroku z 1300 do 1500 1500 17 007460024189 hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem za ć my niepowik ł anej z wszczepem sztucznej soczewki z 1700 do 1900 1900 18 007460024225 hospitalizacja zwi ą zana z wykonaniem operacji przeciwjaskrowych z 1900 do 2000 2000 19 007460024230 hospitalizacja zwi ą zana z zabiegami wieloproceduralnymi z 2700 do 3000 3000 20 007461024128 hospitalizacja w celu wykonania du ż ego zabiegu otolaryngologicznego z 3000 do 3500 3000 21 007461024129 hospitalizacja w celu wykonania ma ł ego zabiegu otolaryngologicznego z 1100 do 1400 1373 22 007461024139 hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem zachowawczym w oddziale otolaryngologicznym z 1300 do 1800 1371 10 23 007490011000 jednostkowe ś wiadczenie w Izbie Przyj ęć z 40 do 50 47 Tabela 1: Zmiany cen zakupu ś wiadcze ń medycznych, o jakie Wnioskodawca wyst ą pi ł do MRKCh w dniu 4 lipca 2001 r. (na podstawie pisma Wnioskodawcy do MRKCh z dnia 4 lipca 2001 r., znak Dz.E.F./14/2001 – za łą cznik do pisma Wnioskodawcy do UOKiK z dnia 27 listopada 2002 r.). Bior ą c pod uwag ę wszystkie powy ż sze okoliczno ś ci Wnioskodawca stwierdzi ł , i ż przy zawieraniu Umowy MRKCh dopu ś ci ł a si ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę w postaci narzucenia ra żą co niskich cen za poszczególne rodzaje ś wiadcze ń zdrowotnych, okre ś lonych w tej umowie (pismo Wnioskodawcy z dnia 18 marca 2002 r., s. 2). Zarzut ra żą cego zani ż enia Wnioskodawcy odniós ł zarówno do cen pierwotnie okre ś lonych w Umowie, jak i do cen w wysoko ś ciach zmienionych przez MRKCh powo ł ywan ą wy ż ej Uchwa łą nr 947/2001 z dnia 28 grudnia 2001 r. (pismo Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r., s. 4). W czasie post ę powania w niniejszej sprawie MRKCh przedstawi ł a argumenty dowodz ą ce – w jej ocenie – i ż kwestionowane przez Wnioskodawc ę wysoko ś ci cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych nie zosta ł y narzucone. Zdaniem MRKCh, samo posiadanie przez ni ą pozycji dominuj ą cej nie oznacza ł o jeszcze, ż e w ka ż dym przypadku zawierania przez ni ą umowy i stosowania cen odbiegaj ą cych od ś redniej nadu ż ywa ł a pozycji dominuj ą cej. Ze wzgl ę du na przyj ę cie cen us ł ug w post ę powaniu negocjacyjnym oraz ze wzgl ę du na oczywist ą – wed ł ug MRKCh – zgod ę Wnioskodawcy na ni ż sze ceny w przypadku wielu us ł ug, nie mo ż e by ć mowy o narzuceniu nieuczciwych, ra żą co niskich cen (por.: pismo MRKCh z dnia 5 grudnia 2002 r., s. 1-2). Wed ł ug MRKCh nie mo ż na w niniejszej sprawie mówi ć o narzuceniu przez ni ą Wnioskodawcy cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wprowadzi ł a tryb zawierania umów ze ś wiadczeniodawcami po przeprowadzeniu post ę powania konkursowego (art. 54 ust. l ww. ustawy). Tryb i zasady post ę powania zosta ł y uregulowane w powo ł ywanym wy ż ej rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez Kasy Chorych umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych. Taki tryb zawierania umów zak ł ada prowadzenie negocjacji i wyst ę powanie pewnego zró ż nicowania cen stosowanych wobec ró ż nych oferentów. MRKCh podnios ł a, i ż pierwotny poziom cen okre ś lonych w Umowie wynika ł z oferty przedstawionej przez Wnioskodawc ę oraz mo ż liwo ś ci finansowych MRKCh (pismo MRKCh z dnia 23 wrze ś nia 2002 r., s. 3). Ceny te by ł y – jak podkre ś li ł a MRKCh – wynikiem kompromisu mi ę dzy ofert ą szpitala a jej mo ż liwo ś ciami finansowymi. A na wysoko ść ustalonych w Umowie cen mia ł o wp ł yw wiele kryteriów, w tym poziom wykonania przez ś wiadczeniodawc ę us ł ug w czasie obowi ą zywania poprzedniej umowy. W zwi ą zku z powy ż szym MRKCh zwróci ł a uwag ę , ż e Wnioskodawca w znacznym stopniu nie wykona ł umów zawartych z MRKCh w 2001 r. Wszystkie zawierane przez MRKCh w 2001 r. umowy zakupu ś wiadcze ń (z wy łą czeniem umowy na podstawow ą opiek ę zdrowotn ą ) Wnioskodawca wykona ł jedynie w 88,5%. Przy czym Umowa, której warunki cenowe Wnioskodawca kwestionuje, zosta ł a przez niego wykonana w 88,2% (por.: pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r., s. 4-5). Wed ł ug MRKCh powy ż sze okoliczno ś ci wskazuj ą , i ż pomimo zwi ę kszenia warto ś ci kontraktu, Wnioskodawca nie wykorzysta ł tego i nie wykona ł w ca ł o ś ci ś wiadcze ń , których warto ść zosta ł a w ci ą gu roku zwi ę kszona przez MRKCh. MRKCh podnios ł a ponadto, i ż ceny przyj ę te w Umowie s ą w cz ęś ci cenami zgodnymi z ofert ą Wnioskodawcy, w cz ęś ci za ś odpowiadaj ą cenom ś rednim, czy te ż stosowanym 11 wobec innych ś wiadczeniodawców o drugim poziomie referencyjnego. Cena us ł ugi najbardziej odbiegaj ą cej na niekorzy ść od ś redniej zosta ł a zaproponowana przez samego Wnioskodawc ę . Nie wyst ę powa ł on nigdy o jej zmian ę , jak równie ż nie wnosi ł o zmian ę wielu innych cen ni ż szych od ś redniej. Oznacza to, ż e zgodzi ł si ę z proponowanymi cenami i dobrowolnie je zaakceptowa ł . I to pomimo tego, ż e odbiega ł y od cen obowi ą zuj ą cych w innych umowach. W tej sytuacji nie mo ż na twierdzi ć , ż e ceny tych us ł ug zosta ł y przez MRKCh narzucone (pismo MRKCh z dnia 5 grudnia 2002 r., s. 2). MRKCh podnios ł a ponadto, i ż w 2001 r. Wnioskodawca wyst ę powa ł o renegocjacj ę cen jednostkowych zakupu tylko pojedynczych ś wiadcze ń zdrowotnych, na któr ą MRKCh wyrazi ł a zgod ę . Uchwa łą nr 947/2001 z dnia 28 grudnia 2001 r. Zarz ą d MRKCh zgodzi ł si ę na zmian ę od dnia 1 lipca 2001 r. cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych udzielanych w ramach Umowy i dokona ł odpowiedniego zwi ę kszenia warto ś ci cen zakupu ś wiadcze ń do poziomu cen zakontraktowanych u ś wiadczeniodawców dzia ł aj ą cych na terenie Oddzia ł u Warszawskiego MRKCh. Zwi ę kszenie ceny jednostkowej zakupu niektórych ś wiadcze ń nie obj ęł o natomiast ś wiadcze ń zdrowotnych najbardziej odbiegaj ą cych od poziomu cen innych szpitali, gdy ż w powy ż szym zakresie Wnioskodawca nie wyst ę powa ł o ich renegocjacj ę . MRKCh wyrazi ł a opini ę , i ż brak zainteresowania Wnioskodawcy renegocjacj ą wysoko ś ci cen powo ł ywanych przedmiotów umowy wynika ł z niskiego poziomu wykonania tych us ł ug w chwili sk ł adania wniosku o renegocjacj ę . Nie wykonuj ą c tych ś wiadcze ń w ilo ś ci zaplanowanej w umowie, Wnioskodawca nie by ł zainteresowany zmian ą ich cen. Tak wi ę c ostateczny poziom tych cen wynika ł – wed ł ug MRKCh – z ich akceptacji przez Wnioskodawc ę (pismo MRKCh z dnia 23 wrze ś nia 2002 r.). MRKCh podkre ś li ł a ponadto, ż e w efekcie podwy ż szenia w 2001 r. cen zakupu od Wnioskodawcy ś wiadcze ń zdrowotnych, ca ł kowita kwota finansowanych ś wiadcze ń , okre ś lona w Umowie, zosta ł a zwi ę kszona z 17.185.800 z ł do 19.605.592 z ł . W stosunku do kwoty pierwotnie ustalonej, jej warto ść zwi ę kszy ł a si ę o 2.419.792 z ł , co oznacza wzrost warto ś ci zakupionych od Wnioskodawcy ś wiadcze ń o ponad 14,08% . MRKCh podkre ś li ł a, i ż na przestrzeni 2001 r. jej łą czny bud ż et w zakresie lecznictwa szpitalnego wzrós ł o 8%. Tym samym wzrost ustalonej pocz ą tkowo w umowie warto ś ci kwoty finansowania ś wiadcze ń Wnioskodawcy przekroczy ł o 76% poziom wzrostu warto ś ci ś rodków przeznaczonych w MRKCh na finansowanie ś wiadcze ń z zakresu lecznictwa szpitalnego (por.: pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r., s. 2). Odnosz ą c si ę do zarzutu Wnioskodawcy, i ż w latach 1999-2001 systematycznie zani ż a ł a ceny zakupu poszczególnych ś wiadcze ń zdrowotnych, MRKCh podnios ł a, i ż nie mo ż na dokona ć wiarygodnego porównania warto ś ci i cen poszczególnych ś wiadcze ń zdrowotnych, kontraktowanych przez ni ą w 2001 r. i w poprzednich latach, gdy ż : • w roku 1999 MRKCh kontraktowa ł a kilka lub kilkana ś cie okre ś lonych zbiorczo ś wiadcze ń , gdzie pod jedn ą nazw ą by ł o zgromadzonych wiele ś wiadcze ń , które w latach nast ę pnych zosta ł y wy łą czone i s ą obecnie kontraktowanie jako osobne ś wiadczenia; • w latach 1999-2000, które by ł y pierwszymi latami funkcjonowania MRKCh, nie posiada ł a jakiejkolwiek wiarygodnej kalkulacji cen i kosztów ś wiadcze ń . W zwi ą zku z tym w wielu przypadkach przyjmowano koszty szacunkowe. Dopiero w nast ę pnych latach mo ż liwe sta ł o si ę urealnienie cen ś wiadcze ń poprzez odniesienie ich do rzeczywistych kosztów, co w wielu wypadkach spowodowa ł o obni ż enie ceny (por.: pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r., s. 6). MRKCh przekaza ł a do Delegatury UOKiK w Warszawie zestawienie zawieraj ą ce porównanie stosowanych w 2001 r. cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od Wnioskodawcy ze 12 ś rednimi cenami zakupu tych ś wiadcze ń na obszarze ca ł ego województwa mazowieckiego w szpitalach wszystkich poziomów referencyjnych oraz cenami w wybranych szpitalach o tym samym lub wy ż szym poziomie referencyjnym, co Wnioskodawca (za łą cznik do pisma MRKCh z dnia 21 maja 2002 r.). MRKCh przekaza ł a równie ż zestawienie, w którym ceny zakupu przez MRKCh ś wiadcze ń zdrowotnych od Wnioskodawcy zosta ł y porównane ze ś rednimi arytmetycznymi cenami zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w szpitalach usytuowanych na terenie Oddzia ł u Warszawskiego MRKCh – pierwotnie okre ś lonymi w umowach o zakup ś wiadcze ń zdrowotnych oraz obowi ą zuj ą cymi po renegocjacjach warunków tych umów (por.: za ł . do pisma MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r.). W ocenie MRKCh analiza porównawcza zawartych w powo ł ywanych zestawieniach ś rednich cen jednostkowych ś wiadcze ń zdrowotnych, zakontraktowanych przez MRKCh w 2001 r. z Wnioskodawc ą oraz ś rednich cen tych samych ś wiadcze ń zakontraktowanych w szpitalach na terenie Oddzia ł u Warszawskiego MRKCh wskazuje, i ż ceny pi ę tnastu ś wiadcze ń zdrowotnych, okre ś lonych w umowie z Wnioskodawc ą , kszta ł towa ł y si ę na poziomie od ponad 100% do 121% w stosunku do ś rednich cen ś wiadcze ń zdrowotnych dla innych szpitali tego samego poziomu referencyjnego. Natomiast ceny jednostkowe oko ł o 48% ś wiadcze ń zdrowotnych zakupionych u Wnioskodawcy w 2001 r. kszta ł towa ł y si ę na poziomie od 100% do 114% wysoko ś ci ś rednich cen obowi ą zuj ą cych na ca ł ym obszarze dzia ł ania MRKCh, w szpitalach tego samego poziomu referencyjnego (por.: pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r.). Na potwierdzenie, i ż stosowane przez ni ą ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od Wnioskodawcy nie maj ą charakteru cen nieuczciwych, ra żą co niskich, MRKCh porówna ł a ceny Wnioskodawcy i innych szpitali o drugim poziomie referencyjnym, od których kupowa ł a ś wiadczenia zdrowotne w 2001 r. MRKCh zauwa ż y ł a, i ż z porównania tych cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, obowi ą zuj ą cych w chwili zawarcia umów z tymi szpitalami wynika, ż e: • warto ść us ł ug o cenach wy ż szych od ś redniej wynosi ł a 36,16% ca ł kowitej warto ś ci Umowy, • warto ść us ł ug o cenach odbiegaj ą cych od ś redniej do 5% wynosi ł a 45,02% ca ł kowitej warto ś ci Umowy, • łą czna warto ść tych us ł ug wynios ł a 81,18% warto ś ci Umowy; • warto ść us ł ug o cenach odbiegaj ą cych od ś redniej do 10% wynios ł a jedynie 3,97% warto ś ci Umowy ( łą cznie z poprzednimi pozycjami wynosi to 85,15% warto ś ci Umowy); • z us ł ug o cenach odbiegaj ą cych od ś redniej do 20% istotne znaczenie maj ą jedynie dwie pozycje: us ł ugi w szpitalnej izbie przyj ęć i us ł ugi w oddziale otolaryngologicznym, • us ł ugi o cenach ni ż szych od ś redniej o ponad 20% stanowi ł y jedynie 2,03% warto ś ci Umowy, przy czym cen ę najni ż szej us ł ugi zaproponowa ł sam Wnioskodawca, • warto ść us ł ug o cenach wy ż szych lub ni ż szych od ś redniej do 20% stanowi 97,97% warto ś ci Umowy. Z kolei z porównania ostatecznie zap ł aconych przez MRKCh cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych wynika, w ocenie MRKCh, ż e warto ść zakupu tych us ł ug kszta ł towa ł a si ę nast ę puj ą co: • warto ść us ł ug o cenach wy ż szych od ś redniej i us ł ug o cenach ni ż szych od ś redniej do 5% wynosi ł a 82,01% warto ś ci Umowy, • łą cznie z us ł ugami o cenach odbiegaj ą cych od ś redniej do 10% stanowi to 91,26% warto ś ci Umowy, • z us ł ugami o cenach odbiegaj ą cych od ś redniej do 20% warto ść tych us ł ug wynosi 99,24% warto ś ci Umowy. 13 W czasie post ę powania MRKCh przedstawi ł a swój pogl ą d na to, jaka cena mo ż e by ć uznana za cen ę „ra żą co nisk ą ”. Wed ł ug niej, cen ą ra żą co nisk ą nie jest ka ż da cena odbiegaj ą ca, nawet znacznie, od poziomu cen stosowanych wobec innych kontrahentów. Wed ł ug MRKCh przy kwalifikowaniu ceny jako ra żą co nisk ą celowe by ł oby oparcie si ę na przepisach rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1988 r. w sprawie zasad kwalifikowania ceny umownej jako ra żą co wysokiej oraz okresu obowi ą zywania ceny obni ż onej (Dz. U. Nr 43, poz. 341). Wprawdzie powo ł ane rozporz ą dzenie dotyczy cen ra żą co wysokich, jednak przyj ę te w nim kryteria mog ą by ć wskazówk ą , jakie ceny odbiegaj ą ce od poziomu ś redniego mog ą by ć uznane za „ra żą co niskie”. Stosownie do niniejszego rozporz ą dzenia, za cen ę ra żą co wysok ą uznaje si ę cen ę odbiegaj ą ca od cen porównywalnych dla tego samego towaru co najmniej o 10%, a nawet o 20 lub 25%. Wobec tego do cen „ra żą co niskich” na pewno nie mo ż na – wed ł ug MRKCh – zaliczy ć cen odbiegaj ą cych od poziomu ś redniego do 10%. W ą tpliwe jest te ż , czy za „ra żą co nisk ą ” mo ż na uzna ć cen ę odbiegaj ą c ą od ś redniej do 20%. A us ł ugi zakupione od Wnioskodawcy po takich w ł a ś nie cenach stanowi ą warto ś ciowo zdecydowan ą wi ę kszo ść zakupionych us ł ug (ponad 80% lub nawet ponad 95%). Powy ż sze okoliczno ś ci ś wiadcz ą wi ę c, ż e MRKCh nie stosowa ł a wobec Wnioskodawcy „cen ra żą co niskich”. Odpieraj ą c postawiony jej zarzut stosowania nieuczciwych, ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, MRKCh zwróci ł a ponadto uwag ę , i ż w ci ą gu 2001 r. dokonywa ł a zmian warto ś ci zakontraktowanych ś wiadcze ń . Wzrost ten by ł , wed ł ug MRKCh, znaczny – zarówno w kategoriach bezwzgl ę dnych (w porównaniu do cen pierwotnych), jak i w zestawieniu ze wzrostem cen, jaki by ł udzia ł em innych ś wiadczeniodawców o porównywalnym poziomie referencyjnym (pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r., s. 3). Pomimo zwi ę kszenia warto ś ci kontraktu, Wnioskodawca nie wykona ł jednak wszystkich zakupionych przez MRKCh ś wiadcze ń (pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r., s. 3-5). Wobec wszystkich powy ż szych okoliczno ś ci kwestionowane przez Wnioskodawc ę dzia ł ania nie mog ą by ć – wed ł ug MRKCh – zakwalifikowane, jako nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej poprzez bezpo ś rednie narzucanie cen „ra żą co niskich” (por.: pismo MRKCh z dnia 5 grudnia 2002 r., s. 2-4). Wnioskodawca nie zgodzi ł si ę z argumentami MRKCh i podniós ł , i ż w systemie finansowania szpitali przez Kasy Chorych, szpitale otrzymywa ł y zaliczk ę na dzia ł alno ść dopiero po podpisaniu umowy o zakup ś wiadcze ń zdrowotnych. Równie ż MRKCh postawi ł a warunek, i ż zaliczka na dzia ł alno ść Wnioskodawcy zostanie przekazana po podpisaniu Umowy. Bior ą c pod uwag ę , i ż post ę powanie konkursowe zmierzaj ą ce do zawarcia Umowy mi ę dzy Wnioskodawc ą a MRKCh zosta ł o zako ń czone dopiero w lutym 2001 r., Wnioskodawca przez ca ł y stycze ń 2001 r. musia ł udziela ć ś wiadcze ń zdrowotnych na w ł asny koszt. Brak umowy i zaliczki oznacza ł by dla Wnioskodawcy praktyczny brak ś rodków na dzia ł alno ść (personel szpitala nie otrzyma ł by w styczniu wyp ł at). W zwi ą zku z powy ż szym Wnioskodawca by ł zmuszony do wyra ż enia zgody na warunki cenowe okre ś lone przez MRKCh (por.: pismo Wnioskodawcy z dnia 4 lipca 2002 r., s. 3). W ocenie Wnioskodawcy nie jest równie ż prawd ą , by pierwotne ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, zakontraktowane przez MRKCh w Umowie, wynika ł y z oferty z ł o ż onej przez Wnioskodawc ę . Na potwierdzenie Wnioskodawca przedstawi ł zestawienie cen zakupu dziesi ę ciu ś wiadcze ń zdrowotnych zaproponowanych przez Wnioskodawc ę oraz cen obowi ą zuj ą cych na podstawie Umowy. Jak podkre ś li ł Wnioskodawca, ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych zaproponowane przez niego w czasie post ę powania konkursowego odbiegaj ą od cen przyj ę tych w Umowie (pismo Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r.). Ukazuje to poni ż sza tabela. 14 Rodzaj ś wiadczenia Cena ś wiadczenia wg oferty Wnioskodawcy (w z ł ) Cena ś wiadczenia przyj ę ta w umowie (w z ł ) 007405024299 (hospitalizacja w oddziale gastroentereologicznym) 1027 1000 007430214100 (hospitalizacja w oddziale rehabilitacyjnym zwi ą zana z rehabilitacj ą schorze ń uk ł adu narz ą du ruchu) 150 90 007458024183 (leczenie pacjenta z obra ż eniami wielomiejscowymi w obr ę bie narz ą du ruchu) 3700 2500 007458024185 (hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem powik ł a ń uszkodze ń pourazowych) 3000 1300 007458024191 (hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem zapale ń swoistych i nieswoistych w obr ę bie narz ą du ruchu) 2900 2300 007458024193 (pierwotne leczenie operacyjne zmian pourazowych) 2500 1300 007460024174 (hospitalizacja zwi ą zana z chirurgi ą schorze ń dróg ł zowych) 2100 1400 007460024181 (hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem operacyjnym nowotworów narz ą du wzroku) 800 800 007460024218 (hospitalizacja zwi ą zana z usuni ę ciem i wypatroszeniem ga ł ki ocznej) 1600 1300 007460024226 (hospitalizacja zwi ą zana z wykonaniem operacji w chorobie zezowej) 1600 1300 Tabela 2: Zestawienie cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych wed ł ug oferty Wnioskodawcy i ustalonych w Umowie (na podstawie pisma Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r.) Wed ł ug Wnioskodawcy nie jest równie ż prawd ą , i ż nie wyst ę powa ł o renegocjacj ę warunków finansowych ś wiadcze ń zdrowotnych, najbardziej odbiegaj ą cych od poziomu cen innych ś wiadczeniodawców. Po braku odpowiedzi MRKCh na pro ś b ę z dnia 13 lutego 2001 r. o renegocjacj ę Umowy, w której Wnioskodawca oczekiwa ł zmiany warunków wszystkich rodzajów ś wiadcze ń , Wnioskodawca zwraca ł si ę do MRKCh o zwi ę kszenie jedynie tych cen ś wiadcze ń zdrowotnych, które by ł y najbardziej zani ż one. Tak wi ę c to odmowa renegocjacji przez MRKCh warunków Umowy, a nie zaakceptowanie przez Wnioskodawc ę cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, wymusi ł o podj ę cie przez Wnioskodawc ę dalszych prób renegocjacji jedynie niektórych stawek. Wnioskodawca liczy ł , i ż wynegocjuje wzrost stawek chocia ż by niektórych ś wiadcze ń , skoro MRKCh nie chce renegocjowa ć ca ł o ś ci umowy (por.: pismo Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r., s. 1-2). Wnioskodawca nie zgodzi ł si ę z pogl ą dem MRKCh, ż e ostateczne zwi ę kszenie przez t ę Kas ę Chorych, na mocy uchwa ł y Zarz ą du MRKCh z dnia 28 grudnia 2001 r., cen zakupu 15 niektórych ś wiadcze ń zdrowotnych okre ś lonych w Umowie, dowodzi niestosowania przez MRKCh praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Wed ł ug Wnioskodawcy zwi ę kszenie przez MRKCh cen zakupu niektórych ś wiadcze ń zdrowotnych by ł o dla niego niew ą tpliwie korzystne, nie zrekompensowa ł o jednak strat poniesionych w wyniku uprzedniego narzucenia przez MRKCh cen ra żą co niskich. Wnioskodawca zwróci ł równie ż uwag ę , i ż korzystniejsze dla niego ceny obj ęł y jedynie ś wiadczenia wykonywane od dnia 1 lipca 2001 r. (pismo Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r., s. 3). W tym stanie rzeczy podniesienie cen zakupu niektórych ś wiadcze ń dowodzi jedynie wysokiej skali wcze ś niejszego ich zani ż enia i stanowi po ś rednie przyznanie si ę przez MRKCh do ich uprzedniego ra żą cego zani ż ania (pisma Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r., s. 3 oraz z dnia 23 wrze ś nia 2002 r., s. 3). Po zapoznaniu si ę z materia ł em zebranym w aktach sprawy Wnioskodawca stwierdzi ł , i ż przedstawione przez MRKCh zestawienia cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, obowi ą zuj ą cych w umowach z poszczególnymi ś wiadczeniodawcami wskazuj ą na to, i ż MRKCh w sposób nieuzasadniony stosuje ró ż ne ceny zakupu tych samych ś wiadcze ń od ró ż nych ś wiadczeniodawców (pismo Wnioskodawcy z dnia 19 lutego 2003 r.). W zwi ą zku z powy ż szym Wnioskodawca z ł o ż y ł wniosek o rozszerzenie stawianych MRKCh zarzutów o zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W uzasadnieniu Wnioskodawca podniós ł , i ż istot ą wolnej konkurencji jest otwarty dost ę p do rynku na równych zasadach dla wszystkich przedsi ę biorców. Tymczasem MRKCh stosowa ł a w umowach zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od poszczególnych szpitali ró ż ne ceny zakupu u ró ż nych ś wiadczeniodawców za ten sam rodzaj us ł ugi zdrowotnej. Takie dzia ł anie, które polega ł o na stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi niejednolitych warunków umów stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji, wyczerpuje przes ł anki z art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stanowi, zdaniem Wnioskodawcy, przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Wnioskodawca podniós ł , i ż MRKCh powinna zasadniczo stosowa ć takie same ceny w stosunku do wszystkich swych kontrahentów. Ró ż nicowanie cen musi mie ć uzasadnienie ekonomiczne, a w szczególno ś ci wynika ć z kosztów ś wiadczenia us ł ug i ich sprzeda ż y. Tymczasem warunki udzielanych przez Wnioskodawc ę ś wiadcze ń nie odbiegaj ą standardem od warunków u innych ś wiadczeniodawców o drugim poziomie referencyjnym z terenu Warszawy i województwa mazowieckiego. Wnioskodawca spe ł nia wymagane standardy, okre ś lone przez MRKCh. W ocenie Wnioskodawcy, mimo obszerno ś ci przekazanego do UOKiK materia ł u dowodowego, MRKCh nie przedstawi ł a ż adnych konkretnych kryteriów, z powodu których ceny ś wiadcze ń zakupionych od Wnioskodawcy ró ż ni ł y si ę in minus od cen w umowach z innymi porównywalnymi ś wiadczeniodawcami (por.: pismo Wnioskodawcy z dnia 26 marca 2003 r.). MRKCh zaprzeczy ł a, jakoby podejmowane przez ni ą dzia ł ania mia ł y charakter praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W uzasadnieniu MRKCh podnios ł a, i ż przy zawieraniu ze szpitalami umów o ś wiadczenie us ł ug zdrowotnych podlega dwóm zasadniczym ograniczeniom. Z jednej bowiem strony zobowi ą zana jest w taki sposób ustali ć ceny, by ich łą czna kwota mie ś ci ł a si ę w planie finansowym MRKCh. Z drugiej strony MRKCh zobowi ą zana jest do przestrzegania warunków okre ś lonych w ustawie o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Z ustawy wynika obowi ą zek MRKCh zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych wy łą cznie po przeprowadzeniu konkursu ofert, co zak ł ada negocjowanie cen i konkurencyjno ść przedstawianych ofert, polegaj ą c ą na ich zró ż nicowaniu pod wzgl ę dem cenowym (pismo z dnia 24 lutego 2003 r.). Wed ł ug MRKCh przez wprowadzenie do ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym 16 obowi ą zku przeprowadzania konkursów ofert przy nieprzekraczalnych ś rodkach finansowych, ustawodawca zobowi ą za ł MRKCh do ró ż nicowania cen w zawieranych kontraktach. MRKCh podnios ł a ponadto, i ż ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym nie nak ł ada na ni ą obowi ą zku kontraktowania wszystkich ś wiadcze ń zdrowotnych po jednakowych cenach. Wyst ę puj ą ce zró ż nicowanie cen uzasadnia natomiast zakaz przekraczania sumy przychodów okre ś lonej w planie finansowym i obowi ą zek zawierania umów ze szpitalami w wyniku konkursu ofert. MRKCh podnios ł a, i ż na ró ż nicowanie cen konkretnych ś wiadcze ń kupowanych od ró ż nych ś wiadczeniodawców maj ą wp ł yw takie kryteria, jak poziom referencyjny szpitali, poziom i kompleksowo ść oferowanych przez nie us ł ug, poziom wykonania poprzednich umów, wyniki przeprowadzonych kontroli, poziom satysfakcji klientów, w tym równie ż ilo ść wp ł ywaj ą cych skarg, czy warunki zapewniane podczas pobytu. Dla MRKCh jest oczywiste, ż e nawet miedzy szpitalami o tym samym poziomie referencyjnym, b ę d ą wyst ę powa ł y ró ż nice w poziomie ś wiadczonych us ł ug, co musi wp ł ywa ć na ceny ustalane w poszczególnych umowach. Wobec powy ż szego stosowanie przez MRKCh niejednolitych warunków cenowych nie mo ż e by ć uznane za naruszenie prawa antymonopolowego. Wed ł ug MRKCh trudno jest te ż wskaza ć , w jaki sposób takie dzia ł anie mog ł oby stwarza ć szpitalom zró ż nicowane warunki konkurencji. Podmiot bior ą cy udzia ł w przetargu musi liczy ć si ę ze zró ż nicowanymi warunkami oferowanych przez siebie us ł ug. Sama ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, wprowadzaj ą c obowi ą zek przeprowadzania przez Kasy Chorych post ę powa ń konkursowych, zak ł adaj ą ce wyst ę powanie zró ż nicowanych warunków cenowych, stwarza ł a szpitalom takie zró ż nicowane warunki. Zatem to, co w ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest konieczne dla zaistnienia deliktu antymonopolowego, wynika ł o z ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (pismo MRKCh z dnia 4 marca 2003 r.). Natomiast w pi ś mie z dnia 26 marca 2003 r. MRKCh poinformowa ł a, i ż w swoim pi ś mie z dnia 4 marca 2003 r. wskaza ł a jedynie przyk ł adowe kryteria mo ż liwe do uwzgl ę dnienia przy ró ż nicowaniu cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. MRKCh zauwa ż y ł a, i ż jest oczywiste, i ż szpitale ni ż szego poziomu referencyjnego nie mog ą mie ć takich samych cen, jak szpitale poziomu wy ż szego. MRKCh doda ł a, i ż ocenia, czy przyst ę puj ą cy do przetargu ś wiadczeniodawca spe ł nia warunki udzielenia ś wiadcze ń zdrowotnych (pomieszcze ń , aparatury, itp.) w szczegó ł owej ankiecie kierowanej do ś wiadczeniodawców przyst ę puj ą cych do konkursu ofert. Ze szpitalem, który nie spe ł ni ł by tych kryteriów, umowa nie by ł aby w ogóle zawarta. Natomiast indywidualne skargi dotycz ą ce warunków udzielenia ś wiadcze ń i poszczególnych ś wiadczeniodawców, s ą sk ł adane przez ubezpieczonych do Rzecznika Praw Pacjentów. MRKCh nie analizowa ł a w sposób systematyczny warunków panuj ą cych w szpitalach, w tym warunków zapewnianych ubezpieczonym, i nie ocenia metodycznie poziomu satysfakcji pacjentów. Ocena tego by ł a dokonywana jedynie w trakcie przeprowadzonych kontroli. Szpitale nie przedstawia ł y te ż ż adnych specjalnych informacji, dotycz ą cych warunków zapewnianych ubezpieczonym podczas pobytu, poza konieczno ś ci ą spe ł nienia warunków do udzielenia ś wiadcze ń , okre ś lonych w szczegó ł owych materia ł ach informacyjnych. Jednak ż e, jak zapewni ł a MRKCh, w razie istotnego naruszenia umowy u ś wiadczeniodawcy mog ł a by ć przeprowadzona kontrola. Negatywny wynik kontroli móg ł spowodowa ć odmow ę zawarcia kontraktu na kolejny rok. Trudno jednak wskaza ć przypadki, w których wyniki kontroli rzutowa ł yby na wysoko ść proponowanych ś wiadczeniodawcy cen. (pismo MRKCh z dnia 26 marca 2003 r.). 17 MRKCh przekaza ł a równie ż zestawienie wykonania przez szpitale o drugim poziomie referencyjnym z terenu Warszawy umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa szpitalnego w 2000 r. oraz w 2001 r. Wykonanie umowy Ś wiadczeniodawca 2000 2001 Samodzielny Wojewódzki Publiczny Zak ł ad Dermatologicznej Opieki Zdrowotnej 100,25% 103,3% Wojewódzki Szpital Bródnowski Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej 88,70% 93,7% Szpital Sióstr El ż bietanek Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej 112,52% 102,7% Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej Wojewódzki Szpital Zaka ź ny 94,05% 90,9% Szpital Czerniakowski 98,46% 86,8% Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej Dziec ę cej Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej 98,32% 82,5% Szpital Praski p.w. Przemienienia Pa ń skiego Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej 99,45% 99,8% Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej Ś w. Anny Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej 92,33% 105,5% Szpital Grochowski im. dr. med. Rafa ł a Masztaka Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej 101,45% 94,8% Samodzielny Zespó ł Publicznych Zak ł adów Opieki Zdrowotnej im. prof. dr. J. Bogdanowicza 92,37% 95,7% Wojewódzki Szpital Zaka ź ny im. Dzieci Warszawy 93,06% 114,3% Centralny Szpital Kolejowy w Warszawie-Mi ę dzylesiu Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej 97,14% 100% Samodzielny Wojewódzki Zespó ł Publicznych Zak ł adów Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej 98,79% 109,6% Szpital Biela ń ski im. ks. Jerzego Popie ł uszki Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej 101,65% 96,9% Tabela 3: Zestawienie wykonania w 2000 r. i w 2001 r. umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa szpitalnego przez szpitale o drugim poziomie referencyjnym z terenu Warszawy (na podstawie za ł . 1 do pisma MRKCh z dnia 26 marca 2003 r. Ponadto MRKCh przekaza ł a list ę przeprowadzonych przez ni ą kontroli wykonywania ś wiadcze ń z zakresu lecznictwa szpitalnego w szpitalach z terenu Warszawy o drugim poziomie referencyjnym. Z niniejszego zestawienia wynika, i ż w osiemnastu takich szpitalach MRKCh przeprowadzi ł a w 2000 r. dwadzie ś cia sze ść kontroli, które w o ś miu szpitalach ujawni ł y dwana ś cie przypadków nieprawid ł owo ś ci. W 2001 r. MRKCh przeprowadzi ł a w tych samych szpitalach dwadzie ś cia siedem kontroli. W o ś miu szpitalach ujawni ł y one dziesi ęć przypadków nieprawid ł owo ś ci. Natomiast w wyniku dziewi ę ciu kontroli przeprowadzonych w ww. szpitalach w 2002 r. w trzech szpitalach ujawnione zosta ł y cztery nieprawid ł owo ś ci (za ł . nr 2 do pisma MRKCh z dnia 26 marca 2003 r.). W dniu 1 kwietnia 2003 r. wesz ł a w ż ycie ustawa o NFZ i utraci ł a moc ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Ustawa o NFZ wprowadzi ł a system powszechnego i obowi ą zkowego ubezpieczenia zdrowotnego, realizowanego przez 18 pa ń stwow ą jednostk ę organizacyjn ą posiadaj ą c ą osobowo ść prawn ą , zwan ą Narodowym Funduszem Zdrowia (art. 36 ust. 1 ww. ustawy). W tym zakresie Narodowy Fundusz Zdrowia przej ął funkcje Kas Chorych. Stosownie do art. 198 ust. 1 ustawy o NFZ, Narodowy Fundusz Zdrowia zapewnia ci ą g ł o ść udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych ubezpieczonym, w szczególno ś ci wst ę puje w prawa i obowi ą zki kas chorych wynikaj ą ce z umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych zawartych przed dniem wej ś cia w ż ycie ustawy mi ę dzy kasami chorych a ś wiadczeniodawcami. Na podstawie art. 202 ust. 1 niniejszej ustawy, Narodowy Fundusz Zdrowia sta ł si ę , z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy, podmiotem wszelkich praw i obowi ą zków Kas Chorych. Z mocy ustawy o NFZ, Narodowy Fundusz Zdrowia sta ł si ę nast ę pc ą prawnym Kas Chorych, a wi ę c równie ż MRKCh. A zgodnie z art. 206 pkt 1 ustawy o NFZ, z dniem jej wej ś cia w ż ycie regionalne kasy chorych przekszta ł ci ł y si ę z mocy prawa w oddzia ł y wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia. Tym samym MRKCh przekszta ł ci ł a si ę w Mazowiecki Oddzia ł Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia. Zadania i uprawnienia oddzia ł ów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia okre ś la ustawa o NFZ oraz Statut Narodowego Funduszu Zdrowia, stanowi ą cy za łą cznik do rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie nadania statutu Narodowemu Funduszowi Zdrowia (Dz. U. Nr 55, poz. 481). Zgodnie z § 14 Statutu Narodowemu Funduszowi Zdrowia, do zakresu rzeczowego dzia ł ania oddzia ł ów wojewódzkich Funduszu nale ż y m.in.: (1) przeprowadzanie konkursów ofert, rokowa ń i zawieranie umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych, w zakresie zleconym przez Zarz ą d Funduszu, (2) rozliczanie ze ś wiadczeniodawcami zawartych umów w zakresie zleconym przez Zarz ą d Funduszu, (3) bie żą ca kontrola umów zawartych ze ś wiadczeniodawcami w zakresie zleconym przez Zarz ą d Funduszu. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Post ę powanie antymonopolowe, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu stron ą jest ka ż dy, czyjego interesu prawnego lub obowi ą zku dotyczy post ę powanie, lub kto żą da czynno ś ci organu ze wzgl ę du na swój interes prawny lub obowi ą zek. Natomiast zgodnie z art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub naruszenie innych przepisów ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ś ci ś le okre ś la kr ą g podmiotów legitymowanych do wyst ą pienia z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przed Prezesem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przepisów ww. ustawy. Zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego mo ż e wyst ą pi ć przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, którzy wyka żą swój interes prawny. Wszcz ę cie przez Prezesa Urz ę du post ę powania antymonopolowego uzale ż nione jest tym samym od uprzedniego wykazania, i ż Wnioskodawca posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu ww. ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wzgl ę dnie szeroko definiuje poj ę cie „przedsi ę biorca”. Stosownie do jej art. 4 pkt 1 przez przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć 19 przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 oraz z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193), a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu. W ocenie Prezesa Urz ę du Wnioskodawca, b ę d ą cy zak ł adem opieki zdrowotnej w rozumieniu przywo ł ywanej wy ż ej ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej, posiada przymiot przedsi ę biorcy i tym samym jest uprawniony do wyst ę powania z wnioskiem o wszcz ę cie takiego post ę powania. Zak ł ad opieki zdrowotnej jest wyodr ę bnionym organizacyjnie zespo ł em osób i ś rodków maj ą tkowych utworzonym i utrzymywanym w celu udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych i promocji zdrowia (art. 1 ust. 1 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej). Przedmiotem jego dzia ł alno ś ci jest udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych stacjonarnych i ambulatoryjnych, promocja zdrowia, organizowanie i prowadzenie dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z kszta ł ceniem kadr medycznych. Taka dzia ł alno ść ma niew ą tpliwie charakter us ł ug u ż yteczno ś ci publicznej. Jako osoba prawna ś wiadcz ą ca us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej Wnioskodawca posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tym samym posiada prawo wyst ę powania do Prezesa Urz ę du z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W ocenie Prezesa Urz ę du zarówno MRKCh, której Wnioskodawca zarzuci ł naruszenie zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, jak i Narodowy Fundusz Zdrowia, który jest od dnia 1 kwietnia 2003 r. nast ę pc ą prawnym MRKCh i wyst ę puje obecnie jako strona niniejszego post ę powania, spe ł niaj ą przes ł anki niezb ę dne do uznania za przedsi ę biorców w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zasady funkcjonowania Kas Chorych, a wi ę c równie ż MRKCh, okre ś lone zosta ł y w ustawie o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zgodnie z niniejsz ą ustaw ą , Kasy Chorych to maj ą ce osobowo ść prawn ą (art. 66 ust. 2 ww. ustawy) samorz ą dne instytucje reprezentuj ą ce ubezpieczonych (art. 66 ust. 1 ww. ustawy). Dzia ł alno ść Kas Chorych polega ł a na zwieraniu umów o udzielanie ś wiadcze ń ze ś wiadczeniodawcami posiadaj ą cymi uprawnienia do udzielania ś wiadcze ń na podstawie odr ę bnych przepisów (por.: art. 53 ww. ustawy), oraz kontrolowaniu realizacji tych umów (art. 61 ww. ustawy). Stosownie do art. 72 pkt 6 niniejszej ustawy, do zakresu dzia ł ania Kas Chorych nale ż a ł o wykonywanie wszelkich czynno ś ci z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, a w szczególno ś ci zawieranie i finansowanie umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych. Us ł ugi zdrowotne to us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Wobec tego dzia ł alno ść Kas Chorych, w tym MRKCh, nosi znamiona dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na organizowaniu us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż MRKCh jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym przez przedsi ę biorc ę uznaje si ę osoby fizyczne, osoby prawne, a tak ż e jednostki organizacyjne niemaj ą ce osobowo ś ci prawnej, organizuj ą ce lub ś wiadcz ą ce us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje oparcie w ustalonym orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który wielokrotnie stwierdza ł , i ż Kasy Chorych w pe ł ni odpowiadaj ą definicji przedsi ę biorcy okre ś lonej w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Wed ł ug S ą du „ zawieraj ą c umowy ze ś wiadczeniodawcami, Kasy Chorych 20 tworz ą struktur ę organizacyjn ą , w której realizowane s ą ś wiadczenia obj ę te powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Powszechny charakter tego ubezpieczenia i co za tym idzie powszechny charakter ś wiadcze ń zdrowotnych, ś wiadczonych w jego ramach nie pozostawiaj ą w ą tpliwo ś ci, ż e s ą to us ł ugi o charakterze publicznym. Kasa Chorych (…) jest osob ą prawn ą organizuj ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Jest ona zatem przedsi ę biorc ą w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ” (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 13 sierpnia 2001 r., sygn. akt XVII Ama 114/00; por. równie ż wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 18/02). Za przedsi ę biorc ę nale ż y równie ż uzna ć Narodowy Fundusz Zdrowia. Zgodnie z ustaw ą o NFZ jest on pa ń stwow ą jednostk ą organizacyjn ą posiadaj ą c ą osobowo ść prawn ą (por.: art. 36 ww. ustawy). Do jego zada ń nale ż y m.in. zabezpieczenie ubezpieczonym ś wiadcze ń zdrowotnych s ł u żą cych zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, udzielanych w przypadku choroby, urazu, ci ąż y, porodu i po ł ogu oraz w celu zapobiegania chorobom, a tak ż e promocji zdrowia (art. 39 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy) oraz przeprowadzanie konkursów ofert, rokowa ń i zawieranie umów o udzielenie ś wiadcze ń zdrowotnych (art. 39 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy). Opisane czynno ś ci mieszcz ą si ę w zakresie dzia ł alno ś ci o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Tym samym nale ż y uzna ć , i ż Narodowy Fundusz Zdrowia, który organizuje us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wnioskodawca zarzuci ł MRKCh naruszenie zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sprzeczne z prawem zachowanie zawsze ujawnia si ę na rynku. Warunkiem koniecznym dla zastosowania w odniesieniu do takiego zachowania instrumentów przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest ustalenie rynku, na którym okre ś lona praktyka b ę dzie mia ł a miejsce (rynek w ł a ś ciwy). Ustalenie rynku, na jakim okre ś lona praktyka ma miejsce b ę dzie w ostatecznym rachunku determinowa ł o posiadan ą na nim pozycj ę , a tym samym stanowi ł wyznacznik si ł y rynkowej przedsi ę biorcy (por. m.in.: wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 26 pa ź dziernika 1994 r.; sygn. akt XVII Amr 24/94 oraz z dnia 21 stycznia 1998 r.; sygn. akt XVII Ama 55/97). Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje rynek w ł a ś ciwy jako rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 8 ww. ustawy). Rynek odnosi si ę wi ę c przedmiotowo do wszystkich wyrobów (us ł ug) jednego rodzaju, które ze wzgl ę du na swoje szczególne w ł a ś ciwo ś ci odró ż niaj ą si ę od innych wyrobów (us ł ug) w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. W niniejszej sprawie przedmiotem analizy Prezesa Urz ę du by ł pionowy aspekt rynku. Wnioskodawca jest przedsi ę biorc ą wykonuj ą cym ś wiadczenia zdrowotne, natomiast MRKCh, której stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę zarzucono, us ł ug takich nie ś wiadczy ł a. Jej rola sprowadza ł a si ę jedynie do organizacji ś wiadczenia takich us ł ug na rzecz ubezpieczonych. Przy czym stosownie do § 1 ust. 1 pkt 7 rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 7 grudnia 1998 r. w sprawie utworzenia regionalnych Kas Chorych i ich oddzia ł ów, okre ś lenia ich siedzib i obszaru dzia ł ania oraz nadania im statutów (Dz. U. Nr 152, poz. 989), teren dzia ł ania MRKCh obejmowa ł teren województwa mazowieckiego. 21 Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze zasady organizowania i udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych wynikaj ą ce z ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a tak ż e § 1 ust. 1 pkt 7 powo ł ywanego wy ż ej rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej – za rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie nale ż a ł o uzna ć rynek zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego . Mo ż liwo ść stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę poprzez nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, uzale ż niona jest od uprzedniego stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , przez któr ą nale ż y rozumie ć pozycj ę przedsi ę biorcy na rynku, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40% (art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W zwi ą zku z tym, i ż zarzut nadu ż ywania przez MRKCh pozycji dominuj ą cej dotyczy okresu mi ę dzy 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2001 r., tj. okresu w jakim obowi ą zywa ł a kwestionowana przez Wnioskodawc ę Umowa – dla oceny dzia ł a ń MRKCh w aspekcie nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej niezb ę dne jest ustalenie, czy MRKCh posiada ł a tak ą pozycj ę na rynku w ł a ś ciwym w zakre ś lonym powy ż ej okresie. W ocenie Prezesa Urz ę du, w ww. okresie MRKCh bezsprzecznie zajmowa ł a pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie. Obowi ą zuj ą ca wówczas ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym powierzy ł a realizowanie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego Kasom Chorych (art. 4 ust. 1 ww. ustawy), przyznaj ą c Kasom Chorych szczególn ą pozycj ę w systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Stosownie do art. 4 lit. a niniejszej ustawy, ustawodawca zapewni ł Kasom Chorych do dnia 31 grudnia 2001 r. wy łą czno ść na realizowanie przez ubezpieczonych ich obowi ą zku ubezpieczeniowego. Przepisy powo ł ywanej ustawy przyzna ł y tym samym Kasom Chorych szczególn ą pozycj ę w systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. W tym czasie wy łą cznie Kasy Chorych – w warunkach przyznanego im ustawowo monopolu prawnego – by ł y uprawnione do gromadzenia ś rodków finansowych na ten cel, zarz ą dzania nimi oraz zawierania umów na udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych (art. 4 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym). Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , i ż w rozpatrywanym okresie ka ż da z regionalnych Kas Chorych zajmowa ł a pozycj ę dominuj ą c ą na w ł a ś ciwym jej geograficznie rynkach zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych Powy ż sza konstatacja znajduje oparcie w orzecznictwie antymonopolowym (por. m.in. wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 13 sierpnia 2001 r., sygn. XVII Ama 114/00 i z dnia 5 czerwca 2001 r., sygn. XVII Ama 86/01 oraz wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 18/02). Powy ż sze okoliczno ś ci ś wiadcz ą , i ż w analizowanym okresie MRKCh zajmowa ł a pozycj ę dominuj ą c ą na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego . W stanie prawnym istniej ą cym po wej ś ciu w ż ycie ustawy o NFZ, podmiotem wszelkich praw i obowi ą zki Kas Chorych sta ł si ę Narodowy Fundusz Zdrowia. Fundusz sta ł si ę tym samym faktycznie jedynym podmiotem realizuj ą cym ubezpieczenie zdrowotne. Zlikwidowana zosta ł a istniej ą ca pod rz ą dami ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wielo ść p ł atników ś wiadcze ń zdrowotnych poprzez przej ę cie tej funkcji przez jeden podmiot. Stosownie do tre ś ci uzasadnienia projektu ustawy o NFZ: „ Fundusz poprzez 22 swoje oddzia ł y wojewódzkie b ę dzie zawiera ł umowy o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych bezpo ś rednio ze ś wiadczeniodawcami, zaistnieje mo ż liwo ść zbudowania jednolitego systemu udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych o ustalonym standardzie na terenie ca ł ego kraju ” (tre ść cytowanego uzasadnienia jest dost ę pna na stronach internetowych Sejmu RP, pod adresem http://www.sejm.gov.pl). Narodowy Fundusz Zdrowia realizuje swoje zadania z zakresu zawierania ze ś wiadczeniodawcami umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych przy pomocy oddzia ł ów wojewódzkich, powsta ł ych w wyniku przekszta ł cenia regionalnych Kas Chorych (art. 206 pkt 1 ustawy o NFZ). Przy czym teren dzia ł ania poszczególnych wojewódzkich oddzia ł ów Funduszu obejmuje teren dzia ł ania Kas Chorych, które dzia ł a ł y na ich terenie pod rz ą dami ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zgodnie z cytowanym wy ż ej § 14 pkt 1 Statutu Narodowemu Funduszowi Zdrowia, do zakresu rzeczowego ich dzia ł ania nale ż y przeprowadzanie konkursów ofert, rokowa ń i zawieranie umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych, w zakresie zleconym przez Zarz ą d Funduszu. Oznacza to, i ż wojewódzkie oddzia ł y Narodowego Funduszu Zdrowia posiadaj ą , zajmowan ą poprzednio przez poszczególne regionalne Kasy Chorych, pozycj ę dominuj ą c ą na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenów swojej w ł a ś ciwo ś ci. Sam fakt posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym nie stanowi jeszcze naruszenia prawa. Przes ł ank ą niezb ę dn ą dla zastosowania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest wykazanie nadu ż ywania tej pozycji przez przedsi ę biorc ę . Nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej mo ż e równie ż skutkowa ć ograniczeniem konkurencji na rynku, na którym przedsi ę biorca nie ma takiej pozycji (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 12 lutego 1993 r., sygn. akt XVII Amr 33/92). Teoria dwóch rynków zosta ł a wypracowana w europejskim prawie konkurencji. W sprawie ECS/AKZO Komisja Europejska okre ś li ł a rynek produktu jako rynek nadtlenków organicznych, mimo ż e nadu ż ycie mia ł o na celu wyrz ą dzenie szkód spó ł ce ECS na innym rynku – rynku dodatków do m ą ki (decyzja Komisji Europejskiej z dnia 14 grudnia 1985 r. w sprawie ECS/AKZO; Dz. Urz. WE z dnia 31 grudnia 1985 r., nr L 374, s. 16-17). Z kolei w sprawie Instituto Chemioterapico Italiano S.p.S. and Commercial Solvents v. Corporation of the European Communities Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci stwierdzi ł , i ż pionowo zintegrowana spó ł ka CSC nadu ż y ł a swej pozycji dominuj ą cej na rynku surowców s ł u żą cych do produkcji produktu po ś redniego. ETS zdefiniowa ł rynek produktu jako rynek surowców, a nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej wywar ł o skutek na innym rynku, na którym produkt jest sprzedawany (wyrok ETS z dnia 6 marca 1974 r. w po łą czonych sprawach nr 6 i 7/73 Instituto Chemioterapico Italiano S.p.S. and Commercial Solvents v. Corporation of the European Communities ). Równie ż w niniejszej sprawie zarzuty Wnioskodawcy dotycz ą nadu ż ywania przez MRKCh pozycji dominuj ą cej na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego w sposób powoduj ą cy ograniczenie konkurencji na innym rynku, na którym dzia ł a Wnioskodawca – lokalnym rynku ś wiadczenia us ł ug zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego w Warszawie. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców (art. 8 ust. 1 ww. ustawy), uznaj ą c takie dzia ł anie za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Jednym z zakazanych przejawów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku jest, stosownie do art. 8 23 ust. 2 pkt 1 niniejszej ustawy bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów. W niniejszej sprawie Wnioskodawca zarzuci ł MRKCh bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych, ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. Przes ł ankami niezb ę dnymi do zaistnienia niniejszej praktyki jest narzucenie kontrahentowi cen, które musi mie ć charakter przymusowy – wymuszony przez podmiot dominuj ą cy na kontrahencie posiadan ą si łą rynkow ą , oraz posiadanie przez te ceny znamion ceny nieuczciwej, ra żą co niskiej. Przedsi ę biorca bezpo ś rednio narzuca ceny nieuczciwe, ra żą co niskie, gdy wskutek posiadanej si ł y rynkowej wymusza je na swoich kontrahentach. Okre ś lona w art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy praktyka narzucania cen ra żą co niskich dotyczy sytuacji, w której podmiot dominuj ą cy na rynku narzuca ra żą co niskie ceny zakupu swoim kontrahentom (dostawcom). W takiej sytuacji kontrahenci s ą s ł absz ą stron ą umowy, zdan ą na dyktat cenowy odbiorcy oferowanych przez nich produktów (us ł ug). W obowi ą zuj ą cym w 2001 r. systemie finansowania ś wiadcze ń zdrowotnych przekazaniem zaliczki na dzia ł alno ść szpitala nast ę powa ł o dopiero po podpisaniu przez ś wiadczeniodawc ę umowy z Kas ą Chorych. Tymczasem post ę powanie zmierzaj ą ce do zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych mog ł o nie zosta ć zako ń czone jeszcze w trakcie trwania roku, na jaki ś wiadczenia by ł y kontraktowane. Taka sytuacja mia ł a miejsce w niniejszej sprawie, w której warunki zakupu przez MRKCh od Wnioskodawcy ś wiadczenia us ł ug zdrowotnych w 2001 r. trwa ł o a ż do lutego 2001 r., kiedy Wnioskodawca faktycznie musia ł ju ż przez ponad miesi ą c ś wiadczy ć us ł ugi zdrowotne – nie maj ą c wci ąż pewno ś ci co do ilo ś ci i warunków ich zakupu przez MRKCh. Sytuacja, w której warunki finansowania ś wiadcze ń zdrowotnych by ł y przez MRKCh ustalane w trakcie wykonywania przez ś wiadczeniodawc ę tych us ł ug oznacza, ż e przez pewien czas ś wiadczeniodawca by ł zmuszony udziela ć ś wiadcze ń zdrowotnych na w ł asny koszt, bez pewno ś ci co do ilo ś ci ś rodków, jakie uzyska od MRKCh. Powy ż sza okoliczno ść praktycznie wy łą czy ł a mo ż liwo ść negocjowania przez Wnioskodawc ę warunków zakupu tych ś wiadcze ń . Albowiem tylko ś wiadczeniodawca (w tym przypadku: Wnioskodawca) by ł zdeterminowany zawarciem Umowy z MRKCh. Musia ł wi ę c zgodzi ć si ę na wszelkie stawiane przez MRKCh warunki. Ta z kolei mog ł a swobodnie dyktowa ć warunki cenowe zakupu ww. ś wiadcze ń . Ewentualna odmowa przyj ę cia tych warunków i nie doj ś cie do zawarcia umowy by ł o dla Wnioskodawcy niemo ż liwe z uwagi na to, i ż ten ju ż rozpocz ął realizowanie ś wiadcze ń zdrowotnych, a tylko zawarcie umowy z MRKCh gwarantowa ł o ich sfinansowanie. Niezawarcie umowy oznacza ł oby dla szpitala gro ź b ę pozostania bez ś rodków finansowych, przy ju ż poniesionych znacznych kosztach na bie żą c ą dzia ł alno ść . Oceniaj ą c, czy warunki Umowy zosta ł y Wnioskodawcy narzucone, Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę , i ż w czasie trwania negocjacji mi ę dzy MRKCh a Wnioskodawca w sprawie zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych na 2001 r. wesz ł a w ż ycie powo ł ywana wy ż ej tzw. „Ustawa 203 z ł ”. Powy ż sza ustawa, która zosta ł a opublikowana dopiero w dniu 24 stycznia 2002 r., wprowadzi ł a z dniem 1 stycznia 2001 r. obowi ą zek zapewnienia przez samodzielne publiczne zak ł ady opieki zdrowotnej przyrostu przeci ę tnego miesi ę cznego wynagrodzenia pracowników w wysoko ś ci nie ni ż szej ni ż 203 z ł miesi ę cznie (por.: art. 1 pkt 1 ww. ustawy). Powo ł ywana ustawa na ł o ż y ł a tym samym – jak podnosi Wnioskodawca – obci ąż enie finansowe, którego ten nie uwzgl ę dni ł w opracowanych jeszcze w 2000 r. kalkulacjach cen ś wiadcze ń zdrowotnych, które stanowi ł y podstaw ę negocjacji z MRKCh w sprawie zawarcia Umowy. Wej ś cie w ż ycie tzw. ustawy 203 z ł spowodowa ł o, i ż praktycznie ju ż od pocz ą tku 2001 r. ustalone ceny zakupu od Wnioskodawcy ś wiadcze ń zdrowotnych mog ł y by ć 24 oderwane od rzeczywistych kosztów tych ś wiadcze ń , które ponosi ł Wnioskodawca. D ąż enie wi ę c przez niego do renegocjowania tych cen i zmniejszenia ewentualnych strat, które mog ł y wynikn ąć z nag ł ej zmiany prawa, by ł o racjonalne i uzasadnione wzgl ę dami ekonomicznymi. Tymczasem MRKCh, wykorzystuj ą c swoj ą pozycj ę rynkow ą , odmówi ł a Wnioskodawcy renegocjacji ju ż przyj ę tych finansowych warunków zakupu od niego ś wiadcze ń zdrowotnych. W tym stanie rzeczy Prezes Urz ę du uzna ł , i ż MRKCh narzuci ł a Wnioskodawcy obowi ą zuj ą ce w 2001 r. ceny zakupu tych ś wiadcze ń z pozycji posiadanej pozycji rynkowej. W ocenie Prezesa Urz ę du za bezzasadny nale ż y jednocze ś nie uzna ć argument, ś wiadcz ą cy jakoby o braku narzucenia przez MRKCh cen, i ż okre ś lone w Umowie ceny zakupu ś wiadcze ń od Wnioskodawcy s ą w cz ęś ci cenami zgodnymi z jego ofert ą , a cena us ł ugi najbardziej odbiegaj ą ca na niekorzy ść od ś redniej cen stosowanych wobec innych ś wiadczeniodawców, zosta ł a zaproponowana przez samego Wnioskodawc ę (pismo MRKCh z dnia 5 grudnia 2002 r.). Wnioskodawca dowiód ł bowiem, i ż – w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie tzw. „Ustawy 203 z ł ” – ju ż w chwili podpisania Umowy nie zgadza ł si ę na okre ś lone w niej finansowe warunki wykonywania ś wiadcze ń zdrowotnych i ju ż w kilka dni po jej zawarciu (w dniu 13 lutego 2001 r.) wyst ą pi ł do MRKCh z pro ś b ą o renegocjacj ę wszystkich ustalonych w niej cen ś wiadcze ń zdrowotnych (por.: za łą cznik do pisma Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r.). MRKCh odmówi ł a jednak renegocjacji cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. Wobec tego Wnioskodawca uzna ł , i ż wynegocjowanie korzystniejszych cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych jest niemo ż liwe i w pó ź niejszym czasie zwraca ł si ę do MRKCh o renegocjacje cen tylko tych ś wiadcze ń , które by ł y – wed ł ug niego – najbardziej zani ż one (por.: pismo Wnioskodawcy z dnia 27 listopada 2002 r., s. 1-2). Opisana okoliczno ść w ż adnym stopniu nie ś wiadczy, jak chcia ł a tego MRKCh, by Wnioskodawca ostatecznie zaakceptowa ł ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych narzucone mu przez MRKCh. Mo ż e to by ć jedynie dowód tego, i ż wobec braku zgody MRKCh na zmian ę tych warunków, Wnioskodawca stara ł si ę cho ć w niewielkim stopniu zmniejszy ć swoj ą strat ę i zaproponowa ł tak ą zmian ę Umowy, któr ą MRKCh mog ł aby zaakceptowa ć . Wobec tego argumenty MRKCh o zgodzie Wnioskodawcy na okre ś lone w Umowie ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych nale ż y uzna ć za go ł os ł owne. Wszystkie powy ż sze informacje ś wiadcz ą , ż e to MRKCh autonomicznie kszta ł towa ł a ceny ś wiadcze ń kupowanych od Wnioskodawcy. Nawet zgadzaj ą c si ę na podwy ż szenie cen niektórych z nich, MRKCh arbitralnie decydowa ł a o podniesieniu jedynie wybranych cen i w stopniu, który uzna ł a za s ł uszny (por.: tabela nr 2). Dopiero pod koniec roku 2001, na mocy uchwa ł y Zarz ą du nr 947/2001 z dnia 28 grudnia 2001 r., MRKCh wyrazi ł a zgod ę na zwi ę kszenie cen zakupu niektórych ś wiadcze ń zdrowotnych, ś wiadczonych przez Wnioskodawc ę w okresie od 1 lipca 2001 r. do ko ń ca roku. Oznacza to, ż e praktycznie przez ca ł y 2001 r. Wnioskodawca nie mia ł pewno ś ci, czy MRKCh wyrazi zgod ę na proponowane przez niego ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. Wobec powy ż szego Wnioskodawca by ł zmuszony przyj ąć ustalone przez MRKCh ww. warunki. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż jego zgoda na zaproponowane przez MRKCh nowe ceny zakupu niektórych ś wiadcze ń zdrowotnych spowodowana by ł a konieczno ś ci ą sfinansowania w cho ć by najmniejszym stopniu straty powsta ł ej w 2001 r. w wyniku narzucenia przez MRKCh cen zakupu tych ś wiadcze ń w oderwaniu od kosztów ponoszonych faktycznie przez Wnioskodawc ę . Bez w ą tpienia racjonalnie dzia ł aj ą cy kontrahent, który mia ł by mo ż liwo ść pe ł nej sprzeda ż y oferowanych ś wiadczonych us ł ug zdrowotnych innemu kontrahentowi ni ż MRKCh, nie zdecydowa ł by si ę na nawi ą zanie z MRKCh wspó ł pracy. Przyj ę cie zatem 25 niekorzystnych dla Wnioskodawcy cen ś wiadcze ń zdrowotnych by ł o bez w ą tpienia wynikiem narzucenia ich przez MRKCh. Wobec powy ż szych okoliczno ś ci bezspornym jest, i ż Wnioskodawca, chc ą c prowadzi ć dzia ł alno ść w zakresie ś wiadczenia us ł ug zdrowotnych na terenie województwa mazowieckiego, by ł zmuszony do sprzeda ż y swoich us ł ug MRKCh. St ą d uzasadniony jest wniosek, i ż warunki te zosta ł y przez MRKCh narzucone. Praktyka narzucania nieuczciwych, ra żą co niskich cen z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest odpowiednikiem, okre ś lonej w tym samym artykule, praktyki narzucania cen nadmiernie wygórowanych – w odniesieniu do popytowej strony rynku. Niniejsza praktyka nie mia ł a swojego odpowiednika w poprzedniej ustawie antymonopolowej – ustawie z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz. U. z 1999 r. Nr 52, poz. 547 ze zm.). W pi ś miennictwie antymonopolowym za naruszaj ą ce zakaz z art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę ceny znacz ą co zani ż one w stosunku do warto ś ci ś wiadczenia. Podstawowym wyk ł adnikiem „ceny ra żą co niskiej” s ą zatem koszty uwzgl ę dniane przez przedsi ę biorc ę w cenie towaru (us ł ugi) (por.: E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 102). Jako uzasadnienie zarzutu naruszenia przez MRKCh zakazu, okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, Wnioskodawca podnosi ł , i ż w latach 1999-2001 systematycznie zani ż a ł a ceny zakupionych od niego ś wiadcze ń zdrowotnych. Jednak ż e wbrew opinii Wnioskodawcy, Prezes Urz ę du oceni ł , i ż przywo ł ane przez Wnioskodawc ę ww. dane nie mog ą by ć porównywane w aspekcie oceny poziomu cen stosowanych przez MRKCh. Nie daj ą one bowiem rzeczywistego poj ę cia o zmianach w faktycznym stopniu zmian polityki cenowowej MRKCh w latach 1999-2001. Prezes Urz ę du przychyli ł si ę do argumentów MRKCh, która wykaza ł a, i ż ś wiadczenia kontraktowane przez ni ą w poszczególnych latach we wskazanym wy ż ej okresie s ą praktycznie nieporównywalne. W latach poprzedzaj ą cych rok 2001 MRKCh kontraktowa ł a bowiem w ramach jednego ś wiadczenia kilka lub nawet kilkana ś cie przedmiotów umowy, które w latach nast ę pnych by ł y wyodr ę bniane z danego ś wiadczenia i s ą obecnie kontraktowanie jako osobne ś wiadczenia (por.: pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r., s. 6 oraz za ł . nr 1, 2 i 3 do pisma MRKCh z dnia 26 listopada 2002 r.). Z posiadanych informacji wynika, i ż na ponad czterdzie ś ci ś wiadcze ń z zakresu lecznictwa szpitalnego, które MRKCh kontraktowa ł a w 2001 r., przypada trzydzie ś ci ś wiadcze ń kontraktowanych przez MRKCh w 2000 r. i dziewi ęć – kontraktowanych w 1999 r. W tym stanie faktycznym brak jest mo ż liwo ś ci wiarygodnego porównania cen ww. ś wiadcze ń . Takie porównywanie by ł oby – z metodologicznego punktu widzenia – b łę dne i mog ł oby prowadzi ć do fa ł szywych wniosków. We wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego Wnioskodawca argumentowa ł , i ż MRKCh sukcesywne obni ż a ł a ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. Drastyczne zani ż enie cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w Umowie nie ma – wed ł ug Wnioskodawcy – ż adnego zwi ą zku z ponoszonymi przez niego kosztami udzielania ś wiadcze ń . A koszty te nie tylko si ę nie obni ż aj ą , lecz w sposób obligatoryjny z ka ż dym rokiem wzrastaj ą . Sk ł ada si ę na to m.in.: wzrost kosztów materia ł ów medycznych, cen leków, cen energii oraz konieczno ść wyp ł aty pracownikom podwy ż ki z tytu ł u ww. tzw. „ustawy 203 z ł ” (por.: pismo Wnioskodawcy z dniu 25 marca 2002 r.). W czasie post ę powania Wnioskodawca stwierdzi ł jedynie, i ż w latach 1999-2001 26 koszty prowadzenia przeze ń dzia ł alno ś ci sukcesywnie zwi ę ksza ł y si ę , a tak ż e, ż e z powodu narzucenia mu ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r. poniós ł strat ę finansow ą (w wysoko ś ci okre ś lonej przez niego na 1.312.739 z ł ). Poza tymi generalnymi stwierdzeniami Wnioskodawca nie przedstawi ł jednak ż adnych przekonuj ą cych informacji o konkretnych kosztach, które mog ł y nie zosta ć uwzgl ę dnione w narzuconych mu w 2001 r. cenach zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego. Wnioskodawca nie zidentyfikowa ł równie ż ż adnych konkretnych kosztów, jakie ponosi ł w zwi ą zku z wykonywaniem poszczególnych ś wiadcze ń zdrowotnych. Powy ż sze okoliczno ś ci wykluczaj ą tym samym mo ż liwo ść oceny kwestionowanych przez niego cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego w 2001 r. wed ł ug kryterium uwzgl ę dnienia przez MRKCh w cenie zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych rzeczywistych kosztów tych ś wiadcze ń . Nawi ą zuj ą c natomiast do stanowiska Wnioskodawcy, i ż w cenach zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego w 2001 r. MRKCh nie uwzgl ę dni ł a kosztów ponoszonych przeze ń w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie tzw. „Ustawy 203 z ł ”, nale ż y zauwa ż y ć , i ż w ci ą gu 2001 r. MRKCh podwy ż szy ł a – w miar ę posiadanych ś rodków finansowych – ceny zakupu od Wnioskodawcy ś wiadcze ń zdrowotnych. Wzrost warto ś ci zakupionych od Wnioskodawcy ś wiadcze ń i tym samym wzrost ustalonej pocz ą tkowo w Umowie warto ś ci kwoty finansowania ś wiadcze ń wyniós ł ponad 14,08% , podczas gdy na przestrzeni 2001 r. łą czny bud ż et MRKCh na wydatki w zakresie lecznictwa szpitalnego wzrós ł jedynie o 8% . Oznacza to, i ż wzrost ustalonej pocz ą tkowo w Umowie kwoty finansowania ś wiadcze ń Wnioskodawcy przekroczy ł o 76% poziom wzrostu warto ś ci ś rodków przeznaczonych w MRKCh na finansowanie ś wiadcze ń z zakresu lecznictwa szpitalnego (pismo MRKCh z dnia 21 czerwca 2002 r., s. 2). Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , i ż w sprawie finansowania przez Kasy Chorych kosztów wprowadzenia przez zak ł ady opieki zdrowotnej tzw. „ustawy 203 z ł ” rozstrzyga ł Trybuna ł Konstytucyjny. W wyroku z dnia 18 grudnia 2002 r. (sygn. akt K 43/01) Trybuna ł zauwa ż y ł , i ż system publicznej s ł u ż by zdrowia „ powinien by ć zbudowany na zasadach ekonomicznej racjonalno ś ci, nie mo ż na ignorowa ć faktu, ż e istniej ą nieprzekraczalne bariery ekonomizacji tego systemu ”. W zwi ą zku z tym: „ zwi ę kszone ś rodki finansowe pozostaj ą ce w dyspozycji kas chorych powinny by ć wykorzystane w pierwszym rz ę dzie na cele zwi ą zane z pokryciem wzrastaj ą cych kosztów ś wiadcze ń zdrowotnych, wynikaj ą cych z wprowadzonego mechanizmu podwy ż szenia wynagrodze ń . Na kasach chorych, jako instytucji finansów publicznych, ci ąż y ł wi ę c obowi ą zek takiego ukszta ł towania kontraktów zawieranych z publicznymi zak ł adami opieki zdrowotnej, które umo ż liwi ł yby realizacj ę ś wiadcze ń zdrowotnych i nie podwa ż a ł y ekonomicznych podstaw funkcjonowania tych instytucji ”. W ocenie Trybuna ł u „ kasy chorych s ą podmiotami systemu finansów publicznych, na których ci ąż y obowi ą zek racjonalnego kszta ł towania odp ł atno ś ci za us ł ugi s ł u ż by zdrowia. W zakresie swych funkcji s ą zobowi ą zane wykonywa ć ustawy. Ignorowanie przez Kasy Chorych, przy zawieraniu kontraktów, wynikaj ą cego z ustawy obowi ą zku podniesienia przez pracodawców wynagrodze ń o 203 z ł , by ł o równoznaczne z naruszeniem zasad, na których powinno opiera ć si ę stosowanie ustaw przez podmioty publicznoprawne ”. Trybuna ł Konstytucyjny stan ął na stanowisku, ż e na mocy tzw. „ustawy 203 z ł ” powsta ł y indywidualne roszczenia pracowników wobec samodzielnych publicznych zak ł adów opieki zdrowotnej jako pracodawców, które wed ł ug Trybuna ł u obci ąż aj ą odpowiedzialno ś ci ą ten segment finansów publicznych, za którego po ś rednictwem realizowane s ą obowi ą zki w ł adzy publicznej okre ś lone w art. 68 ust. 2 Konstytucji RP. Wzi ą wszy pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci Trybuna ł Konstytucyjny skonstatowa ł , i ż „ nie oznacza to, i ż samodzielnym publicznym zak ł adom opieki zdrowotnej przys ł uguje pe ł na 27 rekompensata wydatków na podwy ż szenie wynagrodze ń . Istnie ć powinien jednak mechanizm takiej redystrybucji zwi ę kszonych ś rodków na opiek ę zdrowotn ą , który pozwoli na zapobie ż enie pogorszeniu warunków funkcjonowania placówki z powodu wype ł niania przez ni ą ustawowego obowi ą zku podniesienia wynagrodze ń pracowniczych ”. Tre ść cytowanego powy ż ej wyroku Trybuna ł u Konstytucyjnego, jak równie ż przedstawione powy ż ej okoliczno ś ci sprawy oznaczaj ą , i ż MRKCh uwzgl ę dni ł a w ostatecznej cenie zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od Wnioskodawcy koszty przez niego ponoszone w zwi ą zku z wprowadzeniem tzw. „Ustawy 203 z ł ” – w stopniu przewy ż szaj ą cym nawet wysoko ść uzyskanych na ten cel z bud ż etu pa ń stwa ś rodków finansowych. Wobec tego nale ż y uzna ć , i ż powy ż sze okoliczno ś ci przecz ą zarzutowi narzucania przez MRKCh nieuczciwych, ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. Tym samym z zawartych we wniosku oraz zebranych w czasie post ę powania informacji wynika, ż e MRKCh nie naruszy ł a zakazu okre ś lonego art. 8 ust 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W zwi ą zku z powy ż szym w niniejszej sprawie nale ż a ł o nie stwierdzi ć stosowania przez MRKCh praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego poprzez bezpo ś rednie narzucanie Wnioskodawcy w Umowie ra żą co niskich cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. Wobec powy ż szych okoliczno ś ci nale ż y uzna ć , i ż MRKCh nie stosuje praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wnioskodawca zarzuci ł MRKCh stosowanie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę uznaje si ę nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji. Praktyka z art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ma charakter antykonkurencyjny, a jej istot ą jest dyskryminowanie przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę niektórych swoich kontrahentów. Niniejszy przepis, który ma za zadanie ochron ę uczestników obrotu gospodarczego, wchodz ą cych w relacje handlowe z przedsi ę biorc ą posiadaj ą cym pozycj ę dominuj ą c ą , przed skutkami nadu ż ywania przez tego przedsi ę biorc ę swojej si ł y rynkowej, odnosi si ę do wszelkich, równie ż cenowych, warunków umów zawieranych przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę (por.: E. Modzelewska-Wachal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 108). Art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi odpowiednik art. 82 ust. 2 lit. c Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą . W pi ś miennictwie dotycz ą cym niniejszego przepisu prawa wspólnotowego podkre ś la si ę , i ż na przedsi ę biorcy posiadaj ą cym na rynku pozycj ę dominuj ą c ą spoczywa obowi ą zek równego traktowania swoich kontrahentów. Oznacza to, i ż zakazane jest tym samym okre ś lanie przez dominanta w podobnych umowach z porównywalnymi przedsi ę biorcami warunków sprzeda ż y b ą d ź zakupu towarów w sposób nieuzasadniony wzgl ę dami ekonomicznymi. Nadu ż ycie pozycji w sposób okre ś lony w art. 82 ust. 2 lit. c Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą wi ąż e si ę z tak ą sytuacj ą , gdy przedsi ę biorca nie potrafi uzasadni ć ró ż nicowania swoich kontrahentów wzgl ę dami ekonomicznymi, tzn. ponoszonymi przez tego przedsi ę biorc ę 28 kosztami (por.: R. Whish: Competition Law. 4 th edition, Butterworths 2001, s. 658-659). Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zakazuje – co do zasady – ró ż nicowania cen zakupu lub sprzeda ż y towarów. Jednak ż e na przedsi ę biorców dominuj ą cych na rynku, którzy stosuj ą wobec swoich kontrahentów niejednolite warunki umów nak ł ada obowi ą zek stosowania czytelnych i jednolitych kryteriów ró ż nicowania warunków umów w oparciu o uzasadnione wzgl ę dy ekonomiczne . Zró ż nicowanie warunków umów dla poszczególnych kontrahentów powinno mie ć uzasadnienie w ponoszonych kosztach. Stosowanie przez przedsi ę biorc ę wobec kontrahentów niejednolitych warunków umów mo ż e równie ż znajdowa ć uzasadnienie w trybie, w jakim umowy s ą zawierane. Gdy przedsi ę biorca zawiera umowy zakupu towarów w wyniku post ę powania przetargowego, mog ą wyst ę powa ć ró ż nice w poziomie cen dla poszczególnych kontrahentów, nie nosz ą ce znamion praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Ró ż nice cen w post ę powaniu przetargowym mog ą bowiem odzwierciedla ć nie tylko rzeczywiste koszty kupowanych towarów, ale równie ż pozycj ę negocjacyjn ą kontrahenta, stopie ń konkurencyjno ś ci danego rynku oraz atrakcyjno ść ofert innych uczestników przetargu. Uzasadnione powy ż szymi wzgl ę dami zró ż nicowanie kontrahentów nie b ę dzie mia ł o charakteru deliktu antymonopolowego. W zwi ą zku z tym, analizuj ą c stosowane przez przedsi ę biorc ę ceny zakupu towarów w aspekcie naruszenia zakazu stosowania uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych przedsi ę biorcom zró ż nicowane warunki konkurencji – nale ż y wzi ąć pod uwag ę sposób, i ż ceny tego samego ś wiadczenia w podobnych umowach z porównywalnymi kontrahentami zawieranych w drodze konkursu ofert mog ą si ę nieznacznie ró ż ni ć od siebie. Jednak ż e w przypadku, gdy ceny w takich umowach s ą zró ż nicowane w znacznym stopniu, mo ż e to stanowi ć przes ł ank ę ś wiadcz ą c ą o naruszeniu zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosowanie przez przedsi ę biorc ę znacz ą co zró ż nicowanych cen w podobnych umowach z porównywalnymi kontrahentami musi mie ć bowiem swoje uzasadnienie wysoko ś ci ą ponoszonych kosztów, b ą d ź innymi racjonalnymi okoliczno ś ciami (por. m.in.: E. Modzelewska-Wachal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 108). W niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy dotyczy cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego w 2001 r. stosowanych przez MRKCh w umowach ze szpitalami. Prezes Urz ę du dokona ł porównania stosowanych przez MRKCh cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od Wnioskodawcy i od innych szpitali w 2001 r w aspekcie naruszania przez MRKCh zakazu z art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Poniewa ż o nieuzasadnionym ró ż nicowaniu kontrahentów mo ż e by ć mowa wówczas, gdy dominuj ą cy przedsi ę biorca stosuje zró ż nicowane warunki podobnych umów w stosunku do przedsi ę biorców, którzy s ą porównywalni, Prezes Urz ę du dokona ł porównania cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od Wnioskodawcy w 2001 r. z cenami stosowanymi przez MRKCh: (a) w umowach podobnych, (b) zawieranych z porównywalnymi kontrahentami. Bowiem z uwagi na podobny przedmiot umowy i porównywalno ść ś wiadczeniodawców, umowy takie powinny zawiera ć podobne warunki zakupu przez MRKCh ś wiadcze ń zdrowotnych. Umowy mo ż na uzna ć za podobne w sytuacji, gdy zawierane s ą z przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na tym samym szczeblu obrotu towarowego oraz s ą tego samego rodzaju. Poniewa ż zarzut Wnioskodawcy dotyczy narzuconych mu przez MRKCh cen zakupu 29 ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego, Prezes Urz ę du porównywa ł te ceny z cenami w umowach zawieranych przez MRKCh z innymi szpitalami, równie ż dotycz ą cymi zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego w 2001 r. D ążą c do wyodr ę bnienia grupy szpitali porównywalnych z Wnioskodawc ą Prezes Urz ę du uzna ł ponadto, i ż nie wszystkie szpitale, od których MRKCh kupowa ł a w analizowanym okresie ś wiadczenia zdrowotne z zakresu lecznictwa szpitalnego s ą porównywalne z Wnioskodawc ą . Szpitale ró ż ni ą si ę mi ę dzy sob ą z uwagi na zakres ś wiadczonych us ł ug zdrowotnych oraz stopie ń specjalizacji. Powy ż sze kryteria wp ł ywaj ą natomiast na generowane przez nie koszty eksploatacji specjalistycznego sprz ę tu medycznego, koszty zatrudnienia do ś wiadczonego personelu niezb ę dnego do realizacji ś wiadczonych us ł ug medycznych itp. Pod rz ą dami ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ró ż nice mi ę dzy szpitalami znajdowa ł y prze ł o ż enie w przypisanym im jednym z trzech poziomów referencyjnych, zgodnie z cytowanym wy ż ej rozporz ą dzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Zdrowotnej w sprawie krajowej sieci szpitali oraz ich poziomów referencyjnych. Wobec tego Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż posiadany przez szpitale poziom referencyjny jest najbardziej wiarygodnym kryterium porównywalno ś ci. W zwi ą zku z tym za porównywalne z Wnioskodawc ą , który dzia ł a ł na drugim poziomie referencyjnym, nale ż y uzna ć jedynie te szpitale, które w analizowanym okresie równie ż dzia ł a ł y na drugim poziomie referencyjnym. Ponadto Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , i ż szpitale dzia ł aj ą w ró ż nym otoczeniu konkurencyjnym. Jak w czasie post ę powania podnosi ł a MRKCh, zawiera ona umowy zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego ze ś wiadczeniodawcami dzia ł aj ą cymi na szeregu lokalnych rynków ś wiadczenia us ł ug zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych. MRKCh wykaza ł a, i ż stopie ń konkurencyjno ś ci w ś ród ś wiadczeniodawców na tych poszczególnych rynkach jest znacznie zró ż nicowany. Na lokalnych rynkach ś wiadczenia us ł ug zdrowotnych ś wiadczeniodawcy, z którymi MRKCh zawiera umowy, wyst ę puj ą tym samym na ogó ł w charakterze faktycznych monopolistów (pismo MRKCh z dnia 15 maja 2002 r. i z dnia 21 czerwca 2002 r.). W odró ż nieniu od wi ę kszo ś ci ww. rynków, ze wzgl ę du na du żą liczb ę szpitali o podobnie wysokim poziomie referencyjnym, silnie konkurencyjny jest warszawski rynek us ł ug szpitalnych (por.: pismo MRKCh z dnia 15 maja 2002 r.). Potwierdza to przekazana przez MRKCh lista ś wiadczeniodawców posiadaj ą cych w 2001 r. umowy z MRKCh w zakresie lecznictwa szpitalnego (za łą cznik do pisma MRKCh z dnia 26 sierpnia 2002 r.). Zgodnie z t ą list ą , spo ś ród trzydziestu czterech szpitali o drugim poziomie referencyjnym (takim, jak Wnioskodawca), dzia ł aj ą cych w województwie mazowieckim, a ż dwadzie ś cia trzy znajduj ą si ę na terenie Warszawy. W zwi ą zku z tym za porównywalne z Wnioskodawc ą , który dzia ł a na terenie Warszawy nale ż y uzna ć jedynie te szpitale, które równie ż dzia ł aj ą na tym terenie. Bior ą c pod uwag ę , i ż Szpital Czerniakowski znajduje si ę w Warszawie i dzia ł a na drugim poziomie referencyjnym, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od Wnioskodawcy nale ż y porównywa ć z cenami zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, okre ś lonymi w umowach zawieranych przez MRKCh ze szpitalami o drugim poziomie referencyjnym, które dzia ł aj ą w Warszawie. W oparciu o powy ż sze kryteria Prezes Urz ę du wyodr ę bni ł nast ę puj ą cych osiemnastu ś wiadczeniodawców – porównywalnych z Wnioskodawc ą : 30 • Samodzielny Wojewódzki Publiczny Zak ł ad Dermatologicznej Opieki Zdrowotnej, • Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych „Drewnica”, • Wojewódzki Szpital Bródnowski Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Wojewódzki Samodzielny Psychiatryczny Zespó ł Publicznych Zak ł adów Opieki Zdrowotnej im. prof. dr Jana Mazurkiewicza, • Szpital Sióstr El ż bietanek Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Mazowieckie Centrum Leczenia Chorób P ł uc i Gru ź licy, • Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej Dziec ę cej Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Szpital Praski p.w. Przemienienia Pa ń skiego Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej Ś w. Anny Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Szpital Grochowski im. dr. med. Rafa ł a Masztaka Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Wojewódzki Szpital Dzieci ę cy im. prof. Józefa P. Brudzi ń skiego w Dziekanowie Le ś nym Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Samodzielny Zespó ł Publicznych Zak ł adów Opieki Zdrowotnej im. prof. dr. J. Bogdanowicza, • Centrum Rehabilitacji im. prof. Mariana Weissa Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Samodzielny Wojewódzki Zespó ł Publicznych Zak ł adów Neuropsychiatrycznej Opieki Zdrowotnej dla Dzieci i M ł odzie ż y w Zagórzu k. Warszawy, • Wojewódzki Szpital Zaka ź ny im. Dzieci Warszawy, • Zespó ł Opieki Zdrowotnej w Ż yrardowie Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Centralny Szpital Kolejowy w Warszawie-Mi ę dzylesiu Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej, • Szpital Biela ń ski im. ks. Jerzego Popie ł uszki Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej. Prezes Urz ę du porówna ł wysoko ść cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od ww. szpitali. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazuj ą , i ż w badanej próbie szpitali pierwotne ceny jedenastu ś wiadcze ń zakupionych przez MRKCh od Wnioskodawcy by ł y ni ż sze zarówno od ś rednich, jak i od najni ż szych cen w umowach z innymi porównywalnymi ś wiadczeniodawcami. Porównanie tych cen przedstawia poni ż sza tabela. Tabela ta uwzgl ę dnia dane o stosunku cen MRKCh dla Wnioskodawcy do najni ż szej, najwy ż szej oraz ś redniej ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, stosowanej przez MRKCh wobec grupy porównywalnych ś wiadczeniodawców. Lp. Kod us ł ugi Cena Wniosko dawcy Kolejna najni ż sza cena Cena Wnios- kodaw- cy/cena najni ż - sza # Cena najwy ż - sza Cena Wnios- kodawcy /cena najwy ż - sza + Cena ś rednia Cena Wnios- kodaw- cy/cena ś rednia* 1 007405024299 hospitalizacja w oddziale gastro- entereologicznym 1000 1300 -23% 1350 -26% 1237,5 -20% 31 2 007430214100 hospitalizacja w oddziale reha- bilitacyjnym zwi ą za- na z rehabilitacj ą schorze ń uk ł adu narz ą du ruchu 90 105 -14,3% 120 -25% 106 -15,1% 3 007458024183 leczenie pacjenta z obra ż eniami wielo- miejscowymi w obr ę bie narz ą du ruchu 2500 2600 -4% 4200 -41% 3166,6 -21,1% 4 007458024185 hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem powik ł a ń uszkodze ń pourazowych 1300 2300 -43,5% 3700 -65% 2685,7 -52% 5 007458024191 hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem zapale ń swoistych i nie- swoistych w obr ę bie narz ą du ruchu 2300 2400 -4,2% 5100 -55% 3900 -42% 6 007458024193 pierwotne leczenie operacyjne zmian pourazowych 1300 2000 -35% 3500 -62,9% 2480 -48% 7 007460024174 hospitalizacja zwi ą zana z chirurgi ą schorze ń dróg ł zowych 1400 1680 -16,7% 1800 -22,3 1656 -15,5% 8 007460024181 hospitalizacja zwi ą zana z lecze- niem operacyjnym nowotworów narz ą du wzroku 800 2000 -60% 2800 -71,5% 1866,6 -57,2% 32 9 007460024188 hospitalizacja w oddziale okulisty- cznym zwi ą zana z leczeniem zachowawczym 1300 1500 -13,4% 1600 -18,75% 1520 -14,5% 10 007460024218 hospitalizacja zwi ą zana z usuni ę - ciem i wypatrosze- niem ga ł ki ocznej 1300 1400 -7,2% 2200 -41% 1725 -24,7% 11 007460024226 hospitalizacja zwi ą zana z wykona- niem operacji w chorobie zezowej 1300 1600 -18,25% 1600 -18,25% 1450 -10,4% # Stosunek ceny stosowanej przez MRKCh wobec Wnioskodawcy do ceny najni ż szej, stosowanej w grupie porównywalnych szpitali. + Stosunek ceny stosowanej przez MRKCh wobec Wnioskodawcy do ceny najwy ż szej, stosowanej w grupie porównywalnych szpitali. * Stosunek ceny stosowanej przez MRKCh wobec Wnioskodawcy do ceny ś redniej, stosowanej w grupie porównywalnych szpitali. Tabela 4. Ś rednie ceny zakupu przez MRKCh ś wiadcze ń zdrowotnych w szpitalach o drugim poziomie referencyjnym dzia ł aj ą cymi na obszarze w ł a ś ciwo ś ci Oddzia ł u Warszawskiego MRKCh w 2001 r. – w chwili zawarcia umów ze szpitalami. Z powy ż szej tabeli wynika, ż e cena zakupu od Wnioskodawcy ś wiadczenia hospitalizacji zwi ą zanej z leczeniem operacyjnym nowotworów narz ą du wzroku (kod us ł ugi 007460024181) by ł a ni ż sza a ż o 57,2% od ś redniej, i a ż o 60% od najni ż szej ceny za ww. ś wiadczenie pobieranej od porównywalnych ś wiadczeniodawców. Cena zakupu od Wnioskodawcy hospitalizacji zwi ą zanej z leczeniem powik ł a ń uszkodze ń pourazowych (kod us ł ugi 007458024185) by ł a ni ż sza a ż o 52% od ś redniej i a ż o 43,5% od najni ż szej ceny za ww. ś wiadczenie pobieranej od porównywalnych ś wiadczeniodawców. Z kolei cena pierwotnego leczenia operacyjnego zmian pourazowych (kod us ł ugi: 007458024193) jest ni ż sza a ż o 48% od ś redniej i a ż o 35% od najni ż szej ceny dla innych porównywalnych ś wiadczeniodawców. Jednocze ś nie nawet ww. ceny zakupu ś wiadcze ń od Wnioskodawcy najmniej zani ż one do cen dla innych ś wiadczeniodawców s ą ni ż sze o 10,4% (hospitalizacja zwi ą zana z wykonaniem operacji w chorobie zezowej, kod us ł ugi 007460024226), 14,5% (hospitalizacja w oddziale okulistycznym zwi ą zana z leczeniem zachowawczym, kod us ł ugi 007460024188) i 15,1% (hospitalizacja w oddziale rehabilitacyjnym zwi ą zana z rehabilitacj ą schorze ń uk ł adu narz ą du ruchu, kod us ł ugi 007430214100) od ś rednich cen tych ś wiadcze ń dla innych szpitali i odpowiednio o 18,25% , 13,4% i 14,3% od najni ż szych cen tych ś wiadcze ń . Z uwagi na to, i ż w ci ą gu 2001 r umowy o zakup ś wiadcze ń zdrowotnych wi ę kszo ś ci porównywalnych ś wiadczeniodawców zosta ł y za zgod ą MRKCh zmienione, Prezes Urz ę du odr ę bnie przeanalizowa ł wysoko ść cen zakupu tych ś wiadcze ń po zmianie umów. Z przeprowadzonej analizy wynika, i ż ceny dziesi ę ciu ś wiadcze ń zakupionych od Wnioskodawcy by ł y ni ż sze zarówno od ś rednich, jak i od najni ż szych cen w umowach z porównywalnymi ś wiadczeniodawcami. Natomiast cena zakupu od Wnioskodawcy hospitalizacji w oddziale okulistycznym zwi ą zana z leczeniem zachowawczym (kod us ł ugi 007460024188) zrówna ł a si ę z cen ą tego ś wiadczenia stosowan ą przez MRKCh dla innego porównywalnego ś wiadczeniodawcy. Przedstawia to poni ż sza tabela. Uwzgl ę dnia ona tak ż e stosunek ceny stosowanej przez MRKCh wobec Wnioskodawcy do najni ż szej, najwy ż szej oraz ś redniej ceny zakupu 33 ś wiadcze ń zdrowotnych, stosowanej przez MRKCh w grupie porównywalnych ś wiadczeniodawców. Lp. Kod us ł ugi Cena Wniosko dawcy Kolejna najni ż sza cena Cena Wnios- kodaw- cy/cena najni ż - sza # Cena najwy ż - sza Cena Wnios- kodawcy /cena najwy ż - sza + Cena ś rednia Cena Wnios- kodaw- cy/cena ś rednia* 1 007405024299 hospitalizacja w oddziale gastro- entereologicznym 1000 1372 -27,8% 1408 -29% 1270 -21,3% 2 007430214100 hospitalizacja w oddziale reha- bilitacyjnym zwi ą za- na z rehabilitacj ą schorze ń uk ł adu narz ą du ruchu 90 100 -10% 120 -25% 105 -14,3% 3 007458024183 leczenie pacjenta z obra ż eniami wielo- miejscowymi w obr ę bie narz ą du ruchu 2500 2800 -11% 4200 -40,5% 3274,66 -23,7% 4 007458024185 hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem powik ł a ń uszkodze ń pourazowych 1300 2300 -43,5% 3700 -64,9% 2681,57 -51,5% 5 007458024191 hospitalizacja zwi ą zana z leczeniem zapale ń swoistych i nie- swoistych w obr ę bie narz ą du ruchu 2300 2400 -4,2% 5100 -55% 3900 -41,1% 6 007458024193 pierwotne leczenie operacyjne zmian pourazowych 1300 2100 -48,1% 3500 -62,9% 2530 -49% 7 007460024174 hospitalizacja zwi ą zana z chirurgi ą schorze ń dróg ł zowych 1400 1680 -16,7% 1920 -27,1% 1744 -20% 8 007460024181 hospitalizacja zwi ą zana z lecze- niem operacyjnym nowotworów narz ą du wzroku 800 2600 -70% 2800 -71,5% 2066,67 -61,7% 9 007460024218 hospitalizacja zwi ą zana z usuni ę - ciem i wypatrosze- niem ga ł ki ocznej 1300 1400 -17,2% 2200 -41% 1725 -24,7% 34 10 007460024226 hospitalizacja zwi ą zana z wykona- niem operacji w chorobie zezowej 1300 1600 -18,25% 1600 -18,25% 1450 -10,4% # Stosunek ceny stosowanej przez MRKCh wobec Wnioskodawcy do ceny najni ż szej, stosowanej w grupie porównywalnych szpitali. + Stosunek ceny stosowanej przez MRKCh wobec Wnioskodawcy do ceny najwy ż szej, stosowanej w grupie porównywalnych szpitali. * Stosunek ceny stosowanej przez MRKCh wobec Wnioskodawcy do ceny ś redniej, stosowanej w grupie porównywalnych szpitali. Tabela 5. Ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w szpitalach o drugim poziomie referencyjnym z obszaru w ł a ś ciwo ś ci Oddzia ł u Warszawskiego MRKCh w 2001 r. – po renegocjacji umów ze szpitalami. Jak wynika z powy ż szej tabeli, szczególnie wyra ź ne zani ż enie w stosunku do cen innych ś wiadczeniodawców wyst ę puje przy cenie zakupu od Wnioskodawcy ś wiadczenia hospitalizacji zwi ą zanej z leczeniem operacyjnym nowotworów narz ą du wzroku (kod us ł ugi 007460024181). Jest ona ni ż sza a ż o 61,7% od ś redniej i a ż o 70% od najni ż szej ceny za ww. ś wiadczenie pobieranej od porównywalnych ś wiadczeniodawców , a tak ż e przy cenie zakupu hospitalizacji zwi ą zanej z leczeniem powik ł a ń uszkodze ń pourazowych (kod us ł ugi: 007458024185). Cena zakupu tej us ł ugi od Wnioskodawcy jest ni ż sza a ż o 51,5% od ś redniej i a ż o 43,5% od najni ż szej ceny za ww. ś wiadczenie pobieranej od porównywalnych ś wiadczeniodawców. Z kolei cena pierwotnego leczenia operacyjnego zmian pourazowych (kod us ł ugi: 007458024193) jest ni ż sza a ż o 49% od ś redniej i a ż o 48,1% od najni ż szej ceny dla innych porównywalnych ś wiadczeniodawców. Nawet ceny zakupu ś wiadcze ń od Wnioskodawcy najmniej zani ż one do cen dla innych ś wiadczeniodawców s ą ni ż sze o 10,4% (hospitalizacja zwi ą zana z wykonaniem operacji w chorobie zezowej, kod us ł ugi 007460024226), 14,3% (hospitalizacja w oddziale rehabilitacyjnym zwi ą zana z rehabilitacj ą schorze ń uk ł adu narz ą du ruchu, kod us ł ugi 007430214100) i 20% (hospitalizacja zwi ą zana z chirurgi ą schorze ń dróg ł zowych, kod us ł ugi 007460024174) od ś rednich cen tych ś wiadcze ń dla innych szpitali i odpowiednio o 18,25% , 10% i 16,7% od najni ż szych cen tych ś wiadcze ń . Tak znacz ą cego zró ż nicowania cen zakupu tych samych ś wiadcze ń zdrowotnych nie mo ż na uzasadni ć faktem ich ustalania w post ę powaniu przetargowym, które wymusza powstawanie pewnych ró ż nic cen dla nawet porównywalnych oferentów. Dlatego Prezes Urz ę du przeanalizowa ł kryteria, na podstawie których MRKCh ró ż nicowa ł a ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od porównywalnych szpitali. Prowadzone w niniejszej sprawie post ę powanie dowiod ł o, i ż MRKCh nie stosowa ł a w analizowanym okresie ż adnych czytelnych i uzasadnionych kryteriów zró ż nicowania wysoko ś ci cen zakupu us ł ug zdrowotnych od porównywalnych szpitali. Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutu naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, MRKCh podnios ł a, i ż skoro w ustawie o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym na ł o ż ono na ni ą obowi ą zek zachowania równowagi mi ę dzy przychodami a wydatkami i nieprzekraczania maksymalnej kwoty zobowi ą za ń okre ś lonych w planie finansowym, to jest oczywiste, ż e tym samym na ł o ż ono na MRKCh obowi ą zek ukszta ł towania cen kupowanych ś wiadcze ń w taki sposób, by ten warunek zosta ł spe ł niony. Wymusza to ró ż nicowanie cen zakupu tych ś wiadcze ń w umowach ze ś wiadczeniodawcami (por.: pismo MRKCh z dnia 4 marca 2003 r.). MRKCh przedstawi ł a wprawdzie stosowane przez ni ą kryteria ró ż nicowania cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od ś wiadczeniodawców, takie jak: • posiadany poziom referencyjny, • poziom i kompleksowo ść oferowanych us ł ug, • poziom wykonania poprzednich umów, 35 • wyniki przeprowadzonych kontroli, • poziom satysfakcji klientów (w tym równie ż ilo ść wp ł ywaj ą cych skarg), • warunki zapewniane podczas pobytu (por.: pismo MRKCh z dnia 4 marca 2003 r.). Jednak ż e na wezwanie Prezesa Urz ę du do wskazania konkretnych przyk ł adów stosowania przez siebie ww. kryteriów przy ró ż nicowaniu wysoko ś ci cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od ś wiadczeniodawców MRKCh wycofa ł a si ę z twierdzenia o stosowaniu tych kryteriów w praktyce i poinformowa ł a, i ż „ pismem z dnia 4 marca 2003 r. jedynie przyk ł adowo wskaza ł a kryteria mo ż liwe do uwzgl ę dnienia przy ró ż nicowaniu poszczególnych us ł ug” (por.: pismo MRKCh z dnia 26 marca 2003 r.) . Z pisma MRKCh z dnia 4 marca 2003 r. wynika ł o, i ż jednym z podstawowych kryteriów, wp ł ywaj ą cych na wysoko ść oferowanej szpitalom przez MRKCh ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych by ł poziom i kompleksowo ść ś wiadczonych us ł ug. Jednak ż e w dalszych wyja ś nieniach MRKCh wyja ś ni ł a, i ż kryteria te mia ł y wp ł yw jedynie na sam ą decyzj ę o podpisaniu przez MRKCh umowy z danym szpitalem. Nie mia ł y one zatem wp ł ywu na warunki cenowe takiej umowy (pismo MRKCh z dnia 26 marca 2003 r.). Równie ż spe ł nienie przez szpital okre ś lanych przez MRKCh szczegó ł owych standardów nie stanowi ł o – jak mog ł o wynika ć z wcze ś niejszych wyja ś nie ń MRKCh – kryterium ró ż nicowania przez ni ą cen zakupu ś wiadcze ń , natomiast mog ł o wp ł ywa ć na fakt zawarcia przez MRKCh umowy o zakup ś wiadcze ń zdrowotnych. Jak wyja ś nia ł a MRKCh: „ ś wiadczeniodawcy, w tym szpitale przyst ę puj ą ce do konkursu ofert, zobowi ą zani byli do wype ł nienia ankiety, dotycz ą cej spe ł nienia warunków udzielenia ś wiadcze ń (pomieszcze ń , aparatury, itp.), okre ś lonych w szczegó ł owych materia ł ach konkursowych dla danego przedmiotu ś wiadcze ń . Ze szpitalem, który nie spe ł ni ł by tych kryteriów, umowa nie by ł aby w ogóle zawarta ” (pismo MRKCh z dnia 26 marca 2003 r., s. 1). MRKCh nie potrafi ł a wskaza ć ż adnych stosowanych przez ni ą metod oceny poziomu satysfakcji klientów korzystaj ą cych z us ł ug finansowanych przez ni ą szpitali – w zakresie wykonywania przez te szpitale umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych dotycz ą cych lecznictwa szpitalnego. MRKCh poinformowa ł a natomiast, i ż „nie bada ł a i nie analizowa ł a w sposób systematyczny warunków panuj ą cych w szpitalach, w tym warunków zapewnianych ubezpieczonym, i nie ocenia metodycznie poziomu satysfakcji pacjentów. Ocena tego by ł a dokonywana jedynie w trakcie przeprowadzonych kontroli. Szpitale nie przedstawia ł y te ż ż adnych specjalnych informacji, dotycz ą cych warunków zapewnianych ubezpieczonym podczas pobytu, poza konieczno ś ci ą spe ł nienia warunków do udzielenia ś wiadcze ń , okre ś lonych w szczegó ł owych materia ł ach informacyjnych ” (por.: pismo MRKCh z dnia 26 marca 2003 r.) . MRKCh nie potrafi ł a równie ż wyja ś ni ć , w jaki sposób ilo ść wp ł ywaj ą cych skarg pacjentów na ś wiadczeniodawców wp ł ywa na poziom kontraktowanych cen. MRKCh stwierdzi ł a natomiast, i ż „ trudno wskaza ć , jakich ś wiadczeniodawców najcz ęś ciej dotyczy ł y [skargi pacjentów] . W razie istotnego naruszenia umowy (praw pacjenta, czy warunków udzielania ś wiadcze ń ) u ś wiadczeniodawcy mog ł a by ć przeprowadzona kontrola. Negatywny wynik kontroli móg ł spowodowa ć nawet odmow ę zawarcia kontraktu na kolejny rok ” (pismo MRKCh z dnia 26 marca 2003 r.). Z kolei ustosunkowuj ą c si ę do wezwania Prezesa Urz ę du do podania, jakie konkretne przeprowadzone przez MRKCh kontrole i w jaki sposób wp ł yn ęł y na wyniki prowadzonych post ę powa ń konkursowych o zawarcie umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r. MRKCh zauwa ż y ł a, i ż „ trudno (...) wskaza ć takie przypadki, w których wyniki kontroli rzutowa ł by na wysoko ść proponowanych ś wiadczeniodawcy cen ”. Niezale ż nie od powy ż szych wyja ś nie ń MRKCh, Prezes Urz ę du przeanalizowa ł wyniki kontroli przeprowadzonych przez ni ą odno ś nie wykonywania ś wiadcze ń zdrowotnych w szpitalach o 36 drugim poziomie referencyjnym z terenu Warszawy. Z zestawienia ww. kontroli wynika, i ż w trakcie dwudziestu sze ś ciu kontroli przeprowadzonych w osiemnastu szpitalach w 2000 r. MRKCh ujawni ł a dwana ś cie ró ż nego rodzaju nieprawid ł owo ś ci w o ś miu szpitalach; w dwudziestu siedmiu kontrolach przeprowadzonych w 2001 r. ujawniono dziesi ęć ró ż nego rodzaju nieprawid ł owo ś ci w o ś miu szpitalach; a w dziewi ę ciu kontrolach przeprowadzonych w tych szpitalach w 2002 r. ujawniono zaistnienie czterech nieprawid ł owo ś ci w trzech szpitalach (por.: za ł . nr 2 do pisma MRKCh z dnia 26 marca 2003 r.). Jednocze ś nie w omawianym okresie w ż adnej kontroli nie zg ł oszono ż adnych uwag do dzia ł a ń szpitala Wnioskodawcy w zwi ą zku z wykonywaniem umów zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. W czasie post ę powania MRKCh podkre ś la ł a równie ż , i ż jednym z podstawowych kryteriów branych pod uwag ę przy ustalaniu wysoko ś ci ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od poszczególnych szpitali by ł poziom wykonania poprzednich umów (pismo MRKCh z dnia 4 lipca 2003 r., s. 3). Jednak ż e po przeanalizowaniu stopnia wykonania umów o wykonywanie ś wiadcze ń zdrowotnych zawieranych przez MRKCh w 2000 r. Prezes Urz ę du zwróci ł uwag ę , i ż w 2000 r. szpitale porównywalne z Wnioskodawc ą (tj. szpitale o drugim poziomie referencyjnym z terenu Warszawy), z którymi MRKCh zawar ł a umowy zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa szpitalnego, wykona ł y umowy na poziomie od 92,33% do 112,52% . W tym samym okresie Wnioskodawca wykona ł umow ę zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa szpitalnego niemal w ca ł o ś ci, tj. w 98,46%. (za łą cznik nr 1 do pisma MRKCh z dnia 26 marca 2003 r. oraz tabela nr 3 niniejszej decyzji). Wobec wszystkich powy ż szych okoliczno ś ci nale ż a ł o uzna ć , i ż ż adne z wymienianych przez MRKCh kryteriów faktycznie nie by ł o w analizowanym okresie brane pod uwag ę przy okre ś laniu wysoko ś ci cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych oferowanych szpitalom, które przyst ą pi ł y do konkursu ofert. Potwierdza to tym samym, i ż zawieraj ą c umowy zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego w 2001 r., MRKCh nie stosowa ł a czytelnych i uzasadnionych kryteriów uzasadniaj ą cych ró ż nicowanie wysoko ś ci cen na zakup poszczególnych us ł ug zdrowotnych od porównywalnych ś wiadczeniodawców . W ś wietle powy ż szego nale ż y podkre ś li ć , i ż Prezes Urz ę du nie opowiada si ę oczywi ś cie za ca ł kowitym ujednoliceniem cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych dla wszystkich porównywalnych szpitali, a jedynie za ró ż nicowaniem tych cen w oparciu o racjonalne i ekonomicznie uzasadnione kryteria. Tymczasem, jak dowiedziono w niniejszej decyzji, w zawieranych ze szpitalami umowach o zakup ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r. MRKCh nie stosowa ł a ż adnych czytelnych kryteriów ró ż nicowania wysoko ś ci oferowanych im cen. Niedopuszczalne jest, by przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą stosowa ł ró ż ne ceny dla swoich poszczególnych kontrahentów w oderwaniu od jakichkolwiek czytelnych kryteriów. Stosownie do art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, byt okre ś lonej w tym przepisie praktyki nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku uzale ż niony jest od wykazania, ż e kwestionowane dzia ł anie przedsi ę biorcy stwarza osobom zró ż nicowane warunki konkurencji. Szpitale prowadz ą dzia ł alno ść o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Nie wyklucza to jednak konkurencji mi ę dzy nimi. Szpitale konkuruj ą mi ę dzy sob ą w szczególno ś ci w zakresie jako ś ci i poziomu ś wiadczonych us ł ug. Od tych czynników zale ż y bowiem ich udzia ł w systemie publicznej opieki zdrowotnej i mo ż liwo ść zawarcia z w ł a ś ciwymi Kasami Chorych (a obecnie z Narodowym Funduszem Zdrowia) umów zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych. Skuteczna konkurencja na tym polu jest mo ż liwa jedynie wówczas, gdy podmiot finansuj ą cy zakup ś wiadcze ń zdrowotnych (ówczesna Kasa Chorych, a obecnie Narodowy Fundusz Zdrowia) stworzy ka ż demu ze szpitali równe warunki dzia ł alno ś ci. Jest to jednak mo ż liwe jedynie wówczas, gdy stosowane przez te podmioty ceny zakupu ś wiadcze ń 37 zdrowotnych s ą proporcjonalne do jako ś ci kupowanego ś wiadczenia. W tym ś wietle oczywiste jest, i ż wskutek ró ż nicowania wysoko ś ci cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od szpitali w oderwaniu od jakichkolwiek czytelnych kryteriów, MRKCh obni ż a ł a zdolno ść Wnioskodawcy do konkurowania z innymi szpitalami. Arbitralnie ró ż nicuj ą c wysoko ść cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od poszczególnych szpitali w 2001 r., MRKCh stworzy ł a tym samym nierówne warunki konkurowania szpitali na rynku ś wiadczenia ww. us ł ug. A jak s ł usznie zauwa ż y ł Wnioskodawca, znaczne zró ż nicowanie przedmiotowych cen w d ł u ż szych okresach przek ł ada ć si ę musi na zró ż nicowanie poziomu opieki zdrowotnej (por.: pismo Wnioskodawcy z dnia 26 marca 2003 r., s. 3). W tym stanie rzeczy za udowodnione nale ż y uzna ć stosowanie przez MRKCh uci ąż liwych, niejednolitych warunków zawieranych ze szpitalami umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r., stwarzaj ą cych tym szpitalom zró ż nicowane warunki konkurencji. Za udowodnione nale ż y uzna ć stosowanie przez MRKCh praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym miejscu nale ż y jednak zauwa ż y ć , i ż stosownie do art. 10 ust. 1 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy albo zwi ą zku przedsi ę biorców przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 5 lub w art. 8, w szczególno ś ci z powodu trwa ł ego zmniejszenia ich udzia ł u w rynku. W przypadku okre ś lonym w ust. 1 Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania (art. 10 ust. 2 ww. ustawy). Stosownie do tre ś ci wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego z dnia 18 marca 2002 r. oraz wniosku o rozszerzenie post ę powania o zarzut stosowania przez MRKCh praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy – niniejsze post ę powanie dotyczy ł o polityki cenowej MRKCh stosowanej wobec Wnioskodawcy w 2001 r. We wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego Wnioskodawca podniós ł , i ż MRKCh dopu ś ci ł a si ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę w postaci narzucenia ra żą co niskich cen za poszczególne rodzaje ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r., okre ś lonych w umowie „ o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych z zakresu lecznictwa szpitalnego przys ł uguj ą cych osobom ubezpieczonym w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego ” (por.: pismo Wnioskodawcy z dnia 18 marca 2002 r., s. 2). Natomiast w uzasadnieniu wniosku o rozszerzenie post ę powania o zarzut naruszenia przez MRKCh art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Wnioskodawca uzna ł , i ż w analizowanych w niniejszym post ę powaniu umowach zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od poszczególnych szpitali MRKCh „stosowa ł a ró ż ne ceny zakupu u ró ż nych ś wiadczeniodawców za ten sam rodzaj us ł ugi zdrowotnej” (pismo Wnioskodawcy z dnia 19 lutego 2003 r., s. 2). Równie ż w tocz ą cym si ę równolegle post ę powaniu cywilnym Wnioskodawca zarzuci ł MRKCh (obecnie: Narodowemu Funduszowi Zdrowia) wyzysk wy łą cznie w odniesieniu do cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r. (por.: pismo Wnioskodawcy z dnia 18 marca 2002 r., s. 2). Wnioskodawca nie zakwestionowa ł natomiast polityki cenowej MRKCh (a obecnie: Narodowego Funduszu Zdrowia) prowadzonej wzgl ę dem szpitali po up ł ywie analizowanego okresu. W niniejszej decyzji Prezes Urz ę du przeanalizowa ł jednak nie tylko ceny MRKCh w 2001 r., lecz równie ż ceny zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od szpitali porównywalnych z Wnioskodawc ą – obowi ą zuj ą cych zarówno przed dniem 1 stycznia 2001 r., jak i po dniu 31 grudnia 2001 r. W 2000 r. ceny zakupu od Wnioskodawcy jedynie dwóch spo ś ród trzydziestu 38 kontraktowanych ś wiadcze ń by ł y ni ż sze od najni ż szych cen zakupu tych samych ś wiadcze ń od innych ś wiadczeniodawców. Cena zakupu ś wiadczenia o nazwie „oddzia ł neurochirurgiczny – wysp. hosp. – rekonstrukcja twardoczaszki oraz podstawy czaszki” (kod us ł ugi: 007457024289) by ł a ni ż sza o 17% , a cena zakupu ś wiadczenia o nazwie „hospitalizacja w oddziale okulistycznym zwi ą zana z leczeniem zachowawczym (kod us ł ugi: 00760024188) by ł a ni ż sza o 4,2% od kolejnej najni ż szej ceny zakupu tego ś wiadczenia (por.: za łą cznik nr 2 do pisma MRKCh z dnia 26 listopada 2002 r.). Z kolei z zestawienia cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych w 2002 r. wynika, i ż jedynie ceny pi ę ciu z dwudziestu siedmiu ś wiadcze ń , jakie MRKCh kupi ł a wówczas od Wnioskodawcy, by ł y ni ż sze od najni ż szych cen tych ś wiadcze ń stosowanych wobec innych szpitali. Jednak ż e ceny te nie odbiega ł y od innych cen tych samych us ł ug równie znacz ą co, jak w 2001 r. Cena tylko jednego ś wiadczenia (hospitalizacji zwi ą zanej z leczeniem operacyjnym nowotworów narz ą du wzroku) by ł a ni ż sza od ś redniej o niewiele ponad 10% . Natomiast o mniej ni ż 10% by ł y ni ż sze od ś redniej ceny czterech pozosta ł ych ś wiadcze ń , tzn. hospitalizacji zwi ą zanej z leczeniem chirurgicznym urazów narz ą du wzroku, hospitalizacji w oddziale okulistycznym zwi ą zanej z leczeniem zachowawczym, hospitalizacji zwi ą zanej z leczeniem za ć my powik ł anej z wszczepieniem sztucznej soczewki oraz hospitalizacji zwi ą zanej z usuni ę ciem i wypatroszeniem ga ł ki ocznej (por.: za ł . nr 2 i 3 do pisma MRKCh z dnia 26 listopada 2002 r.). Przeprowadzona analiza wskazuje, i ż zarówno w 2000 r., jak i po 31 grudnia 2001 r. wysoko ś ci cen zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych od porównywalnych szpitali by ł y zró ż nicowane jedynie w nieznacznym stopniu. Odnotowane ró ż nice mi ę dzy najwy ż szymi i najni ż szymi cenami by ł y równie ż znacz ą co ni ż sze ni ż w roku 2001. Zarówno w publicznym systemie opieki zdrowotnej istniej ą cym pod rz ą dami ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, jak i w obecnie istniej ą cym systemie opartym na powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, ś wiadczenia zdrowotne s ą kontraktowane od szpitali w trybie post ę powa ń przetargowych (por.: art. 54 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 78 ust. 1 ustawy o NFZ). Jest oczywiste, i ż sam tryb zawierania umów zakupu ś wiadcze ń w trybie post ę powania przetargowego dopuszcza pewne zró ż nicowanie cen zakupu tych samych ś wiadcze ń od ró ż nych ś wiadczeniodawców. Takie zró ż nicowanie cen oczywi ś cie nie stanowi wobec tego dowodu naruszenia zakazu stosowania uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych zró ż nicowane warunki konkurencji. Przetargowy tryb zawierania umów zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych uzasadnia, zdaniem Prezesa Urz ę du, zaobserwowane ró ż nice tych cen. Nieznaczne ró ż nice cen zakupu przez MRKCh (obecnie: Narodowy Fundusz Zdrowia) ś wiadcze ń od porównywalnych szpitali odzwierciedlaj ą wp ł yw na cen ę zakupu ś wiadczenia takich jak pozycja negocjacyjna kontrahenta w danym przetargu oraz konkurencyjno ść rynku ś wiadcze ń zdrowotnych. W tym ś wietle nie stanowi naruszenia zakazu z art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosowanie przez MRKCh (obecnie: Narodowy Fundusz Zdrowia) w umowach zakupu ś wiadcze ń zdrowotnych, zawieranych z porównywalnymi szpitalami po 2001 r., cen zakupu tych samych ś wiadcze ń nieznacznie odbiegaj ą cych od siebie. W zwi ą zku z powy ż szym w niniejszej sprawie nale ż a ł o, stosownie do powo ł ywanego wy ż ej art. 10 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wyda ć decyzj ę uznaj ą c ą za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez MRKCh, której nast ę pc ą prawnym jest Narodowy Fundusz Zdrowia, pozycji dominuj ą cej na rynku zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych z terenu województwa mazowieckiego poprzez stosowanie uci ąż liwych lub niejednolitych warunków zawieranych ze szpitalami umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w 2001 r., 39 stwarzaj ą cych tym szpitalom zró ż nicowane warunki konkurencji i stwierdzaj ą c ą zaniechanie stosowania niniejszej praktyki z dniem 1 stycznia 2002 r. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y do dziedziny prawa publicznego, a prawo to ma na celu ochron ę interesu ogólnospo ł ecznego. Zgodnie z tre ś ci ą art. 1 ust. 1 tej ustawy, okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowane w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. W czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urz ę du jest tym samym rzecznikiem interesu publicznego. Wynika to równie ż z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – m.in. z art. 7 k.p.a. Decyzja administracyjna mo ż e bowiem dotyczy ć nie tylko stron, lecz jej skutki mog ą rozci ą ga ć si ę tak ż e na inne osoby – osoby fizyczne, jednostki organizacyjne (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 57). W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, ż e nie wszystkie zachowania przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, nawet formalnie podlegaj ą ce literze prawa, uzasadniaj ą uruchomienie przewidzianych przez ni ą instrumentów. Powinno to nast ę powa ć tylko wówczas, gdy w nast ę pstwie zachowa ń naruszaj ą cych ustaw ę zagro ż ony jest interes ogólnospo ł eczny. Naruszenie za ś tego interesu ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie gdy te dzia ł ania wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 stycznia 1991 r., sygn. akt XV Ama 8/90; S. Gronowski: Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 1-2). Poj ę cie naruszenia interesu publicznoprawnego nie mo ż e by ć jednak pojmowane w sposób mechaniczny i oceniane ilo ś ciowo. Podmioty powo ł ywane w celu organizowania i finansowania publicznej opieki zdrowotnej (obecnie takim podmiotem jest Narodowy Fundusz Zdrowia) realizuj ą funkcje publiczne. Powinny one tym samym dzia ł a ć w sposób zapewniaj ą cy stabilne funkcjonowanie podmiotów wykonuj ą cych ś wiadczenia zdrowotne i wypracowa ć zasady finansowania, umo ż liwiaj ą ce im konkurowanie mi ę dzy sob ą poprzez zakres i jako ść ś wiadczonych us ł ug. W niniejszej sprawie dowiedziono, i ż MRKCh, której nast ę pca prawnym jest Narodowy Fundusz Zdrowia, stosowa ł a uci ąż liwe, niejednolite warunki zawieranych ze szpitalami umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych. Takie dzia ł ania wywiera ł y bezpo ś redni skutek na stan konkurencji na lokalnym rynku ś wiadczenia us ł ug zdrowotnych w Warszawie i obni ż a ł y konkurencyjno ść Wnioskodawcy wzgl ę dem pozosta ł ych uczestników rynku. Opisana praktyka ogranicza ł a Wnioskodawcy – w oderwaniu od kryteriów rynkowych – mo ż liwo ść skutecznego konkurowania z innymi szpitalami. W tym stanie rzeczy bezsprzeczne jest w ocenie Prezesa Urz ę du, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesu publicznoprawnego. Stosownie do art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach post ę powania, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ww. ustawy w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym tak ż e koszty opinii bieg ł ych i instytucji naukowych. 40 Wnioskodawca wniós ł o przyznanie zwrotu kosztów post ę powania wed ł ug spisu przedstawionego w pi ś mie z dnia 17 stycznia 2003 r. Jednak ż e – w ocenie Prezesa Urz ę du – przedstawione przez Wnioskodawc ę koszty obok uzasadnionych kosztów „administracyjnych”, poniesionych przez pe ł nomocnika (op ł ata od wniosku o wszcz ę cie post ę powania, koszty wysy ł ki pism w sprawie), zawieraj ą równie ż koszty analizy sprawy oraz przygotowania pism procesowych w łą cznej wysoko ś ci 8144,74 z ł , która zdaniem Prezesa Urz ę du jest nieuzasadniona i przewy ż sza kwoty wynikaj ą ce ze stawek op ł at okre ś lonych w przepisach dotycz ą cych op ł at za czynno ś ci radców prawnych. Zgodnie z art. 69 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w post ę powaniu przed Prezesem Urz ę du do niezb ę dnych kosztów post ę powania strony reprezentowanej przez adwokata lub radc ę prawnego zalicza si ę jego wynagrodzenie, jednak nie wy ż sze ni ż wynikaj ą ce ze stawek op ł at okre ś lonych w odr ę bnych przepisach , i wydatki jednego adwokata oraz koszty osobistego stawiennictwa strony na wezwanie Prezesa Urz ę du (art. 69 ust. 3 niniejszej ustawy). Przy okre ś leniu wysoko ś ci tych kosztów, Prezes Urz ę du pos ł u ż y ł si ę pomocniczo regulacjami prawnymi dotycz ą cymi op ł at za czynno ś ci radców prawnych. Zgodnie z § 18 rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002 r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa ń stwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radc ę prawnego ustanowionego z urz ę du (Dz. U. Nr 163 poz. 1349), w sprawach b ę d ą cych w toku przed dniem wej ś cia w ż ycie rozporz ą dzenia (tj. do dnia 5 pa ź dziernika 2002 r.) stosuje si ę a ż do zako ń czenia sprawy w danej instancji przepisy dotychczasowe. Nale ż a ł o wi ę c w niniejszej sprawie zastosowa ć przepisy rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie op ł at za czynno ś ci adwokackie oraz op ł at za czynno ś ci radców prawnych (Dz. U. z 1997 Nr 154, poz. 1013 ze zm.). Zgodnie z § 20 ust. 2 pkt 1 ww. rozporz ą dzenia stawka minimalna w post ę powaniu przed S ą dem Okr ę gowym w Warszawie – S ą dem Antymonopolowym w sprawie z zakresu ochrony konkurencji wynosi ł a 300 z ł . Zgodnie za ś z § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia op ł aty stanowi ą ce podstaw ę zas ą dzenia przez s ą dy kosztów zast ę pstwa prawnego nie mog ą by ć wy ż sze ni ż czterokrotne minimalne, niezale ż nie od wysoko ś ci tych op ł at ustalonych w umowie z mi ę dzy adwokatem lub radc ą prawnym a klientem. Na podstawie ust. 2 tego paragrafu S ą d mo ż e przyzna ć op ł aty wy ż sze od wskazanych w ust. 1, je ż eli uzasadnia to rodzaj i stopie ń zawi ł o ś ci sprawy; nie mog ą by ć one wy ż sze ni ż sze ś ciokrotne stawki minimalne. Post ę powanie antymonopolowe zako ń czono wydaniem niniejszej decyzji administracyjnej, stwierdzaj ą cej stosowanie przez MRKCh, której nast ę pc ą prawnym jest Narodowy Fundusz Zdrowia, praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niniejsz ą decyzj ą administracyjn ą nie stwierdzono natomiast stosowanie przez MRKCh, której nast ę pc ą prawnym jest Narodowy Fundusz Zdrowia, praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. Maj ą c zatem na wzgl ę dzie wynik przeprowadzonego post ę powania, które jedynie w cz ęś ci potwierdzi ł o zasadno ść podniesionych przez Wnioskodawc ę zarzutów, Prezes Urz ę du postanowi ł nakaza ć Narodowemu Funduszowi Zdrowia zwrot kosztów zast ę pstwa prawnego na rzecz Wnioskodawcy w kwocie 600 z ł . Ustalaj ą c powy ż sz ą kwot ę , Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę rodzaj i stopie ń zawi ł o ś ci sprawy, a tak ż e konieczno ść wk ł adu pracy pe ł nomocnika Wnioskodawcy. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż sprawa nie odbiega ł a stopniem trudno ś ci od innych post ę powa ń antymonopolowych, cho ć – co niew ą tpliwe – pe ł nomocnik do ł o ż y ł wszelkich stara ń , udzielaj ą c rzetelnych i precyzyjnych wyja ś nie ń . Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę okoliczno ść , i ż w niniejszym post ę powaniu udowodniono MRKCh, której nast ę pc ą prawnym jest 41 Narodowy Fundusz Zdrowia, stosowanie tylko jednej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , spo ś ród dwóch zarzucanych przez Wnioskodawc ę . Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem niniejszej Delegatury. Otrzymuj ą : Pan Jerzy Brzezi ń ski Pe ł nomocnik Narodowego Funduszu Zdrowia ul. Grójecka 186 02–380 Warszawa Szpital Czerniakowski Samodzielny Publiczny Zak ł ad Opieki Zdrowotnej ul. St ę pi ń ska 19/25 00-739 Warszawa 42