RWA-6/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW W WARSZAWIE RWA-56/1/2003/GM Warszawa, dn. 26 czerwca 2003 r. DECYZJA Nr RWA – 6/2003 I. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: a) uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie na skutek ś wiadczenia us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. b) uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie na skutek ś wiadczenia us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. c) uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na skutek jedynie łą cznej sprzeda ż y us ł ug: udost ę pniania sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. d) uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na skutek jedynie łą cznej sprzeda ż y us ł ug: udost ę pniania sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. e) uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie poprzez narzucanie konsumentom uci ąż liwych i przynosz ą cych MPUK nieuzasadnione korzy ś ci warunków umowy wynaj ę cia sali ceremonialnej na skutek pobierania z tytu ł u wynaj ę cia ww. sali op ł aty cennikowej obejmuj ą cej dodatkowe ś wiadczenia tj.: zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. f) uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywanie przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Warszawie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie poprzez narzucanie konsumentom uci ąż liwych i przynosz ą cych MPUK nieuzasadnione korzy ś ci warunków umowy wynaj ę cia sali ceremonialnej na skutek pobierania z tytu ł u wynaj ę cia ww. sali op ł aty cennikowej obejmuj ą cej dodatkowe ś wiadczenia tj.: zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. II. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 28.141,40 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia osiem tysi ę cy sto czterdzie ś ci jeden z ł otych 40/100 ), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. 2 UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzyska ł informacje ś wiadcz ą ce, i ż domy przedpogrzebowe na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie oraz Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie dzier ż awi Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Warszawie (dalej: MPUK). Zgodnie z obowi ą zuj ą cym od dnia 1 wrze ś nia 2002 r. cennikiem op ł at za us ł ugi ś wiadczone w ww. domach przedpogrzebowych nr 1/DP/02, MPUK udost ę pnia klientom pomieszczenia s ł u żą ce do odprawienia ceremonii ż a ł obnych (sale ceremonialne) w ramach us ł ugi „wynaj ę cia sali ceremonialnej”, okre ś lonej w pkt 6 lit. a i b ww. cennika. W ramach tej us ł ugi MPUK udost ę pnia klientowi sal ę ceremonialn ą wy łą cznie wraz z dodatkowymi us ł ugami MPUK, tj. zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz prowadzeniem ceremonii ż a ł obnej przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż okoliczno ść ś wiadczenia us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK mo ż e wskazywa ć na naruszenie przez tego przedsi ę biorc ę zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej w sposób okre ś lony w art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Klienci MPUK s ą bowiem w ten sposób obowi ą zani do uiszczenia na rzecz tego przedsi ę biorcy jednakowej op ł aty za udost ę pnienie sali ceremonialnej niezale ż nie od tego, czy korzystaj ą z organizowanej przez MPUK us ł ugi obs ł ugi muzycznej ceremonii oraz prowadzenia ceremonii przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii, czy te ż korzystaj ą w tym zakresie z us ł ug innego przedsi ę biorcy. Wzi ą wszy pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci, postanowieniem z dnia 10 wrze ś nia 2002 r., zosta ł o wszcz ę te, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu m.in. wst ę pne ustalenie, czy poprzez dzia ł ania podejmowane przez MPUK w zakresie ś wiadczenia us ł ug cmentarnych nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W czasie post ę powania wyja ś niaj ą cego MPUK przekaza ł o UOKiK stosowany od dnia 1 wrze ś nia 2002 r. cennik op ł at nr 1/DP/02 za us ł ugi ś wiadczone w domach przedpogrzebowych na Komunalnym Cmentarzu Pó ł nocnym i Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki. Pkt 6 niniejszego cennika stanowi ł , i ż MPUK ś wiadczy us ł ug ę „wynaj ę cia sali ceremonialnej”, w ramach której łą cznie udost ę pnia sal ę ceremonialn ą , zapewnia opraw ę muzyczn ą ceremonii pogrzebowej oraz organizuje prowadzenie ceremonii przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii. MPUK ustali ł o w omawianym cenniku op ł at ę za ww. us ł ug ę w wysoko ś ci 500 z ł na Komunalnym Cmentarzu Pó ł nocnym oraz 600 z ł – na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki. MPUK odnios ł o si ę do zarzutu stosowania umowy wi ą zanej w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ugi „wynaj ę cia sali ceremonialnej”, obejmuj ą cej łą cznie udost ę pnienie sali ceremonialnej oraz dodatkowe ś wiadczenia pogrzebowe zwi ą zane z obs ł ug ą ceremonii ż a ł obnej. Wed ł ug MPUK tak okre ś lona us ł uga nie ma charakteru umowy wi ą zanej, „albowiem nie nast ę puje uzale ż nienie zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Wynaj ę cie sali ceremonialnej pozostaje w zwi ą zku z ceremoni ą pogrzebow ą , a klient MPUK ma prawo skorzystania z niej lub te ż mo ż e z tego prawa nie skorzysta ć ” (por.: pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3). MPUK podnios ł o ponadto, i ż o nadu ż ywaniu przez nie pozycji dominuj ą cej nie mo ż e by ć mowy, albowiem nie posiada ono takiej pozycji (pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3). 3 Wzi ą wszy pod uwag ę stanowisko MPUK oraz wszystkie uzyskane informacje, postanowieniem z dnia 13 stycznia 2003 r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, post ę powanie antymonopolowe w sprawie stosowania przez MPUK praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej: I. na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Komunalnym Cmentarzu Pó ł nocnym w Warszawie na skutek ś wiadczenia us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; II. na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie na skutek ś wiadczenia us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy; III. na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Komunalnym Cmentarzu Pó ł nocnym w Warszawie poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na skutek jedynie łą cznej sprzeda ż y us ł ug: udost ę pniania sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy; IV. na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na skutek jedynie łą cznej sprzeda ż y us ł ug: udost ę pniania sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy; V. na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Komunalnym Cmentarzu Pó ł nocnym w Warszawie poprzez narzucanie konsumentom uci ąż liwych i przynosz ą cych MPUK nieuzasadnione korzy ś ci warunków umowy wynaj ę cia sali ceremonialnej na skutek pobierania z tytu ł u wynaj ę cia ww. sali op ł aty cennikowej obejmuj ą cej dodatkowe ś wiadczenia tj.: zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy; VI. na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie poprzez narzucanie konsumentom uci ąż liwych i przynosz ą cych MPUK nieuzasadnione korzy ś ci warunków umowy wynaj ę cia sali ceremonialnej na skutek pobierania z tytu ł u wynaj ę cia ww. sali op ł aty cennikowej obejmuj ą cej dodatkowe ś wiadczenia tj.: 4 zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, po uprzednim zapoznaniu si ę w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie z ca ł o ś ci ą materia ł u dowodowego zebranego w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym i w łą czonego do akt post ę powania antymonopolowego (por.: notatka s ł u ż bowa z dnia 27 stycznia 2003 r.) MPUK zaprzeczy ł o, jakoby podejmowane przez nie dzia ł ania mia ł y charakter zarzucanych mu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . MPUK przekaza ł o ponadto kalkulacje kosztów utrzymania ka ż dego z dzier ż awionych domów przedpogrzebowych oraz kalkulacje kosztów wynaj ę cia sali ceremonialnej (pismo MPUK z dnia 3 lutego 2003 r., uzupe ł nione pismem z dnia 5 marca 2003 r.). Pismem z dnia 14 marca 2003 r. MPUK zosta ł o poinformowane o zaliczeniu w poczet materia ł u dowodowego niniejszego post ę powania informacji zawartych w pi ś mie ZCK z dnia 10 lutego 2003 r. (sygn. ZCK/DEK /273/’03), przekazanym w zwi ą zku z innym post ę powaniem prowadzonym przed Prezesem Urz ę du oraz informacji zawartych w pi ś mie Pani Barbary Kwiatkowskiej z Warszawy z dnia 7 lutego 2003 r., przes ł anym do wiadomo ś ci Urz ę du. Pismem z dnia 14 kwietnia 2003 r. MPUK przekaza ł o posiadane dane dotycz ą ce wysoko ś ci osi ą gni ę tych przychodów i wyników finansowych za 2002 r. Maj ą c na uwadze, ż e przedstawione w ramach niniejszego post ę powania informacje i dokumenty stanowi ą materia ł dowodowy wystarczaj ą cy do oceny sprawy, pismem z dnia 28 kwietnia 2003 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł MPUK o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w niniejszej sprawie. W dniu 29 kwietnia 2003 r. MPUK ostatecznie ustosunkowa ł o si ę do zarzutów postawionych przez Prezesa Urz ę du w niniejszej sprawie. W dniu 7 maja 2003 r. w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie stawi ł a si ę Pani El ż bieta Jakubowicz upowa ż niona przez MPUK do zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zebranym w aktach post ę powania. Prezes Urz ę du poinformowa ł MPUK o przed ł u ż eniu, z powodu konieczno ś ci dokonania analizy i ko ń cowej oceny materia ł ów dowodowych zgromadzonych w toku przedmiotowego post ę powania, terminu zako ń czenia post ę powania do dnia 27 czerwca 2003 r. (pismo UOKiK z dnia 28 maja 2003 r.). 5 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. MPUK jest spó ł k ą prawa handlowego, powsta łą w wyniku komercjalizacji, w dniu 23 listopada 2001 r., przedsi ę biorstwa komunalnego m.st. Warszawy, dzia ł aj ą cego pod nazw ą Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Warszawie (por.: za łą cznik nr 1 do pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r.). Postanowieniem S ą du Rejonowego dla m.st. Warszawy, XIX Wydzia ł u Gospodarczego z dnia 28 stycznia 2000 r., sygn. WA XIX KRS 378/02/764, MPUK zosta ł wpisany do rejestru przedsi ę biorców (por.: za łą cznik do pisma MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r.). MPUK prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych, które wykonuje przy pomocy kilkunastu zak ł adów, usytuowanych na terenie Warszawy i w jej okolicach. Zatrudniaj ą ca ponad sto osób i osi ą gaj ą ca roczne przychody w wysoko ś ci 12 mln z ł spó ł ka MPUK jest najwi ę kszym przedsi ę biorstwem pogrzebowym w Warszawie i w ca ł ej Polsce (por.: W. Krawczyk: Z dziejów nieprawid ł owo ś ci w sto ł ecznym MPUK [w]: Dwumiesi ę cznik Funeralny Memento, nr 1/2003, s. 3). W latach 2001-2002 MPUK przeprowadza ł o na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie ok. 35% ogó ł u przeprowadzanych pogrzebów i pochowa ń (por.: pismo MPUK z dnia 3 lutego 2003 r., s. 5). Poza ś wiadczeniem us ł ug pogrzebowych, MPUK prowadzi równie ż dzia ł alno ść polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug cmentarnych. Stosownie do ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (Dz. U. z 2000 r. Nr 23 poz. 295 ze zm.) oraz orzecznictwa S ą du Antymonopolowego (obecnie: S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów), w ramach dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z chowaniem zmar ł ych wyodr ę bnia si ę rynek us ł ug cmentarnych i rynek us ł ug pogrzebowych (por.: wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 1995 r., sygn. akt XVII Amr 11/95; z dnia 14 lipca 1999 r., sygn. akt XVII Ama 28/99 oraz z dnia 25 wrze ś nia 2000 r., sygn. akt XVII Ama 76/99, oraz wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 marca 2003 r., sygn. akt XVII Ama 49/02). Przy czym rynek us ł ug pogrzebowych obejmuje wykonywane na rzecz indywidualnych odbiorców us ł ugi zwi ą zane z pochówkiem (tzn. m.in. przygotowanie zw ł ok do pochówku, transport zw ł ok, pochówek i zwi ą zana z tym asysta pogrzebowa, wykonywanie grobów, stawianie pomników, ekshumacje). Natomiast rynek us ł ug cmentarnych obejmuje czynno ś ci zwi ą zane z utrzymaniem i prawid ł owym funkcjonowaniem cmentarza. Do czynno ś ci tych nale żą : czynno ś ci porz ą dkowe (m.in. piel ę gnacja zieleni, utrzymanie czysto ś ci, konserwacja urz ą dze ń cmentarnych), czynno ś ci zwi ą zane z rozbudow ą infrastruktury cmentarza, czynno ś ci administracyjne (zwi ą zane z nadzorem architektonicznym, sanitarnym, porz ą dkowym, prowadzeniem ksi ą g cmentarnych, pobieraniem op ł at, udost ę pnianiem infrastruktury cmentarza, przechowaniem zw ł ok). Ś wiadczenie us ł ug cmentarnych nale ż y do zada ń w ł asnych gminy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) do zada ń w ł asnych gminy nale ż y zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie cmentarzy komunalnych. Natomiast stosownie do art. 9 ust. 1 tej ustawy, w celu wykonywania zada ń gmina mo ż e zawiera ć umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarz ą dowymi. Miasto Sto ł eczne Warszawa realizuje niniejsze zadanie w ł asne przy pomocy zak ł adu bud ż etowego dzia ł aj ą cego pod nazw ą Zarz ą d Cmentarzy Komunalnych w Warszawie (dalej: ZCK), który zgodnie ze statutem, stanowi ą cym za łą cznik do Uchwa ł y nr 455/LXXIII/2001 Zarz ą du m.st. Warszawy z dnia 21 sierpnia 2001 r., sprawuje zarz ą d cmentarzami komunalnymi w Warszawie (por.: za łą cznik nr 4 do pisma ZCK z dnia 3 lutego 2003 r.). 6 ZCK nie realizuje jednak samodzielnie wszystkich czynno ś ci zwi ą zanych z wykonywaniem zarz ą du powierzonymi mu warszawskimi cmentarzami komunalnymi. Realizacje niektórych swoich zada ń ZCK powierza innym przedsi ę biorcom. Sprawowanie niektórych us ł ug cmentarnych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie oraz na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie ZCK powierzy ł MPUK, na podstawie umowy nr DOK/59/01 z dnia 23 kwietnia 2002 r. (por.: za łą cznik do pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r.). Zgodnie z niniejsz ą umow ą MPUK, okre ś lane w umowie jako „Organizator Pogrzebów”, zosta ł o upowa ż nione do ś wiadczenia na terenie ka ż dego z wymienionych cmentarzy nast ę puj ą cych us ł ug: • obs ł uga sal ceremonialnych i sal po ż egna ń w domach przedpogrzebowych; • obs ł uga przechowalni zw ł ok na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym; • organizacja nabo ż e ń stw ż a ł obnych i ceremonii ś wieckich, w tym z opraw ą muzyczn ą ; • kopanie i murowanie grobów; • przewóz zw ł ok do grobu, w tym z asyst ą ; • pochowanie zw ł ok i urn z prochami w grobie, uformowanie mogi ł y; • pochowanie szcz ą tków ludzkich w tym szcz ą tków pooperacyjnych; • ekshumacja zw ł ok i szcz ą tków; • ustawianie i renowacja nagrobków, liternictwo; • organizacja us ł ug fotograficznych i „video”; • inne czynno ś ci, które mog ą by ć wprowadzone do wykonywania na podstawie aneksu do niniejszej umowy (§ 4 ust. 1 ww. umowy). ZCK powierzy ł tym samym MPUK ś wiadczenie na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki us ł ug cmentarnych w zakresu m.in. obs ł ugi sal ceremonialnych w domach przedpogrzebowych na tych cmentarzach. W celu wykonywania niniejszej umowy ZCK udost ę pni ł MPUK do wykorzystania domy pogrzebowe na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym oraz Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki, w których odbywaj ą si ę ceremonie ż a ł obne (por.: za łą cznik nr 1 do umowy nr DOK/59/01 – za łą cznik do pisma ZCK z dnia 12 listopada 2002 r.). Do zakresu uprawnie ń MPUK, jako dzier ż awcy domów przedpogrzebowych na terenie wymienionych cmentarzy, nale ż y ustalanie wysoko ś ci op ł at za korzystanie z pomieszcze ń w domach przedpogrzebowych, uiszczanych przez klientów MPUK oraz przez innych przedsi ę biorców, którzy chcieliby ś wiadczy ć w ww. domach przedpogrzebowych us ł ugi zwi ą zane z organizacj ą ceremonii ż a ł obnych. Zgodnie z § 5 ust. 1 umowy nr DOK/59/01, ceny ś wiadczonych przez MPUK na terenie Cmentarza Komunalnego Pó ł nocnego oraz Cmentarza Wojskowego Pow ą zki us ł ug pogrzebowych i cmentarnych, podawane s ą do wiadomo ś ci ZCK. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 3 ww. umowy, ceny pobierane przez MPUK za ś wiadczone us ł ugi cmentarne, tj. obs ł ug ę sal ceremonialnych i sal po ż egna ń oraz organizacje nabo ż e ń stw ż a ł obnych ś wieckich i ceremonii ż a ł obnych wymagaj ą ka ż dorazowego zatwierdzenia przez ZCK przed ich wprowadzeniem. W ramach procedury zatwierdzania cenników op ł at za korzystanie z sal ceremonialnych w dzier ż awionych domach przedpogrzebowych, MPUK nie jest obowi ą zane do przedstawiania ZCK szczegó ł owych kalkulacji op ł at (por.: pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r., s. 2 i z dnia 5 marca 2003 r., s. 3 oraz pismo ZCK z dnia 12 listopada 2002 r.). ZCK nie wymaga od MPUK i nie posiada szczegó ł owych kalkulacji i uzasadnie ń przedstawianych mu przez MPUK cenników op ł at za us ł ugi cmentarne ś wiadczone przez MPUK na podstawie postanowie ń umowy nr DOK/59/01 (por.: pismo ZCK z dnia 12 listopada 2002 r., s. 2-3). Jak zaznacza ZCK, nie oznacza to jednak, i ż ceny te nie s ą 7 analizowane i kontrolowane przed ich zatwierdzeniem. Zatwierdzaj ą c cenniki op ł at za korzystanie z domów przedpogrzebowych ZCK bierze pod uwag ę informacje o cenach analogicznych us ł ug w innych miastach na terenie Polski, zgodno ść cen z zak ł adanymi i realizowanymi wska ź nikami inflacji i wzrostu op ł at i cen za podstawowe us ł ugi i dobra konsumpcyjne, a tak ż e to, w jakim stopniu pokrywaj ą one wynagrodzenie nale ż ne ZCK na podstawie Umowy Nr DOK/59/01. Do dnia 31 sierpnia 2002 r. na cmentarzach, na których MPUK dzier ż awi domy przedpogrzebowe, us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii ż a ł obnej oraz prowadzenia tej ceremonii przez ksi ę dza b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii by ł y ś wiadczone przez MPUK odr ę bnie (cennik op ł at nr 1/MPUK/01 za us ł ugi cmentarne z dnia 22 stycznia 2001 r. – za ł . do pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r.). W dniu 1 wrze ś nia 2002 r. MPUK wprowadzi ł o cennik op ł at nr 1/DP/02 za us ł ugi ś wiadczone w domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki. Na jego podstawie zacz ął ś wiadczy ć us ł ug ę „wynaj ę cia sali ceremonialnej”, obejmuj ą c ą łą cznie: udost ę pnienie sali ceremonialnej, zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz organizacj ę prowadzenie ceremonii przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii. Cennikow ą op ł at ę za tak okre ś lon ą us ł ug ę ustalono na 500 z ł , w przypadku jej wykonywania na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym, oraz na 600 z ł –na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki (pkt 6 lit. a i b cennika). W dniu 11 stycznia 2003 r. MPUK wprowadzi ł o nowy cennik op ł at za us ł ugi ś wiadczone w domach pogrzebowych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki (cennik nr 1/DP/03) (por.: pismo ZCK z dnia 10 lutego 2003 r.). W ww. cenniku MPUK wyodr ę bni ł o nast ę puj ą ce us ł ugi: • „wynaj ę cie sali ceremonialnej” (pkt 6 ww. cennika); • „wynaj ę cie sali ceremonialnej, prowadzenia ceremonii ż a ł obnej przez ksi ę dza lub mistrza ceremonii z towarzyszeniem muzyki organowej z odprowadzeniem zw ł ok do grobu lub bramy cmentarza” (pkt 7 ww. cennika); • „wynaj ę cie sali ceremonialnej z towarzyszeniem muzyki organowej” (pkt 8 ww. cennika); • „wynaj ę cie sali ceremonialnej i prowadzenia ceremonii ż a ł obnej przez mistrza ceremonii z odprowadzeniem zw ł ok do grobu lub bramy cmentarza” (pkt 9 ww. cennika). Od dnia 1 lutego 2003 r. MPUK obowi ą zuje kolejny cennik op ł at za us ł ugi ś wiadczone w domach pogrzebowych (cennik nr 2/DP/03) (za łą cznik do pisma MPUK z dnia 6 marca 2003 r.). Na jego podstawie MPUK pobiera op ł at ę wy łą cznie za samo wynaj ę cie sali ceremonialnej na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki (pkt 5 lit. a i b ww. cennika). Na podstawie niniejszego cennika MPUK nie ś wiadczy us ł ug pogrzebowych zwi ą zanych z obs ł ug ą ceremonii pogrzebowej, które s ą obecnie wykonywane jako odr ę bne ś wiadczenia, wed ł ug cen okre ś lonych w odr ę bnym cenniku. W odpowiedzi na stawiane zarzuty MPUK zaprzeczy ł o, jakoby posiada ł o pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. W uzasadnieniu podnios ł o, i ż na mocy umowy nr DOK/59/01 ś wiadczy ś ci ś le okre ś lone us ł ugi, zlecone mu przez zarz ą dzaj ą cego cmentarzami, tj. przez ZCK. W zwi ą zku z powy ż szym nie mo ż e nadu ż ywa ć pozycji dominuj ą cej (pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3). Odnosz ą c si ę do zarzutu stosowania umowy wi ą zanej w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ugi „wynaj ę cia sali ceremonialnej”, obejmuj ą cej łą cznie udost ę pnienie sali ceremonialnej, 8 zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz prowadzenie ceremonii przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii, MPUK nie zgodzi ł o si ę z argumentami UOKiK. W ocenie MPUK us ł uga „wynaj ę cia sali ceremonialnej” jest us ł ug ą , w ramach której wykonywane s ą łą cznie wszystkie wymienione wy ż ej czynno ś ci (por.: pismo MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r., s. 3). Ponadto, w ocenie MPUK, stosowany przeze ń „cennik nie wyczerpuje przes ł anek do jego zakwalifikowania jako tzw. umowa wi ą zana, albowiem nie nast ę puje uzale ż nienie zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Wynaj ę cie sali ceremonialnej pozostaje w zwi ą zku z ceremoni ą pogrzebow ą , a klient MPUK ma prawo skorzystania z niej lub te ż mo ż e z tego prawa nie skorzysta ć ” (pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3). Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutów postawionych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, MPUK podkre ś li ł o, i ż stosowane przez nie w cenniku nr 1/DP/02 op ł aty za wynaj ę cie sali ceremonialnej nie mia ł na celu dzia ł ania ograniczaj ą cego dost ę p do us ł ug pogrzebowych, ani te ż uzyskiwanie dodatkowych korzy ś ci. Jednocze ś nie, „eliminuj ą c jakiekolwiek podstawy do zarzutów o nieuczciwa konkurencj ę ” w grudniu 2002 r. i w styczniu 2003 r. podj ął wszelkie mo ż liwe dzia ł ania organizacyjno-prawne i zmieni ł kwestionowany przez UOKiK cennik op ł at (por.: pismo MPUK z dnia 5 marca 2003 r.). Ju ż po wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du uzyska ł informacj ę o zast ą pieniu przez MPUK od dnia 11 stycznia 2003 r. cennika nr 1/DP/02 nowym cennikiem op ł at za us ł ugi ś wiadczone w domach pogrzebowych (cennik nr 1/DP/03), a tak ż e o wprowadzeniu od dnia 1 lutego 2003 r. kolejnego cennik op ł at za us ł ugi ś wiadczone w domach pogrzebowych (cennik nr 2/DP/03) (por.: pismo MPUK z dnia 6 marca 2003 r.). W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du wezwa ł MPUK do poinformowania o przyczynach zaprzestania stosowania kwestionowanego cennika nr 1/DP/02 oraz dokonania w ci ą gu zaledwie kilkunastu dni zmiany wprowadzonego w dniu 11 stycznia 2003 r. cennika nr 1/DP/03 (pismo UOKiK z dnia 14 marca 2003 r.). W odpowiedzi MPUK poinformowa ł o, i ż cennik op ł at nr 1/DP/03 zosta ł wprowadzony w celu rozdzielenia uj ę tych w kwestionowanym przez Prezesa UOKiK cenniku nr 1/DP/02 us ł ug udost ę pnienia sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii. Natomiast po zapoznaniu si ę z uwagami ZCK do tego cennika oraz po przeprowadzeniu szczegó ł owej analizy kosztów ponoszonych przy ś wiadczeniu ww. us ł ug, MPUK ponownie zmieni ł o cennik op ł at za korzystanie z sal ceremonialnych, w szczególno ś ci dla uczynienia jego zapisów bardziej czytelnymi dla klienta (por.: pismo MPUK z dnia 24 marca 2003 r.). MPUK podkre ś li ł o przy tym, i ż w okresie obowi ą zywania kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du cennika op ł at nr 1/DP/1/02 jedynie ok. 1,8% klientów wynajmuj ą cych od MPUK sal ę ceremonialn ą w domu przedpogrzebowym rezygnowa ł o z oprawy muzycznej ceremonii i prowadzenia jej przez ksi ę dza b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii przez MPUK (pismo MPUK z dnia 5 marca 2003 r.). MPUK zosta ł o poinformowane o zaliczeniu w poczet materia ł u dowodowego niniejszego post ę powania informacji zawartych w pi ś mie ZCK z dnia 10 lutego 2003 r. (znak ZCK/DEK /273/’03), przekazanym w zwi ą zku z innym post ę powaniem przed Prezesem Urz ę du oraz informacji zawartych w pi ś mie Pani Barbary Kwiatkowskiej z Warszawy z dnia 7 lutego 2003 r., przes ł anym do wiadomo ś ci Urz ę du (pismo UOKiK z dnia 14 marca 2003 r.) 9 Ju ż po poinformowaniu MPUK o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w niniejszej sprawie, MPUK ostatecznie ustosunkowa ł o si ę do zarzutów postawionych mu w postanowieniu w wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego z dnia 13 stycznia 2003 r. MPUK podkre ś li ł o, i ż ś wiadczy us ł ugi cmentarne i pogrzebowe na terenie Cmentarza Komunalnego Pó ł nocnego w Warszawie oraz Cmentarza Wojskowego Pow ą zki w Warszawie na podstawie umowy z ZCK nr DOK/59/01. Zgodnie z niniejsz ą umow ą MPUK administruje domami przedpogrzebowymi na wymienionych cmentarzach. W tym zakresie MPUK dzia ł a w imieniu Miasta Sto ł ecznego Warszawy, które jest w ł a ś cicielem cmentarzy (pismo MPUK z dnia 29 kwietnia 2003 r.). Fakt administrowania domami przedpogrzebowymi oznacza – wed ł ug MPUK – i ż realizuj ą c ceremonie pogrzebowe, MPUK wyst ę puje na takich samych prawach jak ka ż dy inny organizator pogrzebów. To z kolei dowodzi, w ocenie MPUK, ż e nie kszta ł tuje ono samodzielnie warunków udost ę pniania innym podmiotom sal ceremonialnych, a tak ż e, ze nie decyduje, komu i kiedy udost ę pni ć sal ę . Wynika to równie ż z tre ś ci regulaminu korzystania z ka ż dego z ww. cmentarzy, zgodnie z którym ka ż dy organizator pogrzebów (a wi ę c tak ż e MPUK) winien zg ł osi ć do prowadzonej przez ZCK kancelarii cmentarza fakt organizowania uroczysto ś ci pogrzebowej. MPUK podkre ś li ł o, i ż z tytu ł u realizacji uroczysto ś ci ż a ł obnych odbywaj ą cych si ę w dzier ż awionych przez MPUK domach przedpogrzebowych na ww. cmentarzach komunalnych, ma prawo pobiera ć stosowne op ł aty od ich u ż ytkowników. Podkre ś laj ą c, i ż kwestionowany przez UOKiK cennik nr 1/DP/02 zosta ł zmieniony z dniem 11 stycznia 2003 r., MPUK podnios ł o, i ż postanowienia tego cennika obowi ą zywa ł y jedynie przez cztery miesi ą ce i mia ł y zastosowanie w ograniczonej liczbie przypadków. Nie mia ł y one jednocze ś nie na celu ograniczenia dost ę pu do us ł ug pogrzebowych, a jedynie usprawnienie poboru op ł at za dokonywanie czynno ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym MPUK wnios ł o o umorzenie prowadzonego w stosunku do niego post ę powania antymonopolowego (pismo MPUK z dnia 25 kwietnia 2003 r.). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Post ę powanie antymonopolowe, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu stron ą jest ka ż dy, czyjego interesu prawnego lub obowi ą zku dotyczy post ę powanie, lub kto żą da czynno ś ci organu ze wzgl ę du na swój interes prawny lub obowi ą zek. Natomiast zgodnie z art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub naruszenie innych przepisów ustawy. Przy pomocy norm prawa antymonopolowego realizowana jest ochrona uczestników rynku przed antykonkurencyjnymi praktykami ze strony innych przedsi ę biorców. Przepisy okre ś laj ą ce zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawarte w art. 5 i 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje si ę zatem jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 oraz z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193), a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą 10 us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu. MPUK jest spó ł k ą prawa handlowego, wpisan ą postanowieniem S ą du Rejonowego dla m.st. Warszawy, XIX Wydzia ł u Gospodarczego z dnia 28 stycznia 2000 r., sygn. WA XIX KRS 378/02/764, do rejestru przedsi ę biorców (za łą cznik do pisma MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r.). MPUK prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug pogrzebowych. Ponadto, na podstawie Umowy z ZCK nr DOK/59/01 MPUK ś wiadczy na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie oraz na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie niektóre us ł ugi cmentarne. Tym samym nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż MPUK posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu cytowanego wy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie budzi wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e MPUK podlega tym samym przy wykonywaniu opisanej wy ż ej dzia ł alno ś ci rygorom prawa antymonopolowego i jego dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie, która dotyczy cennikowych op ł at za us ł ugi wynaj ę cia sal ceremonialnych w domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki, zosta ł o wszcz ę te i by ł o prowadzone przeciwko MPUK, które samodzielnie ustala i stosuje cenniki op ł at za korzystanie z tych domów przedpogrzebowych i tym samym odpowiada za stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w powy ż szym zakresie. W stosunkach cywilnoprawnych za prawid ł owo ść op ł at odpowiada dostawca (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 10 maja 1993 r., sygn. akt XVII Amr 1/93; por. równie ż wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 14 kwietnia 1994 r., sygn. akt XVII Amr 72/93 oraz z dnia 28 czerwca 1995 r., sygn. akt XVII Amr 13/95). W niniejszej sprawie nie ma przy tym istotnego znaczenia okoliczno ść , ż e zgodnie z § 5 ust. 3 umowy Nr DOK/59/01, stosowane przez MPUK cenniki op ł at za us ł ugi cmentarne (obs ł ug ę sal ceremonialnych i sal po ż egna ń oraz organizacje nabo ż e ń stw ż a ł obnych i ceremonii ś wieckich) wymaga ł y ka ż dorazowego zatwierdzenia przez ZCK przed ich wprowadzeniem. Bowiem pomimo tego, i ż cenniki op ł at za korzystanie z domów przedpogrzebowych MPUK powinny by ć formalnie zaakceptowane przez ZCK, w niniejszym post ę powaniu ponad wszelk ą w ą tpliwo ść dowiedziono, i ż w rzeczywisto ś ci wy łą cznie MPUK samodzielnie opracowywa ł o zakwestionowane cenniki, a ZCK zatwierdza ł je nie żą daj ą c szczegó ł owych kalkulacji, ani uzasadnie ń proponowanych op ł at (pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r., s. 2 i z dnia 5 marca 2003 r., s. 3 oraz pismo ZCK z dnia 12 listopada 2002 r., s. 2-3). Wobec tego, pomimo formalnego nadzoru ze strony ZCK, to MPUK bezsprzecznie posiada ł o autonomi ę woli w zakresie niezale ż nego kszta ł towania tre ś ci cenników i okre ś lania sposobu odp ł atno ś ci za zawarte w nich us ł ugi, co w ś wietle orzecznictwa S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów stanowi przes ł ank ę postawienia temu przedsi ę biorcy zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w niniejszej sprawie (por.: wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Ama 28/02). Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, którego dotyczy powo ł any wy ż ej przepis, ujawnia 11 si ę na rynku w ł a ś ciwym. Dominacja rynkowa nie wyst ę puje przy tym na rynku pojmowanym ogólnie (w znaczeniu ekonomicznym), rozumianym jako ogó ł stosunków zachodz ą cych mi ę dzy podmiotami uczestnicz ą cymi w procesach wymiany towarowej. Zatem stwierdzenie, czy przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , b ę dzie w ostatecznym rachunku determinowa ł o ustalenie rynku, na jakim okre ś lona praktyka ma miejsce (por. m.in.: wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 26 pa ź dziernika 1994 r., sygn. akt XVII Amr 24/94 oraz z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 55/97). Przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 8 ww. ustawy). Przy czym przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane (art. 4 pkt 6 ww. ustawy). Nale ż y zauwa ż y ć , i ż poj ę cie rynku w ł a ś ciwego odnosi si ę przedmiotowo do wszystkich wyrobów (us ł ug) jednego rodzaju, które ze wzgl ę du na swoje szczególne w ł a ś ciwo ś ci odró ż niaj ą si ę od innych wyrobów (us ł ug) w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. Stosownie do ustawy o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych oraz powo ł ywanego wy ż ej orzecznictwa antymonopolowego, w ramach dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z pochówkiem zmar ł ych wyodr ę bnia si ę rynek us ł ug cmentarnych , obejmuj ą cy czynno ś ci zwi ą zane z utrzymaniem i prawid ł owym funkcjonowaniem cmentarza, oraz rynek us ł ug pogrzebowych , obejmuj ą cy wykonywane na rzecz indywidualnych odbiorców us ł ugi zwi ą zane z pochówkiem. Niniejsza sprawa dotyczy dzia ł alno ś ci MPUK w zakresie ś wiadczenia us ł ug cmentarnych, polegaj ą cych na ustalaniu cen udost ę pniania sal ceremonialnych w dzier ż awionych przez tego przedsi ę biorc ę domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym oraz na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie. MPUK, przeciwko któremu toczy ł o si ę post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie, ś wiadczy us ł ugi pogrzebowe, a ponadto – stosownie do umowy z ZCK nr DOK/59/01 – dzier ż awi znajduj ą ce si ę na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym oraz Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki domy przedpogrzebowe. Na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1 ww. umowy ZCK upowa ż ni ł MPUK do obs ł ugi sal ceremonialnych w domach przedpogrzebowych na ww. cmentarzach, w tym do ustalania wysoko ś ci op ł at za korzystanie z nich. Wyznaczaj ą c rynek produktowy w niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , i ż domy przedpogrzebowe, które wynajmowane s ą w celu przeprowadzenia ceremonii ż a ł obnej, na posiadaj ą substytutów. Ceremonie ż a ł obne odbywaj ą si ę wprawdzie nie tylko w domach przedpogrzebowych, ale równie ż w kaplicach wyznaniowych. Z przekazanych przez MPUK informacji wynika, i ż w sali ceremonialnej w domu przedpogrzebowym na terenie Cmentarza Komunalnego Pó ł nocnego odby ł o si ę w 2001 r. 2082, a w pierwszej po ł owie 2002 r. – 963 ceremonie pogrzebowe, co odpowiada 4174 pogrzebom, jakie na tym cmentarzu odby ł y si ę w 2001 r. i 2196 pogrzebom – w pierwszej po ł owie 2002 r. (por.: pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3-4). Jednak ż e w kaplicach wyznaniowych mog ą si ę odbywa ć wy łą cznie ceremonie w obrz ą dku konkretnego wyznania. W tym stanie rzeczy jedynie domy przedpogrzebowe s ą przystosowane do obs ł ugi uroczysto ś ci pogrzebowych ró ż nych wyzna ń . Zaznaczenia tak ż e wymaga fakt, i ż tylko w domach przedpogrzebowych mog ą si ę odbywa ć ś wieckie ceremonie pogrzebowe. Równocze ś nie sale ceremonialne w domach przedpogrzebowych spe ł niaj ą , jako jedyne, funkcj ę kaplic cmentarnych wspólnot wyznaniowych, które nie dysponuj ą swoim cmentarzem. 12 Nale ż y wobec tego stwierdzi ć , i ż rynkiem produktowym w niniejszej sprawie jest rynek us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym. Niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest jego wymiar geograficzny, oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Definicja ustawowa odnosi rynek geograficzny do obszaru „na którym, ze wzgl ę du na ich [towarów] rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji” (art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W wymiarze geograficznym zarówno rynek us ł ug pogrzebowych jak i rynek us ł ug cmentarnych maj ą charakter lokalny i s ą ograniczone do terenu okre ś lonego cmentarza. W wyroku z dnia 21 stycznia 1998 r. S ą d Antymonopolowy stwierdzi ł , i ż „pod wzgl ę dem terytorialnym rynek us ł ug cmentarnych nale ż y zaliczy ć do rynku lokalnego. Przynajmniej zasadniczo us ł ugi cmentarne zaspokajaj ą potrzeby spo ł eczno ś ci lokalnej” (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 51/97). W cytowanym wyroku S ą d Antymonopolowy stwierdzi ł równie ż , i ż „w ś wietle do ś wiadczenia ż yciowego o wyborze cmentarza, jako miejsca pochówku, w niewielkim stopniu decyduj ą elementy konkurencji pomi ę dzy administratorami poszczególnych cmentarzy. Wybór cmentarza jest w zasadniczej mierze determinowany szczególnymi wzgl ę dami – wol ą osoby zmar ł ej, wyznaniowym charakterem cmentarza, istnieniem grobów osób bliskich, presti ż em cmentarza itp. Powy ż sze wzgl ę dy prowadz ą do wniosku, ż e w sytuacji istnienia w gminie (mie ś cie) dwóch lub wi ę cej cmentarzy, s ą one w niewielkim stopniu substytutywne z punktu widzenia osób zlecaj ą cych pogrzeb. Zatem za lokalny rynek us ł ug cmentarnych nale ż y zasadniczo uzna ć obszar danego cmentarza. Przedsi ę biorca pe ł ni ą cy tam na zasadzie wy łą czno ś ci, funkcj ę administratora cmentarza, jako niespotykaj ą cy si ę z konkurencj ą innego przedsi ę biorcy, posiada pozycj ę monopolistyczn ą ” (por. równie ż wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt XVII Ama 49/00). Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , i ż za rynki w ł a ś ciwe w niniejszej sprawie nale ż y uzna ć : • lokalny rynek us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie; • lokalny rynek us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie. Mo ż liwo ść stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, uzale ż niona jest od uprzedniego stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca posiada na tak okre ś lonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Próbuj ą c ustali ć , czy na tak wyodr ę bnionych rynkach MPUK posiada pozycj ę dominuj ą c ą , nale ż y mie ć na uwadze jej definicj ę , zawart ą w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z t ą definicj ą pozycja dominuj ą ca to pozycja przedsi ę biorcy na rynku, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Okre ś laj ą c pozycj ę rynkow ą MPUK niezb ę dne jest wi ę c przes ą dzenie czy jego si ł a ekonomiczna umo ż liwia prowadzenie dzia ł alno ś ci w znacznym stopniu niezale ż nie od swych konkurentów i kontrahentów. 13 Zdaniem Prezesa Urz ę du pozycj ę rynkow ą , która wskazuje na si łę ekonomiczn ą MPUK wyznacza okoliczno ść , i ż dzier ż awi ono jedyne domy przedpogrzebowe na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym oraz na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki. W tym stanie rzeczy MPUK posiada na ka ż dym z tych cmentarzy wy łą czno ść w zakresie obs ł ugi oraz udost ę pniania klientom i innym przedsi ę biorcom tych domów przedpogrzebowych. Jednocze ś nie MPUK w sposób autonomiczny kszta ł tuje wysoko ść cennikowych op ł at za wynaj ę cie sal ceremonialnych w ww. domach. Ceny te obowi ą zuj ą klientów oraz innych przedsi ę biorców, którzy chcieliby ś wiadczy ć us ł ugi pogrzebowe na terenie Cmentarza Wojskowego Pow ą zki oraz Cmentarza Komunalnego Pó ł nocnego. Na podstawie umowy nr DOK/59/01, ZCK wydzier ż awi ł MPUK domy przedpogrzebowe na ww. cmentarzach komunalnych (§ 6 ust. 1 ww. umowy) i upowa ż ni ł MPUK do obs ł ugi sal ceremonialnych w ww. domach (§ 4 ust. 1 pkt 1 ww. umowy). Na podstawie niniejszej umowy MPUK otrzyma ł o od ZCK kompetencj ę do ustalania wysoko ś ci op ł at za korzystanie z sal ceremonialnych w domach przedpogrzebowych przez klientów MPUK oraz przez przedsi ę biorców, którzy ś wiadcz ą us ł ugi pogrzebowe zwi ą zane z organizacj ą ceremonii pogrzebowych. Przy czym, jak wynika z korespondencji zarówno ZCK jak i MPUK, ZCK zatwierdza przedstawiane mu cenniki op ł at za korzystanie z sal ceremonialnych w dzier ż awionych przez MPUK domach przedpogrzebowych nie żą daj ą c przy tym szczegó ł owych kalkulacji, ani uzasadnie ń proponowanych op ł at (por.: pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r., s. 2 i z dnia 5 marca 2003 r., s. 3 oraz pismo ZCK z dnia 12 listopada 2002 r., s. 2-3). Tym samym to MPUK samodzielnie okre ś la op ł aty za korzystanie z sal ceremonialnych w dzier ż awionych domach przedpogrzebowych. W tym zakresie MPUK jest jedynym podmiotem, który faktycznie ustala wysoko ść op ł at za korzystanie z domów przedpogrzebowych na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki oraz Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym, do których stosowania b ę d ą zmuszeni jego klienci: osoby samodzielnie organizuj ą ce ceremonie ż a ł obne i przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cy us ł ugi pogrzebowe. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż MPUK posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnych rynkach us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym – na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie oraz na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie. Sam fakt posiadania pozycji dominuj ą cej nie stanowi jeszcze naruszenia prawa. Bezprawne jest dopiero nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę tej pozycji. Nadu ż ycie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej nie musi tym samym wyst ę powa ć na rynku, na jakim przedsi ę biorca zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą . Nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej na jednym rynku produktu mo ż e równie ż skutkowa ć ograniczeniem konkurencji na innym rynku produktowym (por. m.in.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 12 lutego 1993 r., sygn. akt XVII Amr 33/92). Teoria dwóch rynków zosta ł a równie ż zaakceptowana na gruncie europejskiego prawa konkurencji (por.: decyzja Komisji Europejskiej z dnia 14 grudnia 1985 r. w sprawie ECS/AKZO ; opubl. w: Dz. Urz. WE z dnia 31 grudnia 1985 r., nr L 374, s. 16-17 oraz wyrok ETS z dnia 6 marca 1974 r. w po łą czonych sprawach C-6 i 7/73 Instituto Chemioterapico Italiano S.p.S. and Commercial Solvents v. Corporation of the European Communities) . Podobna sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której MPUK nadu ż y ł o posiadanej pozycji dominuj ą cej na zwi ą zanych bezpo ś rednio z administrowaniem Cmentarzem Wojskowym Pow ą zki oraz Cmentarzem Komunalnym Pó ł nocnym rynkach us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki oraz na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym, ingeruj ą c w mechanizmy konkurencji na innym rynku – rynku us ł ug pogrzebowych. 14 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców, poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy ( art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ). Ustawa nie precyzuje, co nale ż y rozumie ć pod poj ę ciem rzeczowego lub zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Jednak ż e w pi ś miennictwie antymonopolowym uznaje si ę , i ż zwi ą zek rzeczowy wyst ę puje wtedy, gdy dane ś wiadczenie gwarantuje prawid ł ow ą , zgodn ą z wol ą i oczekiwaniem stron realizacje zasadniczej umowy. Uzale ż nianie zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia mo ż e by ć uznane za dopuszczalne, gdy ma oparcie w typowej praktyce rynkowej, pod warunkiem, ż e nie jest to zwyczaj przedsi ę biorcy dominuj ą cego (E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 110). Praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę okre ś lona w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest odpowiednikiem praktyki z art. 82 lit. d Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (dalej: TWE), zgodnie z którym zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polegaj ą ce na uzale ż nianiu zawarcia umów od przyj ę cia przez partnerów handlowych zobowi ą za ń dodatkowych, które ze wzgl ę du na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie maj ą zwi ą zku z przedmiotem umowy. S ą d Pierwszej Instancji uzna ł za sprzeczne z art. 82 lit. d TWE m.in. uzale ż nianie przez spó ł k ę Hilti AG dystrybucji chronionych prawami w ł asno ś ci przemys ł owej pistoletów do wstrzeliwania ko ł ków od zakupu ko ł ków oraz nabojów strzelniczych, co skutkowa ł o eliminacj ą z rynku przedsi ę biorców, konkuruj ą cych z Hilti AG w zakresie produkcji ko ł ków oraz nabojów strzelniczych (por.: wyrok S ą du Pierwszej Instancji z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie nr C-53/92 Hilti AG przeciwko Komisji Europejskiej; tekst w j ę zyku polskim opubl. w: Zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej II, Warszawa 1996, s. 111-142). Wed ł ug Prezesa Urz ę du uzale ż nianie przez MPUK, na podstawie pkt 6 lit. a i b cennika nr 1/DP/02, ś wiadczenia us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej w dzier ż awionych domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki oraz na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym od uiszczenia przez klienta zap ł aty za te us ł ug ę wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, nie mia ł o rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Wynajmowanie sali ceremonialnej w domu przedpogrzebowym to jedna z us ł ug cmentarnych, tzn. us ł ug zwi ą zanych z utrzymaniem i prawid ł owym funkcjonowaniem cmentarza. Natomiast us ł ugi polegaj ą ce na obs ł udze ceremonii ż a ł obnych (w tym zapewnienie oprawy muzycznej oraz prowadzenie ceremonii ż a ł obnej przez ksi ę dza lub mistrza ceremonii) maj ą charakter us ł ug pogrzebowych. Ka ż da z wymienionych wy ż ej kategorii us ł ug zwi ą zanych z chowaniem zmar ł ych jest odmiennie traktowana w aspekcie stosowania regu ł konkurencji. Podczas gdy powszechnie uznawana jest u ż yteczno ść , a wr ę cz konieczno ść istnienia monopolu w zakresie ś wiadczenia us ł ug cmentarnych, to w ś wietle ustalonego orzecznictwa antymonopolowego indywidualny charakter us ł ug pogrzebowych wymaga, aby ten rynek by ł konkurencyjny i zapewnia ł klientom mo ż liwo ść wyboru us ł ugodawcy (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 28 stycznia 2002 r., sygn. akt XVII Ama 28/01). Oznacza to, i ż bezprawne i sprzeczne z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów jest stwarzanie klientowi jakichkolwiek barier, ograniczaj ą cych mo ż liwo ść swobodnego wyboru przez niego w oparciu o kryteria rynkowe przedsi ę biorcy w celu powierzenia mu 15 ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych. Tymczasem w niniejszej sprawie MPUK, który posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynkach us ł ug cmentarnych zwi ą zanych z obs ł ug ą sal ceremonialnych w domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki oraz na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym, ś wiadczy ł o us ł ug ę wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami pogrzebowymi. Wobec tego nie mo ż na, wed ł ug Prezesa Urz ę du, uzna ć ś wiadczenia us ł ugi wynajmu sal ceremonialnych (która jest us ł ug ą cmentarn ą ) jedynie łą cznie z dodatkowymi us ł ugami (maj ą cymi charakter us ł ug pogrzebowych) za maj ą ce oparcie w ustalonych na rynku zwyczajach handlowych. Norm ą okre ś laj ą c ą handlowy zwyczaj na rynku us ł ug zwi ą zanych z pochówkiem zmar ł ych jest bowiem swoboda ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych. Wszelkie dzia ł ania ograniczaj ą ce t ę swobod ę s ą tym samym sprzeczne z typow ą praktyk ą rynkow ą . Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , i ż mi ę dzy ś wiadczeniem g ł ównym (wynajmem sali ceremonialnej) i ś wiadczeniami dodatkowymi (zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii) nie ma równie ż zwi ą zku rzeczowego. Bowiem dla prawid ł owej realizacji us ł ugi wynajmu sali ceremonialnej nie ma znaczenia wykonanie przez tego samego przedsi ę biorc ę ww. dodatkowych us ł ug pogrzebowych. Natomiast uzale ż niaj ą c wynaj ę cie sali ceremonialnej od zakupu dodatkowych ś wiadcze ń pogrzebowych, MPUK wyzyskiwa ł o przymusow ą sytuacj ę swoich klientów, którzy wobec braku substytutów musieli korzysta ć z sal ceremonialnych MPUK. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż dla oceny zasadno ś ci zarzutu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w sposób okre ś lony w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie ma znaczenia okoliczno ść , i ż klient MPUK, wynajmuj ą cy sal ę ceremonialn ą w jego domach przedpogrzebowych, mia ł na podstawie cennika nr 1/DP/02 prawo skorzystania z wszystkich lub jedynie poszczególnych elementów tej us ł ugi (pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3). Bowiem zarówno w przypadku skorzystania, jak i w przypadku nieskorzystania z tych ś wiadcze ń , klient MPUK zmuszony by ł ui ś ci ć na rzecz tego przedsi ę biorcy op ł at ę , w której skalkulowano koszt wszystkich dodatkowych ś wiadcze ń . Oznacza to, i ż MPUK uzale ż nia ł o wynaj ę cie sali ceremonialnej w domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym lub Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki od pokrycia przez us ł ugobiorc ę kosztów zapewnienia przez tego przedsi ę biorc ę oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz jej prowadzenia przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii. Stosownie bowiem do cytowanego cennika op ł at, odbiorcy us ł ug MPUK zostali zobowi ą zani do uiszczania na rzecz tego przedsi ę biorcy jednakowej op ł aty za udost ę pnienie sali ceremonialnej do ceremonii pogrzebowej – niezale ż nie od tego, czy korzystaj ą z organizowanej przez MPUK us ł ugi obs ł ugi muzycznej ceremonii oraz prowadzenia ceremonii przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii, czy te ż korzystaj ą w tym zakresie z us ł ug innego przedsi ę biorcy. W tym stanie rzeczy bezsprzeczne jest, i ż MPUK naruszy ł o zakaz uzale ż niania zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia innego ś wiadczenia, niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Opisana powy ż ej praktyka bez w ą tpienia stanowi ł a nadu ż ycie przez MPUK pozycji wynikaj ą cej z wy łą czno ś ci na ustalanie cen wynajmu sal ceremonialnych dla sprzeda ż y – w ramach wynajmu tych sal – ś wiadczonych przez siebie us ł ug pogrzebowych zwi ą zanych z obs ł ug ą ceremonii ż a ł obnej. Nie sposób jest uzna ć , by takie dzia ł anie mog ł o znale źć oparcie w zasadach typowej praktyki rynkowej. Przeczy ono równie ż obowi ą zuj ą cej w stosunkach handlowych, a wynikaj ą cej z przepisów kodeksu cywilnego, zasadzie ekwiwalencji ś wiadcze ń , gdy ż zmusza klienta tego przedsi ę biorcy do uiszczania pe ł nej cennikowej zap ł aty za wszystkie elementy tej us ł ugi, niezale ż nie od tego, czy MPUK te ś wiadczenia wykonuje, czy te ż nie. 16 St ą d za udowodnione nale ż y uzna ć stosowanie przez MPUK praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie cennika op ł at nr 1/DP/02, MPUK ś wiadczy ł o us ł ug ę wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii – w okresie od dnia 1 wrze ś nia 2002 r. do dnia 11 stycznia 2003 r., kiedy zacz ął obowi ą zywa ć nowy cennik nr 1/DP/03. W cenniku nr 1/DP/03 MPUK wyodr ę bni ł o us ł ugi: „wynaj ę cia sali ceremonialnej” (pkt 6 ww. cennika), „wynaj ę cia sali ceremonialnej, prowadzenia ceremonii ż a ł obnej przez ksi ę dza lub mistrza ceremonii z towarzyszeniem muzyki organowej z odprowadzeniem zw ł ok do grobu lub bramy cmentarza” (pkt 7 ww. cennika), „wynaj ę cia sali ceremonialnej z towarzyszeniem muzyki organowej” (pkt 8 ww. cennika) oraz „wynaj ę cia sali ceremonialnej i prowadzenia ceremonii ż a ł obnej przez mistrza ceremonii z odprowadzeniem zw ł ok do grobu lub bramy cmentarza” (pkt 9 ww. cennika). Natomiast na podstawie aktualnie obowi ą zuj ą cego cennika op ł at za korzystanie z domów przedpogrzebowych nr 2/DP/03, MPUK pobiera op ł at ę wy łą cznie za wynaj ę cie sali ceremonialnej (pkt 5 lit. a i b cennika). Us ł ugi pogrzebowe zwi ą zane z organizacj ą ceremonii pogrzebowej s ą obecnie ś wiadczone przez MPUK jako odr ę bne ś wiadczenia, wed ł ug cen okre ś lonych w innym cenniku. Tak wi ę c zarówno w cenniku nr 1/DP/03, jak i w aktualnym cenniku nr 2/DP/03, MPUK nie ś wiadczy na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki us ł ugi „wynaj ę cia sali ceremonialnej” łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii. Oznacza to, i ż z dniem 11 stycznia 2003 r. MPUK zaprzesta ł o stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okoliczno ść , i ż przedsi ę biorca zaniecha ł zarzucanych mu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę nie stanowi podstawy umorzenia prowadzonego przeciwko niemu post ę powania antymonopolowego, o co wnosi ł o MPUK (pismo MPUK z dnia 25 kwietnia 2003 r.). W przypadku zaprzestania przez przedsi ę biorc ę naruszania przepisów ustawy Prezes Urz ę du wydaje natomiast decyzj ę , o której mowa w art. 10 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 10 ust. 1 niniejszej ustawy, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy albo zwi ą zku przedsi ę biorców przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 5 lub w art. 8, w szczególno ś ci z powodu trwa ł ego zmniejszenia ich udzia ł u w rynku. W takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania (art. 10 ust. 2 niniejszej ustawy). W zwi ą zku z powy ż szym w sprawie stosowania tej praktyki przez MPUK nale ż a ł o, stosownie do art. 10 ust. 2 ww. ustawy, wyda ć decyzj ę uznaj ą c ą za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez MPUK pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie oraz na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie poprzez ś wiadczenie us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana 17 lub ś wieckiego mistrza ceremonii i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. Ś wiadczenie na podstawie cennika nr 1/DP/02 jedynie łą cznej sprzeda ż y us ł ug: udost ę pniania sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii stanowi ł o równie ż naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji (art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy). Okre ś lony w powo ł ywanym przepisie zakaz nak ł ada na przedsi ę biorców obowi ą zek takiego dzia ł ania, by nie stwarza ł o to innym uczestnikom obrotu towarowego barier ograniczaj ą cych ich mo ż liwo ść skutecznego konkurowania w warunkach gospodarki rynkowej. Niniejsza praktyka ma wi ę c charakter antykonkurencyjny i okre ś la sytuacj ę , w której przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku negatywnie oddzia ł uje na stan konkurencji na rynku. Okre ś lona w art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę mo ż e wywo ł ywa ć skutki zarówno na rynku, na którym dzia ł a przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą , jak i na innych rynkach (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 11 grudnia 2000 r., sygn. akt XVII Ama 45/00). Analizuj ą c okre ś lone przez MPUK w cenniku nr 1/DP/02 zasady wynaj ę cia sal ceremonialnych w dzier ż awionych domach przedpogrzebowych w aspekcie przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, ż e dzier ż awione przez MPUK domy przedpogrzebowe nie maj ą substytutów na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym oraz Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki. Oznacza to, i ż osoby organizuj ą ce pochówek zmar ł ych na tych cmentarzach nie mog ą swobodnie wybiera ć miejsca sprawowania ceremonii ż a ł obnych i musz ą w tym zakresie skorzysta ć z domów przedpogrzebowych MPUK. Dzier ż awi ą c domy przedpogrzebowe na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym oraz Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki, MPUK ustala samodzielnie cenniki op ł at za korzystanie z tych domów przedpogrzebowych (por.: pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r., s. 2 oraz z dnia 5 marca 2003 r., s. 3). Do stosowania tych cenników s ą zobligowane zarówno osoby samodzielnie organizuj ą ce ceremonie ż a ł obne, jak i przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cy us ł ugi pogrzebowe na ww. cmentarzach komunalnych. MPUK ś wiadczy jednocze ś nie na ww. cmentarzach us ł ugi pogrzebowe, w tym us ł ugi zwi ą zane z obs ł ug ą ceremonii ż a ł obnych, tj. zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii. Na tym rynku produktowym MPUK konkuruje z innymi przedsi ę biorstwami pogrzebowymi. Prowadzone w niniejszej sprawie post ę powanie dowiod ł o, i ż MPUK wykorzystywa ł o uprawnienie do autonomicznego kszta ł towania cenników op ł at za korzystanie z domów przedpogrzebowych do kszta ł towania cen wynajmu sal ceremonialnych w sposób korzystny dla siebie i u ł atwiaj ą cy mu konkurowanie z innymi przedsi ę biorcami ś wiadcz ą cymi us ł ugi pogrzebowe zwi ą zane z obs ł ug ą ceremonii ż a ł obnych. Na podstawie cennika nr 1/DP/02, MPUK ś wiadczy ł o us ł ug ę „wynaj ę cia sali ceremonialnej” jedynie łą cznie z us ł ug ą zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz organizacj ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii. Osoba nie chc ą ca korzysta ć z us ł ug MPUK, mog ł a na przyk ł ad zleci ć zapewnienie 18 prowadzenia ceremonii mistrzowi ceremonii innemu przedsi ę biorcy (por. m.in. pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3). Jednak ż e wynajmuj ą cy od MPUK sal ę ceremonialn ą na ww. cmentarzach komunalnych, musia ł w cenie tej us ł ugi pokry ć koszty MPUK zwi ą zane ze ś wiadczeniem dodatkowych us ł ug pogrzebowych zwi ą zanych z obs ł ug ą ceremonii ż a ł obnych. W cenie us ł ugi „wynaj ę cia sali ceremonialnej” MPUK kalkulowa ł o bowiem koszt wszystkich ś wiadcze ń wchodz ą cych w jej sk ł ad (por.: pismo MPUK z dnia 3 lutego 2003 r.). W ww. cenniku MPUK nie przewidziano bowiem mo ż liwo ś ci obni ż enia ceny „wynaj ę cia sali ceremonialnej” w przypadku rezygnacji przez klienta z korzystania z której ś z dodatkowych us ł ug MPUK. W zwi ą zku z powy ż szym na skutek jedynie łą cznej sprzeda ż y us ł ug: udost ę pniania sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii (pkt 6 lit. a i b cennika nr 1/DP/02), MPUK nadu ż y ł o, w ocenie Prezesa Urz ę du, swojej pozycji rynkowej w sposób polegaj ą cy na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Osoba wynajmuj ą ca od MPUK sal ę ceremonialn ą w dzier ż awionym przez MPUK domu przedpogrzebowym, która zrezygnowa ł aby na przyk ł ad z prowadzenia ceremonii ż a ł obnej przez mistrza ceremonii zapewnionego przez MPUK, natomiast chcia ł aby zleci ć t ę us ł ug ę innemu przedsi ę biorcy – musia ł a de facto równie ż ui ś ci ć na rzecz MPUK równowarto ść kosztów niniejszej us ł ugi, skalkulowanej w cenie „wynaj ę cia sali ceremonialnej”. Tym samym nawet w przypadku, gdyby oferta cenowa innego przedsi ę biorcy by ł a konkurencyjna wzgl ę dem oferty MPUK, to dla osób organizuj ą cych pogrzeb na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym b ą d ź Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki wybór tej oferty zawsze oznacza ł by konieczno ść poniesienia kosztu wi ę kszego ni ż przy skorzystaniu z us ł ug pogrzebowych zwi ą zanych z obs ł ug ą ceremonii ż a ł obnej ś wiadczonych przez MPUK w ramach wynaj ę cia sali ceremonialnej. Korzystaj ą c za ś z oferty innego przedsi ę biorcy, obok uiszczenia ceny jego us ł ugi, klient musia ł by równie ż ui ś ci ć na rzecz MPUK równowarto ść kosztu tego samego ś wiadczenia – skalkulowanego w cenie wynaj ę cia sali ceremonialnej. Osoba organizuj ą ca pochówek swoich bliskich powinna mie ć mo ż liwo ść swobodnego wyboru przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego us ł ugi pogrzebowe. Natomiast wszelkie dzia ł ania, które stwarzaj ą takim osobom jakiekolwiek bariery, ograniczaj ą ce im swobod ę tego wyboru s ą bezprawne i sprzeczne z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów (por. m.in.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 28 stycznia 2002 r., sygn. akt XVII Ama 28/01). Tymczasem opisany powy ż ej sposób okre ś lenia przez MPUK ceny za wynaj ę cie sali ceremonialnej uczyni ł ofert ę MPUK korzystniejsz ą od oferty ka ż dego innego przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego us ł ugi zwi ą zane z obs ł ug ą ceremonii pogrzebowych. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż ustalone w tym cenniku zasady wynajmu sal ceremonialnych wywiera ł y skutek w postaci obni ż enia zdolno ść innych przedsi ę biorców do konkurowania z MPUK w zakresie ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych zwi ą zanych z obs ł ug ą ceremonii pogrzebowych. Powy ż sze okoliczno ś ci dowodz ą , i ż MPUK w sposób nieuczciwy ogranicza ł o konkurencyjno ść innych przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi pogrzebowe z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym oraz Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki. W ten sposób MPUK nadu ż ywa ł o swojej pozycji na rynkach us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych, oddzia ł uj ą c negatywnie na stan konkurencji na rynku us ł ug pogrzebowych – na którym dzia ł a obok innych przedsi ę biorców. 19 Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy albo zwi ą zku przedsi ę biorców przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 5 lub w art. 8, w szczególno ś ci z powodu trwa ł ego zmniejszenia ich udzia ł u w rynku. W takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania (art. 10 ust. 2 niniejszej ustawy). MPUK ś wiadczy ł o us ł ug ę wynaj ę cia sali ceremonialnej wy łą cznie wraz z dodatkowymi ś wiadczeniami MPUK tj.: zapewnieniem oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ą prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii w okresie obowi ą zywania cennika nr 1/DP/02, tj. od dnia 1 wrze ś nia 2002 r. do dnia 11 stycznia 2003 r., kiedy zacz ął obowi ą zywa ć cennik nr 1/DP/03. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci, wobec spe ł nienia wszystkich przes ł anek praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż wskutek jedynie łą cznej sprzeda ż y us ł ug: udost ę pniania sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, MPUK narusza ł o zakaz przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Jak wykazano przy okazji omawiania praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z dniem wprowadzenia cennika nr 1/DP/03 MPUK zaniecha ł o ś wiadczenia us ł ugi udost ę pniania sali ceremonialnej jedynie wy łą cznie wraz z dodatkowymi us ł ugami MPUK. Oznacza to, i ż od dnia 11 stycznia 2003 r. MPUK umo ż liwi ł o swoim klientom korzystanie z sal ceremonialnych MPUK bez konieczno ś ci zakupu dodatkowych us ł ug MPUK. W zwi ą zku z powy ż szym w sprawie stosowania tej praktyki przez MPUK nale ż a ł o, stosownie do art. 10 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wyda ć decyzj ę uznaj ą c ą za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez MPUK pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie oraz na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na skutek jedynie łą cznej sprzeda ż y us ł ug: udost ę pniania sali ceremonialnej, zapewnienia oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ugi prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci ( art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ). Z powy ż sz ą praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę mamy do czynienia w razie łą cznego spe ł nienia trzech przes ł anek: 1. uci ąż liwy charakter warunków umowy; 2. narzucanie tych warunków przez podmiot dominuj ą cy; 3. osi ą gni ę cie nieuzasadnionych korzy ś ci przez tego ż przedsi ę biorc ę . W niniejszej sprawie zarzuca si ę MPUK nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej poprzez narzucanie konsumentom, w cenniku nr 1/DP/02, uci ąż liwych i przynosz ą cych MPUK nieuzasadnione korzy ś ci warunków umowy wynaj ę cia sali ceremonialnej na skutek 20 pobierania z tytu ł u wynaj ę cia ww. sali op ł aty cennikowej obejmuj ą cej dodatkowe ś wiadczenia tj.: zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli. Zgodnie z pi ś miennictwem antymonopolowym narzucenie warunków umów, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy, musi mie ć charakter przymusowy, wymuszony przez przedsi ę biorc ę posiadan ą si łą rynkow ą (S. Gronowski: Ustawa Antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1999, s. 217-218). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż okre ś lone w cenniku nr 1/DP/02 warunki umowy wynaj ę cia sali ceremonialnej w domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym oraz Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki s ą narzucane klientom przez MPUK. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1 umowy z ZCK nr DOK/59/01, MPUK zosta ł o uprawione do obs ł ugi sal ceremonialnych w dzier ż awionych domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki oraz Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym (za ł . do pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r.). W ramach swoich kompetencji MPUK samodzielnie okre ś la warunki umowy wynaj ę cia sali ceremonialnej, w szczególno ś ci op ł aty za korzystanie z niniejszych sal. (pisma MPUK z dnia 18 wrze ś nia 2002 r. s. 2 oraz z dnia 5 marca 2003 r., s. 3). W tym stanie rzeczy klienci chc ą cy wynaj ąć od MPUK sal ę ceremonialn ą musz ą przyj ąć warunki umów wynaj ę cie tych sal ukszta ł towane autonomicznie przez MPUK jako powszechnie i bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce. Jest bezspornym, i ż klienci MPUK, maj ą c zapewnion ą mo ż liwo ść wyboru, nie skorzystaliby z us ł ug przedsi ę biorcy, który narzuca im niekorzystne warunki wynajmu sal ceremonialnych w domach przedpogrzebowych na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki oraz Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym. Uzasadniony jest wi ę c wniosek, i ż warunki te zosta ł y przez MPUK narzucone. Narzucone przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę warunki umowne musz ą mie ć charakter uci ąż liwy, to znaczy taki, który nak ł ada na podmioty, przeciwko którym praktyka jest skierowana, ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tego w stosunkach danego rodzaju (I. Wiszniewska: Granice kartelowo-prawne wa ż no ś ci licencji patentowych, Warszawa 1991, s. 123). W orzecznictwie antymonopolowym podkre ś la si ę , ż e miar ą uci ąż liwo ś ci warunków umowy jest analiza, czy w razie hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji , tj. przy istnieniu alternatywnych ź róde ł zaopatrzenia i zbytu, przedsi ę biorca skar ż ony o stosowanie praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie by ł by w stanie wynegocjowa ć kwestionowanych postanowie ń umowy (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r., sygn. akt XVII Ama 28/99). Analizuj ą c w aspekcie uci ąż liwo ś ci na ł o ż one przez MPUK w cenniku nr 1/DP/02 warunki wynaj ę cia sali ceremonialnej w jego domach przedpogrzebowych nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, ż e zgodnie z ww. cennikiem MPUK pobiera ł o od klientów korzystaj ą cych z us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej op ł at ę cennikow ą obejmuj ą c ą równie ż dodatkowe ś wiadczenia tj.: zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli (por.: pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3). W ocenie Prezesa Urz ę du powy ż sze warunki wynaj ę cia sal ceremonialnych by ł y wysoce uci ąż liwe, bowiem klient wynajmuj ą cy od MPUK sal ę ceremonialn ą musia ł , zgodnie z cennikiem nr 1/DP/02, ui ś ci ć op ł at ę za inne ś wiadczenia MPUK, cho ć by z nich nie korzysta ł . Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż w hipotetycznych warunkach istnienia konkurencji na 21 rynkach obs ł ugi sal ceremonialnych na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki, klient niew ą tpliwie nie wybra ł by oferty przedsi ę biorcy, obliguj ą cego go do zap ł aty równie ż za dodatkowe us ł ugi, których ś wiadczenia mu nie powierzy ł . Powy ż sze narzucane klientom przez MPUK warunki umów wynaj ę cia sal ceremonialnych nale ż y równie ż uzna ć za sprzeczne z dobrymi obyczajami kupieckimi, rozumianymi jako normy post ę powania polegaj ą ce na nienadu ż ywaniu w stosunku do s ł abszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi kontraktowej. Pobieranie przez przedsi ę biorc ę wynagrodzenia za us ł ug ę , których ś wiadczenia klient nie powierzy ł i której przedsi ę biorca w rzeczywisto ś ci nie ś wiadczy jawi si ę jako naruszenie dobrego obyczaju. W tym stanie rzeczy stanowi to praktyk ę nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Nieuzasadnione korzy ś ci, osi ą gane przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi. W relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju (por.: S. Gronowski: Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1999, s. 218). Wed ł ug Prezesa Urz ę du, narzucaj ą c swoim klientom uci ąż liwe warunki umów wynaj ę cia sali ceremonialnej w swoich domach przedpogrzebowych okre ś lone w cenniku nr 1/DP/02, MPUK niew ą tpliwie uzyskiwa ł o nieuzasadnione korzy ś ci. Ś wiadcz ą c na podstawie pkt 6 lit. a i b niniejszego cennika us ł ug ę wynajmu sali ceremonialnej w domu przedpogrzebowym, MPUK pobiera ł o z tego tytu ł u op ł at ę cennikow ą obejmuj ą c ą równie ż koszt dodatkowych ś wiadcze ń , pomimo ich niewykonywania na rzecz konsumenta, który tych ś wiadcze ń nie zamawia ł . Wprawdzie, jak w post ę powaniu podkre ś la ł o MPUK, wynajmuj ą cy sal ę ceremonialn ą nie by ł zobligowany do skorzystania z tych dodatkowych us ł ug MPUK (pismo MPUK z dnia 15 pa ź dziernika 2002 r., s. 3), jednak ż e nawet wówczas gdy z nich nie korzysta ł , musia ł uiszcza ć pe ł n ą op ł at ę cennikow ą , która uwzgl ę dnia ł a koszt tych us ł ug. Wed ł ug Prezesa Urz ę du sytuacja, w której wysoko ść ponoszonej przez klienta ceny us ł ugi wynaj ę cia sali ceremonialnej obejmuje równie ż koszty innych ś wiadcze ń , których us ł ugodawca w rzeczywisto ś ci nie wykonuje i w zwi ą zku z którymi nie ponosi ż adnych kosztów – niew ą tpliwie prowadzi do osi ą gania przez takiego przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci. Prezes Urz ę du przeanalizowa ł kalkulacje kosztów, które s ł u ż y ł y MPUK do okre ś lenia w cenniku nr 1/DP/02 wysoko ś ci op ł aty za us ł ug ę „wynaj ę cia sali ceremonialnej” (obejmuj ą c ą równie ż opraw ę muzyczn ą ceremonii oraz prowadzenie ceremonii przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii). Z przeprowadzonej analizy wynika, i ż niniejsza op ł ata uwzgl ę dnia ł a koszt udost ę pnienia sali ceremonialnej w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki lub Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym ( w wysoko ś ci 278 z ł ), koszt zapewnienia oprawy muzycznej ( w wysoko ś ci 55 z ł ) oraz – w zale ż no ś ci od tego, czy ceremonia mia ł a charakter ś wiecki b ą d ź wyznaniowy – koszt prowadzenia ceremonii przez kap ł ana ( w wysoko ś ci 153 z ł ) lub prowadzenia ceremonii przez ś wieckiego mistrza ceremonii ( w wysoko ś ci 150 z ł ) (por.: pismo MPUK z dnia 3 lutego 2003 r., s. 4). Powy ż sze okoliczno ś ci oznaczaj ą , i ż wskutek tylko jednokrotnego wynaj ę cia sali ceremonialnej z wy łą czeniem ś wiadczenia przez MPUK oprawy muzycznej oraz prowadzenia ceremonii przez kap ł ana b ą d ź ś wieckiego mistrza ceremonii MPUK uzyskiwa ł o w sposób nieuzasadnione korzy ś ci w wysoko ś ci 205 z ł (na powy ż sz ą kwot ę sk ł ada si ę łą czny koszt niezrealizowanego ś wiadczenia zapewnienia oprawy muzycznej oraz zorganizowania prowadzenia ceremonii przez ś wieckiego mistrza ceremonii). 22 Tymczasem z przekazanych przez MPUK informacji wynika, i ż w czasie obowi ą zywania kwestionowanego cennika nr 1/DP/02, w przypadku trzydziestu siedmiu ceremonii zorganizowanych w domach przedpogrzebowych MPUK klienci wynajmuj ą cy sale ceremonialne nie skorzystali z pozosta ł ych ś wiadcze ń (oprawy muzycznej oraz prowadzenia ceremonii przez kap ł ana b ą d ź mistrza ceremonii) (pisma MPUK z dnia 5 marca 2003 r. oraz z dnia 25 kwietnia 2003 r.). Oznacza to, i ż w wyniku narzucania klientom opisanych wy ż ej warunków umów wynajmu sal ceremonialnych, MPUK uzyska ł o nieuzasadnione korzy ś ci w wysoko ś ci co najmniej 7585 z ł . W tym stanie rzeczy za udowodniony nale ż y uzna ć fakt uzyskiwania przez MPUK nieuzasadnionych korzy ś ci w zwi ą zku z pobieraniem z tytu ł u wynaj ę cia sali ceremonialnej w domach przedpogrzebowych op ł aty cennikowej obejmuj ą cej dodatkowe ś wiadczenia tj.: zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli. Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy albo zwi ą zku przedsi ę biorców przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 5 lub w art. 8, w szczególno ś ci z powodu trwa ł ego zmniejszenia ich udzia ł u w rynku. W takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania (art. 10 ust. 2 niniejszej ustawy). MPUK pobiera ł o z tytu ł u wynaj ę cia sali ceremonialnej na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki op ł at ę cennikow ą obejmuj ą ca dodatkowe ś wiadczenia, pomimo ich niewykonywania na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli – w okresie obowi ą zywania cennika nr 1/DP/02, tj. od dnia 1 wrze ś nia 2002 r. do dnia 11 stycznia 2003 r., kiedy zacz ął obowi ą zywa ć cennik nr 1/DP/03. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci, wobec spe ł nienia wszystkich przes ł anek praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż wskutek pobierania z tytu ł u wynaj ę cia ww. sali op ł aty cennikowej obejmuj ą cej dodatkowe ś wiadczenia tj.: zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli, MPUK narusza ł o zakaz narzucania klientom uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jednocze ś nie, jak wykazano wy ż ej, z dniem wprowadzenia cennika nr 1/DP/03, tj. od dnia 11 stycznia 2003 r., MPUK zaniecha ł o ś wiadczenia us ł ugi udost ę pniania sali ceremonialnej jedynie łą cznie wraz z dodatkowymi us ł ugami MPUK. Oznacza to, i ż od tego dnia MPUK umo ż liwi ł o swoim klientom korzystanie z sal ceremonialnych w jego domach przedpogrzebowych bez konieczno ś ci uiszczania op ł aty cennikowej za dodatkowe ś wiadczenia MPUK, pomimo ich niewykonywania przez tego przedsi ę biorc ę . W zwi ą zku z powy ż szym w sprawie stosowania tej praktyki przez MPUK nale ż a ł o, stosownie do art. 10 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wyda ć decyzj ę uznaj ą c ą za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez MPUK pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie oraz na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie poprzez narzucanie konsumentom uci ąż liwych i przynosz ą cych MPUK nieuzasadnione korzy ś ci warunków umowy wynaj ę cia sali ceremonialnej na skutek pobierania z tytu ł u wynaj ę cia ww. sali op ł aty 23 cennikowej obejmuj ą cej dodatkowe ś wiadczenia tj.: zapewnienie oprawy muzycznej ceremonii pogrzebowej oraz us ł ug ę prowadzenia ceremonii przez kap ł ana lub ś wieckiego mistrza ceremonii, pomimo niewykonywania tych us ł ug na rzecz konsumentów, którzy ich ś wiadczenia MPUK nie powierzyli i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania z dniem 11 stycznia 2003 r. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y do dziedziny prawa publicznego, a prawo to ma na celu ochron ę interesu ogólnospo ł ecznego. Zgodnie z tre ś ci ą art. 1 ust. 1 tej ustawy, okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowane w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. W czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urz ę du jest tym samym rzecznikiem interesu publicznego. Wynika to równie ż z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – m.in. z art. 7 k.p.a. Decyzja administracyjna mo ż e bowiem dotyczy ć nie tylko stron, lecz jej skutki mog ą rozci ą ga ć si ę tak ż e na inne osoby – osoby fizyczne, jednostki organizacyjne (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 57). W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, ż e nie wszystkie zachowania przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, nawet formalnie podlegaj ą ce literze prawa, uzasadniaj ą uruchomienie przewidzianych przez ni ą instrumentów. Powinno to nast ę powa ć tylko wówczas, gdy w nast ę pstwie zachowa ń naruszaj ą cych ustaw ę zagro ż ony jest interes ogólnospo ł eczny. Naruszenie za ś tego interesu ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie gdy te dzia ł ania wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 stycznia 1991 r., sygn. akt XV Ama 8/90; S. Gronowski: Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 1-2). Poj ę cie naruszenia interesu publicznoprawnego nie mo ż e by ć jednak pojmowane w sposób mechaniczny i oceniane ilo ś ciowo. W niniejszej sprawie dowiedziono, i ż MPUK stosowa ł o praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę wp ł ywaj ą c w sposób istotny na stan konkurencji w zakresie ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych. Takie dzia ł ania MPUK wywiera ł y negatywny skutek na stan konkurencji na rynku i obni ż a ł o konkurencyjno ść innych przedsi ę biorców pogrzebowych. Stosowane przez MPUK zasady odp ł atno ś ci za wynajem sal ceremonialnych w domach przedpogrzebowych oraz dodatkowe ś wiadczenia pogrzebowe zwi ą zane z obs ł ug ą ceremonii ż a ł obnej praktycznie uniemo ż liwia ł y innym przedsi ę biorcom konkurowanie z MPUK w zakresie ś wiadczenia ww. us ł ug pogrzebowych w oparciu o przejrzyste kryteria rynkowe. Jednocze ś nie stosowane przez MPUK dzia ł ania mia ł y charakter eksploatacyjny, polegaj ą cy na uzyskaniu nieuzasadnionych korzy ś ci kosztem podmiotów nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej – klientów MPUK wynajmuj ą cych sale ceremonialne w dzier ż awionych przez ww. przedsi ę biorc ę domach przedpogrzebowych. W tym stanie rzeczy bezsprzeczne jest w ocenie Prezesa Urz ę du, i ż w niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia interesu publicznego. Stosownie do art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 1.000 do 5.000.000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego przez karanego przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary, je ż eli dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego 24 w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W przypadku stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu praktyk, o którym mowa w art. 5 lub 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . W niniejszej sprawie udowodniono MPUK stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnych rynkach us ł ug cmentarnych z zakresu obs ł ugi sal ceremonialnych w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym w Warszawie oraz w domu przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki w Warszawie. MPUK stosowa ł o praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę okre ś lone w art. 8 ust. 2 pkt 4, 5 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy czym charakter oraz uci ąż liwo ść stosowanych przez MPUK praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w pe ł ni uzasadniaj ą , zdaniem Prezesa Urz ę du, na ł o ż enie na tego przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 101 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie obejmowa ł o co najmniej nieumy ś lno ść . Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wynika bezpo ś rednio z tre ś ci tego przepisu. Pozostaje jednak w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego, który w orzeczeniu z dnia 1 marca 1994 r. zwróci ł uwag ę , i ż „w odniesieniu do kary administracyjnej dla jej wymierzenia musi wyst ą pi ć subiektywny element zawinienia. Podmiot nie dope ł nia obowi ą zku administracyjnego, musi wi ę c mie ć mo ż liwo ść obrony i wykazywania, ż e niedope ł nienie obowi ą zku jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które nie ponosi odpowiedzialno ś ci” (por.: orzeczenie Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r.; sygn. U. 7/93). Taka wyk ł adnia art. 101 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy pozostaje te ż w zgodzie z zasadami stosowania kar pieni ęż nych, które obowi ą zuj ą we wspólnotowym prawie konkurencji. Zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. a Rozporz ą dzenia Rady Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2002 r. (Dz. Urz. WE nr L 1 z dnia 4 stycznia 2003 r.) Komisja mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć kar ę pieni ęż n ą na przedsi ę biorców lub zwi ą zki przedsi ę biorców, je ż eli umy ś lnie lub nieumy ś lnie naruszaj ą zakazy okre ś lone w art. 81 lub 82 Traktatu. Na okoliczno ść , i ż Prezes Urz ę du jest zobligowany do wykazywania zaistnienia po stronie przedsi ę biorcy subiektywnych przes ł anek umy ś lno ś ci lub nieumy ś lno ś ci wskazuje si ę równie ż w pi ś miennictwie antymonopolowym (szerzej na ten temat: M. Król-Bogomilska: Kary pieni ęż ne w prawie antymonopolowym, Warszawa 2001, s. 88-90). Wed ł ug Prezesa Urz ę du dzia ł anie, które stanowi ł o naruszenie zakazów okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 4, 5 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, by ł o zawinione. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak MPUK. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł anie b ę d ą uznane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. 25 Opisane we niniejszej decyzji dzia ł ania MPUK nie mog ł y si ę temu przedsi ę biorcy kojarzy ć z niczym innym, jak tylko z nieuchronno ś ci ą nast ę pstwa w postaci naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 4, 5 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 101 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 1.000 do 5.000.000 euro. Oznacza to, ż e ww. ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja ta musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 101-103, Prezes Urz ę du powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść uprzedniego naruszenia przepisów ustawy (art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Maj ą c na uwadze znaczny stopie ń naruszenia interesu publicznego, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na MPUK kar ę w wysoko ś ci 7.000 euro , co stanowi równowarto ść 28.141,40 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia osiem tysi ę cy sto czterdzie ś ci jeden z ł otych 40/100 ). Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes Urz ę du wyszed ł z za ł o ż enia, i ż powinna ona mie ć charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny. Na ł o ż ona na MPUK kara pieni ęż na powinna przyczyni ć si ę do zapewnienia stosowania przez MPUK w przysz ł o ś ci zasad prowadzenia dzia ł alno ś ci zgodnie z regu ł ami konkurencji. Musi si ę ona równocze ś nie przyczyni ć si ę do zmiany polityki innych dominuj ą cych przedsi ę biorców. Musi by ć ostrze ż eniem na tyle uci ąż liwym, aby skutecznie zapobiega ć próbom pojawienia si ę w przysz ł o ś ci takich niekorzystnych zjawisk. W ocenie Prezesa Urz ę du na ł o ż enie kary pieni ęż nej w pe ł ni uzasadnia uzyskiwanie przez przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 kwietnia 1992 r., sygn. akt XVII Amr 5/92). Powy ż sze stanowisko jest zgodne ze wspólnotowym prawem konkurencji, w którym podkre ś la si ę , i ż nak ł adane na przedsi ę biorców kary pieni ęż ne za naruszenie regu ł konkurencji spe ł niaj ą przypisane im funkcje, jaka jest odstraszenie przedsi ę biorstw od bezprawnych dzia ł a ń , jedynie wówczas, gdy przewa żą korzy ś ci osi ą gni ę te przez przedsi ę biorc ę wskutek naruszenia art. 81 i 81 TWE (por.: M. Król-Bogomilska: Kary pieni ęż ne w prawie antymonopolowym, Warszawa 2001, s. 138-139). Jak dowiedziono w niniejszej decyzji, MPUK nadu ż ywa ł o posiadanej pozycji rynkowej w sposób przysparzaj ą cy mu nieuzasadnione korzy ś ci. S ł uszne jest wi ę c na ł o ż enie na MPUK kary pieni ęż nej w wysoko ś ci uwzgl ę dniaj ą cej konieczno ść pozbawienia go tych bezprawnie uzyskanych korzy ś ci finansowych. Na wysoko ść kary pieni ęż nej wywiera wp ł yw okoliczno ść zaniechania przez przedsi ę biorc ę zarzucanej mu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (por.: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 16 listopada 1994 r., sygn. akt XVII Amr 31/94). W zwi ą zku z tym, przy wa ż eniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej na ł o ż onej w niniejszej sprawie, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę okoliczno ść , i ż po podj ę ciu przez Prezesa Urz ę du pierwszych kroków w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przez MPUK zakazu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , a jeszcze przed formalnym wszcz ę ciem post ę powania antymonopolowego, MPUK samodzielnie i dobrowolnie zaniecha ł o stosowania zarzucanych mu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Na wysoko ść kary pieni ęż nej mia ł tak ż e wp ł yw stosunkowo krótki, bo jedynie czteromiesi ę czny, okres stosowania praktyki. W zwi ą zku z tym praktyki MPUK dotkn ęł y bezpo ś rednio stosunkowo niewielk ą ilo ść odbiorców us ł ug tego przedsi ę biorcy – ok. 1,8% klientów wynajmuj ą cych od MPUK sal ę ceremonialn ą w domach przedpogrzebowych na 26 Cmentarzu Komunalnym Pó ł nocnym i Cmentarzu Wojskowym Pow ą zki (por.: pisma MPUK z dnia 5 marca 2003 r. oraz z dnia 25 kwietnia 2003 r.). Warto ść euro zosta ł a przeliczona wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonych przez Narodowy Bank Polski 31 grudnia 2002 r. – Tabela nr 251/A/NBP/2002, stosownie do art. 115 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym warto ść euro, o której mowa w przepisach ww. ustawy podlega przeliczeniu na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Kurs ten wynosi ł 4,0202 z ł . MPUK przekaza ł o dane dotycz ą ce przychodów i wyników finansowych za 2002 r. (pismo MPUK z dnia 14 kwietnia 2003 r.). Zgodnie z informacjami przekazanymi przez MPUK, w 2002 r. przedsi ę biorca ten osi ą gn ął przychód netto z dzia ł alno ś ci w wysoko ś ci 13.294.460,57 z ł . Tym samym wymierzona przez Prezesa Urz ę du kara stanowi ą ca 0,22% przychodu MPUK w roku 2002 mie ś ci si ę w granicach wyznaczonych przez art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara w wysoko ś ci 7.000 euro stanowi jednocze ś nie 0,14% kary maksymalnej, przewidzianej za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du kara w tej wysoko ś ci jest odpowiednia do okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy. Jej wysoko ść wydawa ć si ę mo ż e znikom ą , jednak ż e warto ść nominalna kary b ę dzie dotkliwa dla MPUK. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem niniejszej Delegatury. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów — kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Otrzymuje: Miejskie Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. ul. Redutowa 25 01-106 Warszawa 27