RWR-20/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR-411-11/07/WS Wroc ł aw, 27 .05.2008r. DECYZJA nr RWR 20/2008 I. Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Zak ł adowi Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. z siedzib ą w Sobótce – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuje zaniechanie stosowania praktyk ę , polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, II. Na podstawie art. 10 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 powo ł anego wy ż ej rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów , po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Zak ł adowi Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. z siedzib ą w Sobótce – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuje zaniechanie stosowania praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – i samodzielnego wykonywania ww czynno ś ci przez Spó ł k ę , co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. III. Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 powo ł anego wy ż ej rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów , po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Zak ł adowi Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. z siedzib ą w Sobótce − w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza si ę post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te w sprawie uznania za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazania zaniechania stosowania praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez: - bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych, w nast ę pstwie kumulatywnego stosowania w cenniku op ł at za korzystanie z cmentarza komunalnego op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat w kwocie 1712 bruttu (z VAT) oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat w kwocie 2140 z ł brutto (z VAT), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r . o ochronie konkurencji i konsumentów . IV. Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 powo ł anego wy ż ej rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów , po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Zak ł adowi Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. z siedzib ą w Sobótce − w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza si ę post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te w sprawie uznania za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazanie zaniechania stosowania praktyki, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez: - narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, w wyniku kumulatywnego pobierania op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. V. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 6 oraz § 7 powo ł anego wy ż ej rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów , po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Zak ł adowi Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. z siedzib ą w Sobótce − w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : 2 nak ł ada si ę na Zak ł ad Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 29 405,98 z ł (s ł ownie : dwadzie ś cia dziewi ęć tysi ę cy czterysta pi ęć z ł otych i dziewi ęć dziesi ą t osiem groszy) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. Uzasadnienie 1. W zwi ą zku z powzi ę t ą przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równie ż „Prezesem Urz ę du” lub „organem antymonopolowym” informacj ą , zawart ą w pi ś mie El ż biety i Witolda Medweckich z Sobótki oraz przedsi ę biorcy Zbigniewa Kaczmarka prowadz ą cego – wedle w ł asnego o ś wiadczenia - dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą „Us ł ugi Pogrzebowo-Kamieniarskie Zbigniew Kaczmarek” w Sobótce, Prezes Urz ę du postanowieniem nr 96/07 z dnia 7 maja 2007 r. wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Zak ł adowi Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. z siedzib ą w Sobótce, zwanego dalej równie ż „Spó ł k ą ”, w zakresie zarzutu wprowadzenia na cmentarzu komunalnym w Sobótce wy łą czno ś ci na us ł ugi pogrzebowe oraz narzucania nadmiernie wygórowanych cen na te us ł ugi. Sprawa prowadzona by ł a pod sygn. akt RWR 400- 18/07/WS. W toku przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego organ antymonopolowy ustali ł , i ż Spó ł ka w cenniku us ł ug pogrzebowych stosuje m.in. pozycje : - Miejsce pod grób murowany na 99 lat – 1600 z ł netto (1712 brutto); powy ż sza pozycja cennikowa opisana zosta ł a przez Spó ł k ę jako „Op ł ata za udost ę pnienie miejsca na okres 99 lat pod wybudowanie grobowca oraz wykonanie pochówku;(...) jest to pobranie op ł aty za powierzchni ę zajmowan ą na dzia ł ce cmentarnej przez grób murowany”; - Miejsce w Grobie Wieloosobowym Murowanym na 99 lat – 2000 z ł netto (2140 z ł brutto); powy ż sza pozycja cennikowa opisana zosta ł a jako „Op ł ata za udost ę pnienie miejsca pod wykonanie pochówku w grobie murowanym wieloosobowym, uwzgl ę dniaj ą ca dwie lub wi ę cej kondygnacji na okres 99 lat; (...) jest to pobranie op ł aty za miejsce wewn ą trz grobu na pi ęć okresów 20-letnich z uwagi na nienaruszalno ść murowanych komór grobowych zapisanych w art. 7 ust. 3 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych. Jednocze ś nie wyja ś nienia Spó ł ki w pi ś mie z dnia 25 maja 2007 r. sugerowa ł y mo ż liwo ść kumulatywnego obci ąż ania klientów ww op ł atami, jak równie ż potwierdzi ł y fakt zastrze ż enia na rzecz Spó ł ki wy łą czno ś ci cz ęś ci us ł ug pogrzebowych w postaci kopania i murowania grobów. Wobec powy ż szych ustale ń Prezes Urz ę du postanowieniem nr 165/07 z dnia 10 lipca 2007 r., zamykaj ą c post ę powanie wyja ś niaj ą ce wst ę pnie ustali ł , i ż mog ł o nast ą pi ć naruszenie przez Zak ł ad Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. , art. 9 ust. 2 pkt 1, 5 i 7 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej równie ż „ustaw ą o ochronie (…)”, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. 1.2. Maj ą c na uwadze wyniki post ę powania wyja ś niaj ą cego sygn. akt RWR 400- 18/07/WS, organ antymonopolowy postanowieniem nr 172/07 z dnia 26 lipca 2007 r., zmienionym postanowieniami nr 29/08 i 81/08 wszcz ął z urz ę du przeciwko Spó ł ce post ę powanie antymonopolowe pod zarzutami : a) nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków 3 niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…), b) nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – i samodzielnego wykonywania ww czynno ś ci przez Spó ł k ę , co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, c) nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez: - bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych, w nast ę pstwie kumulatywnego stosowania w cenniku op ł at za korzystanie z cmentarza komunalnego op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat w kwocie 1712 brutto (z VAT) oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat w kwocie 2140 z ł brutto (z VAT), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r . o ochronie konkurencji i konsumentów . Postanowieniem nr 2/08 z dnia 4 stycznia 2008 r. Prezes Urz ę du rozszerzy ł post ę powanie antymonopolowe o zarzut : d) nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez: - narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, w wyniku kumulatywnego pobierania op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie pkt III. ww postanowienia nr 172/07 Prezes Urz ę du, na podstawie art. 73 ust. 1 i 6 ustawy o ochronie (…) zaliczy ł w poczet dowodów ca ł o ść informacji zebranych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego prowadzonego pod sygn. akt RWR 400-18/07/WS. 1.3. W odpowiedzi na stawiane zarzuty Spó ł ka pismem z dnia 8 sierpnia 2007 r. stwierdzi ł a, i ż nie jest przedsi ę biorc ą pogrzebowym i nie zajmuje si ę ś wiadczeniem us ł ug pogrzebowych przyznaj ą c jednocze ś nie, i ż jest administratorem cmentarza komunalnego w Sobótce. Strona potwierdzi ł a fakt zakazania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych na zarz ą dzanym przez siebie cmentarzu komunalnym. Powy ż szy zakaz motywowa ł a faktem stwierdzenia szeregu nieprawid ł owo ś ci w wykonywaniu przedmiotowych us ł ug przez przedsi ę biorców pogrzebowych, a w szczególno ś ci dotycz ą cych notorycznego niedotrzymywania obowi ą zuj ą cych wymiarów odno ś nie g łę boko ś ci i odst ę pów, mechanicznych uszkodze ń istniej ą cych nagrobków, terminowo ś ci wykonywania murowanych komór grobowych, pozostawianiu na widoku i nie zabezpieczaniu wykopanych szcz ą tków ludzkich, pozostawianiu miesi ą cami niewywo ż onej ziemi z wykonanych pochówków oraz 4 skarg rodzin zmar ł ych na ww zdarzenia. Spó ł ka stwierdzi ł a, i ż najwi ę cej zastrze ż e ń „by ł o do us ł ug ś wiadczonych przez Zak ł ad Pana Zbigniewa Kaczmarka” (pismo Spó ł ki k.9 akt g ł ównych). Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż co prawda „nie zamierza za wszelk ą cen ę utrzymywa ć kopania i murowania grobów we w ł asnym zakresie i jest zdecydowana zezwoli ć na wykonywanie tych us ł ug przez firmy, które dadz ą r ę kojmi ę nale ż ytego wykonania us ł ug, przestrzegania obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, porz ą dku i regulaminów wewn ę trznych cmentarza” - jednak ż e jej zdaniem takiej r ę kojmi nie daje ż aden z przedsi ę biorców pogrzebowych w Sobótce, gdy ż wykonuj ą te prace „niejednokrotnie przez osoby zatrudnione dorywczo” (pismo Spó ł ki k. 10 akt g ł ównych). Strona podnios ł a, ż e jako zarz ą dca cmentarza odpowiada za ł ad i porz ą dek na cmentarzu w przeciwie ń stwie do przedsi ę biorców pogrzebowych, którzy „zainteresowani s ą wy łą cznie osi ą ganiem zysku za ś wiadczone us ł ugi” (pismo Spó ł ki k. 10 akt g ł ównych). Odno ś nie zarzutu stosowania nadmiernie wygórowanych cen Spó ł ka o ś wiadczy ł a, ż e cennik op ł at cmentarnych zosta ł ustalony zarz ą dzeniem Burmistrza Miasta i Gminy Sobótka, wobec czego strona post ę powania nie ustala ł a cennika samowolnie, lecz uczyni ł to w ł a ś ciwy organ Gminy. Jednocze ś nie Spó ł ka przyzna ł a, i ż op ł aty za korzystanie z cmentarza komunalnego op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat w kwocie 1712 bruttu (z VAT) oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat w kwocie 2140 z ł brutto (z VAT) podlegaj ą sumowaniu. W konsekwencji strona post ę powania wnios ł a o umorzenie post ę powania. Pismem z dnia 12 pa ź dziernika 2007 r. Spó ł ka dodatkowo podnios ł a, i ż przedmiotowe zakazy dotycz ą równie ż innych przedsi ę biorców, którzy chcieliby w przysz ł o ś ci ś wiadczy ć us ł ugi cmentarne na Cmentarzu Komunalnym, gdy ż musi ona stosowa ć jednakowe zasady do wszystkich przedsi ę biorców pogrzebowych (pismo k. 46). Odpowiadaj ą c na rozszerzenie post ę powania antymonopolowego postanowieniem nr 2/08, Spó ł ka pismem z dnia 15 stycznia 2008 r. ponownie podnios ł a, ż e pobierane przez ni ą op ł aty na cmentarzu komunalnym nie s ą wynikiem w ł asnych decyzji, lecz ich wysoko ść okre ś lona jest w stosownym zarz ą dzeniu Burmistrza Miasta i Gminy Sobótka (pismo Spó ł ki k. 107 akt g ł ównych). W pi ś mie z dnia 11 lutego 2008 r. Spó ł ka rozszerzy ł a argumentacj ę w zakresie dwóch pierwszych zarzutów stwierdzaj ą c, i ż „Cmentarz Komunalny stanowi w ł asno ść Gminy Sobótka. Gmina przekazuj ą c powy ż szy cmentarz w zarz ą d ZUK „HADLUX” przekaza ł a mu cz ęść uprawnie ń w ł a ś cicielskich w zakresie zwyk ł ego zarz ą du, które wynikaj ą mi ę dzy innymi z art. 140 Kodeksu Cywilnego. Zarz ą dca cmentarza mo ż e rozporz ą dza ć cmentarzem w zakresie zwyk ł ego zarz ą du i pobiera ć po ż ytki nie tylko na podstawie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych, ale tak ż e na podstawie powo ł anych przepisów Kodeksu Cywilnego” (pismo k.121-122). 2. Przeprowadzone przez organ antymonopolowy post ę powanie dowodowe pozwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego: 2.1. Uczestnik post ę powania jest spó ł k ą z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego, Rejestru Przedsi ę biorców pod nr 0000085788, przez S ą d Rejonowy dla Wroc ł awia – Fabrycznej we Wroc ł awiu, VI Wydzia ł Gospodarczy. Jedynym udzia ł owcem Spó ł ki jest Gmina Miasta Sobótka. Dowód – odpis KRS k. 37-39 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest : 5 a) wywóz i unieszkodliwianie sta ł ych odpadów komunalnych na obszarze miasta i gminy Sobótka, gminy Kobierzyce, gminy Jordanów Ś l ą ski, b) selektywna zbiórka odpadów na obszarze miasta i gminy Sobótka, c) prowadzenie sk ł adowiska komunalnego na obszarze miasta i gminy Sobótka, gminy Jordanów Ś l ą ski, d) us ł ugi transportowe i wynajem sprz ę tu budowlanego w tym dowóz dzieci do szkó ł , e) letnie i zimowe oczyszczanie ulic i chodników, f) utrzymanie i piel ę gnacja terenów zieleni miejskiej, g) zarz ą dzanie cmentarzem komunalnym w Sobótce, h) inne. Dowód – pismo Spó ł ki k. 33 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; 2.2. Na terenie Sobótki znajduje si ę jeden Cmentarz Komunalny, po ł o ż ony przy ul. S ł onecznej oraz w Sobótce Zachodniej przy ul. Ś widnickiej jedyny cmentarz wyznaniowy, administrowany przez Parafi ę Rzymskokatolick ą . Dowód – pismo Spó ł ki k. 11 akt g ł ównych; Spó ł ka pocz ą wszy od dnia 1 wrze ś nia 1993 r. jest zarz ą dc ą Cmentarza Komunalnego w Sobótce na podstawie kolejnych umów : a) Umowy z dnia 1 wrze ś nia 1993 r. zawartej z Zarz ą dem Gminy i Miasta w Sobótce. Na jej podstawie Gmina zleci ł a Spó ł ce „odp ł atne us ł ugi w zakresie utrzymania Cmentarza Komunalnego”. Przez „utrzymanie” Cmentarza strony rozumia ł y (§ 2) : - organizowanie pochówków - utrzymanie i naprawy Domu Pogrzebowego, - prowadzenie ewidencji pochówków i terenu cmentarza, - utrzymanie porz ą dku na cmentarzu, - piel ę gnacj ę zieleni, - napraw ę ogrodze ń i alejek, - wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i p ł ynnych, - ponoszenie kosztów eksploatacyjnych Domu Pogrzebowego. Za ww prace strony ustali ł y miesi ę czne wynagrodzenie rycza ł towe ustalaj ą c jednocze ś nie, i ż nie pozbawia to Spó ł ki „prawa do pobierania op ł at zwi ą zanych z pochówkiem” (§ 4 Umowy). Umowa stanowi ł a ponadto, i ż przy organizacji pochówków i zarz ą dzaniu cmentarzem nale ż y przestrzega ć obowi ą zuj ą ce w tym zakresie przepisy. Umowa obowi ą zywa ł a od dnia 1 pa ź dziernika 1993 r. do 31 grudnia 1993 r. Dowód – umowa k. 55 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; 6 b) Umowy z dnia 1 stycznia 1994 r. zawartej z Zarz ą dem Gminy i Miasta w Sobótce. Zawiera ł a identyczne zapisy, jak umowa z dnia 1 wrze ś nia 1993 r., ró ż ni ł a si ę jedynie zwi ę kszon ą kwot ą miesi ę cznego wynagrodzenia rycza ł towego, p ł aconego przez Gmin ę Spó ł ce. Umowa obowi ą zywa ł a od dnia 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1994 r. Dowód - umowa k. 54 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; c) Umowy z dnia 14 lutego 1995 r. zawartej z Zarz ą dem Gminy i Miasta w Sobótce. Przedmiot umowy zdefiniowany zosta ł w § 1 jako zlecenie odp ł atnych us ł ug w zakresie utrzymania i zarz ą dzania Cmentarzem Komunalnym w Sobótce. Strony tej umowy ustali ł y, i ż przez utrzymanie i zarz ą dzanie rozumie si ę : - organizowanie pochówków, - utrzymanie domu pogrzebowego, naprawy, udost ę pnianie go w celu organizowania pogrzebów, - prowadzenie ewidencji pochówków i terenu cmentarza, - utrzymanie porz ą dku na cmentarzu, - piel ę gnacj ę zieleni niskiej i wysokiej, - napraw ę ogrodze ń i alejek, - wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i p ł ynnych. Strony Umowy ustali ł y miesi ę czne wynagrodzenie rycza ł towe dla Spó ł ki (tj. Zleceniobiorcy) za prace obj ę te umow ą (§ 5). Jednocze ś nie w zakresie op ł at na cmentarzu ustalono, i ż „Ceny i op ł aty pobierane za korzystanie z cmentarza podlegaj ą akceptacji przez Zarz ą d Gminy i Miasta Sobótka; wniosek przedk ł ada Zleceniobiorca i stanowi ą dochód Zleceniobiorcy” (§ 4). Zgodnie z § 8, Umowa obowi ą zywa ł a od dnia 1 styczna 1995 r. na czas nieokre ś lony. Dowód – umowa k. 40 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; Powy ż sza umowa by ł a wielokrotnie zmieniana w formie aneksów (13 aneksów). Zmiany dotyczy ł y g ł ównie wysoko ś ci miesi ę cznego, rycza ł towego wynagrodzenia dla Spó ł ki oraz innych kwestii. Do istotniejszych aneksów nale żą : - aneks nr 6 z dnia 5 grudnia 2000 r., który dokona ł zmiany § 4 i § 5 Umowy. Zgodnie z wprowadzonym aneksem nowym brzmieniem § 4 : „Op ł aty pobierane za korzystanie z cmentarza, uchwalane s ą corocznie przez Zarz ą d Miasta i Gminy Sobótka. Wniosek w sprawie ustalenia op ł at przedk ł ada Zleceniobiorca. Uzyskane op ł aty stanowi ą dochód Zleceniobiorcy”. Z kolei znowelizowany § 5 uzyska ł brzmienie : „1. Strony ustalaj ą , ż e Zleceniobiorca w okresie od 01-01-2001 r. do 31-12-2001 r. b ę dzie ponosi ł koszty bie żą cego utrzymania Cmentarza Komunalnego z op ł at pobieranych za korzystanie z cmentarza i us ł ug cmentarnych. 2. Utrzymanie cmentarza obejmuje wydatki Zleceniobiorcy w zakresie bie żą cego utrzymania, na które sk ł adaj ą si ę nast ę puj ą ce koszty ponoszone przy : - prowadzeniu ewidencji pochówków i terenu cmentarza (inwentaryzacj ę cmentarza), - utrzymaniu porz ą dku na cmentarzu, - piel ę gnacji zieleni niskiej i wysokiej na cmentarzu, - wywozu nieczysto ś ci sta ł ych i p ł ynnych z cmentarza, - bie żą cym utrzymaniu domu pogrzebowego, - realizowaniu op ł at za dostaw ę energii elektrycznej i wody, 7 - naprawie ogrodze ń i alejek”. Powy ż sza zmiana § 5 oznacza ł a zaprzestanie przekazywania przez Gmin ę ś rodków na utrzymanie Cmentarza Komunalnego i na ł o ż enie na Spó ł k ę obowi ą zku utrzymania Cmentarza z pobieranych przez ni ą op ł at cmentarnych. Aneks obowi ą zywa ł od dnia 1 stycznia 2001 r. (§ 4). Dowód – aneks k. 46-47 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; Kolejnymi aneksami (aneksy nr 7-13) okre ś lony w § 5 okres utrzymania cmentarza przez Spó ł k ę by ł sukcesywnie przed ł u ż any. Ostatnim aneksem nr 13 z dnia 19 grudnia 2007 r. zosta ł on przed ł u ż ony do dnia 31 grudnia 2008 r. Dowód – aneksy nr 7-12 k. 41-53 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400- 18/07/WS, aneks nr 13 k. 161 akt g ł ównych; 2.3. Us ł ugi pogrzebowe na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce od wrze ś nia 1993 r. wykonywa ł a Spó ł ka (wobec braku innych przedsi ę biorców pogrzebowych). W latach 1995 - 1998 rozpocz ę li dzia ł alno ść równie ż inni przedsi ę biorcy pogrzebowi, którzy wykonuj ą us ł ugi pogrzebowe równie ż w chwili obecnej. S ą to : - Zbigniew Kaczmarek, prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie przedsi ę biorstwa „Us ł ugi Pogrzebowo – Kamieniarskie, Piel ę gnacja Zieleni”; wymieniony przedsi ę biorca u ż ywa równie ż nazwy Firma Pogrzebowa „Malva”, - Ryszard Kubiak, prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie przedsi ę biorstwa „Sklep Przemys ł owo – Odzie ż owy, Kwiaty – Us ł ugi Pogrzebowe”. Dowód – pismo Z. Kaczmarka k. 24-25 i pismo Spó ł ki k. 34 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; W 1998 r. Spó ł ka wycofa ł a si ę z wykonywania wi ę kszo ś ci us ł ug pogrzebowych. Pismami z dnia 29 marca 1999 r. Spó ł ka zawiadomi ł a obu przedsi ę biorców pogrzebowych, i ż wprowadza od dnia 15 kwietnia 1999 r . a ż do odwo ł ania zakaz wykonywania wszelkich prac ziemnych, tj. - kopania i zasypania grobów ziemnych jedno i dwumiejscowych (pion, poziom), - kopanie i wywóz ziemi pod groby murowane jedno i dwumiejscowe (pion, poziom), - murowanie kompletnych komór grobowych jedno i dwumiejscowych (pion, poziom), - ekshumacje z grobów ziemnych i murowanych. Spó ł ka poinformowa ł a jednocze ś nie w ww pismach, i ż ww prace b ę dzie wykonywa ć samodzielnie, co nie pozbawi przedsi ę biorców pogrzebowych mo ż liwo ś ci wykonywania us ł ug pogrzebowych w pozosta ł ym zakresie. Jako uzasadnienie powy ż szego zakazu podano, i ż wprowadzono go „celem unikni ę cia nieprzestrzegania przez Firmy i Przedsi ę biorstwa normatywów dot. wielko ś ci i wymiarów grobów, odleg ł o ś ci mi ę dzy nimi, uszkodze ń istniej ą cych grobów i nagrobków oraz nieterminowego przedk ł adania danych uniemo ż liwiaj ą cych wystawienie rachunków za miejsce grzebalne, co mia ł o i ma nadal miejsce, gdy ż odpowiedzialno ść za przestrzeganie tych zasad ponosi Zarz ą dca”. 8 Dowód – pisma do przedsi ę biorców pogrzebowych k. 99-100 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; Od dnia 29 marca 1999 r . wy łą cznie Spó ł ka wykonuje na Cmentarzu Komunalnym us ł ugi wykopania i zasypania grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych. Innych us ł ug pogrzebowych Spó ł ka nie wykonuje. W dniach 26 i 29 stycznia 2001 r. Spó ł ka wymusi ł a zawarcie identycznych w tre ś ci umów z dwoma przedsi ę biorcami pogrzebowymi ś wiadcz ą cymi us ł ugi pogrzebowe w Sobótce, tj. : - ze Zbigniewem Kaczmarkiem prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie przedsi ę biorstwa „Us ł ugi Pogrzebowo – Kamieniarskie, Piel ę gnacja Zieleni” (Umowa nr 1/C/2001 z dnia 26 stycznia 2001 r.) oraz - z Ryszardem Kubiakiem, prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie przedsi ę biorstwa „Sklep Przemys ł owo – Odzie ż owy, Kwiaty – Us ł ugi Pogrzebowe” (Umowa nr 2/C/2001 z dnia 29 stycznia 2001 r.). Zgodnie z § 1 ww umów, Spó ł ka wyrazi ł a zgod ę na wykonywanie nast ę puj ą cych us ł ug pogrzebowych na Cmentarzu Komunalnym : „- organizowania wraz z wykonawstwem ceremonii pogrzebowo – pochówkowych, - odp ł atnego korzystania z Domu Przedpogrzebowego wraz z ch ł odni ą , zgodnie z obowi ą zuj ą cymi cennikami, - wywieszenia tablicy informacyjno – reklamowej, której wielko ść i miejsce nale ż y uzgodni ć z Zarz ą dc ą ”. § 4 ww Umów stanowi ł , i ż „Wykonawcy na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce zabrania si ę przy ś wiadczeniu us ł ug pogrzebowych wykonywania wszelkich prac ziemnych i budowlanych”. Jednocze ś nie przedsi ę biorcy pogrzebowi zobowi ą zali si ę przestrzega ć przepisów ustawy o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych, postanowie ń zawartych Umów oraz Regulaminu Cmentarza i zarz ą dze ń porz ą dkowych Spó ł ki (§ 3 Umów). Umowy zawarte zosta ł y na czas nieokre ś lony, z jednomiesi ę cznym okresem wypowiedzenia przys ł uguj ą cym ka ż dej ze stron (§ 11 i § 14 Umów). Do ka ż dej z umów do łą czony zosta ł , w formie za łą cznika, Regulamin Porz ą dkowy Cmentarza Komunalnego w Sobótce. Dowód – umowy wraz z za ł . k. 82-97 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400- 18/07/WS, k. 52-54 akt g ł ównych; Zakaz kopania grobów ziemnych i murowanych na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce dotyczy tak ż e innych przedsi ę biorców, którzy w przysz ł o ś ci chcieliby takie us ł ugi ś wiadczy ć na ww cmentarzu. Dowód – pismo Spó ł ki k. 46 akt g ł ównych; 2.4. Na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce obowi ą zuje Regulamin Porz ą dkowy w wersji niezmienionej od 1995 r. (ten sam Regulamin m.in. stanowi za łą cznik do opisanych wy ż ej umów nr 1/C/2001 i nr 2/C/2001). Regulamin zawiera nast ę puj ą ce zapisy dotycz ą ce utrzymania porz ą dku i czysto ś ci : 9 „6. Ze wzgl ę du na powag ę cmentarza jako miejsca pochówku /ostatniego spoczynku/ zabrania si ę : - przebywania na terenie cmentarza poza godzinami otwarcia, - spo ż ywania alkoholu, wzgl ę dnie przebywania na terenie cmentarza w stanie wskazuj ą cym na spo ż ycie alkoholu, - prowadzenie handlu obwo ź nego i obno ś nego, - niew ł a ś ciwego zachowania lub niestosownego ubioru do powagi cmentarza, - za ś miecania i niszczenia zieleni, - wprowadzania psów, - jazdy na rowerze, wrotkach, desko rolkach itp. 7. Prowadzenie jakiejkolwiek dzia ł alno ś ci gospodarczej na terenie cmentarza wymaga zgody Administratora Cmentarza. 8. Wykonywanie wszelkich prac budowlanych na terenie cmentarza jak równie ż wwo ż enie sprz ę tu lub materia ł ów wymaga zezwolenia Administratora Cmentarza. 9. Wje ż d ż anie pojazdów na teren cmentarza wymaga zgody wydanej przez Administratora Cmentarza. Za nieprzestrzeganie Regulaminu przewidziana jest odpowiedzialno ść wynikaj ą ca z kodeksu wykrocze ń ”. Dowód – Regulamin Porz ą dkowy Cmentarza Komunalnego w Sobótce k. 47 akt g ł ównych i k. 85 oraz 93 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; Ponadto na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce obowi ą zuje Regulamin Zasad Funkcjonowania Przechowalni Zw ł ok. Dowód – Regulamin k. 48-49 akt g ł ównych i k. 86-87 oraz 94-95 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; 2.5. Przed dat ą zawarcia z przedsi ę biorcami pogrzebowymi umów nr 1/C/2001 i nr 2/C/2001 zdarza ł y si ę na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce przypadki nieprawid ł owo ś ci w zakresie kopana i murowania grobów przez przedsi ę biorców pogrzebowych, w tym zw ł aszcza Z. Kaczmarka. Stwierdzone nieprawid ł owo ś ci by ł y m.in. nast ę puj ą ce : - wykopanie i wymurowanie w styczniu 1997 r. grobu murowanego, które wykonane zosta ł o z naruszeniem norm powierzchni; powy ż sze uniemo ż liwia ł o wykopanie grobów s ą siednich w przewidzianych prawem wymiarach; Dowód – pismo Spó ł ki k. 45 oraz pisma k. 24 - 26 akt g ł ównych; - dokonanie w dniu 6 wrze ś nia 1997 r. wykopu pod pochówek na istniej ą cym grobie dla zmar ł ego Mieczys ł awa Bogda ń skiego; wykop zosta ł dokonany na g łę boko ść 1 m zamiast przewidzianego § 5 pkt 2 ppkt 2 Rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Ś rodowiska oraz Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 20 pa ź dziernika 1972 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 72) g łę boko ś ci 1,7 m.; powy ż sze uchybienie zosta ł o poprawione po interwencji pracowników Spó ł ki; Dowód – pismo do Zarz ą du Gminy k. 23 oraz pismo do Spó ł ki k. 22 akt g ł ównych; - w lipcu 1998 r. opó ź nianie si ę z wywiezieniem ziemi po wykonanych robotach ziemnych; 10 Dowód – pismo Spó ł ki k. 65 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; - w styczniu 1999 r. pozostawienie w ziemi po wykopie ko ś ci ludzkich; Dowód – artyku ł y prasowe k. 66 – 67 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400- 18/07/WS; - pozostawianie nieuprz ą tni ę tej ziemi po wykopaniu grobów; Dowód – dokumentacja fotograficzna k. 112a akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; 2.6. Ceny ww us ł ug kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych na dzie ń wydania niniejszej Decyzji przez Prezesa Urz ę du, przedstawiaj ą si ę nast ę puj ą co : - wykopanie i zasypanie grobu osoby doros ł ej grób 1 osobowy - 331,70 z ł brutto z VAT, - wykopanie i zasypanie grobu osoby doros ł ej grób 2 osobowy - 513,60 z ł brutto z VAT, - wykopanie i wywóz ziemi pod komor ę murowana 1 osobow ą - 642,00 z ł brutto z VAT, - wykopanie i wywóz ziemi pod komor ę murowana 2 osobow ą - 952,30 z ł brutto z VAT, - komora grobowa jednoosobowa murowana z wymurowaniem - 1049,00 z ł brutto z VAT, - komora grobowa dwuosobowa murowana z wymurowaniem - 1952,00 z ł z VAT. Spó ł ka okre ś li ł a poziom zysku ka ż dej z tych us ł ug na 10-15%. Dowód – pismo Spó ł ki k. 17 akt g ł ównych; Zatem poziom zysku brutto (z VAT) przedstawia si ę nast ę puj ą co : - wykopanie i zasypanie grobu osoby doros ł ej grób 1 osobowy - od 33,17 do 49,74 z ł , - wykopanie i zasypanie grobu osoby doros ł ej grób 2 osobowy - od 51,36 do 77,04 z ł , - wykopanie i wywóz ziemi pod komor ę murowana 1 osobow ą - od 64,20 z ł do 96,30 z ł , - wykopanie i wywóz ziemi pod komor ę murowana 2 osobow ą - od 95,23 do 142,84 z ł , - komora grobowa jednoosobowa murowana z wymurowaniem - od 104,90 do 157,35 z ł , - komora grobowa dwuosobowa murowana z wymurowaniem - od 195,20 do 292,80 z ł . (Obliczenia w ł asne na podstawie danych zawartych w pi ś mie Spó ł ki k. 17 akt g ł ównych). Czynno ś ci te zlecaj ą Spó ł ce rodziny zmar ł ych bezpo ś rednio lub po ś rednio za po ś rednictwem zak ł adów pogrzebowych wykonuj ą cych pozosta łą cz ęść ceremonia ł u pogrzebowego, na któr ą sk ł ada si ę m.in. asysta na cmentarzu wraz ze z ł o ż eniem trumny do grobu. Dowód – pismo Spó ł ki k. 17 akt g ł ównych; 2.7. Udzia ł poszczególnych przedsi ę biorców pogrzebowych w ogólnej ilo ś ci pochówków wykonanych na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce by ł nast ę puj ą cy : 11 Tab. 1 Wykaz pochówków wykonanych przez poszczególnych przedsi ę biorców pogrzebowych na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce Lp Rok Zbigniew Kaczmarek (ilo ść /%) Ryszard Kubiak (ilo ść /%) Ogó ł em (100%) 1 2001 31 – 67,39% 15 – 32,61% 46 2 2002 23 – 58,97% 16 – 41,03% 39 3 2003 19 – 39,58% 29 – 60,42% 48 4 2004 14 – 20,59% 54 – 79,41% 68 5 2005 18 – 36% 32 – 64% 50 6 2006 17 – 26,15% 48 – 73,85% 65 7 2007 18 – 32,73% 37 – 67,27% 55 (Obliczenia w ł asne na podstawie danych zawartych w pi ś mie Spó ł ki k. 122 akt g ł ównych;) Z porównania ww danych dotycz ą cych poszczególnych przedsi ę biorców pogrzebowych wynika, i ż od roku 2003 udzia ł pochówków wykonywanych przez Ryszarda Kubiaka w ilo ś ci pochówków ogó ł em na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce jest znacz ą co wy ż szy ani ż eli analogiczny udzia ł Zbigniewa Kaczmarka, i wacha si ę od 60,42% do 79,41%. Celem wszechstronnej oceny stawianych Spó ł ce zarzutów, w tym w zakresie zakazu kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych, organ antymonopolowy przeprowadzi ł badanie rynkowe, uzyskuj ą c merytoryczne odpowiedzi 16 gmin na terenie Dolnego Ś l ą ska. Odpowiedzi udzieli ł y gminy : Niemcza, Bielawa, Dzier ż oniów, Bolków, K ł odzko, Z ł otoryja, Lubin, Ś roda Ś l ą ska, Jawor, Boles ł awiec, Luba ń Ś l., Polkowice, Ż ary, Nowa Sól, Zielona Góra i Wroc ł aw. Jednym z pyta ń by ł o pytanie : „7. czy na cmentarzu komunalnym przedsi ę biorcy pogrzebowi mog ą swobodnie wykonywa ć us ł ugi kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – czy te ż powy ż sze czynno ś ci zastrze ż one s ą do wy łą cznej kompetencji zarz ą dców (administratorów) cmentarzy; odpowied ź prosz ę szczegó ł owo uzasadni ć ”. Z uzyskanych odpowiedzi wynika, i ż we wszystkich poddanych badaniom gminach, przedsi ę biorcy pogrzebowi mog ą swobodnie wykonywa ć ww us ł ugi na gminnych cmentarzach komunalnych. Dowód – pismo Urz ę du k. 29-33, pisma gmin k. 41 – 44, k. 58 – 102 akt g ł ównych; 2.8. Organ antymonopolowy zwróci ł si ę równie ż do obu przedsi ę biorców pogrzebowych, tj. Zbigniewa Kaczmarka i Ryszarda Kubiaka z pro ś b ą m.in. o odpowied ź , czy s ą dla nich uci ąż liwe przedmiotowe zakazy obowi ą zuj ą ce na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce. R. Kubiak pismem dor ę czonym Prezesowi Urz ę du w dniu 19 lutego 2008 r. stwierdzi ł , i ż zakaz nie jest dla niego uci ąż liwy. Jednocze ś nie zaznaczy ł , i ż zarz ą dca cmentarza nigdy nie mia ł zastrze ż e ń do jako ś ci ś wiadczonych przez niego us ł ug. 12 Z kolei Z. Kaczmarek pismem dor ę czonym Prezesowi Urz ę du w dniu 21 lutego 2008 r. wyrazi ł pogl ą d, i ż zakazy s ą niedopuszczalne. W jego ocenie przytaczanie przez Spó ł k ę „b łę dów sprzed 10 lat nie powinno mie ć miejsca, gdy ż dzisiaj si ę ich ju ż nie pope ł nia”. Zakazy s ą dla przedsi ę biorcy uci ąż liwe, gdy ż : - nie daj ą „mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug w pe ł nym zakresie, przez co uniemo ż liwiaj ą (…) zarobek”, - istnienie zakazów podwa ż a kompetencje zawodowe przedsi ę biorcy pogrzebowego pomimo tego, ż e dzia ł alno ść ta jest jego podstawowym zaj ę ciem a on sam wci ąż kszta ł ci si ę w tym zakresie. Przedsi ę biorca wskaza ł , i ż Spó ł ka kopi ą c groby i buduj ą c piwnice „nie robi tego inaczej, ni ż by robi ł a to ka ż da firma pogrzebowa” oraz jej tak ż e zdarzaj ą si ę typowe dla tych us ł ug uchybienia (za p ł ytkie groby, nie wywieziona a terminie ziemia, uszkodzenia pomników itp.). Przedsi ę biorca ko ń cz ą c pismo podniós ł , i ż nie wyklucza w przysz ł o ś ci zlecania Spó ł ce us ł ug kopania grobów ale „wy łą cznie na zasadach rynkowych, maj ą c prawo wyboru ta ń szego us ł ugodawcy”. Dowód – pisma Urz ę du k. 116 – 119, pismo R. Kubiaka k. 138 – 139 akt g ł ównych; 2.9. Na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce obowi ą zuje cennik us ł ug cmentarnych, ustalany przez Spó ł k ę na podstawie zarz ą dze ń Burmistrza Miasta i Gminy Sobótka. Zarz ą dzeniem nr 23/2004 z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ustalenia op ł at obowi ą zuj ą cych na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce Burmistrz wprowadzi ł z dniem 1 czerwca 2004 r. nowe op ł aty na cmentarzu. Zarz ą dzenie wprowadza ł o m.in. w poz. 6b op ł at ę za udost ę pnienie miejsca pod wykonanie pochówku w grobie murowanym wieloosobowym, uwzgl ę dniaj ą cym dwie lub wi ę cej kondygnacji, na okres 99 lat w wysoko ś ci 2000 z ł oraz w poz. 8 op ł at ę za udost ę pnienie miejsca na okres 99 lat pod wybudowanie grobowca oraz wykonanie pochówku, za 1m 2 zabudowanej powierzchni, w wysoko ś ci 800 z ł . Op ł aty obj ę te Zarz ą dzeniem stanowi ć mia ł y dochód Spó ł ki jako zarz ą dcy cmentarza (§ 8 Zarz ą dzenia). Jednocze ś nie wykonanie Zarz ą dzenia Burmistrza powierzono Spó ł ce (§ 9 Zarz ą dzenia). Zarz ą dzenie podlega ł o og ł oszeniu na tablicy og ł osze ń na Cmentarzu Komunalnym oraz w biurze Spó ł ki (§ 11 Zarz ą dzenia). Dowód – Zarz ą dzenie nr 23/2004 k. 103 – 104 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; Ceny ustalone Zarz ą dzeniem Burmistrza by ł y stosowane wprost. Op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat (pkt 8 Zarz ą dzenia nr 23/2004 ) by ł y obliczone jako kwota 1600 z ł netto (2m 2 x 800 z ł ) i kwota 1712 brutto (z 7% VAT). Zarz ą dca definiowa ł te op ł aty jako „pobieranie op ł aty za powierzchni ę zajmowan ą na dzia ł ce cmentarnej przez grób murowany”; Z kolei op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat (pkt 6b Zarz ą dzenia nr 23/2004) by ł y ustalone jako kwota 2000 netto i kwota 2140 z ł brutto (z 7% VAT). Zarz ą dca definiowa ł ten rodzaj op ł aty jako „pobieranie op ł aty za miejsce wewn ą trz grobu na pi ęć okresów 20-letnich z uwagi na nienaruszalno ść murowanych komór grobowych zapisanych w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych”. Dowód – pismo Spó ł ki k. 121 akt g ł ównych, pismo Spó ł ki k. 35 akt post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 400-18/07/WS; 13 Oba rodzaje op ł at podlega ł y sumowaniu co oznacza, i ż ka ż dy, kto chcia ł by postawi ć grób murowany musia ł ui ś ci ć łą cznie 3600 netto (3852 z ł brutto – z VAT). Dowód – pismo Spó ł ki k. 11 akt g ł ównych; 2.10. W toku prowadzonego post ę powania administracyjnego Burmistrz Miasta i Gminy Sobótka wprowadzi ł Zarz ą dzeniem nr 77 z dnia 25 wrze ś nia 2007 r. nowe op ł aty na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce. Zarz ą dzenie m.in. w miejsce odr ę bnych op ł at za miejsce pod grób murowany na 99 lat i za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat wprowadzi ł o w poz. 6 jedn ą op ł at ę okre ś lon ą jako „ miejsce z prawem budowy grobu murowanego pod wykonanie pochówku w m.in. grobie wieloosobowym uwzgl ę dniaj ą c dwie kondygnacje na 99 lat” w wysoko ś ci 2140 z ł brutto (z 7% VAT). Wykonanie Zarz ą dzenia powierzone zosta ł o Spó ł ce (§ 14). Jednocze ś nie uchyli ł o ono Zarz ą dzenie Burmistrza nr 23/2004 (§ 15). Zarz ą dzenie wesz ł o w ż ycie z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. (§ 16 Zarz ą dzenia). Dowód – Zarz ą dzenie nr 77 k. 124 – 126 akt g ł ównych; Prezes Zarz ą du Spó ł ki Zarz ą dzeniem nr 1/C/2007 z dnia 28 wrze ś nia 2007 r. zobowi ą za ł pracowników „odpowiedzialnych za naliczanie i pobieranie op ł at za us ł ugi cmentarne” do zapoznania si ę z tre ś ci ą Zarz ą dzenia Burmistrza nr 77 i jego stosowania”. Zarz ą dzenie wesz ł o w ż ycie z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. Dowód – Zarz ą dzenie nr 1/C/2007 k. 127 akt g ł ównych; 2.11. Celem wszechstronnej oceny stawianych Spó ł ce zarzutów w zakresie kumulatywnego stosowania op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat, organ antymonopolowy przeprowadzi ł badanie rynkowe, uzyskuj ą c merytoryczne odpowiedzi 16 gmin na terenie Dolnego Ś l ą ska. Odpowiedzi udzieli ł y gminy : Niemcza, Bielawa, Dzier ż oniów, Bolków, K ł odzko, Z ł otoryja, Lubin, Ś roda Ś l ą ska, Jawor, Boles ł awiec, Luba ń Ś l., Polkowice, Ż ary, Nowa Sól, Zielona Góra i Wroc ł aw. Przedmiotem badania rynkowego w omawianym zakresie by ł o uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy kumulatywne stosowanie przedmiotowych op ł at ma charakter powszechny. Z uzyskanych informacji wynika, i ż w ż adnej z poddanych badaniu gmin nie wyst ę puje w cenniku op ł at na cmentarzu komunalnym odpowiednik op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat, st ą d te ż nie dochodzi do kumulowania op ł at z tego tytu ł u z op ł at ą za miejsce pod grób murowany na 99 lat. Dowód - pismo Urz ę du k. 29-33, pisma gmin k. 41 – 44, k. 58 – 102 akt g ł ównych; 3. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, organ ochrony konkurencji i konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje : 3.1 . Okre ś lenie zarzutów Zak ł adowi Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. z siedzib ą w Sobótce postawione zosta ł y cztery zarzuty nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez : 14 a) przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych, co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…), b) podzia ł rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – i samodzielnego wykonywania ww czynno ś ci przez Spó ł k ę , co mo ż e stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (…), c) bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych, w nast ę pstwie kumulatywnego stosowania w cenniku op ł at za korzystanie z cmentarza komunalnego op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat w kwocie 1712 bruttu (z VAT) oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat w kwocie 2140 z ł brutto (z VAT), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie (…), d) narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, w wyniku kumulatywnego pobierania op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie (…). 3.2 . Naruszenie interesu publicznoprawnego Przede wszystkim rozwa ż enia wymaga, czy w sprawie niniejszej naruszony zosta ł interes publicznoprawny. Zgodnie z celem ustawy o ochronie (…) opisanym w art. 1 ust. 1 okre ś la ona „warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów”. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publiczny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony wy łą cznie interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (d. S ą du Antymonopolowego). W wyroku z dnia 28.05.2001 (sygn. akt XVII Ama 82/00) s ą d stwierdzi ł , ż e “ post ę powanie antymonopolowe nie mo ż e dotyczy ć spraw jednostkowych ”. Podobnie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 4.07.2001 (sygn. akt XVII Ama 108/00) s ą d antymonopolowy zaj ął stanowisko, ż e: “ interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien by ć on ustalony i konkretyzowany. Organ administracji - Prezes Urz ę du winien by ć w toku i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej - art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dostrze ż ony przez nie okre ś lon ą z góry liczb ę osób, a nie jednostki, czy te ż okre ś lon ą grup ę . A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie wy łą cznie interes prawny jednostki, czy grupy ”. Podobnie na temat interesu publicznego wypowiada si ę S ą d Antymonopolowy w dwóch kolejnych wyrokach: z dnia 30.05.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00) i z dnia 6.06.2001 (sygn. akt 15 XVII Ama 78/00), gdzie wyra ź nie podkre ś la poj ę cie interesu publicznego jako “ dotycz ą cego ogó ł u ” a nie tylko okre ś lonej grupy, czy tym bardziej interesu indywidualnego podmiotu. Takie stanowisko wyrazi ł równie ż S ą d Najwy ż szy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001 r. (sygn. I CKN 1217/98) stwierdzi ł , ż e “ ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny, zatem jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi si ę do ochrony roszcze ń indywidualnych (...)”. Niemniej jednak, S ą d Najwy ż szy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.02.2004 r. (sygn. III SK 2/04) stwierdzi ł , ż e naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego ,, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. Nale ż y zatem stwierdzi ć , ż e nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ww. ustawy. Odmiennie ni ż to ma miejsce w post ę powaniu cywilnym ukierunkowanym na ochrone praw podmiotowych stron, post ę powanie w trybie ustawy antymonopolowej ma za swój przedmiot ochron ę interesu publicznoprawnego, a wi ę c ma to miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, b ą d ź gdy wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagaj ą ce ingerencji ze strony organów dzia ł aj ą cych w trybie tej ustawy. W niniejszej sprawie post ę powanie dotyczy powszechnego, obowi ą zuj ą cego wszystkich potencjalnych przedsi ę biorców pogrzebowych, zakazu ś wiadczenia us ł ug kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych jak równie ż kumulatywnego pobierania op ł aty za miejsce pod grób murowany oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na cmentarzu komunalnym w Sobótce. Powy ż sze dzia ł ania naruszaj ą potencjalnie interesy nieoznaczonego kr ę gu adresatów – i to zarówno przedsi ę biorców pogrzebowych (zakazy opisane w pkt 3.1. lit. a) i b), jak równie ż konsumentów tj. osób, które ui ś ci ł y ju ż przedmiotowe op ł aty lub te ż mog ą cych ui ś ci ć takie op ł aty w przysz ł o ś ci. Dzia ł ania Spó ł ki dotykaj ą potencjalnie nieoznaczonego kr ę gu mieszka ń ców Sobótki. Oznacza to, i ż do prowadzonej przed Prezesem UOKiK sprawy maj ą zastosowanie przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego, niniejsze post ę powanie antymonopolowe niew ą tpliwie toczy si ę w interesie publicznym a nie w indywidualnym. 3.3. Rynek w ł a ś ciwy Poniewa ż zachowania przedsi ę biorców odbywaj ą si ę w strukturze rynkowej, istotne znaczenie ma okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w niniejszej sprawie. Art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (…) rynek w ł a ś ciwy definiuje jako rynek towarów, które ze wzgl ę du na swe przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na rodzaj oraz w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Zgodnie z ukszta ł towanymi pogl ą dami doktryny i orzecznictwem, rynek w ł a ś ciwy wyznacza rynek w uj ę ciu produktowym (towar) i rynek w uj ę ciu geograficznym (terytorium). Rynek w uj ę ciu produktowym obejmuje te wszystkie us ł ugi, które s ą uznawane przez konsumentów za wzajemnie wymienne lub substytucyjne ze wzgl ę du na ich w ł a ś ciwo ś ci, 16 ceny i przeznaczenie. Rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu produktowym wyznaczony jest wed ł ug stosowania w ą skich kryteriów segmentacji takiego rynku. Kryteria te musz ą wynika ć z obiektywnych parametrów towarów, maj ą cych zasadniczy wp ł yw na ich zakup przez nabywców. W ka ż dej sprawie s ą nimi przede wszystkim przeznaczenie i parametry u ż ytkowe. Cechy te pozwalaj ą nabywcom ł atwo identyfikowa ć towary, odró ż nia ć od siebie i ewentualnie traktowa ć jako bliskie substytuty. Okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w sprawie wymaga jednak wcze ś niejszego odniesienia si ę do rodzaju us ł ug zwi ą zanych z chowaniem zmar ł ych. Us ł ugi zwi ą zane z chowaniem zmar ł ych dziel ą si ę co do zasady na : a) Us ł ugi cmentarne zwi ą zane z utrzymaniem cmentarza komunalnego i zarz ą dzania nim; czynno ś ci zarz ą dcy cmentarza wynikaj ą z przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 23 poz. 295 ze zm. ) oraz aktów wykonawczych do ustawy , w szczególno ś ci za ś rozporz ą dzenia Ministra Spraw Wewn ę trznych i Administracji z dnia 1 sierpnia 2001 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji grobów (Dz. U. Nr 90, poz. 1013 ze zm.), rozporz ą dzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r. w sprawie post ę powania ze zw ł okami i szcz ą tkami ludzkimi (Dz. U. Nr 153, poz. 1783 ze zm.); obejmuj ą takie dzia ł ania jak utrzymanie i wyposa ż enie cmentarza w urz ą dzenia cmentarne, utrzymanie cmentarza jako terenu zielonego, utrzymanie na nim ł adu i porz ą dku, urz ą dzenie cmentarza wed ł ug planu zagospodarowania, nadzór nad korzystaniem z cmentarza, w tym zak ł adanie grobów, pochówkiem i ekshumacj ą . Rynek us ł ug cmentarnych co do zasady nie jest rynkiem konkurencyjnym; b) Us ł ugi pogrzebowe zwi ą zane z chowaniem zmar ł ych; sk ł adaj ą si ę na nie m.in. przygotowanie zw ł ok do pochówku, przygotowanie miejsca pochówku, wykopanie grobu, transport i pochówek zw ł ok z asyst ą pogrzebow ą , uformowania grobu, ekshumacja zw ł ok i szcz ą tków ludzkich, us ł uga spopielenia zw ł ok, murowanie komór grobowych; rynek us ł ug pogrzebowych jest w pe ł ni rynkiem konkurencyjnym. Powy ż szy podzia ł znajduje swoje pe ł ne odzwierciedlenie w orzecznictwie organów antymonopolowych administracyjnych i s ą dowych (vide : wyrok S ą du Antymonopolowego z 14.06.1995 r., sygn. akt XVII Amr 11/95; wyrok S ą du Antymonopolowego z 14.07.1999 r. sygn. akt XVII Ama 28/99; wyrok S ą du Antymonopolowego z 25.09.2000 r. sygn. akt XVII Ama 76/99; wyrok S ą du Antymonopolowego z 28.01.2002 r. sygn. akt XVII Ama 28/01 i in.). Zatem w zakresie us ł ug zwi ą zanych z chowaniem zmar ł ych wyodr ę bnia si ę dwa rynki produktowe : rynek us ł ug cmentarnych i rynek us ł ug pogrzebowych. Wypada stwierdzi ć , i ż us ł ugi te s ą „towarem” w rozumieniu ustawy o ochronie (…), zgodnie bowiem z art. 4 pkt 7 tej ż e ustawy przez „towary” rozumie si ę równie ż us ł ugi. W rozpatrywanej sprawie w ł a ś cicielem cmentarza komunalnego w Sobótce jest Gmina Sobótka, która na mocy kolejnych umów, tj. z dnia 1 wrze ś nia 1993 r., 1 stycznia 1994 r. i wielokrotnie przed ł u ż anej aneksami umowy z dnia 14 lutego 1995 r. przekaza ł a zarz ą d i administracj ę nad nim Spó ł ce. Zarz ą dca cmentarza prowadzi zatem dzia ł alno ść gospodarcz ą na dwóch wspó ł zale ż nych rynkach : - na rynku us ł ug cmentarnych, na który sk ł adaj ą si ę czynno ś ci w zakresie utrzymania i administrowania cmentarzami; jest to rynek zasadniczy dla Spó ł ki; 17 - na w ą skim segmencie rynku us ł ug pogrzebowych, obejmuj ą cym wy łą cznie us ł ugi kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych, który powinien by ć co do zasady rynkiem w pe ł ni konkurencyjnym. Niniejsza sprawa dotyczy dzia ł alno ś ci Spó ł ki, która administruje ww. Cmentarzem Komunalnym. Na mocy kolejnych zarz ą dze ń Burmistrza Miasta i Gminy Sobótka, Spó ł ka ma zarówno prawo jak i obowi ą zek pobiera ć kumulatywnie op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat. Poniewa ż op ł ata ta zwi ą zana jest z kosztami ponoszonymi przez Uczestnika post ę powania na utrzymanie cmentarza i jego infrastruktury, a wi ę c na wykonywane przez niego us ł ugi zaliczane do kategorii us ł ug cmentarnych, za rynek produktowy w niniejszej sprawie nale ż a ł o uzna ć rynek us ł ug cmentarnych. Powy ż sza konkluzja dotyczy równie ż us ł ug kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych, albowiem mo ż liwo ść oddzia ł ywania na ten w ą ski segment rynku us ł ug pogrzebowych wynika wy łą cznie z faktu zarz ą dzania Cmentarzem Komunalnym, a wi ę c z funkcjonowania Spó ł ki na rynku us ł ug cmentarnych. Wypada wskaza ć , i ż orzecznictwo s ą dowe równie ż aprobuje ustalenie w sprawie antymonopolowej rynku us ł ug cmentarnych, jako rynku w ł a ś ciwego w uj ę ciu przedmiotowym, w sytuacji, gdy zarz ą dca (administrator) cmentarza komunalnego zakazuje us ł ug kopania lub murowania grobów (vide : wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 25 wrze ś nia 2000 r., sygn. akt XVII Ama 76/99; wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt XVII Ama 17/04). Niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest jego wymiar geograficzny, oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Stosownie do ustalonego orzecznictwa antymonopolowego, zarówno rynek us ł ug pogrzebowych, jak i rynek us ł ug cmentarnych w wymiarze geograficznym maj ą charakter lokalny i s ą ograniczone do terenu okre ś lonego cmentarza. W wyroku z dnia 21 stycznia 1998 r. S ą d Antymonopolowy (obecnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) stwierdzi ł , i ż „pod wzgl ę dem terytorialnym rynek us ł ug cmentarnych nale ż y zaliczy ć do rynku lokalnego. Przynajmniej zasadniczo us ł ugi cmentarne zaspokajaj ą potrzeby spo ł eczno ś ci lokalnej” (wyrok z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 51/97). W cytowanym wyroku S ą d stwierdzi ł równie ż , i ż „w ś wietle do ś wiadczenia ż yciowego o wyborze cmentarza, jako miejsca pochówku, w niewielkim stopniu decyduj ą elementy konkurencji pomi ę dzy administratorami poszczególnych cmentarzy. Wybór cmentarza jest w zasadniczej mierze determinowany szczególnymi wzgl ę dami – wol ą osoby zmar ł ej, wyznaniowym charakterem cmentarza, istnieniem grobów osób bliskich, presti ż em cmentarza itp. Zatem za lokalny rynek us ł ug cmentarnych nale ż y zasadniczo uzna ć obszar danego cmentarza. Przedsi ę biorca pe ł ni ą cy tam na zasadzie wy łą czno ś ci, funkcj ę administratora, jako niespotykaj ą cy si ę z konkurencj ą innego przedsi ę biorcy, posiada pozycj ę monopolistyczn ą ” (por. równie ż wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt XVII Ama 49/00). Z uwagi na to, i ż na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce zarz ą d sprawuje Spó ł ka , rynkiem w uj ę ciu geograficznym jest cmentarz komunalny po ł o ż ony w ww. miejscowo ś ci (rynek geograficzny). A zatem rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest rynek us ł ug cmentarnych wykonywanych przez Spó ł k ę na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce. 18 3.4. Pozycja rynkowa Spó ł ki Zgodnie z norm ą art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku. Zatem istotne znaczenie w sprawie ma okre ś lenie, czy podmiot, przeciwko któremu prowadzone jest post ę powanie antymonopolowe, posiada tak ą pozycje na rynku. Definicj ę legaln ą poj ę cia „ pozycja dominuj ą ca ” zawiera art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (…). Zgodnie z powo ł anym przepisem pod tym poj ę ciem rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Uczestnik na rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce posiada pozycj ę dominuj ą c ą , gdy ż posiada na nim monopol prawny i nie spotyka si ę z konkurencj ą . Jak wskazano powy ż ej Uczestnik post ę powania zarz ą dza Cmentarzem Komunalnym oraz prowadzi jednocze ś nie dzia ł alno ść gospodarcz ą na w ą skim segmencie rynku us ł ug pogrzebowych. Na mocy przepisów prawnych, a w szczególno ś ci art. 2 ust 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. ustawy o cmentarzach (jednolity tekst Dz. U. 2000 r. Nr 23 poz. 295 ze zm.), art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (jt. Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ustaw ą o samorz ą dzie gminnym”, oraz art. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zada ń i kompetencji okre ś lonych w ustawach szczególnych pomi ę dzy organy gminy a organy administracji rz ą dowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990r. Nr 34, poz. 198 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ustaw ą o podziale kompetencji”, utrzymanie i zarz ą dzanie cmentarzami komunalnymi zaliczone zosta ł o do zada ń w ł asnych Gminy. W zwi ą zku z tym us ł ugi cmentarne nale żą do obowi ą zków ustawowo okre ś lonego zarz ą dcy cmentarza (Gminy), który posiada na tym rynku pozycj ę monopolistyczn ą wynikaj ą c ą z wy ż ej przytoczonych przepisów prawych (monopol prawny). Z na ł o ż onych na ni ą zada ń Gmina mo ż e wywi ą za ć si ę bezpo ś rednio lub w formie zleconej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, gdzie na mocy umów zawartych pomi ę dzy Gmin ą Sobótka a Spó ł k ą , zarz ą d i eksploatacja Cmentarza Komunalnego w Sobótce przekazane zosta ł y Zak ł adowi Us ł ug Komunalnych „HADLUX” sp. z o.o. Wszed ł on tym samym w obowi ą zki Gminy w zakresie zarz ą dzania nimi, zajmuj ą c jednocze ś nie pozycj ę monopolistyczn ą na rynku us ł ug cmentarnych, wynikaj ą c ą z przepisów ww. ustaw o cmentarzach, o samorz ą dzie gminnym i o podziale kompetencji. Rynek ten nie jest otwarty dla konkurencji, poniewa ż w ś wietle wskazanych powy ż ej aktów prawnych Gmina, a wi ę c równie ż wykonuj ą ca w jej imieniu zarz ą d na Cmentarzem Komunalnym Spó ł ka, ma tzw. monopol prawny. Ponadto równie ż z ekonomicznego punktu widzenia konkurencja na tym rynku by ł aby nieefektywna. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż na tak zakre ś lonym rynku w ł a ś ciwym (rynku us ł ug cmentarnych wykonywanych na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce) Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą . Podkre ś li ć nale ż y, i ż wspó ł zale ż no ść obu powy ż ej opisanych rynków powoduje, i ż podmiot posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku us ł ug cmentarnych, na administrowanym przez siebie Cmentarzu Komunalnym, mo ż e przenosi ć swoj ą w ł adz ę rynkow ą (ekonomiczn ą ) i wywiera ć zasadniczy wp ł yw na funkcjonowanie drugiego z rynków - rynku us ł ug pogrzebowych. Mo ż e bowiem okre ś la ć warunki funkcjonowania i prowadzenia dzia ł alno ś ci 19 gospodarczej innych przedsi ę biorców pogrzebowych na tym rynku, poniewa ż w du ż ej cz ęś ci s ą one wykonywane na zdominowanym przez niego cmentarzu. Nale ż y podnie ść , i ż na subrynku us ł ug pogrzebowych, wyznaczonym us ł ugami kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – Spó ł ka posiada pozycj ę monopolistyczn ą , albowiem nie spotyka si ę w jego ramach z ż adn ą konkurencj ą . Spó ł ka wprowadzi ł a – z racji wykonywania us ł ug zarz ą du Cmentarzem Komunalnym – bariery wej ś cia na ten rynek, uniemo ż liwiaj ą ce wykonywania us ł ug kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych przez jakikolwiek inny, poza ni ą , podmiot. 3.5. Status przedsi ę biorcy Przedmiotem post ę powania s ą praktyki dotycz ą ce nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez przedsi ę biorc ę (art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie...). Definicja legalna poj ę cia „ przedsi ę biorca ” zawarta jest w art. 4 ustawy o ochronie (…). Zgodnie z art. 4 pkt. 1 powo ł anego artyku ł u, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to m.in. przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Jak wynika z odpisu KRS uczestnika, jest on przedsi ę biorc ą wedle przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - O swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 z pó ź . zm.), a zatem uzna ć go nale ż y równie ż za przedsi ę biorc ę w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). 3.6. Zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 i art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) na skutek przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych 3.6.1. Przes ł anki zastosowania art. 9 ust. 1 i art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) - wprowadzenie Istota praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , zakazanej art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie (...), sprowadza si ę do nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Ogólny zakaz wyra ż ony w ust. 1 art. 9 precyzuje m.in. jego ust. 2 pkt 5 wskazuj ą c przyk ł adow ą mo ż liwo ść jego naruszenia, polegaj ą c ą na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Aby zatem uzna ć praktyk ę z art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) za ograniczaj ą c ą konkurencj ę , przedsi ę biorca musi spe ł ni ć dwie przes ł anki : a) posiada ć pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, b) przeciwdzia ł a ć ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji Jak wykazano wy ż ej w pkt. 3.4. Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych, na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce. Tym samym spe ł niona zosta ł a pierwsza z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia praktyki z art. 9 ust.1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...). Wobec stwierdzenia zaistnienia ww. przes ł anki, nale ż y wskaza ć sposób nadu ż ywania posiadanej przez Uczestnika pozycji dominuj ą cej, charakterystyczny dla danego rodzaju 20 praktyk antykonkurencyjnych z art. 9 ust. 2 pkt. 5 ustawy o ochronie (...), gdy ż bez tego nie mo ż na stwierdzi ć , czy przedsi ę biorca faktycznie okre ś lon ą praktyk ę stosuje. 3.6.2. Przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji Do stwierdzenia praktyki zakazanej art. 9 ust.1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) konieczne jest spe ł nienie drugiej przes ł anki - nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Omawiana praktyka mo ż e wywo ł a ć skutki antykonkurencyjne zarówno na rynku zmonopolizowanym przez danego przedsi ę biorc ę , jak równie ż na innych rynkach funkcjonalnie i organizacyjnie po łą czonych ze sob ą , na które mo ż e on wp ł ywa ć ze wzgl ę du na posiadan ą pozycj ę na rynku pierwszym. Praktyka wymieniona w art. 9 ust.2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) polega ć mo ż e zarówno na dzia ł aniu lub zaniechaniu. Oba rodzaje zachowa ń w równym stopniu, w zale ż no ś ci od okoliczno ś ci mog ą wywiera ć negatywny wp ł yw na konkurencj ę . Analizuj ą c omawian ą przes ł ank ę praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...) nale ż y przede wszystkim podkre ś li ć , i ż rynek us ł ug pogrzebowych – w przeciwie ń stwie do rynku us ł ug cmentarnych - powinien by ć co do zasady w pe ł ni konkurencyjny. Powy ż szy pogl ą d nale ż y uzna ć ju ż za w pe ł ni utrwalony w orzecznictwie (vide : wyroki S ą du Antymonopolowego i S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wymienione w pkt. 3.3. niniejszej Decyzji). Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materia ł u dowodowego wynika, ż e Spó ł ka ca ł kowicie wyeliminowa ł a z cz ęś ci tego rynku, obejmuj ą cego ś wiadczenie us ł ug samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych, wszystkich przedsi ę biorców, zarówno istniej ą cych (Z. Kaczmarek, R. Kubiak) jak i potencjalnych. Przedsi ę biorców istniej ą cych Spó ł ka wyeliminowa ł a, narzucaj ą c im umowy nr 1/C/2001 i nr 2/C/2001, za ś potencjalnych poprzez przyj ę cie zasady, i ż przedmiotowe zakazy dotycz ą równie ż innych przedsi ę biorców, którzy chcieliby w przysz ł o ś ci ś wiadczy ć us ł ugi pogrzebowe na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce (pismo Spó ł ki z dnia 12 pa ź dziernika 2007 r. k. 46). W ten sposób na terenie zarz ą dzanego przez Spó ł k ę Cmentarza Komunalnego wykszta ł ci ł si ę monopol na us ł ugi w zakresie segmentu rynku us ł ug pogrzebowych, jakim jest kopanie i zasypywanie (formowanie) grobów ziemnych oraz wykopanie i murowanie komór grobowych. Wyeliminowanie konkurencji zarówno istniej ą cej jak i potencjalnej przez zarz ą dc ę Cmentarza Komunalnego w oczywisty sposób zapobieg ł o ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych dla powstania i rozwoju konkurencji na rynku us ł ug pogrzebowych na jedynym cmentarzu komunalnym w Sobótce. Opisane dzia ł anie Spó ł ki godzi nie tylko w konkurencj ę jako tak ą , lecz równie ż i w klientów, pozbawiaj ą c ich mo ż liwo ś ci swobodnego wyboru kontrahenta – narzucaj ą c ś wiadczenie tej us ł ugi tylko przez jednego tylko przedsi ę biorc ę ( wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 25 wrze ś nia 2000 r. sygn. akt XVII Ama 76/99 wydany w sprawie o zbli ż onym stanie faktycznym). Wypada wskaza ć , i ż orzecznictwo s ą dowe wielokrotnie zajmowa ł o si ę kwesti ą zakazu kopania grobów ziemnych oraz kopania i murowania komór grobowych, kwestionuj ą c, co do zasady, mo ż liwo ść ich zakazania przez zarz ą dc ę cmentarza. W wyroku z dnia 2 pa ź dziernika 1996 r. S ą d Antymonopolowy stwierdzi ł m.in., i ż „nie ma prawnych ani ż adnych innych racjonalnych powodów, aby w zakresie tak typowej us ł ugi budowlanej jak ą jest us ł uga 21 kopania i formowania grobu, zarz ą dzaj ą ca cmentarzami komunalnymi z woli Gminy (...) Spó ł ka (...) nie mia ł aby spotyka ć si ę z konkurencj ą ze strony innych podmiotów gospodarczych, a to przede wszystkim w szeroko rozumianym interesie konsumentów” (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 2 pa ź dziernika 1996 r. sygn. akt XVII Amr 37/96). Podobny pogl ą d, rozci ą gaj ą cy si ę równie ż na kwestie zwi ą zane z zakazem kopania i murowania komór grobowych, zosta ł wyra ż ony m.in. w wyroku S ą du Antymonopolowego z dnia 4 listopada 1998 r. sygn. akt XVII Ama 53/98; wyroku S ą du Antymonopolowego z dnia 14 lipca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 28/99; wyroku S ą du Antymonopolowego z dnia 25 wrze ś nia 2000 r., sygn. akt XVII Ama 76/99; wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt XVII Ama 17/04. Podnie ść nale ż y, i ż w ocenie organu antymonopolowego stwierdzone przed dat ą zawarcia umów nr 1/C/2001 i nr 2/C/2001 nieprawid ł owo ś ci w zakresie pozostawiania przez przedsi ę biorców pogrzebowych porz ą dku po wykonaniu kwestionowanych elementów us ł ug pogrzebowych, nie mog ą usprawiedliwia ć wprowadzenia ca ł kowitego zakazu ich wykonywania. Powy ż szy pogl ą d wynika z nast ę puj ą cych przes ł anek : Po pierwsze – zastrze ż enia co do pozostawienia za sob ą czysto ś ci i porz ą dku na Cmentarzu Komunalnym dotycz ą okresu sprzed marca 1999 r., a wi ę c sytuacji sprzed ponad 9 lat. S ł usznie zatem podnosi dotkni ę ty przedmiotowymi zakazami przedsi ę biorca Zbigniew Kaczmarek w pi ś mie do Urz ę du, i ż przytaczanie (przez Spó ł k ę ) jako uzasadnienie utrzymywania ww zakazów „b łę dów sprzed 10 lat nie powinno mie ć miejsca, gdy ż dzisiaj si ę ich ju ż nie pope ł nia”. Rozwijaj ą c powy ż sz ą tez ę Prezes Urz ę du reprezentuje pogl ą d, i ż niedopuszczalne jest zamykanie – na czas nieoznaczony - co do zasady otwartego i w pe ł ni konkurencyjnego rynku us ł ug pogrzebowych, w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, na tej podstawie, ż e w stosunku do niektórych jego uczestników stwierdzono w przesz ł o ś ci wykonywanie us ł ug z naruszeniem zasady czysto ś ci i porz ą dku na cmentarzu. Je ż eli nawet uzna ć za prawdziw ą tez ę , ż e cz ęść kwestionowanych us ł ug wykonywano niestarannie, to przecie ż zarz ą dca cmentarza w skrajnym wypadku mo ż e uprz ą tn ąć teren, obci ąż aj ą c kosztami niesolidnego przedsi ę biorc ę lub te ż nawet na pewien, ś ci ś le jednak oznaczony czas, zakaza ć mu wykonywania us ł ug. Na pewno jednak stworzenie temu przedsi ę biorcy „do ż ywotniej” bariery wej ś cia na przedmiotowy segment rynku us ł ug pogrzebowych nie daje si ę pogodzi ć z zasad ą zapewnienie swobodnej konkurencji na rynku. Po drugie – pomimo zastrze ż e ń , jak przyzna ł a to w toku post ę powania Spó ł ka, do jako ś ci us ł ug jednego tylko przedsi ę biorcy, zakazem dotkni ę ty zosta ł równie ż drugi przedsi ę biorca, wykonuj ą cy us ł ugi pogrzebowe na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce, a nawet, co do zasady, ka ż dy inny przedsi ę biorca, chc ą cy w przysz ł o ś ci ś wiadczy ć us ł ugi pogrzebowe na tym Cmentarzu. Spó ł ka wprowadzi ł a zatem rodzaj odpowiedzialno ś ci zbiorowej za przewinienia porz ą dkowe jednego przedsi ę biorcy, czego w ż aden sposób nie da si ę usprawiedliwi ć potrzeb ą utrzymania porz ą dku na Cmentarzu Komunalnym. Godzi si ę wskaza ć , i ż z porównania danych zamieszczonych w tabeli nr 1 wynika, i ż udzia ł pochówków wykonywanych przez Zbigniewa Kaczmarka w ilo ś ci pochówków ogó ł em na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce zmala ł od 67,39% w 2001 r. do 32,73% w 2007 r. – zatem i z tego powodu dalsze utrzymywanie zakazu jest nieracjonalne. Po trzecie – rzeczywiste intencje wprowadzenia zakazu widoczne s ą w fakcie zastrze ż enia kwestionowanych us ł ug do wy łą cznej kompetencji Spó ł ki. Wprawdzie zadeklarowa ł a ona, i ż jest zdecydowana zezwoli ć na wykonywanie tych us ł ug przez innych przedsi ę biorców, ale w istocie nie zrobi ł a niczego, aby zapewni ć klientom wybór podmiotów ś wiadcz ą cych takie us ł ugi. Spó ł ka zastrzeg ł a przy tym, i ż us ł ugi takie mog ł yby wykonywa ć „firmy, które dadz ą 22 r ę kojmi ę nale ż ytego ich wykonania, przestrzegania obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, porz ą dku i regulaminów wewn ę trznych cmentarza” - jednak ż e jej zdaniem takiej r ę kojmi nie daje ż aden z przedsi ę biorców pogrzebowych w Sobótce, gdy ż wykonuj ą te prace „niejednokrotnie przez osoby zatrudnione dorywczo” (pismo Spó ł ki k. 10 akt g ł ównych). A zatem Spó ł ka znalaz ł a pretekst do przej ę cia cz ęś ci rynku us ł ug pogrzebowych wykorzystuj ą c pozycj ę zarz ą dcy Cmentarza Komunalnego. Ca ł kowicie niezrozumia ł e jest przy tym czynienie zarzutu innym przedsi ę biorcom z faktu, ż e ich dzia ł alno ść nastawiona jest na osi ą ganie zysku, jak równie ż wprowadzenie niejasnych kryteriów dopuszczenia innych przedsi ę biorców do tych us ł ug (dawanie r ę kojmi nale ż ytego wykonywania us ł ug) sprowadzaj ą cych si ę w istocie do wy łą cznie subiektywnych ocen. Nie od rzeczy b ę dzie wskazanie w ą tku finansowego wprowadzonych zakazów – zysk na poszczególnych, obj ę tych zakazami us ł ugach wynosi wszak ż e od 33,17 z ł do 292,80 z ł (pkt. 2.6. niniejszej Decyzji). Po czwarte – wprowadzone ograniczenia nie pozostaj ą w jakiejkolwiek relacji z tre ś ci ą obowi ą zuj ą cego zarówno w dacie zawarcia przedmiotowych umów, jak obecnie, Regulaminu Porz ą dkowego Cmentarza Komunalnego w Sobótce. Wypada przypomnie ć , i ż Regulamin wprawdzie zakazuje w pkt. 6. za ś miecania cmentarza, lecz jedyn ą sankcj ą jak ą przewiduje za jego naruszenie jest „odpowiedzialno ść wynikaj ą ca z kodeksu wykrocze ń ”. Po pi ą te – powszechno ść braku przedmiotowych zakazów na innych, poddanych badaniu rynkowemu cmentarzach komunalnych. Wypada ponownie wskaza ć , i ż w ż adnej z 16 gmin, obj ę tych badaniem rynkowym, nie stosuje si ę takich zakazów. Z uwagi na ilo ść tych gmin trudno za ł o ż y ć , aby na ż adnej z nich nie zdarza ł y si ę przypadki naruszenia zasad porz ą dku na cmentarzach przez wykonuj ą cych ww us ł ugi przedsi ę biorców. Reasumuj ą c, Spó ł ka wykorzystuj ą c swoj ą monopolistyczn ą pozycj ę na rynku us ł ug cmentarnych wprowadzi ł a monopol na segmencie rynku us ł ug pogrzebowych dotycz ą cym us ł ug kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych, doprowadzaj ą c do przesuni ę cia na jej rzecz ca ł ego popytu na te us ł ugi. Owo przesuniecie popytu dokona ł o si ę jednak nie dzi ę ki obiektywnym mechanizmom rynkowym, lecz na skutek zastosowanego przymusu. W konsekwencji Spó ł ka przeciwdzia ł a ukszta ł towaniu si ę konkurencji na ww segmencie rynku us ł ug pogrzebowych, a skoro tak, spe ł niona zosta ł a druga przes ł anka zastosowania w sprawie art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...). Z powy ż szego wzgl ę du Prezes Urz ę du stwierdzi ł w pkt. I. Decyzji praktyk ę , polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych. 3.7. Zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 i art. 9 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (…) na skutek podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – i samodzielnego wykonywania ww czynno ś ci przez Spó ł k ę 3.7.1. Przes ł anki zastosowania art. 9 ust. 1 i art. 9 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (…) - wprowadzenie 23 Art. 9 ust. 2 pkt 7 jest jednym z przepisów, precyzuj ą cych, podobnie jak omówiony wy ż ej ust. 5, ogólny zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, wyra ż ony w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie (...). Zgodnie z powo ł anym przepisem nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega m.in. na podziale rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych. Aby zatem uzna ć praktyk ę z art. 9 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (…) za ograniczaj ą c ą konkurencj ę , przedsi ę biorca musi spe ł ni ć dwie przes ł anki : a) posiada ć pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, b) dokona ć podzia ł u rynku m.in. wed ł ug kryteriów podmiotowych. Jak wykazano wy ż ej w pkt. 3.4. Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych, na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce. Tym samym spe ł niona zosta ł a pierwsza z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia praktyki z art. 9 ust.1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie (...). 3.7.2 . Podzia ł rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych Do stwierdzenia praktyki zakazanej art. 9 ust.1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie (…) konieczne jest spe ł nienie drugiej przes ł anki - tj. podzia ł u rynku m.in. wed ł ug kryteriów podmiotowych. Zdaniem Prezesa Urz ę du nast ę pstwem zakazania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – i samodzielnego wykonywania ww czynno ś ci przez Spó ł k ę , jest podzia ł ww segmentu rynku us ł ug pogrzebowych wed ł ug kryteriów podmiotowych. Uniemo ż liwienie innym przedsi ę biorcom prowadzenia dzia ł alno ś ci na rynku us ł ug pogrzebowych wykonywanych na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce - wskutek zastosowania kryterium podmiotowego - prowadzi do ograniczenia konkurencji i jednocze ś nie powoduje podzia ł tego rynku na dwie grupy przedsi ę biorców, tj. : 1) Spó ł k ę , prowadz ą c ą równolegle w ł asn ą dzia ł alno ść gospodarcz ą na wyodr ę bnionym segmencie rynku us ł ug pogrzebowych, obejmuj ą cym kopanie i zasypywanie (formowania) grobów ziemnych oraz wykopanie i murowanie komór grobowych, 2) pozosta ł ych przedsi ę biorców, w tym Z. Kaczmarka i R. Kubiaka, wykonuj ą cych us ł ugi pogrzebowe na zarz ą dzanym przez Uczestnika Cmentarzu Komunalnym. Odnosz ą c si ę do zarzutu dokonania podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, nale ż y stwierdzi ć , ż e dosz ł o ze strony Spó ł ki, jako administratora i zarz ą dcy powy ż szego cmentarza, do wyra ź nej preferencji w ł asnej firmy. Nie przekonuj ą próby usprawiedliwienia zakazów kwesti ą ew. potrzeby utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na cmentarzu, albowiem gdyby tylko chodzi ł o o powy ż sz ą kwesti ę , Spó ł ka zapewni ł aby mo ż liwo ść swobodnego wyboru us ł ugobiorcy. Poza tym w omawianym zakresie Prezes Urz ę du w pe ł ni podtrzymuje wywody poczynione w pkt. 3.6.2 niniejszej Decyzji prowadz ą ce do wniosku, ż e wprowadzone zakazy, w kszta ł cie, jaki nada ł a im Spó ł ka, nie znajduj ą ż adnego uzasadnienia. Strona post ę powania w istocie zmonopolizowa ł a przedmiotowy segment rynku. Taka sytuacja jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia warto ś ci chronionych prawem antymonopolowym. Dzia ł ania Spó ł ki nie tylko ograniczaj ą swobod ę prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej firm pogrzebowych ale tak ż e stawiaj ą j ą w korzystniejszej sytuacji, gdy ż nie musi ona pozyskiwa ć zlece ń na ww us ł ugi w drodze rywalizacji o klientów jako ś ci ą i cen ą us ł ug. Równie ż z punktu widzenia konsumentów jest to dzia ł anie niekorzystne, gdy ż mo ż e w sposób negatywny oddzia ł ywa ć na kszta ł towanie si ę cen us ł ugi ( wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 25 wrze ś nia 2000 r. sygn. akt XVII Ama 76/99). 24 Wypada tak ż e zauwa ż y ć , ż e zgodnie z art. 20 Konstytucji RP spo ł eczna gospodarka rynkowa oparta jest m.in. na wolno ś ci dzia ł alno ś ci gospodarczej, za ś zgodnie z art. 22 Konstytucji ograniczenie wolno ś ci dzia ł alno ś ci gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze wzgl ę du na wa ż ny interes publiczny. Okre ś lona w art. 20 i 22 wolno ść dzia ł alno ś ci gospodarczej stanowi jedn ą z podstawowych zasad porz ą dku prawnego i ca ł ego ustroju pa ń stwowego okre ś lonych w rozdziale I Konstytucji (praca pod red. J. Bocia, Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., Wroc ł aw 1998, s. 58). Doda ć wypada, ż e w podejmowaniu i prowadzeniu dzia ł alno ś ci gospodarczej obowi ą zuje zasada równo ś ci podmiotów podejmuj ą cych i prowadz ą cych tak ą dzia ł alno ść (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a w ż yciu gospodarczym nikt nie mo ż e by ć dyskryminowany z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 ust. 2) - praca pod red. J. Bocia, Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., Wroc ł aw 1998, s. 57. Jak ju ż wskazano wy ż ej, odwo ł uj ą c si ę do rozwa ż a ń poczynionych w pkt. 3.6.2., przyczyn ą uzasadniaj ą c ą dyskryminacj ę innych przedsi ę biorców w kszta ł cie nadanym jej przez Spó ł k ę , nie mo ż e by ć naruszenie porz ą dku na Cmentarzu Komunalnym zarzucane jednemu z nich. Skoro tak, to uzna ć nale ż y, i ż Spó ł ka bez uzasadnionego powodu dokona ł a podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – i samodzielnego wykonywania ww czynno ś ci przez Spó ł k ę . Wobec tego spe ł niona zosta ł a druga przes ł anka zastosowania w sprawie art. 9 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (...). Z powy ż szego wzgl ę du Prezes Urz ę du stwierdzi ł w pkt. II. Decyzji praktyk ę , polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, w nast ę pstwie zakazywania przedsi ę biorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych oraz wykopania i murowania komór grobowych – i samodzielnego wykonywania ww czynno ś ci przez Spó ł k ę . 3.8. Przedawnienie Zgodnie z norm ą art. 93 ustawy o ochronie (...) nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, up ł yn ął rok. Rozwa ż aj ą c powy ż sz ą kwesti ę w odniesieniu do opisanych wy ż ej praktyk z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 i 7 ustawy o ochronie (...) organ antymonopolowy uzna ł , i ż do dnia wydania decyzji Spó ł ka nie zaprzesta ł a stosowania ww praktyk. Umowy nr 1/C/2001 i nr 2/C/2001 zawarte zosta ł y na czas nieoznaczony, za ś Spó ł ka deklaruje obj ę cie zasadami wprowadzonymi tymi umowami równie ż wszystkich przedsi ę biorców, chc ą cych wykonywa ć us ł ugi pogrzebowe na Cmentarzu Komunalnym w Sobótce w przysz ł o ś ci. Zatem, skoro Spó ł ka nie zaprzesta ł a stosowania zarzucanych jej praktyk, w sprawie nie nast ą pi ł o przedawnienie w zakresie mo ż liwo ś ci wszcz ę cia i prowadzenia post ę powania w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . 3.9. Zarzut naruszenia art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) na skutek nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych, w nast ę pstwie kumulatywnego stosowania w cenniku op ł at za korzystanie z cmentarza komunalnego op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat 25 w kwocie 1712 bruttu (z VAT) oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat w kwocie 2140 z ł brutto (z VAT) Stosownie do art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega m.in. na bezpo ś rednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych lub innych warunków zakupu lub sprzeda ż y towarów. Aby zatem uzna ć praktyk ę z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) za ograniczaj ą c ą konkurencj ę , przedsi ę biorca musi spe ł ni ć dwie przes ł anki : a) posiada ć pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, b) stosowa ć ceny nieuczciwe, w tym nadmiernie wygórowane. Jak wykazano wy ż ej w pkt. 3.4. Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych, na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce. Tym samym spe ł niona zosta ł a pierwsza z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...). Odno ś nie drugiej przes ł anki, tj. stosowania cen nieuczciwych, w tym nadmiernie wygórowanych nale ż y stwierdzi ć , i ż cena nadmiernie wygórowana, a wi ę c nieuczciwa, to cena sprzeczna z dobrymi obyczajami kupieckimi rozumianymi jako normy post ę powania polecaj ą ce nienadu ż ywanie w stosunku do s ł abszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi kontraktowej (wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 stycznia 2003 r. sygn. akt XVII Ama 12/02). Jednak ż e warunkiem analizy powy ż szej przes ł anki jest wst ę pne ustalenie, i ż zarzucana praktyka stosowana jest przez przedsi ę biorc ę dobrowolnie. Tymczasem jak wynika to z analizy § 4 Umowy z dnia 14 lutego 1995 r. zawartej mi ę dzy Spó ł k ą a Zarz ą dem Gminy i Miasta w Sobótce, ceny i op ł aty pobierane za korzystanie z cmentarza podlegaj ą akceptacji przez Zarz ą d Gminy i Miasta Sobótka. Wprawdzie wniosek przedk ł ada Spó ł ka i op ł aty te stanowi ą jej dochód, to jednak ostatecznie o wprowadzeniu ich w ż ycie decyduje Gmina, która mo ż e odmówi ć akceptacji op ł at. Zasada ta jest w pe ł ni widoczna przy analizie sposobu wprowadzania w ż ycie zarz ą dzenia Burmistrza Miasta i Gminy Sobótka nr 23/2004 z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ustalenia op ł at obowi ą zuj ą cych na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce, którym Burmistrz wprowadzi ł z dniem 1 czerwca 2004 r. nowe op ł aty na cmentarzu. Zgodnie z § 9 wykonanie Zarz ą dzenia Burmistrza powierzono Spó ł ce, za ś Zarz ą dzenie podlega ł o og ł oszeniu na tablicy og ł osze ń na Cmentarzu Komunalnym oraz w biurze Spó ł ki (§ 11 Zarz ą dzenia). Ceny ustalone Zarz ą dzeniem Burmistrza by ł y stosowane przez Spó ł k ę wprost, bez tworzenia odr ę bnych cenników. W tym stanie rzeczy podmiotem odpowiedzialnym za stosowanie kwestionowanych op ł at jest Gmina nie za ś Spó ł ka – a skoro tak, post ę powanie antymonopolowe oparte na zarzucie naruszenia przez ni ą art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) uzna ć nale ż a ł o za bezprzedmiotowe. W konsekwencji Prezes Urz ę du w pkt. III Decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie umorzy ł post ę powanie w ww zakresie. 3.10. Zarzut naruszenia art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie (…) na skutek nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na cmentarzu komunalnym w Sobótce, poprzez narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, w wyniku kumulatywnego pobierania op ł aty za miejsce pod grób murowany na 99 lat oraz op ł aty za miejsce w grobie wieloosobowym murowanym na 99 lat 26 Stosownie do art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie (...) nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega m.in. na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Aby zatem uzna ć praktyk ę z art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie (…) za ograniczaj ą c ą konkurencj ę , przedsi ę biorca musi spe ł ni ć cztery przes ł anki : a) posiada ć pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, b) narzucanie warunków umów kontrahentowi, c) uci ąż liwy charakter tych warunków umów, d) osi ą ganie nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę . Jak wykazano ju ż wy ż ej w pkt. 3.4. Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych, na terenie Cmentarza Komunalnego w Sobótce. Tym samym spe ł niona zosta ł a pierwsza z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie (...). Odno ś nie kolejnych przes ł anek, tj. narzucania warunków umów kontrahentowi, uci ąż liwego charakteru tych warunków umów oraz osi ą gania nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę – nale ż y stwierdzi ć , i ż warunkiem wst ę pnym ich analizy jest dobrowolno ść stosowania zarzucanej praktyki przez przedsi ę biorc ę . Prezes Urz ę du podtrzymuje w ramach tej oceny swoje wywody poczynione w pkt. 3.9. wraz z ko ń cow ą konkluzj ą , i ż podmiotem odpowiedzialnym za stosowanie kwestionowanych op ł at jest Gmina nie za ś Spó ł ka – a skoro tak, post ę powanie antymonopolowe oparte na zarzucie naruszenia przez ni ą art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie (...) uzna ć nale ż a ł o za bezprzedmiotowe. W konsekwencji Prezes Urz ę du w pkt. IV Decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie umorzy ł post ę powanie w ww zakresie. 4. Kara pieni ęż na Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (...) Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie: dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego m.in. w art. 9. Pod poj ę ciem przychodu - rozumie si ę przychód uzyskany w roku podatkowym poprzedzaj ą cym dzie ń wszcz ę cia post ę powania na podstawie ustawy, w rozumieniu obowi ą zuj ą cych przedsi ę biorc ę przepisów o podatku dochodowym (art. 4 pkt 15 ustawy o ochronie…). Kara pieni ęż na jest p ł atna z dochodu po opodatkowaniu lub innej formy nadwy ż ki dochodów nad wydatkami zmniejszonej o podatki (art. 112 ust. 1 ustawy o ochronie...). Nak ł adanie kar w trybie art. 106 ustawy o ochronie (…) odbywa si ę w trybie uznania administracyjnego (fakultatywnie), co oznacza, ż e zarówno o fakcie jej na ł o ż enia jak i o jej wysoko ś ci decyduje w konkretnej sprawie Prezes Urz ę du. Kara pieni ęż na przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (…) jest zatem sankcj ą nak ł adan ą na przedsi ę biorc ę za stosowanie m.in. praktyk naruszaj ą cych norm ę art. 9 ustawy o ochronie (...). Ma ona na celu zniech ę cenie przedsi ę biorców do naruszania przepisów ustawy. Kara ta ma charakter fakultatywny, jednak ż e zwa ż ywszy na jej prewencyjn ą , represyjn ą i dyscyplinuj ą c ą funkcj ę , na ł o ż enie kary w niniejszej sprawie jest zdaniem Prezesa Urz ę du w pe ł ni uzasadnione. Powy ż szy pogl ą d Prezes Urz ę du wywodzi ze wzgl ę du na zasi ę g czasowy stosowanych praktyk oraz znaczn ą dolegliwo ść zarówno dla przedsi ę biorców jak i po ś rednio dla konsumentów, którzy na skutek braku konkurencji nie mog ą skorzysta ć z jej 27 potencjalnych dobroczynnych skutków w postaci chocia ż by ni ż szej ceny czy te ż wy ż szej jako ś ci us ł ug. Odno ś nie wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du na ł o ż y ł j ą w dolnej granicy przewidzianej art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Na ł o ż ona kara w wysoko ś ci 29 405,98 z ł stanowi 1 % przychodu Spó ł ki, a tym samym 10 % podstawy jej ustalenia, opisanej w art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Jako okoliczno ść ł agodz ą c ą przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du w niniejszej sprawie uzna ł fakt, i ż Przedsi ę biorca naruszy ł przepisy ustawy o ochronie (...) po raz pierwszy. Z kolei za okoliczno ść obci ąż aj ą c ą organ antymonopolowy uzna ł d ł ugi czas stosowania praktyk (ponad 9 lat) i naruszenie wi ę cej ni ż jednego przepisu ustawy o ochronie (...). Powy ż sz ą okoliczno ść Prezes wzi ął pod uwag ę ze wzgl ę du na tre ść art. 111 ustawy o ochronie (…), zgodnie z którym przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Zdaniem Prezesa Urz ę du wymierzona kara pieni ęż na jest adekwatna do stopnia zawinienia przez Przedsi ę biorc ę , za ś jej wysoko ść na tyle dolegliwa dla niego, i ż skutecznie zapobiegnie naruszeniom ustawy przez ten podmiot w przysz ł o ś ci. Spe ł nia ona równie ż rol ę prewencyjn ą , zniech ę caj ą c ą do naruszania prawa przez Przedsi ę biorc ę jak równie ż innych przedsi ę biorców. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie prowadzone w NBP O/O Warszawa o numerze 51-10101010- 0078782231000000. Z powy ż szych wzgl ę dów, Prezes Urz ę du orzek ł , jak w ust. V sentencji niniejszej Decyzji. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono jak w petitum. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje : r.pr Czes ł aw Baku ń Zak ł ad Us ł ug Komunalnych „HADLUX” Sp. z o.o. ul. Warszawska 4 55-050 Sobótka 28