RWR-27/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wroc ł aw, 31.07.2007 r. RWR 410-2/07/AG/18 Decyzja RWR 27 /2007 Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Przedsi ę biorstwu Komunikacji Samochodowej Ż ary SA z siedzib ą w Ż arach oraz Miejskiemu Zak ł adowi Komunikacyjnemu Sp. z o.o. z siedzib ą w Ż aganiu, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie stwierdza si ę stosowania przez ww. przedsi ę biorców praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę i naruszaj ą cej zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r., tj. zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na rynku przewozu osób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą na trasie Ż ary – Ż aga ń , polegaj ą cego na bezpo ś rednim lub po ś rednim ustalaniu cen biletów jednorazowych i miesi ę cznych na ww. trasie. UZASADNIENIE 1. W okresie od 29 marca 2006 r. do 15 listopada 2006 r. organ antymonopolowy przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy zachowania rynkowe przewo ź ników prowadz ą cych dzia ł alno ść przewozu osób w regularnej komunikacji zbiorowej na trasie Ż ary- Ż aga ń mog ą stanowi ć naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: ustawa o ochronie (...) lub ustawa antymonopolowa). W trakcie ww. post ę powania ustalono, i ż na ww. trasie us ł ugi przewozu osób komunikacj ą autobusow ą ś wiadczy sze ś ciu przewo ź ników: Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej SA w Ż arach, Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Zielonej Górze, Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Boles ł awcu, PKS Intertrans PKS SA w G ł ogowie, Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Nowej Soli oraz Miejski Zak ł ad Komunikacyjny Sp. z o.o. w Ż aganiu. Z zebranego materia ł u wynika, i ż od grudnia 2005 r. dwaj przewo ź nicy, tj. PKS SA w Ż arach i MZK Sp. z o.o. w Ż aganiu stosuj ą na tej trasie takie same ceny biletów jednorazowych, a od kwietnia 2006 r. – równie ż biletów miesi ę cznych. Powsta ł o wi ę c podejrzenie, ż e zachowania takie mog ą stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o ochronie (...). Dowód: akta post ę powania wyja ś niaj ą cego RWR 400-5/06/AG ( za łą cznik nr 1 i 2). 2. W zwi ą zku z powy ż szymi ustaleniami, postanowieniem nr 26/07 z dnia 17 stycznia 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe przeciwko Przedsi ę biorstwu Komunikacji Samochodowej Ż ary SA z siedzib ą w Ż arach (dalej: PKS) oraz Miejskiemu Zak ł adowi Komunikacyjnemu Sp. z o.o. z siedzib ą w Ż aganiu (dalej: MZK) w sprawie uznania za ograniczaj ą ce konkurencj ę i nakazania zaniechania porozumienia polegaj ą cego na bezpo ś rednim lub po ś rednim ustalaniu cen biletów jednorazowych i miesi ę cznych na trasie Ż ary - Ż aga ń , co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o ochronie (...). Dowód: karty 1-3. 3. W odpowiedzi na stawiane zarzuty, MZK uzna ł zarzut za nies ł uszny twierdz ą c, i ż autobusy MZK rozpoczynaj ą zwykle swoje kursy z peryferyjnych przystanków na terenie Ż agania i ko ń cz ą na peryferyjnych przystankach w Ż arach. Natomiast PKS Ż ary wykonuje swoje kursy na trasie krótszej, tj. od przystanku Rynek w Ż aganiu do przystanku ul. U ł a ń ska w Ż arach. MZK wykonuje zaledwie kilka kursów pokrywaj ą cych si ę z tras ą autobusów PKS. Bilety MZK s ą faktycznie ta ń sze, poniewa ż MZK za cen ę biletu jednorazowego normalnego 3,50 z ł i miesi ę cznego 112 z ł wozi pasa ż erów na trasie o d ł ugo ś ci 26 km (28 przystanków), natomiast trasa PKS wynosi tylko 15 km (12 przystanków) za t ę sam ą cen ę . Jednocze ś nie MZK zaznaczy ł , i ż wykonuj ą c komunikacj ę pomi ę dzy Ż aganiem a Ż arami tymi samymi autobusami równolegle prowadzi komunikacj ę miejsk ą na terenie miasta Ż aga ń . Cena biletu jednorazowego normalnego zakupionego w autobusie w Ż aganiu lub w Ż arach wynosi w MZK 1,80 z ł , a w PKS 1,40 z ł , przy czym na najd ł u ż szej linii ( Ż aga ń PKP – Ż ary ul. Zgorzelecka) na 28 przystanków a ż 27 to przystanki miejskie. PKS równie ż nie zgodzi ł si ę ze stawianym zarzutem, uwa ż aj ą c go za niesprawiedliwy i nieuzasadniony. Zdaniem PKS obaj przewo ź nicy od lat konkuruj ą na wspólnie obs ł ugiwanych liniach komunikacyjnych, a PKS cz ę sto spotyka si ę z nieuczciw ą konkurencj ą ze strony MZK. Dowód: karty 8, 119-121. Przeprowadzone przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów post ę powanie dowodowe pozwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego: 1. PKS jako Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą w Ż arach zosta ł o zarejestrowane w Krajowym Rejestrze S ą dowym 23.10.2003 r. przez S ą d Rejonowy w Zielonej Górze, VIII Wydzia ł Gospodarczy KRS pod numerem 0000177461. Przedmiotem dzia ł alno ś ci PKS jest m.in: • transport l ą dowy pozosta ł y (PKD 60.2), • dzia ł alno ść wspomagaj ą ca transport, dzia ł alno ść zwi ą zana z turystyk ą (PKD 63.0), • sprzeda ż detaliczna paliw do pojazdów mechanicznych (PKD 50.0), • dzia ł alno ść kurierska (PKD 64.12.A). Przewóz osób na trasie Ż ary- Ż aga ń PKS wykonuje na podstawie zezwole ń : nr 0000521/2 z dnia 24.10.2006 r. oraz nr 0000522/2 z dnia 24.10.2006 r. wydanych przez Marsza ł ka Województwa Lubuskiego. 2 Dowód: karty 125-127, 130, 133. 2. MZK powsta ł z przekszta ł cenia zak ł adu bud ż etowego pod nazw ą Miejski Zak ł ad Komunikacyjny w Ż aganiu w nale żą c ą do Gminy Miejskiej Ż aga ń spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą i zosta ł zarejestrowany w Krajowym Rejestrze S ą dowym 12.08.2003 r. przez S ą d Rejonowy w Zielonej Górze, VIII Wydzia ł Gospodarczy KRS pod numerem 0000170325. Przedmiotem dzia ł ania MZK jest m.in.: • transport pasa ż erski miejski (PKD 60.21.A), • transport pasa ż erski mi ę dzymiastowy drogowy (PKD 60.21.B), • pozosta ł y pasa ż erski transport rozk ł adowy (PKD 60.21.C), • pozosta ł y pasa ż erski transport l ą dowy (PKD 60.23.Z), • sprzeda ż detaliczna paliw (PKD 50.50.Z). MZK wykonuje przewozy osób na trasie Ż ary- Ż aga ń na podstawie zezwole ń na obs ł ug ę 17 linii komunikacyjnych, wydanych przez Marsza ł ka Województwa Lubuskiego. Dowód: karty 96-118. 3. D ł ugo ść trasy Ż ary- Ż aga ń , obs ł ugiwanej wspólnie przez obu przewo ź ników wynosi 15 km. PKS obs ł uguje przedmiotow ą tras ę od przystanku ul. U ł a ń ska w Ż arach do przystanku Rynek w Ż aganiu. Liczba przystanków na tej trasie wynosi 12-14, przy czym s ą to przystanki na terenie Ż ar albo Ż agania i tylko jeden przystanek (Marszów) znajduje si ę pomi ę dzy tymi miejscowo ś ciami. Trasa obs ł ugiwana przez MZK jest do 11 km d ł u ż sza od linii PKS w zale ż no ś ci od linii komunikacyjnej – tylko jedna linia komunikacyjna MZK jest identyczna pod wzgl ę dem d ł ugo ś ci z liniami obs ł ugiwanymi przez PKS. MZK zarówno w Ż arach jak i w Ż aganiu obs ł uguje po kilka przystanków miejskich wi ę cej ni ż PKS. PKS w dni robocze na trasie Ż ary- Ż aga ń wykonuje 42 kursy dziennie. MZK na przedmiotowej trasie wykonuje dziennie 65 kursów Dowód: karty 96-118, 131-135. 4. Poza MZK i PKS, przewozy osób w komunikacji zwyk ł ej, z przystankiem w miejscowo ś ci Marszów, na liniach komunikacyjnych zawieraj ą cych w sobie odcinek Ż ary- Ż aga ń , wykonuj ą równie ż nast ę puj ą cy przewo ź nicy: • Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej w Boles ł awcu Sp. z o.o. – 2 kursy , • „Intertrans” PKS SA w G ł ogowie – 2 kursy , • Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Zielonej Górze – 2 kursy , • Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Nowej Soli – 4 kursy . Wskazani wy ż ej przewo ź nicy wykonuj ą przewóz osób na przedmiotowej trasie, która jest tylko fragmentem d ł u ż szych linii komunikacyjnych. Dowód: karty 11-12, 273-274, 297-304, 424 za łą cznika nr 1 i 2 do akt sprawy. 5. Maj ą c na uwadze postawiony zarzut Prezes UOKiK dokona ł porównania cen biletów jednorazowych i miesi ę cznych oraz dat ich wprowadzania przez poszczególnych przewo ź ników na przedmiotowej trasie (Tab. 1 i Tab. 2). Tab. 1. Ceny biletów jednorazowych normalnych w komunikacji zwyk ł ej na trasie Ż ary – Ż aga ń w latach 2005-2006. Data PKS Ż ary MZK Ż aga ń PKS Zielona PKS Boles ł awiec PKS G ł ogów PKS Nowa Sól 3 Góra Ceny obowi ą zuj ą ce na prze ł omie 2005/2006 2,20 2,40 4,80 1,90 4,10 4,40 1.09.05 4,20 20.09.05 1,70 23.09.05 5,00 24.09.05 2,80 1.10.05 2,00 13.12.05 3,30 19.12.05 3,30 1.04.06 3,40 18.04.06 3,40 22.07.06 3,50 20.08.06 3,50 Ź ród ł o: karty 13-16, 18-36, 143-266, 275-295, 305-416, 418-423 za łą czników nr 1 i 2 do akt sprawy. Tab. 2. Ceny biletów miesi ę cznych normalnych w komunikacji zwyk ł ej na trasie Ż ary – Ż aga ń w latach 2005-2006. Data PKS Ż ary MZK Ż aga ń PKS Zielona Góra PKS Boles ł awiec PKS G ł ogów PKS Nowa Sól Ceny obowi ą zuj ą ce na prze ł omie 2005/2006 70,00 74,80 b.d.* 113,78 b.d.* 141,00 1.09.05 118,13 19.09.05 120,75 20.09.05 54,40 23.09.05 160,00 24.09.05 86,80 19.12.05 105,60 1.04.06 108,80 18.04.06 108,80 20.04.06 123,38 22.07.06 112,00 20.08.06 112,00 * b.d. oznacza brak danych Ź ród ł o: karty 13-16, 18-36, 143-266, 275-295, 305-416, 418-423 za łą czników nr 1 i 2 do akt sprawy. Jak wida ć , do grudnia 2005 r. pomi ę dzy MZK a PKS istnia ł a wyra ź na konkurencja cenowa. Zarówno ceny biletów jednorazowych jak i biletów miesi ę cznych s ą do tego momentu w MZK znacznie wy ż sze ni ż ceny stosowane na przedmiotowej trasie przez PKS. Cena biletu jednorazowego normalnego na przedmiotowej trasie wynosi ł a w PKS 1,70 z ł , podczas gdy w MZK – 2,80 z ł . Natomiast cena biletu miesi ę cznego normalnego wynosi ł a 54,40 z ł w PKS i 105,60 w MZK. Sytuacja zmieni ł a si ę w grudniu 2005 r., gdy PKS podniós ł cen ę biletu jednorazowego do 3,30 z ł (13 grudnia 2005 r.). Sze ść dni pó ź niej (19 grudnia 2005 r.) MZK równie ż 4 wprowadzi ł podwy ż k ę cen biletów jednorazowych – na 3,30 z ł . Ceny biletów miesi ę cznych pozosta ł y bez zmian. Do nast ę pnej podwy ż ki cen dosz ł o w kwietniu 2006 r. Tym razem jako pierwszy ceny podniós ł MZK (1 kwietnia 2006 r.) wprowadzaj ą c cen ę 3,40 z ł . Tak ą sam ą cen ę wprowadzi ł kilkana ś cie dni pó ź niej (18 kwietnia) PKS. W tym samym czasie podniesiono ceny biletów miesi ę cznych – w obu przypadkach na 108,80 z ł . Kolejna zmiana cen nast ą pi ł a 22 lipca 2006 r., gdy PKS jako pierwszy podniós ł cen ę biletu jednorazowego na 3,50 z ł oraz cen ę biletu miesi ę cznego na 112,00 z ł . W niespe ł na miesi ą c pó ź niej (20 sierpnia) to samo uczyni ł MZK. Ceny biletów u innych przewo ź ników, a tak ż e daty ich wprowadzenia by ł y i s ą zró ż nicowane. 6. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy przeprowadzi ł analiz ę udzia ł u PKS i MZK w przewozie osób w komunikacji zwyk ł ej na trasie Ż ary - Ż aga ń (Tab. 3 - Tab. 5, stanowi ą ce za ł . nr 1 do niniejszej decyzji). Analiz ę przeprowadzono na podstawie nast ę puj ą cych kryteriów: a) dzienna liczba kursów w dni robocze na trasie Ż ary – Ż aga ń , b) ś redniodzienna liczba osób przewiezionych na trasie Ż ary - Ż aga ń , c)) ś redniomiesi ę czna liczba sprzedanych biletów jednorazowych na ww. trasie Dowód: karty 14-61, 185. Ad a) Udzia ł w przewozach na przedmiotowej trasie mierzony liczb ą wykonywanych na niej kursów (Tab. 1) rozk ł ada si ę nast ę puj ą co: MZK Ż aga ń – 55,5%, PKS Ż ary – 35,9%, PKS Nowa Sól – 3,4%, PKS Boles ł awiec, PKS Zielona Góra i Intertrans G ł ogów – po 1,7%. Łą czny udzia ł Uczestników post ę powania w przewozach na trasie Ż ary- Ż aga ń wynosi 91,4%. Tab. 3. Zestawienie liczby kursów poszczególnych przewo ź ników, wykonywanych w dni robocze na trasie Ż ary- Ż aga ń . Przewo ź nik Liczba kursów w dni robocze Udzia ł % MZK Ż aga ń 65 55,5 % PKS Ż ary 42 35,9 % PKS Nowa Sól 4 3,4% PKS Boles ł awiec 2 1,7 % PKS Zielona Góra 2 1,7 % Intertrans G ł ogów 2 1,7 % Razem 117 100 % Ź ród ł o: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy. Do porównania pozycji rynkowej na podstawie innych ni ż liczba kursów kryteriów przyj ę to tylko dane dot. Uczestników post ę powania. Z uwagi na niewielkie ilo ś ci kursów wykonywanych na przedmiotowej trasie przez innych przewo ź ników oraz fakt, ż e s ą to kursy przelotowe, b ę d ą ce niewielkim fragmentem d ł u ż szych linii komunikacyjnych, organ antymonopolowy za ł o ż y ł , i ż ich łą czny udzia ł w rynku mierzony wed ł ug innych kryteriów 5 równie ż nie mo ż e by ć wi ę kszy ni ż 10%. Nie bez znaczenia w tej kwestii jest wynik innego przeprowadzonego przez organ antymonopolowy post ę powania dotycz ą cego tej samej trasy (decyzja nr Dl Wr 33/2001 z dnia 30.11.2001 r.), gdy liczba przewo ź ników oraz wykonywanych przez nich kursów by ł a identyczna, a ich łą czny udzia ł w rynku kszta ł towa ł si ę na poziomie od 1,5% do 7% w zale ż no ś ci od przyj ę tego kryterium obliczania. Ad b) Pod wzgl ę dem ś redniodziennej liczby pasa ż erów przewo ż onych na trasie Ż ary - Ż aga ń w komunikacji zwyk ł ej udzia ł MZK wynosi ł 55 % w roku 2005 i wzrós ł do 69 % w roku 2006. Udzia ł PKS w tym czasie wynosi ł odpowiednio 35 % i 21 % (Tab. 4 – za łą cznik nr 1 do niniejszej decyzji). Ad c) Podobnie, jak w przypadku poprzedniego kryterium, pod wzgl ę dem ś redniej liczby biletów jednorazowych oraz miesi ę cznych sprzedawanych miesi ę cznie na przedmiotowej trasie, udzia ł MZK w rynku jest najwi ę kszy. Wed ł ug sprzeda ż y biletów jednorazowych wynosi ł on 52 % w roku 2005 i 70 % w roku 2006, podczas gdy udzia ł PKS wyniós ł odpowiednio 38 i 20%. Natomiast udzia ł MZK przy sprzeda ż y biletów miesi ę cznych na trasie Ż ary- Ż aga ń wynosi ł 69 % w roku 2005 i 70 % w roku 2006. Udzia ł PKS wyniós ł w tych latach odpowiednio 21 i 20 %. 7. W dniu 16 maja 2007 r. w imieniu Prezesa UOKiK przeprowadzono kontrol ę w siedzibach Uczestników post ę powania, podczas której nie znaleziono dowodów na to, ż e zbie ż no ść cen by ł a wynikiem zmowy cenowej pomi ę dzy MZK i PKS. W trakcie kontroli dokonano natomiast nast ę puj ą cych ustale ń : - przewo ź nicy maj ą obowi ą zek podania do wiadomo ś ci publicznej, nowych cen oraz terminu ich wprowadzenia, z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem; musz ą oni równie ż powiadomi ć o tym Urz ą d Marsza ł kowski, - PKS zwykle podaje informacj ę o dacie wprowadzenia i wysoko ś ci cen biletów w lokalnej prasie, - MZK wywiesza nowe cenniki wraz z dat ą ich wej ś cia w ż ycie w swoich autobusach. Dodatkowo, po przeprowadzeniu kontroli PKS wyja ś ni ł , i ż trasa PKS obejmuje przejazd pomi ę dzy przystankami Ż ary ul. U ł a ń ska – Ż aga ń , Rynek i wynosi 15 km, za cen ę 3,40 z ł . Trasa MZK jest znacznie d ł u ż sza (25 km) i obejmuje równie ż peryferyjne obszary obu miejscowo ś ci, a cena biletu wynosi równie ż 3,40 z ł . Pasa ż er jad ą cy autobusem PKS z Ż agania do Ż ar, aby dosta ć si ę dalej, ni ż do ul. U ł a ń skiej, musia ł by wykupi ć dodatkowy bilet na komunikacj ę miejsk ą w Ż arach (obs ł ugiwan ą przez PKS) za 1,40 z ł . W efekcie cena biletu na tej samej trasie wynosi 3,40 z ł dla MZK oraz 4,80 z ł dla PKS. Dowód: karty 201-215. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: 1) Naruszenie interesu publicznoprawnego 6 Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie (…) jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du, czy w niniejszej sprawie wszcz ę cie i przeprowadzenie post ę powania antymonopolowego by ł o zasadne z punktu widzenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) celem regulacji w niej przyj ę tych jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony wy łą cznie interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (patrz wyroki z dnia 28.05.2001, sygn. akt XVII Ama 82/00; z dnia 4.07.2001, sygn. akt XVII Ama 108/00; z dnia 30.05.2001 r., sygn. akt XVII Ama 80/00; z dnia 6.06.2001, sygn. akt XVII Ama 78/00) i S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CK 184/03). Tym samym nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ww. ustawy. Odmiennie ni ż to ma miejsce w post ę powaniu cywilnym ukierunkowanym na ochron ę praw podmiotowych stron, post ę powanie w trybie ustawy antymonopolowej ma za swój przedmiot ochron ę interesu publicznoprawnego, co ma miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, b ą d ź gdy wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagaj ą ce ingerencji ze strony organów dzia ł aj ą cych w trybie tej ustawy. W niniejszej sprawie dwóm przewo ź nikom wykonuj ą cym us ł ugi przewozu osób w autobusowej komunikacji zwyk ł ej na trasie Ż ary - Ż aga ń zosta ł postawiony zarzut zawarcia porozumienia – kartelu cenowego, co do wprowadzenia jednolitych cen za ww. us ł ugi. Nie budzi wi ę c w ą tpliwo ś ci, i ż w takich okoliczno ś ciach interwencja Prezesa Urz ę du podj ę ta w formie wszcz ę cia post ę powania administracyjnego na gruncie ustawy antymonopolowej, by ł a uzasadniona z punktu widzenia ochrony interesu spo ł ecznego pasa ż erów, którzy na skutek stosowania jednolitych cen biletów przez Uczestników post ę powania pozbawieni zostali korzy ś ci wynikaj ą cych z konkurencji cenowej. 2) Zakres postawionego zarzutu Uczestnikom post ę powania zosta ł postawiony zarzut zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę , polegaj ą cego na bezpo ś rednim lub po ś rednim ustalaniu cen biletów jednorazowych i miesi ę cznych na trasie Ż ary - Ż aga ń , co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o ochronie (...). 3) Uczestnicy post ę powania Przy pomocy norm prawa antymonopolowego realizowana jest ochrona uczestników rynku przed antykonkurencyjnymi praktykami ze strony innych przedsi ę biorców. Przepisy okre ś laj ą ce zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawarte w art. 5 i 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje si ę zatem jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. 7 Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem „przedsi ę biorcy” nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu. Zgodnie z ww. ustaw ą o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej , pod poj ę ciem przedsi ę biorcy nale ż y rozumie ć osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą i jednostk ę organizacyjn ą nieb ę d ą c ą osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). W ł a ś ciwa dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ść gospodarcza to zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, ż e przymiot przedsi ę biorcy maj ą zarówno Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Ż ary SA w Ż arach oraz Miejski Zak ł ad Komunikacyjny Sp. z o.o. w Ż aganiu. Oba ww. podmioty s ą spó ł kami prawa handlowego, dzia ł aj ą cymi w formie spó ł ek z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci lub spó ł ek akcyjnych. 4) Rynek w ł a ś ciwy i jego struktura Poniewa ż poddane ocenie organu antymonopolowego zachowania uczestników post ę powania zachodz ą w strukturze rynkowej, istotne znaczenie ma okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w niniejszej sprawie, czyli – zgodnie z art.4 pkt 8 ustawy o ochronie (...) – rynku towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku,(...) panuj ą zbli ż one warunki konkurencji preferencje konsumentów. Mówi ą c o rynku w ł a ś ciwym, okre ś la si ę rynek w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Rynek w znaczeniu przedmiotowym odnosi si ę do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy antymonopolowej (m.in. rzeczy, us ł ugi). Natomiast rynek w uj ę ciu geograficznym odnosi si ę do obszaru, na jakim te towary s ą oferowane. Nawi ą zuj ą c do ustawowej definicji rynku w ł a ś ciwego, stwierdzi ć nale ż y, i ż produktem w niniejszej sprawie jest us ł uga przewozu osób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą . Nabywcami tego produktu s ą osoby korzystaj ą ce z us ł ug przewozowych g ł ównie w celu dojazdu do szkó ł i pracy, nie tylko do i z miejscowo ś ci Ż ary i Ż aga ń , ale tak ż e do miejscowo ś ci le żą cych pomi ę dzy nimi (przystanek w miejscowo ś ci Marszów). Z us ł ug przewozu korzystaj ą na ogó ł mieszka ń cy miejscowo ś ci, przez które przebiega przedmiotowa trasa autobusowa, codziennie doje ż d ż aj ą cy do szkó ł i pracy. Substytutem komunikacji zwyk ł ej z tego wzgl ę du nie jest autobusowa komunikacja po ś pieszna, m.in. dlatego, ż e 8 przystanki po ś rednie, znajduj ą ce si ę w ma ł ych miejscowo ś ciach, które s ą obs ł ugiwane przez komunikacj ę zwyk łą , w przypadku kursów po ś piesznych s ą pomijane. Tym samym te dwa rodzaje komunikacji odpowiadaj ą innym potrzebom komunikacyjnym. Ponadto, nale ż y zaznaczy ć , ż e nie s ą to substytuty r ό wnie ż ze wzgl ę du na r όż nic ę w cenie bilet ό w, które w komunikacji po ś piesznej s ą dro ż sze. Jako rynek geograficzny w sprawie, wyodr ę bniono rynek lokalny, którym jest trasa Ż ary – Ż aga ń . Granice geograficzne rynku produktowego w ł a ś ciwego wyznaczaj ą przystanki na linii komunikacyjnej Ż ary - Ż aga ń . Przystanek, zgodnie z definicj ą przyj ę t ą w art. 4 pkt 8 a ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001 o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz.1371, ze zm.) - zwan ą ustaw ą o transporcie drogowym, jest to miejsce przeznaczone do wsiadania i wysiadania pasa ż erów na danej linii komunikacyjnej. Linia komunikacyjna, zgodnie z pkt 8 ww. art. tej ustawy, jest to po łą czenie komunikacyjne na okre ś lonej drodze mi ę dzy przystankami wskazanymi w rozk ł adzie jazdy, po której odbywaj ą si ę regularne przewozy osób. Zgodnie z art. 1 pkt 2 d) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452) z dniem 27 wrze ś nia 2003 r. poj ę cie „linia osobowa regularna” zosta ł o zast ą pione poj ę ciem „linia komunikacyjna”. Na linii komunikacyjnej pomi ę dzy przystankami Ż ary ul. U ł a ń ska a Ż aga ń Rynek dochodzi do rywalizacji pomi ę dzy Uczestnikami i tym samym zachodz ą warunki do powstania i rozwoju konkurencji na rynku us ł ug przewozu osób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą . Wynika to z zastosowania art. 20 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o transporcie drogowym , w my ś l którego zezwolenie na wykonywanie przewozów odnosi si ę do danej linii komunikacyjnej . Poszczególne inne linie komunikacyjne na terenie województwa lubuskiego nie spe ł niaj ą przes ł anki substytucyjno ś ci. Ze wzgl ę du na ró ż ne miejsca docelowe przewozów us ł ugi przewozowe na ka ż dej linii maj ą bowiem innych odbiorców, a ró ż nice te determinuj ą niejednorodne warunki konkurencji wyst ę puj ą ce na poszczególnych liniach. Równie ż dotychczasowe orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (d. S ą du Antymonopolowego) nigdy nie negowa ł o uznania danej linii komunikacyjnej za oddzielny rynek w ł a ś ciwy (np. wyrok S.A z dnia 17 lipca 2002 r., sygn. akt XVII Ama 103/01; wyrok SOKiK z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt XVII Ama 40/04). Ponadto, za takim wyodr ę bnieniem rynku w ł a ś ciwego przemawia istnienie silnie rozwini ę tej komunikacji pasa ż erskiej zwi ą zanej z przemieszczaniem si ę mieszka ń ców pomi ę dzy miastami Ż ary i Ż aga ń , maj ą cej odzwierciedlenie w du ż ej cz ę stotliwo ś ci kursów w ł a ś nie na tej trasie i szczególnie w godzinach tzw. szczytu komunikacyjnego. Tak wi ę c rynkiem w ł a ś ciwym w prowadzonym post ę powaniu jest rynek przewozu osób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą na trasie Ż ary - Ż aga ń . Łą czny udzia ł Uczestników niniejszego post ę powania na tak zakre ś lonym rynku wynosi ok. 90%. Poza MZK i PKS, przewozy osób w komunikacji zwyk ł ej, z przystankiem w miejscowo ś ci Marszów, na liniach komunikacyjnych zawieraj ą cych odcinek Ż ary- Ż aga ń , wykonuj ą równie ż : Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej w Boles ł awcu Sp. z o.o., „Intertrans” PKS SA w G ł ogowie, Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Zielonej Górze, Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Nowej Soli. Ich łą czny udzia ł w rynku w ł a ś ciwym nie przekracza jednak ż e 10%. 9 Nale ż y przy tym zaznaczy ć , i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z silnie skoncentrowanym, dojrza ł ym i przejrzystym rynkiem, charakteryzuj ą cym si ę nisk ą si łą nabywcz ą konsumentów oraz z produktem homogenicznym. Uczestnicy post ę powania, posiadaj ą cy łą cznie znaczn ą cz ęść tego rynku, charakteryzuj ą si ę podobnym poziomem kosztów jednostkowych i konkuruj ą ze sob ą równie ż na innych rynkach geograficznych. 5) Rodzaj porozumienia Na gruncie przepisów ustawy o ochronie (…) praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na podzieli ć na praktyki indywidualne oraz porozumienia, w zale ż no ś ci od tego, czy uczestnikiem zakazanego ustaw ą zachowania jest jeden podmiot gospodarczy, czy te ż grupa takich podmiotów, wspó ł dzia ł aj ą ca ze sob ą z zamiarem osi ą gni ę cia celu zakazanego ustaw ą . Przedmiotem porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę mo ż e by ć obrót towarami na jednym (porozumienia poziome – horyzontalne), b ą d ź ró ż nych szczeblach obrotu (porozumienia pionowe – wertykalne). Porozumienia mog ą by ć zawierane przez konkurentów (porozumienia poziome), reprezentuj ą cych zarówno stron ę popytow ą , jak i poda ż ow ą , lecz równie ż przez podmioty ze sob ą nie konkuruj ą ce (porozumienia pionowe), tj. dzia ł aj ą ce na ró ż nych szczeblach obrotu towarowego. W orzecznictwie antymonopolowym za szczególnie destrukcyjne dla konkurencji i interesów pozosta ł ych uczestników rynku s ą porozumienia poziome, poniewa ż na skutek ujednolicenia ofert lub zachowa ń ich uczestników zmniejszaj ą mo ż liwo ść wyboru u ich kontrahentów (E. Modzelewska-W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – komentarz , Wyd. Twigger, Warszawa 2002 s. 45). Charakteryzuj ą c porozumienie, którego zawarcie zarzuca si ę Uczestnikom post ę powania nale ż y mie ć na uwadze, ż e dzia ł aj ą oni na tym samym szczeblu obrotu towarowego i po tej samej stronie rynku (stronie poda ż owej), b ę d ą c konkurentami w stosunku do siebie. Z powy ż szego wynika, ż e porozumienie, obj ę te zarzutem post ę powania, ma charakter poziomy (horyzontalny). Zarzucana Uczestnikom porozumienia praktyka antykonkurencyjna ma charakter cenowy i mie ś ci si ę w hipotezie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (…), a wi ę c zgodnie z art. 6. ust 2 nie maj ą do niej zastosowania przepisy art. 6 ust. 1 pkt 1, które mówi ą o wy łą czeniu niektórych porozumie ń poziomych spod zakazu, gdy łą czny udzia ł w rynku cz ł onków porozumienia w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia nie przekracza 5%. Regu ł a de minimis nie ma równie ż zastosowania do analizowanej sprawy, poniewa ż obaj Uczestnicy post ę powania posiadaj ą wi ę kszo ść rynku w ł a ś ciwego. 6) Analiza przes ł anek zarzutu z art. 5 ust.1 i pkt 1 ustawy o ochronie (…) W my ś l art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (…) zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce m.in. na ustalaniu bezpo ś rednio lub po ś rednio cen sprzeda ż y towarów. Dla stwierdzenia istnienia takiego porozumienia konieczne jest zatem łą czne zaistnienie dwóch poni ż szych przes ł anek: 1. Fakt zawi ą zania porozumienia wed ł ug zasad okre ś lonych w artykule 4 pkt 4 ustawy antymonopolowej. 2. Nielegalny charakter porozumienia w postaci kwalifikowanego celu lub skutku porozumienia, którym jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. 10 Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy antymonopolowej, przez porozumienie rozumie si ę : a) umowy zawierane mi ę dzy przedsi ę biorcami, mi ę dzy zwi ą zkami przedsi ę biorców oraz mi ę dzy przedsi ę biorcami i ich zwi ą zkami albo niektóre postanowienia tych umów, b) uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców lub ich zwi ą zki, c) uchwa ł y lub inne akty zwi ą zków przedsi ę biorców lub ich organów statutowych. Definicja porozumienia w powy ż szym brzmieniu jest definicj ą szerok ą , pozwalaj ą c ą na obj ę cie zakazami wynikaj ą cymi z art. 5 ustawy o ochronie (…) wszelkich form skoordynowanych zachowa ń niezale ż nie dzia ł aj ą cych przedsi ę biorców lub ich zwi ą zków, które wywo ł uj ą negatywne skutki rynkowe w postaci wyeliminowania, ograniczenia lub naruszenia konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Warunkiem uznania okre ś lonych skoordynowanych dzia ł a ń przedsi ę biorców za porozumienie jest ich dobrowolno ść u wszystkich uczestników. Przeprowadzone post ę powanie dowodowe nie wykaza ł o aby PKS SA w Ż arach oraz MZK Sp. z o.o. w Ż aganiu zawarli porozumienie w formie umowy pisemnej, odpowiadaj ą cej normie art. 4 pkt 4 lit a) ustawy o ochronie (…).Tym samym brak jest bezpo ś rednich dowodów istnienia mi ę dzy Uczestnikami post ę powania porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę . Brak dowodu na zawarcie porozumienia w formie pisemnej nie przes ą dza jeszcze o braku naruszenia art. 5 ustawy antymonopolowej. W ś wietle orzecznictwa antymonopolowego o zawarciu zakazanego porozumienia mo ż e bowiem ś wiadczy ć równie ż ustalenie, ż e nast ą pi ł a ś wiadoma koordynacja zachowa ń przedsi ę biorców i przyj ę cie sposobu wspó ł dzia ł ania, którego skutkiem jest ograniczenie konkurencji. Porozumieniem s ą uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez przedsi ę biorców lub ich zwi ą zki, czyli czynno ś ci i dzia ł ania niespe ł niaj ą ce przes ł anek uznania ich za umowy. Istot ą takich porozumie ń jest skoordynowanie zachowa ń rynkowych konkurentów, za ś celem wyeliminowanie lub ograniczenie konkurencji, czyli wyeliminowanie niepewno ś ci co do przebiegu procesów rynkowych i warunków dzia ł ania cz ł onków porozumienia (por.. wyrok S.A. w Warszawie z dnia 5.10.2005 r., sygn. akt VI A Ca 1146/04). Dla uznania dzia ł a ń podmiotów za sprzeczne z ustaw ą o ochronie (…) wystarczy stwierdzenie, ż e ograniczy ł y one swoj ą swobod ę w stosunkach z osobami trzecimi na podstawie wspólnego uzgodnienia. Stwierdzenie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nast ę puje wówczas przez wykazanie zaistnienia okre ś lonych, wspólnych tym podmiotom zachowa ń . Zakaz porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę obejmuje zatem wszelkie formy koordynacji dzia ł a ń mi ę dzy przedsi ę biorcami, które w sposób celowy prowadz ą , w wyniku praktycznej wspó ł pracy, do wyeliminowania konkurencji oraz ryzyka gospodarczego, i które powoduj ą powstawanie warunków rynkowych sprzecznych z regu ł ami konkurencji. Od porozumie ń w formie uzgodnionych dzia ł a ń odró ż nia si ę dzia ł ania paralelne, polegaj ą ce na podobnym dostosowaniu si ę przedsi ę biorców do zmienionych warunków rynkowych (w tym do zachowa ń konkurentów) i ich adekwatno ść do nowej sytuacji na rynku 1 . Stwierdzenie naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga dowiedzenia, ż e zawarcie porozumienia stanowi jedyne uzasadnienie dla zachowa ń rynkowych przedsi ę biorców. Równie ż w orzecznictwie wspólnotowym stwierdza si ę , ż e nie 1 Wyrok S ą du Apelacyjnego z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r.; sygn. akt VI ACa 1146/04. 11 mo ż na uzna ć porozumienia za udowodnione, je ż eli przedsi ę biorcy wyka żą ż e ich zbie ż ne zachowanie wynika z przyczyn innych ni ż antykonkurencyjne porozumienie 2 . Natomiast obowi ą zek podmiotów konkurencyjnych zachowania niezale ż no ś ci nie pozbawia tych podmiotów prawa to dostosowywania si ę ś wiadomie do istniej ą cego i oczekiwanego zachowania konkurentów. Wykluczone s ą natomiast bezpo ś rednie lub po ś rednie kontakty mi ę dzy nimi 3 . Równoleg ł e zachowania cenowe na rynkach o cechach oligopolistycznych produktów homogenicznych nie s ą wystarczaj ą cym dowodem istnienia praktyki uzgodnionej 4 . Podkre ś lenia wymaga fakt, ż e wszczynaj ą c post ę powanie w rozpatrywanej sprawie Prezes Urz ę du nie dysponowa ł ż adnym dokumentem mog ą cym wprost potwierdza ć fakt zawarcia przez PKS i MZK porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę . Przyj ę cie przez Prezesa Urz ę du, ż e do zawarcia takiego porozumienia mog ł o doj ść podyktowane by ł o zaobserwowaniem braku konkurencji cenowej pomi ę dzy tymi przedsi ę biorcami od roku 2006. Jak ju ż wy ż ej zosta ł o wskazane, zebrany w sprawie materia ł dowodowy pozwala na stwierdzenie, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z homogenicznym towarem, jakim s ą us ł ugi przewozu osób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą . Rynek natomiast jest silnie skoncentrowany, dojrza ł y i przejrzysty. Jednak ż e, jak wykazano wcze ś niej, pomimo warunków rynkowych sprzyjaj ą cych powstaniu milcz ą cej koordynacji, nie mo ż na stwierdzi ć , ż e obaj przewo ź nicy dokonali jakichkolwiek uzgodnie ń . Wprowadzane przez nich ceny by ł y co prawda identyczne, jednak ż e ró ż ne by ł y terminy ich wprowadzenia – ró ż nice w dacie wprowadzenia nowych cen wynosz ą od sze ś ciu do trzydziestu dni. W danym przypadku ś wiadome paralelne zachowanie cenowe obu przewo ź ników, które samo w sobie nie jest zakazane, w ś wietle zgromadzonego w sprawie materia ł u dowodowego nie by ł o wynikiem uzgodnienia w rozumieniu art. 4 pkt 4 lit. b ustawy o ochronie (...). Zgodnie z § 2. Rozporz ą dzenia ministra transportu i budownictwa z dnia 13 stycznia 2006 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy oraz ich aktualizacji, warunków ponoszenia kosztów zwi ą zanych z zamieszczaniem informacji dotycz ą cych rozk ł adów jazdy oraz podawaniem rozk ł adów jazdy do publicznej wiadomo ś ci (Dz.U.2006 Nr 12, poz. 79) „przewo ź nik podaje rozk ł ad jazdy do publicznej wiadomo ś ci w formie og ł osze ń wywieszonych na dworcach i przystankach wymienionych w tym rozk ł adzie jazdy oraz w punktach sprzeda ż y biletów, co najmniej na 7 dni przed terminem jego obowi ą zywania. Rozk ł ad jazdy mo ż e by ć ponadto podany do publicznej wiadomo ś ci w inny sposób zwyczajowo przyj ę ty, w szczególno ś ci w formie ksi ąż ek, broszur, ulotek, na no ś nikach elektronicznych lub w formie informacji telefonicznej”. O planowanej zmianie cen obaj przewo ź nicy z odpowiednim wyprzedzeniem informowali pasa ż erów, a tak ż e Urz ą d Marsza ł kowski. Zmiana przez jednego konkurenta cen biletów, tak jak ich nowa wysoko ść oraz planowana data wprowadzenia zmian nie by ł y zatem informacjami, które mo ż na by ł oby uzyska ć tylko w trakcie ś cis ł ej wspó ł pracy obu 2 Por.: wyrok ETS w sprawie nr 29-30/83 Compagnie Royale Asturienne des Mines SA i Rheinzink GmbH przeciwko Komisji . 3 Por. wyrok ETS w po łą czonych sprawach od 40/73 do 48/73, 50/73 i od 54/73 do 56/73 Suiker Unie i inni , pkt 173-174; wyrok ETS w po łą czonych sprawach C-89/85, C-104/85, od C-116/85 do 117/85 i od C-125/85 do C- 129/85 Wood pulp , pkt 71. 4 Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 6 pa ź dziernika 1984 r. w sprawie nr IV/30.350 Zinc (Dz. Urz. WE z 1984 nr L 220, s. 27-45). 12 przewo ź ników. Mo ż na st ą d wywnioskowa ć , i ż wprowadzenie tych samych cen nast ę powa ł o w wyniku dostosowywania si ę jednego z dwóch dominuj ą cych przewo ź ników do zachowa ń drugiego. Na gruncie prawa antymonopolowego takie na ś ladowanie cenowe jest dopuszczalne. Maj ą c za ś na uwadze cz ę stotliwo ść kursów wykonywanych przez obu przedsi ę biorców na przedmiotowej trasie, nawet niewielka ró ż nica w cenie biletu mo ż e mie ć ogromne znaczenie dla przewo ź nika - cena wy ż sza mo ż e spowodowa ć przesuni ę cie si ę liczby pasa ż erów w kierunku ta ń szego przewo ź nika, za ś cena ni ż sza mo ż e zmniejszy ć przychody firmy, b ą d ź prowadzi ć do generowania straty. Zwa ż y ć nale ż y równie ż , i ż ewentualna przewaga konkurencyjna osi ą gni ę ta wskutek obni ż enia cen na rynku oligopolistycznym jest krótkotrwa ł a, z uwagi na reakcje konkurentów, którzy mog ą szybko obni ż y ć ceny swoich produktów, natomiast nadmierne, nieuzasadnione warunkami ekonomicznymi podniesienie cen wi ąż e si ę z ryzykiem, i ż konkurenci pozostan ą przy cenach ni ż szych, lub podwy ż sz ą je o mniejsz ą kwot ę odbieraj ą c klientów firmie wprowadzaj ą cej znaczne podwy ż ki. Niech ęć do zastosowania cen ró ż ni ą cych si ę od cen konkurenta ś wiadczy o wyborze bezpieczniejszego wariantu (na ś ladowanie) z powodu braku pewno ś ci zarówno jednego jak i drugiego przewo ź nika co do ewentualnych zachowa ń pasa ż erów oraz reakcji rywala na zmiany cen. Porozumienie ograniczaj ą ce konkurencj ę , o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 jest uznawane za jedno z powa ż niejszych narusze ń prawa antymonopolowego. Jednak ż e ka ż de naruszenie prawa musi zosta ć udowodnione. Tymczasem prowadzone post ę powanie nie dowiod ł o , aby Uczestnicy ustalali ceny biletów b ą d ź zasady ich kszta ł towania, ani te ż , aby ustalali inne warunki wspó ł pracy w jakiejkolwiek formie. Informacje uzyskane w trakcie post ę powania nasuwaj ą nawet wniosek o istnieniu powa ż nego konfliktu pomi ę dzy PKS a MZK – g ł ównie w zakresie realizacji przez MZK komunikacji miejskiej na terenie Ż ar. W ś wietle przedstawionych powy ż ej okoliczno ś ci Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e te same okoliczno ś ci, które by ł y wystarczaj ą ce dla uprawdopodobnienia naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej, nie stanowi ą same w sobie dowodu zawarcia porozumienia mi ę dzy PKS a MZK. W sprawie brak jest jednoznacznych i niepodwa ż alnych dowodów koordynacji przez Uczestników post ę powania dzia ł a ń w zakresie polityki cenowej na trasie Ż ary- Ż aga ń . Zebrany w sprawie materia ł dowodowy nie zawiera bezpo ś rednich dowodów na uzgadnianie zachowa ń przez konkuruj ą cych ze sob ą przewo ź ników. Równie ż okoliczno ś ci faktyczne sprawy nie s ą tego rodzaju, by w sposób jednoznaczny ś wiadczy ł y o zawarciu porozumienia. Istnieje bowiem mo ż liwo ść racjonalnego wyt ł umaczenia zaobserwowanych zbie ż no ś ci zachowa ń Uczestników post ę powania, co zosta ł o podane wcze ś niej. Wobec powy ż szego zarzut zawarcia przez Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Ż ary SA w Ż arach i Miejski Zak ł ad Komunikacyjny Sp. z o.o. w Ż aganiu zakazanego prawem porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę , polegaj ą cego na bezpo ś rednim lub po ś rednim ustalaniu cen biletów jednorazowych i miesi ę cznych na trasie Ż ary – Ż aga ń nale ż y uzna ć za nieudowodniony. Wobec faktu nie spe ł nienia pierwszej przes ł anki, tj. zawi ą zania porozumienia wed ł ug zasad okre ś lonych w artykule 4 pkt 4 i art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, brak jest równie ż spe ł nienia przes ł anki drugiej, tj. kwalifikowanego celu lub skutku porozumienia, którym jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. 13 W powy ż szych okoliczno ś ciach sprawy Prezes Urz ę du na podstawie art. 11 ust. 1 powo ł anej ustawy nie stwierdzi ł w sentencji decyzji stosowania zarzucanej Przedsi ę biorstwu Komunikacji Samochodowej Ż ary SA w Ż arach i Miejskiemu Zak ł adowi Komunikacyjnemu Sp. z o.o. w Ż aganiu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Zgodnie z powo ł anym przepisem Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o niestwierdzeniu stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , je ż eli nie stwierdzi naruszenia zakazów okre ś lonych w art. 5 lub w art. 8. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuj ą : 1) Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej SA w Ż arach ul. Okrzei 31/33 68-200 Ż ary 2) Miejski Zak ł ad Komunikacyjny Sp. z o.o. w Ż aganiu ul. M ł ynarska 6 68-100 Ż aga ń 14