RWR-29/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071) 344 65 87, (071) 34 05 920, fax (071) 34 05 922 E-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wrocław, 20.12.2002 r. RWR 535-s-2/02/AG/ Decyzja RWR 29/2002 Na podstawie art. 104 kpa i art. 11 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2000 r. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów, po rozpoznaniu sprawy wszczętej z urzędu przeciwko Zielonogórskiej Telewizji Przewodowej SA z siedzibą w Zielonej Górze ul. Stefana Wyszyńskiego 29 nie stwierdza się stosowania przez Zielonogórską Telewizję Przewodową SA praktyki ograniczającej konkurencję, polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku usług telewizji kablowej poprzez narzucanie nadmiernie wygórowanej ceny za dostarczanie usług telewizji kablowej dla odbiorców w Nowej Soli. UZASADNIENIE Dnia 2.04.2002 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu wpłynęła skarga konsumenta z Nowej Soli na podwyŜki opłat abonamentowych za korzystanie z telewizji kablowej, wprowadzone przez Zielonogórską Telewizją Przewodową SA, zwaną dale ZTP. Dowód: karty 1-4 W reakcji na skargę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które wykazało, iŜ opłata za abonament pobierana przez ZTP naleŜy do najwyŜszych na obszarze województw lubuskiego i dolnośląskiego. Dowód: karty 5-169 W związku z powyŜszym w dniu 16.09.2002 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął z urzędu antymonopolowe postępowanie administracyjne w sprawie stosowania przez ZTP praktyki ograniczającej konkurencję, polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku usług telewizji kablowej w Nowej Soli poprzez narzucanie nadmiernie wygórowanej ceny za dostarczanie usług telewizji kablowej, co moŜe stanowić naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 powołanej wyŜej ustawy. Dowód: karta 170 2 W odpowiedzi na stawiane zarzuty ZTP podała, iŜ przy wprowadzaniu podwyŜki cen abonamentu bardzo dokładnie przeanalizowała wszystkie czynniki mające wpływ na jego wysokość. PodwyŜka była konieczna z uwagi na bardzo wysokie koszty prowadzenia działalności i poniesione wcześniej straty. Głównym powodem wprowadzenia podwyŜki był zamiar osiągnięcia odpowiedniego poziomu przychodów, który zapewniłby firmie środki na modernizację i remont starej sieci oraz dalszy rozwój bez ponoszenia strat, jak do było w latach poprzednich. Ponadto sieć telewizji kablowej wraz z jej stacją czołową, z uwagi na szybki rozwój techniki w tym zakresie, szybko się „starzeje”. Zatem kilkuletnie urządzenia są juŜ urządzeniami przestarzałymi technologicznie i muszą zostać zastąpione bardziej nowoczesnymi, w celu zapewnienia jakości usług, odpowiadającej parametrom wynikającym z otrzymanych zezwoleń telekomunikacyjnych. Ponadto cena abonamentu określana jest indywidualnie przez kaŜdego z operatorów, a na jej wysokość poza opłatami licencyjnymi mają wpływ równieŜ takie czynniki jak m.in. ceny energii, czynszów, płac, opłat za korzystanie z urządzeń telekomunikacyjnych itp. Jednocześnie ZTP podniosła, iŜ stosowane przez nią ceny nie odbiegają od cen stosowanych w sieciach o podobnej wielkości na terenie kraju. Dowód: karty 172-173 Przeprowadzone przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie następującego stanu faktycznego: 1. Zielonogórska Telewizja Przewodowa (zwana dalej ZTP) jest spółką akcyjną utworzoną 22.09.1993 r. Przedmiotem działalności ZTP jest m.in.: - wykonywanie usług telekomunikacyjnych, - wykonywanie usług radiokomunikacyjnych, - eksport i import towarów, - wykonywanie usług reklamowych, - wykonywanie produkcji telewizyjnej, - prowadzenie handlu detalicznego i hurtowego. Dowód: karty 175-180 2. ZTP prowadzi swoją działalność na obszarze województwa Lubuskiego, gdzie posiada trzy ośrodki: • w Zielonej Górze – 24.906 abonentów, w tym 16.361 odbiorców pakietu podstawowego, • w Nowej Soli - 5.763 abonentów, w tym 3.286 odbiorców pakietu podstawowego, • w Czerwieńsku – 358 abonentów, w tym 343 odbiorców pakietu podstawowego. Dowód: karta 181 3. Opłaty za korzystanie z abonamentu ZTP w pakiecie podstawowym w Nowej Soli od roku 2000 kształtowały się następująco: • 2000 r. – 31, 72 zł; • 2001 r. – 34,00 zł; • 2002 r. - 37,50 zł. Dowód: karty 3, 12, 28-29,182 4. W ramach postępowania Urząd dokonał analizy ofert innych operatorów sieci telewizji kablowej w ośrodkach na terenie województw Dolnośląskiego i Lubuskiego, o liczbie abonentów zbliŜonej do Nowej Soli, tzn. 1500-5000 PoniŜej w tabeli (Tab. 1) zestawiono dane, jak w badanych ośrodkach kształtowała się wysokość opłat abonamentowych w latach 3 2000-2002 wraz z liczbą abonentów oraz liczbą oferowanych programów w pakiecie podstawowym. Tab. 1. Zestawienie opłat abonamentowych w porównaniu z liczbą odbiorców oraz liczbą oferowanych programów w latach 2000-2002 dla ośrodków o liczbie odbiorców nie przekraczającej 5 tys. **tajemnica przedsiębiorstwa*** 2000 r. 2001 r. 2002 r. Operator Miejscowość Liczba progr. w pakiecie Cena brutto (PLN) Liczba abonentów Liczba progr. w pakiecie Cena brutto (PLN) Liczba abonentów Liczba progr. w pakiecie Cena brutto (PLN) Liczba abonentów Oleśnica 46 38,92 2957 45 38,92 2627 45 44,65 2581 DzierŜoniów 45 24,99 3162 43 24,99 3191 44 24,99 3120 Wałbrzych 42 20,00 2035 42 20,00 2013 43 22,00 2014 Wałbrzych 51 24,00 4833 50 24,00 4724 58 26,00 4829 śagań 26 13,50 1250 28 16,00 1250 31 19,50 1250 Słubice 39 22,00 3404 44 27,00 3708 47 29,00 3715 ZTP Nowa Sól 55 31,72 3489 55 34,00 3489 55 37,50 3286 Źródło: opracowanie własne na podstawie kart: 41-45,53-57, 64-66,71-94, 104, 115, 132, 142-156, 159-162 Jak widać, ceny abonamentów róŜnią się dość znacznie, podobnie jak liczba oferowanych programów. W roku 2000 i 2001 za pakiety zawierające 39-55 programów odbiorcy płacili od 20,00 zł do 38,92 zł. Tylko jeden operator miał znacznie niŜszą cenę, tj. 13,50 zł w roku 2000 i 16,00 zł w roku 2001, ale oferował zaledwie odpowiednio 26 i 28 programów. ZTP w tym czasie pobierała opłaty w wysokości ok. 31,72 i 34,00 zł, ale miała teŜ najszerszą ofertę programową (55 programów), podczas gdy najdroŜszy operator oferował zaledwie 45 programów za cenę 38,92 zł. Przyjmując ofertę ZTP za punkt odniesienia (100 %), abonament najtańszego operatora w roku 2000 stanowił 42,55% ceny abonamentu ZTP, zaś w roku 2001 – 47% abonamentu ZTP, ale pod względem oferty programowej stanowiło to odpowiednio 47% oferty ZTP w roku 2000 i 51% w roku 2001. Z kolei najdroŜszy operator pobierał za abonament 122,7% ceny ZTP w roku 2000 i 114,5% ceny ZTP w roku 2001, oferując odpowiednio 83,6% oraz 81,8% programów. W roku 2002 najtańszy operator oferuje 31 programów za cenę 19,50 zł, co stanowi 52% ceny abonamentu ZTP i 56,4% jej oferty programowej. Pozostali operatorzy oferują 43- 58 programów (78-105% liczby programów oferowanych przez ZTP) za cenę od 22,00 zł do 44,65 zł (58,7-119,1% ceny abonamentu ZTP). ZTP wciąŜ oferuje 55 programów za cenę 37,50 zł. NajdroŜszy operator oferuje w tym czasie 45 programów za cenę 44,65 zł. Jego cena jest więc o 19% wyŜsza od ceny ZTP przy mniejszej od ZTP o 18% liczbie oferowanych programów. 5. Porównano równieŜ oferty programowe badanych operatorów pod względem wybranych najpopularniejszych kanałów ze szczególnym uwzględnieniem programów odpłatnych (Tab. 2). Z zestawienia wynika, iŜ ZTP oraz UPC pobierające najwyŜsze opłaty abonamentowe oferują jednocześnie największą liczbę wspomnianych wyŜej programów. **tajemnica przedsiębiorstwa*** jako najdroŜszy operator oferuje 24 ze wspomnianych programów, w tym 16 programów odpłatnych, zaś ZTP oferuje 19 z wybranych programów, w tym 14 programów odpłatnych. Najkorzystniejszą ofertę **tajemnica przedsiębiorstwa*** – 20 programów z listy, w tym 14 odpłatnych za znacznie niŜszą cenę (26 zł). Pozostali operatorzy, 4 których ceny wahają się od 19,50 zł do 29,00 zł oferują 11-15 ze wspomnianych programów, co stanowi od 58% do 79% oferty ZTP, w tym 5-7 kanałów odpłatnych (36-50% oferty ZTP). Tab. 2. Oferta operatorów telewizji kablowej w 2002 r. dla ośrodków o zbliŜonej do Nowej Soli liczbie odbiorców. **tajemnica przedsiębiorstwa*** ZTP Nowa Sól DISCOVERY CHANNEL X X X X X X DISCOVERY SCI&TREK X X X DISCOVERY TRAVEL&ADV X X X DISCOVERY CIVILISATION X X X PLANETTE X X X X X X NATIONAL GEOGRAPHIC X ANIMAL PLANET X X X X X X TRAVEL CHANNEL X X AVANTE X EXSTREME SPORTS CANNEL X EUROSPORT X X X X X X DSF X X X X X X REALITY TV X X FASHION TV X X X TMT X X ALE KINO X HALLMARK X X LE CINEMA X ROMANTICA X X RTL X X X X X X RTL2 X X X X X X PRO7 X X X X X X MTV POLSKA X X X X X MTV CLASSIC X X VIVA X X X VIVA PLUS X X X X VIVA POLSKA X X X X CARTOON NETWORK X X X FOX KIDS X X X MINI MAX X X X Razem 19 24 20 13 11 15 w tym programy płatne 14 16 14 6 5 7 * kolorem szarym oznaczono programy płatne 5 Źródło: opracowanie własne na podstawie kart: 12, 43-45, 53-55, 65-66, 72-83, 140-156. 6. Dla uzyskania szerszego obrazu w zakresie opłat abonamentowych za telewizję kablową, porównano ofertę uczestnika postępowania z ofertami operatorów w róŜnych miastach polski liczących, podobnie jak Nowa Sól, do 50 tys. mieszkańców (Tab.3.). Tab. 3. Oferta operatorów telewizji kablowej w 2002 r. w róŜnych miastach Polski do 50 tys. mieszkańców. Miejscowość Liczba programów w pakiecie podstawowym Udział % w odniesieniu do oferty ZTP Wysokość opłaty abonamentowej Udział % w odniesieniu do ceny ZTP Brzeg 45 81,8% 44,65 zł 119,1% Krotoszyn 45 81,8% 44,65 zł 119,1% Września 51 92,7% 42,97 zł 114,6% Nowa Sól 55 100% 37,50 zł 100% Sochaczew 25 45,4% 26,00 zł 69,3% Bytów 33 60% 24,00 zł 64% Szczecinek 26 47,3% 23,00 zł 61,3% Świecie 35 63,6% 22,00 zł 58,7% Świecie 35 63,6% 22,00 zł 58,7% Goleniów 28 50,9% 21,00 zł 56% Trzebiatów 26 47,3% 21,00 zł 56% Solec Kujawski 30 54,5% 20,70 zł 55,2% Tomaszów Lubelski 27 49,1% 18,00 zł 48% Mińsk Mazowiecki 35 63,6% 15,00 zł 40% Źródło: opracowanie Delegatury UOKiK w Lublinie(karty 193-207), karty 209-214. Jak widać, operatorzy mają bardzo zróŜnicowane oferty. Oferują od 25 do 55 programów w cenie abonamentu od 15 do 44,65 zł. ZTP za cenę 37,50 zł oferuje największą ilość programów. Operatorzy, którzy stosują niŜszą cenę abonamentu, za cenę od 30,7% do 60% niŜszą oferują maksymalnie 63,6% tej liczby programów, którą oferuje ZTP. W trzech miejscowościach operator za cenę od 14,6% do 19,1% wyŜszą oferuje od 45 do 51 programów, co stanowi 81,8%-92,7% oferty programowej ZTP w sensie ilościowym. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: Art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za praktykę ograniczającą konkurencję uznaje naduŜywanie pozycji dominującej na rynku poprzez bezpośredni lub pośrednie narzucanie nieuczciwych cen,. w tym cen nadmiernie 6 wygórowanych albo raŜąco niskich, odległych terminów płatności lub innych warunków zakupu albo sprzedaŜy towarów. Przepis art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iŜ ma ona zastosowanie, gdy wymaga tego interes publiczny. PowyŜsze sformułowanie wyklucza zatem moŜliwość podejmowania przez organ antymonopolowy działań w celu ochrony interesów indywidualnych. W niniejszej sprawie działaniami cenowymi ZTP dotknięta jest grupa 3.286 odbiorców pakietu podstawowego, w związku z czym Prezes UOKiK uznał, iŜ postępowanie jest zasadne z punktu widzenia interesu publicznoprawnego. Zatem dla rozpatrywanej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Kwestia cen bowiem w przypadku operatora telewizji kablowej, zawsze dotyczy szerokiego kręgu odbiorców. Przedmiotem niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie czy cena abonamentu w pakiecie podstawowym pobierana przez ZTP w Nowej Soli jest ceną nadmiernie wygórowaną. Przesłankami dla stwierdzenia tej praktyki (art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ) są: • posiadanie przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na rynku właściwym; • narzucenie ceny; • cena narzucona ma charakter ceny nadmiernie wygórowanej; przy czym przesłanki te muszą zostać spełnione łącznie. Dla zbadania, czy ZTP posiada pozycję dominującą, wyjściową sprawą jest wyznaczenie rynku właściwego w aspekcie produktowym i geograficznym. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ww. ustawy przez pojęcie rynku właściwego rozumie się rynek towarów, które ze względu na przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. Na rynek właściwy składa się rynek produktowy oraz rynek geograficzny. Oba te rynki muszą być oznaczone przez Prezesa Urzędu. Przy wyznaczaniu rynku produktowego, zasadą jest stosowanie wąskich kryteriów segmentacji takiego rynku. Kryteria te muszą wynikać z obiektywnych parametrów produktu, mających zasadniczy wpływ na ich zakup przez nabywców. W danej sprawie są nimi przeznaczenie, funkcje uŜytkowe i cena. Cechy te pozwalają nabywcom łatwo identyfikować produkty, odróŜniać od siebie i ewentualnie traktować jako bliskie substytuty. Z powodów popytowych i podaŜowych nie moŜna uwaŜać za bliski substytut telewizji kablowej usług telewizji cyfrowej (Cyfra+, Polsat Cyfrowy). Analizując czynniki popytowe naleŜy podnieść to, Ŝe telewizja kablowa jest łatwo rozpoznawalna przez konsumentów i wyraźnie rozróŜniana w stosunku do telewizji cyfrowej. Poza tym jeszcze do niedawna opłaty za usługi telewizji cyfrowej, przy zbliŜonej ofercie programowej, były niemal dwukrotnie wyŜsze. Dopiero od roku obserwuje się spadek ceny abonamentu za korzystanie z telewizji cyfrowej i zbliŜenie jej do cen abonamentów za telewizję kablową. Obecnie Cyfra+ oferuje pakiet programowy zbliŜony do oferty ZTP za cenę 56 zł brutto miesięcznie, zaś Polsat Cyfrowy oferuje pakiet co prawda znacznie uboŜszy (19 programów), ale za 36,47 zł brutto miesięcznie. WciąŜ jednak pozostają wysokie koszty związane z uruchomieniem sygnału (aktywacja, kaucja za dekoder) oraz ewentualne opłaty miesięczne za korzystanie z dekodera (Polsat Cyfrowy). Nie jest to więc atrakcyjna alternatywa dla konsumentów, którzy juŜ są 7 abonentami telewizji kablowej i ponieśli w związku z tym koszty przyłączenia do sieci, poniewaŜ rezygnacja z telewizji kablowej na rzecz telewizji cyfrowej niesie za sobą niejako „stratę” z tytułu poniesionych wcześniej kosztów przyłączenia. Inaczej mówiąc, rezygnujący muszą ponieść znaczne tzw. koszty przestawienia się na inny produkt (telewizja cyfrowa). Nie zachodzi równieŜ prosta substytucja tych telewizji po stronie podaŜy. Decydują o tym koszty nowej instalacji i koszty „utopione” w instalacji “starej”. PodaŜ telewizji kablowej, w odróŜnieniu od telewizji cyfrowej, skoncentrowana jest na osiedlach mieszkaniowych zabudowanych domami wielorodzinnymi (efekty ekonomii skali). Natomiast podaŜ telewizji cyfrowej koncentruje się głównie na tym segmencie rynku, który tworzą konsumenci zamieszkujący w budynkach o zabudowie rozproszonej i domach jednorodzinnych. Nie jest więc w praktyce substytutem dla telewizji kablowej telewizja cyfrowa oparta na systemie połączeń anten satelitarnych, poniewaŜ ten system emisji i rozprowadzania programów telewizyjnych ze względu na to, iŜ adresowany jest do innej grupy telewidzów mieści się w innym segmencie rynku. Nie moŜna teŜ łatwo telewizji cyfrowej zastąpić usługami telewizji kablowej w przypadku gdyby operator wycofał się z rynku. Wymaga to bowiem znacznych nakładów inwestycyjnych, uzgodnień właścicielskich, a przede wszystkim odpowiedniej skali, czyli liczby abonentów, tak aby cała operacja stała się opłacalna. Zatem w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na konieczność posiadania odpowiedniej infrastruktury, rynkiem geograficznym jest rynek lokalny obejmujący miejscowość Nowa Sól. Natomiast rynkiem produktowym jest pakiet programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych przez operatora telewizji kablowej ZTP za pomocą sieci kablowych. Art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje pozycję dominującą jako pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. W rozpatrywanej sprawie zatem nie ulega wątpliwości, iŜ ZTP jako jedyny przedsiębiorca oferujący usługi telewizji kablowej w Nowej Soli, posiada pozycję dominującą, a nawet monopolistyczną. Tym samym spełniona jest pierwsza z trzech przesłanek praktyki określonej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Posiadanie pozycji dominującej jednak samo przez się nie narusza prawa. Narusza prawo dopiero jej naduŜywanie, przejawiające się w stosowaniu zakazanych ustawowo praktyk ograniczających konkurencję. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest, czy ZTP pobierając ustaloną przez siebie opłatę za abonament naruszyła przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a w szczególności, czy cena pobierana przez ZTP za dostarczanie usług telewizji kablowej w pakiecie podstawowym jest ceną nadmiernie wygórowaną. NaleŜy przyjąć, iŜ cena oferowana przez ZTP odbiorcom w Nowej Soli jest ceną narzuconą, gdyŜ nie podlega ona negocjacji, zaś odbiorcy usług tego operatora nie mają alternatywy w postaci wyboru innego operatora telewizji kablowej. Umowy zawierane pomiędzy operatorem a odbiorcą usług telewizji kablowej mają charakter umów adhezyjnych, które – z samej istoty – odbiegają od przyjętej w art. 353 1 kodeksu cywilnego zasady swobodnego kształtowania treści umów przez strony. W praktyce, usługodawca, czyli 8 operator telewizji kablowej, ustala jednostronnie treść umowy, zaś kontrahent – odbiorca moŜe do tej umowy przystąpić bądź przystąpienia odmówić. Oznacza to, iŜ spełniona jest takŜe druga z przesłanek praktyki ograniczającej konkurencję, określonej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy. Pozostaje więc do rozstrzygnięcia istnienie trzeciej przesłanki, tj. czy cena pobierana przez ZTP na rynku w Nowej Soli jest ceną nadmiernie wygórowaną. Przez cenę nadmiernie wygórowaną, stanowiącą istotę praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej naleŜy rozumieć cenę narzuconą nabywcy przez podmiot posiadający pozycję dominującą, z racji posiadania siły rynkowej, raŜąco zawyŜoną w stosunku do wartości świadczenia wzajemnego. Cena taka w istotny sposób narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń uczestników umowy określoną w art. 487 § 2 k.c. Art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej nie formułuje jednak Ŝadnych kryteriów oceny sytuacji, kiedy cenę naleŜy uznać za nadmiernie wygórowaną. W określeniu tych kryteriów pomocne jest uwzględnienie orzecznictwa Sądu Antymonopolowego. W wyrokach z dnia 19 listopada 1992 r. (Sygn. akt XVII Amr 23/92 – Wokanda nr 5, maj 1993) i z dnia 10 marca 1999 r. (Sygn. akt XVII Amr 35/93 – Wokanda nr 7, lipiec 1993) Sąd Antymonopolowy uznał, Ŝe definicja ceny nadmiernie wygórowanej nie powinna opierać się, w odniesieniu do przedsiębiorcy o pozycji monopolistycznej, na kryteriach kosztowych. Przedsiębiorca ten bowiem, jako nie poddawany konfrontacji ze strony konkurentów, moŜe z łatwością wkalkulować w cenę pozorne koszty działalności, trudne do zweryfikowania. Ponadto kryterium kosztowe nie zachęca do podnoszenia przez przedsiębiorcę efektywności gospodarowania. Stąd orzecznictwo odeszło od analizy kosztów, jako metody obarczonej uwarunkowaniami subiektywnymi, na rzecz bardziej obiektywnych kryteriów, jak analiza porównawcza cen stosowanych dla tych samych towarów lub usług przez innych przedsiębiorców. W omawianej sprawie, aby udowodnić stosowanie przez ZTP nadmiernie wygórowanych cen, naleŜałoby wykazać, Ŝe są one nie tylko wyŜsze, ale raŜąco wyŜsze od cen stosowanych przez innych przedsiębiorców prowadzących ten sam rodzaj działalności na porównywalnych rynkach. W niniejszym postępowaniu Urząd przeprowadził analizę porównawczą cen stosowanych przez ZTP z cenami stosowanymi przez innych przedsiębiorców zajmujących się dostarczaniem usług telewizji kablowej na obszarze województw dolnośląskiego i lubuskiego oraz z cenami stosowanymi przez innych operatorów na terenie całego kraju z uwzględnieniem wielkości badanych rynków (miast). Jak widać w zestawieniach (Tab.1 i Tab.3), przedsiębiorcy prowadzący działalność w tej samej dziedzinie co ZTP, za swoje usługi pobierają róŜne ceny. RóŜnią się równieŜ oferty programowe badanych operatorów. JednakŜe nie ulega wątpliwości, iŜ cena za ofertę ZTP nie jest ceną najwyŜszą, poniewaŜ zarówno w województwach dolnośląskim i lubuskim, jak równieŜ na obszarze całej Polski, działają operatorzy o zbliŜonej ofercie programowej, których usługi są droŜsze. Tańsi operatorzy oferują zaś znacznie mniej programów, zwłaszcza płatnych, a uznanych za interesujące (Tab.2). 9 Ponadto dla wyraźniejszego ukazania róŜnicy w cenach przedmiotowych usług w róŜnych miastach, dokonano podziału tych miast według kryteriów zawartych poniŜej (Tab.4). Tab. 4. Rozkład wysokości opłat abonamentowych w badanych miastach Polski. Grupy cenowe Miejscowość Grupa I (15,00 – 20,00 zł) Grupa II (20,01 – 30,00 zł) Grupa III (30,01 – 45,00 zł) Brzeg X Bytów X Goleniów X Krotoszyn X Mińsk Mazowiecki X Nowa Sól X Sochaczew X Solec Kujawski X Szczecinek X Świecie X Świecie X Tomaszów Lubelski X Trzebiatów X Września X Źródło: opracowanie własne na podstawie kart: 196-207. Jak widać, spośród czternastu badanych miast liczących do 50 tys. mieszkańców, większość, bo aŜ osiem, znajduje się w II grupie cenowej tj. od 20,01 zł do 30,00 zł. Tylko dwa miasta znajdują się w grupie cenowej do 20,00 zł. Natomiast w czterech miejscowościach, w tym w Nowej Soli, ceny abonamentu przekraczają 30,00 zł. ZTP zalicza się więc do najdroŜszych operatorów. NaleŜy jednak zaznaczyć, Ŝe w pozostałych trzech przypadkach operatorzy pobierają cenę za abonament wyŜszą niŜ ZTP w Nowej Soli. Uwzględniając stanowisko Sądu Antymonopolowego naleŜy stwierdzić, Ŝe cena zastosowana przez ZTP nie jest ceną raŜąco wysoką w stosunku do cen stosowanych przez innych przedsiębiorców, nie jest ceną nawet najwyŜszą wśród badanych operatorów oferujących podobne pakiety programowe. Konsumenci korzystający z usług ZTP nie mają jednak moŜliwości wyboru tańszego operatora, gdyŜ na terenie Nowej Soli ZTP nie spotyka się on z Ŝadną konkurencją, jako Ŝe jest jedynym przedsiębiorcą świadczącym usługi telewizji kablowej. Zdaniem Urzędu naleŜy zatem zbadać takŜe inne kryteria ceny nadmiernie wygórowanej jak koszty, rentowność oraz marŜa zysku. PoniŜej (Tab. 5) zestawiono poszczególne koszty jednostkowe mające wpływ na wysokość abonamentu, a takŜe poziom marŜy oraz rentowności sprzedaŜy brutto dla operatorów telewizji kablowej z województw Lubuskiego i Dolnośląskiego. 10 Tab. 5. Zestawienie poszczególnych składników kalkulacji ceny abonamentu w pakiecie pełnym, marŜy oraz wskaźnika rentowności sprzedaŜy brutto dla operatorów telewizji kablowej z województw Lubuskiego i Dolnośląskiego. ****tajemnica przedsiębiorstwa**** Źródło: opracowanie własne na podstawie kart: 41-42, 46-48, 64-66, 84-86, 95, 103-104, 157, 184, 223-224. Jak widać w 2000 r. marŜa wahała się od 6,35% (Satkabel Wałbrzych) do 24,74% (Jim-Sat Słubice). ZTP ustaliła marŜe na poziomie 14,6%. W 2001 r. marŜa wynosiła od 3,91% (Satkabel Wałbrzych) do 20% (ZTP). W 2002 r. marŜa wyniosła od 7,37% (Satkabel Wałbrzych) do 36,83% (UPC Oleśnica), podczas gdy marŜa ZTP wyniosła 23,4%. Co do rentowności sprzedaŜy, to w roku 2000 tylko dwóch operatorów miało dodatni wynik finansowy. Ich rentowność sprzedaŜy wyniosła ***tajemnica przedsiębiorstwa*** W 2001 r. ich wskaźnik rentowności sprzedaŜy wyniósł odpowiednio ***tajemnica przedsiębiorstwa*** Dodatni wynik finansowy uzyskała równieŜ ZTP osiągając rentowność sprzedaŜy na poziomie ***tajemnica przedsiębiorstwa*** W I półroczu 2002 r. nadal tylko ci trzej operatorzy mogli pochwalić się dodatnim wynikiem finansowym osiągając rentowność sprzedaŜy: ***tajemnica przedsiębiorstwa*** Z analizy tej widać, iŜ ZTP nie osiąga trwale wysokiego zysku, który moŜna by nazwać zyskiem monopolowym, będącego podstawą ceny nadmiernie wygórowanej (ceny monopolowej). Cena ZTP, chociaŜ wysoka, ale nie najwyŜsza, nie odbiega zdecydowanie, biorąc pod uwagę liczbę programów odpłatnych, od cen stosowanych przez innych operatorów telewizji kablowej na porównywalnych rynkach. Natomiast, gdy chodzi o koszty, to trudno porównać te wielkości z uwagi na róŜnice w liczbie oferowanych programów. Operatorzy oferujący mniejszą od ZTP ilość programów ponoszą równieŜ znacznie niŜsze koszty związane z opłatami licencyjnymi. Z kolei **tajemnica przedsiębiorstwa*** , jedyny porównywalny pod względem oferty programowej operator, oblicza koszty jednostkowe globalnie, w odniesieniu do wszystkich swoich abonentów. W niemal wszystkich przypadkach zbliŜone są koszty związane z administracją, serwisem i utrzymaniem sieci, z wyjątkiem jednego operatora. JednakŜe te wielkości równieŜ nie są do końca porównywalne, poniewaŜ sporządzając kalkulację, operatorzy róŜnie kwalifikują poszczególne grupy kosztów. Zatem z uwagi na specyficzne uwarunkowania działalności związanej ze świadczeniem usług telewizji kablowej nie jest moŜliwe dokonanie porównania poszczególnych składników kosztów i zasadności ich występowania. Konkludując, naleŜy stwierdzić, iŜ przeprowadzona powyŜej analiza oraz porównanie cen stosowanych w innych miejscowościach upowaŜnia do stwierdzenia, Ŝe cena stosowana przez ZTP nie moŜe być zakwalifikowana jako cena nadmiernie wygórowana. Nie została zatem spełniona ostatnia, trzecia przesłanka praktyki opisanej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W związku z czym, skoro nie zostały spełnione łącznie wszystkie trzy przesłanki hipotezy praktyki określonej przez ww. przepis ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , 11 naleŜało orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przysługuje stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk