RWR-3/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Waloñska 3-5 tel. (0-71) 344-65-87, (0-71) 34-05-920, fax (0-71) 34-05-922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR-500-S-8/02/AW/ Wroc ł aw, 12.02.2003r. DECYZJA Nr RWR 3/2003 Na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 85 ust. 1 i art. 93 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w sprawie z wniosku Stowarzyszenia „Spo ł eczny Komitet Gazyfikacji Mirkowa” z siedzib ą w Mirkowie przeciwko Dolno ś l ą skiej Spó ł ce Gazownictwa Sp. z o.o. we Wroc ł awiu, której Wnioskodawca zarzuci ł nadu ż ywanie pozycji monopolistycznej na rynku dostawy gazu poprzez odmow ę finansowania przej ę tej od wnioskodawcy, na maj ą tek i do eksploatacji, sieci gazowniczej ś redniego ci ś nienia, znajduj ą cej si ę w Mirkowie gmina D ł ugo łę ka oraz eksploatacj ę i pobieranie nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u bezprawnego przej ę cia sieci. UZASADNIENIE Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu wp ł yn ął w dniu 20 grudnia 2002r. wniosek Stowarzyszenia „Spo ł eczny Komitet Gazyfikacji Mirkowa” z siedzib ą w Mirkowie (dalej: Stowarzyszenie) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Polskiemu Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu S.A. w Warszawie - Oddzia ł Dolno ś l ą ski Zak ł ad Gazowniczy we Wroc ł awiu; którego kontynuatorem i podmiotem przejmuj ą cym wszystkie zobowi ą zania i nale ż no ś ci - od 1 stycznia 2003r. - jest Dolno ś l ą ska Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. we Wroc ł awiu (dalej: DSG). 1 We wniosku Stowarzyszenie zarzuci ł o DSG nadu ż ywanie pozycji monopolistycznej na rynku dostawy gazu poprzez odmow ę finansowania przej ę tej od wnioskodawcy, na maj ą tek i do eksploatacji, sieci gazowniczej ś redniego ci ś nienia, znajduj ą cej si ę w Mirkowie gmina D ł ugo łę ka oraz eksploatacj ę i pobieranie nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u bezprawnego przej ę cia sieci. W uzasadnieniu Stowarzyszenie poda ł o, ż e wraz z w ł adzami gminy D ł ugo łę ka wielokrotnie wzywa ł y DSG do rozliczenia inwestycji, tj. zwrotu kosztów wybudowania sieci, ale pomimo wezwa ń i rozmów z jego przedstawicielami nie dosz ł o do rozlicze ń mi ę dzy stronami. W tym stanie rzeczy, zdaniem Wnioskodawcy, ca ł o ść kosztów zaprojektowania oraz wybudowania infrastruktury gazowniczej zosta ł a przerzucona na Stowarzyszenie oraz gmin ę D ł ugo łę ka, za ś DSG czerpie z eksploatacji gazoci ą gu nieuzasadnione korzy ś ci. Na podstawie dokumentów przedstawionych przez Stowarzyszenie, organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. W okresie od 07.02.1989r. do 30.07.1992r. powstawa ł a w Mirkowie sie ć gazownicza niskiego ci ś nienia o łą cznej d ł ugo ś ci 11.500 m. Budowa by ł a finansowana ze ś rodków Stowarzyszenia oraz gminy D ł ugo łę ka. Na postawie protoko ł u z 12.08.1992r. gmina D ł ugo łę ka i Stowarzyszenie przekazali sie ć do adaptacji przez DSG (dowód: karta 13). 2. W dniu 05.08.1992r. zawarto umow ę mi ę dzy DSG a gmin ą D ł ugo łę ka (reprezentowan ą przez Stowarzyszenie), na podstawie której DSG zobowi ą za ł a si ę do zaadaptowania sieci gazowniczej niskiego ci ś nienia na sie ć ś redniego ci ś nienia na osiedlu Mirków (dowód: karta 15). W pi ś mie z dnia 12.08.1993r. (dowód: karta 20) DSG poinformowa ł a Stowarzyszenie o zako ń czeniu prac adaptacyjnych. Inwestycja by ł a finansowana ze ś rodków Stowarzyszenia oraz gminy D ł ugo łę ka oraz dotowana przez Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej w Warszawie (dowód: karta 8-12). 3. W dzienniku budowy sieci gazowej, wydanym dnia 07.02.1989r., jest zapis „ W dniu 12.06.1992r. dokonano odbioru technicznego gazoci ą gu niskiego ci ś nienia w Mirkowie ” - t ę dat ę przyjmuje si ę jako dzie ń wybudowania sieci gazowniczej w Mirkowie (dowód: karta 23). 4. W pi ś mie z 06.01.1993r. DSG poinformowa ł a Stowarzyszenie, ż e mo ż e nieodp ł atnie przyj ąć stacj ę redukcyjno-pomiarow ą gazu oraz sie ć gazow ą w Mirkowie (dowód: karta 17). W 2 za łą czonej do tego pisma Informacji dla odbiorców gazu podano, ż e „ Dolno ś l ą ski Okr ę gowy Zak ł ad Gazownictwa we Wroc ł awiu pod łą czaj ą c do wspólnej sieci urz ą dzenia gazowe wybudowane kosztem inwestora - odbiorcy gazu i przejmuj ą c je nieodp ł atnie od inwestora, staje si ę w ł a ś cicielem tych urz ą dze ń , zobowi ą zanym do ich konserwacji i wymiany w razie zniszczenia, zapewnia nadzór nad ca łą sieci ą i jej obs ł ug ę w sposób zgodny z wymaganiami technicznymi i wzgl ę dami bezpiecze ń stwa. Ś wiadczenia te b ę d ą dokonywane na koszt DOZG. W przypadku gdyby DOZG nie sta ł si ę w ł a ś cicielem ww. urz ą dze ń gazowych, obowi ą zki i koszty powy ż sze b ę d ą spoczywa ć na dotychczasowym w ł a ś cicielu (inwestorze) - dowód: karta 18. 5. W pi ś mie z dnia 07.05.1993r. DSG poinformowa ł a Stowarzyszenie o procedurze, która obowi ą zuje przy przejmowaniu sieci gazowniczej od inwestorów. Wskazano, ż e niezb ę dnymi dokumentami do prawid ł owego przej ę cia sieci jest protokó ł zdawczo-odbiorczy ś rodka trwa ł ego PT wraz z za łą cznikami oraz umowa nieodp ł atnego przekazania (dowód: karta 19). Oferta zawarcia umowy nie zosta ł a przez Stowarzyszenie przyj ę ta i w konsekwencji nie zawarto pisemnej umowy przej ę cia (przekazania) sieci na maj ą tek DSG (dowód: karta 33). 6. Wed ł ug operatu szacunkowego sporz ą dzonego w 1992r. warto ść inwestycji w zakresie adaptacji sieci gazowniczej niskiego ci ś nienia na sie ć ś redniego ci ś nienia wynosi ł a 8.421.000.000,00 z ł , natomiast wed ł ug operatu szacunkowego sporz ą dzonego dnia 12.07.2002r. warto ść sieci gazowej i stacji redukcyjno-pomiarowych gazu w Mirkowie wynosi 2.214.500,00 PLN. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes UOKiK zwa ż y ł co nast ę puje: W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , który w tym stanie rzeczy obliguje Prezesa UOKiK do wydania decyzji odmawiaj ą cej wszcz ę cia post ę powania w zakresie wskazanym we wniosku. Cytowany przepis stanowi bowiem, ż e nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ś li od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowanie up ł yn ął rok . Za dat ę wybudowania sieci gazowniczej w Mirkowie przyjmuje si ę dzie ń 12.06.1992r. Z dniem pod łą czenia do sieci DSG sieci gazowniczej wybudowanej przez Stowarzyszenie i gmin ę D ł ugo łę ka, DSG sta ł a si ę w ł a ś cicielem tej ż e sieci. Wynika to z tre ś ci art. 49 kodeksu cywilnego, który stanowi, ż e urz ą dzenia s ł u żą ce do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, 3 pr ą du elektrycznego oraz inne urz ą dzenia podobne nie nale żą do cz ęś ci sk ł adowych gruntu lub budynku, je ż eli wchodz ą w sk ł ad przedsi ę biorstwa lub zak ł adu . Dla przej ś cia w ł asno ś ci decyduj ą cy jest moment akcesji urz ą dze ń z sieci ą , gdy ż t ą z chwil ą wchodz ą one w sk ł ad przedsi ę biorstwa. Takie rozumowanie jest zgodne ze stanowiskiem zaj ę tym przez Trybuna ł Konstytucyjny, który w uchwale z dnia 4.12.1991r. (Dz. U. Nr 116, poz. 507), w sprawie wyk ł adni art. 45 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984r. o gospodarce energetycznej (Dz. U. Nr 21, poz. 95 ze zm.) przes ą dzi ł , ż e „ pod łą czenie urz ą dze ń energetycznych do zak ł adu energetycznego i ich eksploatacja przez ten zak ł ad wywieraj ą skutki w sferze prawa w ł asno ś ci. Z tym momentem urz ą dzenia te staj ą si ę w ł asno ś ci ą zak ł adu energetycznego stosownie do przepisów art. 49 i 191 k.c. ” Dla ustalenia pocz ą tku biegu terminu przedawnienia istotne jest okre ś lenie dnia, w którym nast ą pi ł o zaprzestanie praktyki (…). Gdy istot ą praktyki jest czynno ść prawna - termin przedawnienia zaczyna biec nast ę pnego dnia po dokonaniu tej czynno ś ci (E. Modzelewska - W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów - komentarz , Warszawa 2002, str. 306). W odniesieniu do praktyk nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, polegaj ą cych na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, co stanowi praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę opisan ą w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , i co DSG zarzuca Wnioskodawca, pocz ą tek biegu terminu przedawnienia do wszcz ę cia post ę powania rozpoczyna si ę najpó ź niej w dacie zawarcia umowy, w której narzucono uci ąż liwy warunek (tak S ą d Antymonopolowy w wyrokach z 20.09.2000r., sygn. XVII Ama 74/99; z 27.09.2000r. sygn. XVII Ama 97/99; z 30.05.2001r. sygn. XVII Ama 80/00; z 25.02. 2002r. sygn. akt XVII Ama 51/01). W przedmiotowej sprawie nie zosta ł a zawarta umowa, w której DSG narzuci ł aby Stowarzyszeniu uci ąż liwe warunki umowy przeniesienia w ł asno ś ci sieci gazowniczej, ani te ż ż adna inna umowa, reguluj ą ca kwesti ę przeniesienia w ł asno ś ci sieci na rzecz DSG. W omawianym stanie faktycznym, przej ę cie przez DSG sieci gazowej wybudowanej na koszt Stowarzyszenia nast ą pi ł o nie wskutek formalnoprawnej czynno ś ci, lecz ex lege - na podstawie art. 49 kodeksu cywilnego. Stowarzyszenie, w pi ś mie DSG z 6.01.1993r., zosta ł o poinformowane, ż e pod łą czenie wybudowanych urz ą dze ń do sieci ogólnej DSG wywo ł a takie skutki w sferze w ł asno ś ci. Natomiast w pi ś mie z 7.05.1993r. DSG powiadomi ł a Stowarzyszenie, w jaki sposób powinno nast ą pi ć sformalizowanie przej ę cia dokonanego na gruncie art. 49 k.c. Z dokumentów do łą czonych do wniosku, jak równie ż z samego wniosku nie wynika, aby po dacie przy łą czenia do sieci gazowniczej tj. 12.06.1992r., zaistnia ł o jakiekolwiek inne zdarzenie np. zawarcie umowy, z którym mo ż na by ł oby wi ą za ć zachowanie DSG, polegaj ą ce na 4 narzucaniu uci ąż liwych warunków umowy. W tym stanie rzeczy, skoro przej ę cie sieci gazowniczej, której inwestorem by ł o Stowarzyszenie, nast ą pi ł o na mocy art. 49 kodeksu cywilnego, pocz ą tek biegu terminu przedawnienia nale ż y liczy ć od dnia nast ę pnego po dacie pod łą czenia tej sieci do sieci DSG, co mia ł o miejsce 12.06.1992r. Z powy ż szego wynika zatem, ż e aby nie narazi ć si ę na zarzut przedawnienia co do zarzucanych DSG praktyk, post ę powanie nale ż a ł o wszcz ąć najpó ź niej 31 grudnia 1993r. Nawet przyjmuj ą c hipotetyczne za ł o ż enie, by pocz ą tek biegu terminu przedawnienia datowa ć od ww. pism DSG, tj. z 6.01.1993r. lub 7.05.1993r. nie ulega zmianie fakt, ż e w przedmiotowej sprawie nast ą pi ł o przedawnienie terminu do wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. W takiej sytuacji wniosek o wszcz ę cie post ę powania musia ł by by ć z ł o ż ony najpó ź niej 31.12.1994r. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż y stwierdzi ć , ż e na postawie aktualnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz linii orzeczniczej S ą du Antymonopolowego w podobnych do rozpatrywanej sprawach, wniosek Stowarzyszenia, który wp ł yn ął do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów dnia 20.12.2002r. zosta ł z ł o ż ony niemal 9 lat po up ł ywie terminu. Maj ą c na uwadze powy ż sze nale ż a ł o orzec jak w sentencji decyzji. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk 5