RWR-36/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-21/12/ZK/ Wrocław, 14 listopada 2012 r. DECYZJA RWR 36/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 2, w związku z § 2 pkt 4) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie CareCash Sp. z o.o. we Wrocławiu, polegające na niezamieszczaniu w reklamie pożyczki, która zawiera dane dotyczące kosztu tej pożyczki, informacji o stopie oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu oraz informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, co stanowi naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1) i pkt 3) ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 2 października 2012 r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 2, w związku z § 2 pkt 4) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , działanie CareCash Sp. z o.o. we Wrocławiu, polegające na stosowaniu w obrocie konsumenckim następujących postanowień wzorców umów: 1. „Wszelka korespondencja kierowana przez PD do PB na wskazane w umowie adresy zamieszkania oraz e-mail zostaje uznana za skutecznie doręczoną. Zmiana adresu zamieszkania lub e-mail musi być dostarczona PD na piśmie pod rygorem nieważności.” (§ 2 pkt 4 Umowy pożyczki – opcja gotówkowa); 2 2. „PB udostępni w okresie obowiązywania niniejszej umowy pożyczki na żądanie PD wszelkie informacje dotyczące sytuacji finansowej PB oraz inne dane mające wpływ na spłatę i terminowość uregulowania wszystkich należności z tytułu niniejszej umowy.” (§ 2 pkt 7 Umowy pożyczki – opcja gotówkowa); 3. „Tabela opłat i prowizji, stanowiąca załącznik nr 1 do niniejszej Umowy, może ulec zmianie w przypadku zmiany warunków w otoczeniu rynkowym PD (w tym reguł konkurencji) zmiany przepisów prawa (w szczególności prawa podatkowego), zmian wskaźników ekonomicznych (w szczególności wskaźnika inflacji), zmian w technologii, organizacji, zakresie i sposobie świadczenia usług mających wpływ na zmianę wysokości kosztów ponoszonych przez PD.” (§ 3 pkt 13 Umowy pożyczki – opcja gotówkowa); 4. „Wszystkie niejasności, spory i inne wynikające z przedmiotu umowy i nie opisane tutaj zdarzenia będą rozstrzygane na drodze polubownego załatwienia sprawy. W przypadku braku takiej możliwości sądem właściwym dla rozpatrzenia sprawy będzie sąd właściwy dla siedziby PD.” (§ 4 pkt 2 Umowy pożyczki – opcja gotówkowa); 5. „Pożyczkodawca nie ponosi odpowiedzialności za straty spowodowane awarią systemów informatycznych, telekomunikacyjnych, energetycznych występujących niezawinionych przez Pożyczkodawcę.” (§ 5 pkt 10 Regulaminu świadczenia usług przez CareCash Sp. z o.o. w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych); 6. „Pożyczkodawca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu awarii systemów bankowych, rozliczeniowych i innych, mogących mieć wpływ na terminy wypłat, wpłat lub spłat rat.” (§ 5 pkt 11 Regulaminu), 7. „Pożyczkodawca ma prawo do wypowiedzenia umowy pożyczki z zachowaniem 30 – dniowego terminu wypowiedzenia pożyczki w przypadku: • zagrożenia zwrotu terminowego spłaty pożyczki lub odsetek w terminach ustalonych w umowie, • niewypłacalności Pożyczkobiorcy, • znacznego zmniejszenia wartości zabezpieczenia, • nieterminowego regulowania przez Pożyczkobiorcę zobowiązań wobec Pożyczkodawcy rat za co najmniej dwa okresy płatności po uprzednim wezwaniu Pożyczkobiorcy do zapłaty nieuregulowanych rat w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy, • niespełnienia innych warunków określonych niniejszym regulaminem lub umową pożyczki.” (§ 7 pkt 9 Regulaminu); 8. „W przypadku, gdy po zaliczeniu wpłaconych przez pożyczkodawcę kwot na wszystkie należności i ostatecznym rozliczeniu Pożyczki wraz ze wszystkimi prowizjami odsetkami i innymi kosztami powstanie nadpłata (dalej: Nadpłata), to Nadpłata ta jest zwracana Pożyczkodawcy. Warunkiem zwrotu tej Nadpłaty jest złożenie przez Pożyczkodawcę pisemnego wniosku w terminie 14 dni od dnia dokonania ostatniej wpłaty przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy. Ze względu na koszty obsługi transakcji bezgotówkowych nadpłata niższa niż 25 zł jest zwracana Pożyczkodawcy wyłącznie osobiście w gotówce w siedzibie firmy po wcześniejszym umówieniu. Nadpłata jest zwracana w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku.” (§ 9 pkt 13 Regulaminu), 3 które są postanowieniami umownymi, wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 9 października 2012 r. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 tej ustawy i § 5 ust. 2, w związku z § 2 pkt 4) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie CareCash Sp. z o.o. we Wrocławiu, polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez zaniechanie umieszczenia w stosowanych przez CareCash Sp. z o.o. w obrocie konsumenckim wzorcach umów, postanowienia wskazującego, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy pożyczki, złożone w terminie 14 dni od zawarcia umowy będzie skuteczne również wówczas, gdy konsument wyśle oświadczenie przed upływem tego terminu, co stoi w sprzeczności z uprawnieniem wynikającym z art. 53 ust. 5 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.). i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 9 października 2012 r. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 tej ustawy, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. nakłada się na CareCash Sp. z o.o. we Wrocławiu, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie II sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 6312,00 zł (słownie: sześć tysięcy trzysta dwanaście złotych) płatną do budżetu państwa; 2. nakłada się na CareCash Sp. z o.o. we Wrocławiu, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie III sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 6312,00 zł (słownie: sześć tysięcy trzysta dwanaście złotych) płatną do budżetu państwa. UZASADNIENIE 1. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu, zgodnie z kompetencjami przewidzianymi w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), dalej także jako: ustawa o ochronie (…), podjął działania wyjaśniające w sprawie podmiotów znajdujących się na liście ostrzeżeń publicznych KNF (http://bip.knf.gov.pl/?l=/Urzad_Komisji/042Ostrzezenia_publiczne/000index.html ). Na ww. liście znalazła się, m.in., CareCash Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu. Postanowieniem nr 170/2012 z dnia 23 sierpnia 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy w związku z działalnością prowadzoną przez CareCash Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy 4 konsumentów lub czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach (sygn. RWR 403-38/12/ZK). W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że istnieją podstawy do wszczęcia w sprawie CareCash Sp. z o.o. postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, tj. na podstawie art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu, Postanowieniem nr 210 z dnia 27 września 2012 r., zmienionym Postanowieniem Nr 219/2012 z dnia 5 października 2012 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia stosowania przez CareCash Sp. z o.o. we Wrocławiu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: - niezamieszczaniu w reklamie pożyczki, która zawiera dane dotyczące kosztu tej pożyczki, informacji o stopie oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu oraz informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, co może stanowić naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1) i 3) ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; - umieszczeniu w stosowanych wzorcach umów postanowień, które są wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, pod poz. nr 1207, 1987, 3181, 1175, 3712, 1909, 1175 i 1356, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; - naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez zaniechanie umieszczenia w stosowanych przez CareCash Sp. z o.o. w obrocie konsumenckim wzorcach umów, postanowienia wskazującego, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy pożyczki, złożone w terminie 14 dni od zawarcia umowy będzie skuteczne również wówczas, gdy konsument wyśle oświadczenie przed upływem tego terminu, co stoi w sprzeczności z uprawnieniem wynikającym z art. 53 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim - a w konsekwencji może naruszać przepis art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dowód: karta 2, 27-29. 3. W odpowiedzi na zarzuty postawione w Postanowieniu nr 210 z dnia 27 września 2012 r., CareCash Sp. z o.o. - w piśmie z dnia 2 października 2012 r. – poinformowała, iż niezwłocznie po otrzymaniu ww. postanowienia dokonała w trybie pilnym korekty w banerze reklamowym: dodała brakujące elementy, w szczególności rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz wyszczególniła koszty, które składają się na wysokość każdej z rat pożyczki. Spółka oświadczyła, że dokonując powyższych zmian, zadość uczyniła wymaganiom przewidzianym w art. 7 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o kredycie konsumenckim. Na potwierdzenie powyższego, Strona przedstawiła wydruk ze strony internetowej, obrazujący naniesione poprawki. Jednocześnie Spółka wniosła o niewydawanie decyzji nakazującej zaniechanie stosowania niedozwolonych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów ze względu na zaprzestanie ich stosowania. Dowód: karta 22. 4. W odpowiedzi na kolejne zarzuty (postawione w Postanowieniu nr 219 z dnia 5 października 2012 r., zmieniającym Postanowienie nr 210 z dnia 27 września 2012 r.) - w piśmie z dnia 10 października 2012 r. – CareCash Sp. z o.o. poinformowała, iż niezwłocznie po otrzymaniu 5 Postanowienia nr 219 dokonała niezbędnych zmian we wzorcach umownych stosownie do wskazań zawartych w tym postanowieniu. Oba wzorce, które stały się przedmiotem postępowania to jest ,,umowa pożyczki — opcja gotówkowa” oraz ,,regulamin świadczenia usług przez CareCash Sp. z o.o. w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych” zostały natychmiast dostosowane do obecnych regulacji prawnych z uwzględnieniem Rejestru Klauzul Niedozwolonych oraz treści wydanego postanowienia. Podała, że dołożyła również wszelkich starań aby po otrzymaniu postanowienia wszyscy nowi konsumenci, którzy zawierają umowy ze Spółką informowani byli o warunkach z uwzględnieniem dokonanych zmian. W załączeniu przedłożyła najnowsze wersje obu wskazanych wzorców umownych wraz z uwzględnionymi w ich treści zmianami. Jednocześnie Spółka odniosła się do poszczególnych, wskazanych w postanowieniu klauzul umownych, wzglądem których zachodzi podejrzenie ich tożsamości z klauzulami zawartymi w rejestrze klauzul niedozwolonych. W zakończeniu CareCash Sp. z o.o. poinformowała, że pomimo stosowania w obrocie konsumenckim wzorców umownych, co do których wystąpiło podejrzenie o ich tożsamości z wzorcami umownymi zawartymi w rejestrze, nie powoływała się w trakcie prowadzenia działalności usługowej na wskazane postanowienia, co mogłoby skutkować negatywnymi konsekwencjami umownymi po stronie konsumentów (pożyczkobiorców). Nie czerpała również żadnych korzyści, zarówno materialnych jak i niematerialnych, które wynikałyby z treści umieszczonych postanowień będących przedmiotem postępowania. Dowód: karta 63-66. 5. Pismem z dnia 5 października 2012 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu zawiadomił, że zostało zakończone gromadzenie materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym i poinformował, że Strona lub jej pełnomocnicy mogą zapoznać się z aktami sprawy, a następnie wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Dowód: karta 61. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: 1. CareCash Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Plac Solny 14, dalej także jako „Spółka”, jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr. KRS 0000350638. Przedmiotem działalności Spółki jest, m.in., pozostałe pośrednictwo pieniężne oraz pozostałe formy udzielania kredytów. Zasięg terytorialny działalności Spółki obejmuje województwa: dolnośląskie, łódzkie, wielkopolskie oraz lubelskie. W roku 2011, CareCash Sp. z o.o. zawarła (…) umów z konsumentami, zaś w pierwszej połowie 2012 r. – ( …) takich umów. W roku 2011, Spółka udzieliła pożyczek na łączną kwotę (…) zł, zaś w 2012 r. (do dnia 31 sierpnia 2012 r.), na łączną kwotę (…) zł. Średnia wartość udzielonej pożyczki wyniosła w 2011 r. (…) zł, zaś ww. okresie roku 2012 – (…) zł. Wartość pożyczki najczęściej udzielanej to (…) zł. Dowód: karta 18-21, 34. 2. Na stronie internetowej www.carecash.pl, zamieszczona była reklama świadczonych przez Spółkę usług, która przybrała postać banera reklamowego z uwidocznionym hasłem „Szybka Pożyczka decyzja w 5 minut bez weryfikacji w bik”. Pod tym banerem, znajduje się tabela zatytułowana „Przykładowe pożyczki”. W tabeli tej zamieszczono następujące informacje dotyczące przykładowych umów pożyczek: przedmiot pożyczki, (np. 1 000 zł na 3 miesiące), kwotę (np. 1000,00 zł), okres kredytu (np. 3 miesiące), procent (np. 10,00 %), przykładową ratę 6 (np. 425,39 zł). Poza ww. informacjami, w tabeli nie zamieszczono innych, które dotyczyłyby przykładowych pożyczek. Dowód: karta 4. 3. Spółka wprowadziła zmiany na stronie internetowej www.carecash.pl, gdzie była zamieszczona tabela zatytułowana „Przykładowe pożyczki”. W tabeli tej, poza dotychczasowymi informacjami o: przedmiocie pożyczki, kwocie, okresie kredytu, procencie i przykładowej wysokości raty, dodano dwie kolumny, w których wskazano wysokość RRSO (rocznej rzeczywistej stopie oprocentowania) oraz wysokość prowizji za udzielenie kredytu. Dowód: karta 23, 24. 4. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka zawiera z konsumentami umowy o pożyczkę stosując przy tym wzorzec umowy o nazwie „Umowa pożyczki – opcja gotówkowa” Wzorzec ten został wprowadzony do obrotu konsumenckiego w dniu 18 grudnia 2011 r. Ponadto Spółka stosuje w obrocie konsumenckim wzorzec umowy p.n. „Regulamin świadczenia usług przez CareCash Sp. z o.o. w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych”. Wymienione wzorce zawierają postanowienia o treści: 1) „Wszelka korespondencja kierowana przez PD do PB na wskazane w umowie adresy zamieszkania oraz e-mail zostaje uznana za skutecznie doręczoną. Zmiana adresu zamieszkania lub e-mail musi być dostarczona PD na piśmie pod rygorem nieważności.” (§ 2 pkt 4 Umowy), 2) „PB udostępni w okresie obowiązywania niniejszej umowy pożyczki na żądanie PD wszelkie informacje dotyczące sytuacji finansowej PB oraz inne dane mające wpływ na spłatę i terminowość uregulowania wszystkich należności z tytułu niniejszej umowy.” (§ 2 pkt 7 Umowy), 3) „Tabela opłat i prowizji, stanowiąca załącznik nr 1 do niniejszej Umowy, może ulec zmianie w przypadku zmiany warunków w otoczeniu rynkowym PD (w tym reguł konkurencji) zmiany przepisów prawa (w szczególności prawa podatkowego), zmian wskaźników ekonomicznych (w szczególności wskaźnika inflacji), zmian w technologii, organizacji, zakresie i sposobie świadczenia usług mających wpływ na zmianę wysokości kosztów ponoszonych przez PD.” (§ 3 pkt 13 Umowy), 4) „Wszystkie niejasności, spory i inne wynikające z przedmiotu umowy i nie opisane tutaj zdarzenia będą rozstrzygane na drodze polubownego załatwienia sprawy. W przypadku braku takiej możliwości sądem właściwym dla rozpatrzenia sprawy będzie sąd właściwy dla siedziby PD.” (§ 4 pkt 2 Umowy), 5) „Pożyczkodawca nie ponosi odpowiedzialności za straty spowodowane awarią systemów informatycznych, telekomunikacyjnych, energetycznych występujących niezawinionych przez Pożyczkodawcę.” (§ 5 pkt 10 Regulaminu świadczenia usług przez CareCash Sp. z o.o. w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych), 6) „Pożyczkodawca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu awarii systemów bankowych, rozliczeniowych i innych, mogących mieć wpływ na terminy wypłat, wpłat lub spłat rat.” (§ 5 pkt 11 Regulaminu), 7 7) „Pożyczkodawca ma prawo do wypowiedzenia umowy pożyczki z zachowaniem 30 – dniowego terminu wypowiedzenia pożyczki w przypadku: • zagrożenia zwrotu terminowego spłaty pożyczki lub odsetek w terminach ustalonych w umowie, • niewypłacalności Pożyczkobiorcy, • znacznego zmniejszenia wartości zabezpieczenia, • nieterminowego regulowania przez Pożyczkobiorcę zobowiązań wobec Pożyczkodawcy rat za co najmniej dwa okresy płatności po uprzednim wezwaniu Pożyczkobiorcy do zapłaty nieuregulowanych rat w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy, • niespełnienia innych warunków określonych niniejszym regulaminem lub umową pożyczki.” (§ 7 pkt 9 Regulaminu), 8) „W przypadku, gdy po zaliczeniu wpłaconych przez pożyczkodawcę kwot na wszystkie należności i ostatecznym rozliczeniu Pożyczki wraz ze wszystkimi prowizjami odsetkami i innymi kosztami powstanie nadpłata (dalej: Nadpłata), to Nadpłata ta jest zwracana Pożyczkodawcy. Warunkiem zwrotu tej Nadpłaty jest złożenie przez Pożyczkodawcę pisemnego wniosku w terminie 14 dni od dnia dokonania ostatniej wpłaty przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy. Ze względu na koszty obsługi transakcji bezgotówkowych nadpłata niższa niż 25 zł jest zwracana Pożyczkodawcy wyłącznie osobiście w gotówce w siedzibie firmy po wcześniejszym umówieniu. Nadpłata jest zwracana w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku.” (§ 9 pkt 13 Regulaminu). Dowód: karta 35-39, 40-53. 5. W Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zamieszczono między innymi następujące klauzule, wpisane pod pozycjami: 1) 1207: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną.”, uznana za abuzywną na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt XVII Amc 43/06; 2) 1987: „Do podstawowych obowiązków Kredytobiorcy należy: (…) powiadamianie MultiBanku o wszelkich okolicznościach mogących mieć wpływ na sytuację finansową Kredytobiorcy, w szczególności o obniżeniu dochodów mogących mieć wpływ na terminową spłatę Kredytu (…).”, uznana za abuzywną na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt XVII Amc 349/09; 3) 3181: „Bank zastrzega sobie prawo do zmiany cennika w okresie obowiązywania umowy kredytu, jeżeli wystąpi przynajmniej jedna z poniższych przyczyn: 1) zmiana parametrów rynkowych, środowiska konkurencji, przepisów prawa, w szczególności przepisów podatkowych i rachunkowych, stosowanych w sektorze bankowym, 2) zmiana poziomu inflacji bądź innych warunków makroekonomicznych, 3) zmiana zakresu lub formy świadczonych usług.”; (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt XVII Amc 426/09; 4) 1175: „Ewentualne spory wynikłe w związku w wykonaniem niniejszej umowy strony poddają rozstrzygnięciu sądu właściwego dla siedziby FF.”, uznana za abuzywną na mocy 8 wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt XVII Amc 30/05; 5) 1909: „Bank nie odpowiada za opóźnienia wynikające z awarii bankowych systemów komputerowych, systemów zasilania i łączy telekomunikacyjnych.”, uznana za abuzywną na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2010 r. sygn. akt XVII Amc 692/09; 6) 3712: „Dostawca Usług nie ponosi żadnej odpowiedzialności z tytułu strat, jakie może ponieść Abonent na skutek niewłaściwego działania Sieci lub Sieci Internet oraz urządzeń do niej podłączonych a w szczególności za utratę danych lub zniszczenie oprogramowania.”, uznana za abuzywną na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt XVII Amc 1578/12; 7) 1174: „Forminx Finance zastrzega sobie prawo odstąpienia od umowy w całości lub części i postawienia pożyczki w stan natychmiastowej wykonalności w przypadku gdy: a) Pożyczkobiorca naruszył istotne postanowienia umowy, d) Sytuacja ekonomiczno – finansowa Pożyczkobiorcy pogorszyła się w sposób znaczny, f) Pożyczkobiorca naruszył jakiekolwiek inne postanowienie umowy albo przepis prawa w zakresie objętym jej treścią w szczególności w przypadku – zaniechania poinformowania "FF" o zamiarze zaciągnięcia pożyczek lub kredytów, bądź udzielenia poręczeń lub zaciągnięcie innych zobowiązań i podjęcie innych decyzji mających istotny wpływ na sytuację ekonomiczno – finansową Pożyczkobiorcy.”, uznana za abuzywną na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt XVII Amc 30/05; 8) 1356: „Jeśli kwota nadpłaty do zwrotu po potrąceniu kosztów przekazu pocztowego będzie niższa niż 5 zł, nadpłata taka jest do odbioru przez Pożyczkobiorcę, wyłącznie w kasie jednego z oddziałów AIG Credit S.A. wymienionych na adresowym wykazie oddziałów w terminie 30 dni od daty wysłania zawiadomienia o nadpłacie.”, uznana za abuzywną na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt XVII Amc 130/03; Dowód: rejestr klauzul na oficjalnej stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: www.uokik.gov.pl/pl/ochrona_konsumentow/niedozwolone_klauzule/rejestr_klauzul_niedozwol onych/ ). 6. W § 4 pkt 5 wzorca umowy pożyczki znajduje się postanowienie o treści: „PB oświadcza, że otrzymał wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy oraz oświadcza, że został poinformowany o treści art. 53 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011 r., nr 165, poz. 984) i przysługujących mu w związku z tym przepisem uprawnieniach, w tym uprawnieniu do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od Jej zawarcia. Konsument wówczas ponosi koszty związane z odstąpieniem od umowy wyłącznie w wysokości odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Oświadczenie będzie skuteczne jeżeli PB złoży oświadczenie pod adresem wskazanym we wzorze oświadczenia, we wspomnianym powyżej terminie.” Dowód: karta 43. 7. CareCash Sp. z o.o. dokonała zmian we wzorcach umów objętych postępowaniem w taki sposób, że wykreśliła z nich zakwestionowane postanowienia. W treści wzorca umowy, jak tez w Regulaminie wskazano, że obowiązują one od 10 października 2012 r. 9 Z kolei naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji CareCash Sp. z o.o. wyeliminowała w ten sposób, że w § 4 pkt 5 wzorca umowy pożyczki dopisano ostanie zdanie o treści: „Złożenie oświadczenie będzie także skuteczne, jeżeli pożyczkobiorca wyśle je przed upływem wskazanego powyżej terminu.” Dowód: karta 67-70, 94-102. 6. CareCash Sp. z o.o. we Wrocławiu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 r. osiągnęła przychód w wysokości (…) zł. Dowód: karta 25-26. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Interes publicznoprawny. Podstawą do rozstrzygania sprawy na podstawie przepisów ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Uzasadnione było zatem w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie (…). Status przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, oznacza to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) stanowi, iż przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy jest, m.in., osoba prawna, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. CareCash Sp. z o.o. jest spółką prawa handlowego, posiada osobowość prawną i prowadzi działalność gospodarczą, a zatem jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…). Oznacza to, iż przepisy tej ustawy mają do niej bezpośrednie zastosowanie. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I sentencji decyzji. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…). Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy (…)”. Do stwierdzenia tej praktyki spełnione muszą zostać kumulatywnie dwie przesłanki tj.: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Omawiając pierwszą z przesłanek – bezprawność działań przedsiębiorcy – należy zauważyć, iż ustawodawca nie uregulował w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jej konstrukcji. Zatem działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, zasad współżycia społecznego oraz dobrych obyczajów. Bezprawność najogólniej należy rozumieć jako niezgodność działania z prawem. W stanie 10 faktycznym sprawy, zarzut dotyczy naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, kredytodawca lub pośrednik kredytowy w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego zawierających dane dotyczące kosztu kredytu konsumenckiego podaje konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny: stopę oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu, całkowitą kwotę kredytu oraz rzeczywistą roczną stopę oprocentowania. Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, strona internetowa Spółki: www.carecash.pl jest głównym kanałem komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentami, służącym do przekazywania informacji o oferowanych przez Spółkę usługach. Zgodnie z poglądem wyrażanym w piśmiennictwie, reklamą jest zazwyczaj wypowiedź rozpowszechniana za pośrednictwem środków masowego przekazu odnosząca się do towarów lub usług przedsiębiorcy bezpośrednio lub pośrednio zmierzająca do nakłonienia potencjalnych odbiorców do nabywania określonych dóbr lub usług (R. Skubisz (w:) R. Skubisz, R. Sagan, Prawo reklamy. Zbiór Przepisów. Orzecznictwo. Literatura, Lublin 1998, s. 18 oraz R. Stefanicki Prawo reklamy w świetle przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji na tle prawnoporównawczym, Poznań 2003, s. 44 i n.). Reklama obejmuje wszelkie starania zmierzające do popularyzacji czy wzbudzenia zainteresowania towarami bądź usługami (B. Jaworska – Dębska, Wokół pojęcia reklamy, PUG 1993, nr 12, s. 21). Jak wynika z powyższego, celem reklamy jest przede wszystkim agitowanie i stymulowanie zbytu towarów i usług. Zamieszczona na stronie www.carecash.pl reklama świadczonych przez Spółkę usług, przybrała postać banera reklamowego z uwidocznionym hasłem „Szybka Pożyczka decyzja w 5 minut bez weryfikacji w bik”. Pod tym banerem, znajduje się tabela zatytułowana „Przykładowe pożyczki”. W tabeli tej zamieszczono następujące informacje dotyczące przykładowych umów pożyczek: przedmiot pożyczki, (np. 1000 zł na 3 miesiące), kwota (np. 1 000,00 zł), okres kredytu (np. 3 miesiące), procent (np. 10,00 %), przykładowa rata (np. 425,39 zł). Z powyższego wynika, że zamieszczona na stronie internetowej www.carecash.pl reklama świadczonych przez Spółkę usług, stanowi reklamę kredytu konsumenckiego, zawierającą dane dotyczące kosztu kredytu konsumenckiego, co wynika z faktu podania takich elementów jak: wysokość kredytu, raty kredytu, oprocentowania i okresu kredytu. Trzeba jednak zarzucić Spółce, że poza ww. informacjami, w tabeli nie zamieściła innych, które dotyczyłyby przykładowych pożyczek. W szczególności, Spółka nie przekazała informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania pożyczek oraz wyodrębnionych opłatach uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu. Skoro art. 7 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim enumeratywnie wymienia składniki, jakie powinna zawierać reklama dotycząca kredytu konsumenckiego, to niewskazanie wszystkich wymaganych informacji przesądza o sprzeczności zachowania Spółki z ww. przepisem ustawy o kredycie konsumenckim, a tym samym o wypełnieniu pierwszej przesłanki naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, to jest bezprawności działań przedsiębiorcy. Ad 2) Zgodnie art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zbiorowym interesem konsumentów nie jest suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę o pożyczkę. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do 11 czynienia z uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Jak wykazano, poprzez brak zamieszczenia w reklamie świadczonych usług, danych wymaganych przepisem art. 7 ust. 1 pkt 1) i pkt 3) ustawy o kredycie konsumenckim, CareCash Sp. z o.o. nie tylko naruszyła obowiązujące przepisy prawa, ale również pogorszyła sytuację prawną swoich kontrahentów. Co prawda, w doktrynie, jak i orzecznictwie, powszechnie przyjmuje się, iż reklama może zawierać pewne niedomówienia, czy używać stwierdzeń przesadzonych, to jednak w przypadku reklam dotyczących kredytu konsumenckiego ustawodawca wprowadził jasne kryteria dowolność tę zawężające. W każdym zatem przypadku naruszenia art. 7 ustawy o kredycie konsumenckim, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, naruszane jest zasadnicze prawo konsumentów – prawo do informacji, do uzyskania wiedzy o warunkach transakcji, do uzyskania w ten sposób podstaw oceny sytuacji rynkowej i swobodnego podjęcia decyzji i w tym wyraża się godzenie w zbiorowy interes konsumentów. Wobec spełniania drugiej z ww. przesłanek, Prezes Urzędu stwierdził, że zostały spełnione łącznie obie przesłanki niezbędne dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym, należało orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji decyzji. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…). Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”. Natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.” Do stwierdzenia praktyki z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej „Rejestrem”), 2) naruszenie tymi działaniami zbiorowego interesu konsumentów. Ad 1) Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…), za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie umowy sprzedaży ciepła pomiędzy Spółką a klientami, zawierane są w oparciu o wzorzec umowny, a więc są identyczne zarówno co do formy, jak i treści (z drobnymi korektami). Tak więc klient ma jedynie możliwość wypowiedzenia się na temat przedłożonych przez Spółkę konkretnych postanowień określających jego zobowiązania, nie ma natomiast możliwości swobodnego kształtowania treści tych postanowień. Nie budzi zatem wątpliwości fakt, iż Spółka zawiera z konsumentami umowy w oparciu o wzorce umów w rozumieniu art. 384 § 1 k.c . Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia 12 wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do jego kompetencji należy uznanie postanowień wzorców umów za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał, m.in., że „(…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27, a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Jak już wskazano wyżej, przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że wyżej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia Umowy stosowanej przez Spółkę w obrocie konsumenckim, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego pod pozycjami: 1207, 1987, 3181, 1175, 3712, 1909, 1174 i 1356. Analiza poszczególnych postanowień zawartych w sentencji decyzji: 1) Postanowienie wprowadzające fikcję doręczenia pism konsumentom. W stosowanym przez Spółkę wzorcu umowy objętym niniejszym postępowaniem, znajduje się postanowienie o treści: „Wszelka korespondencja kierowana przez PD do PB na wskazane w umowie adresy zamieszkania oraz e-mail zostaje uznana za skutecznie doręczoną. Zmiana adresu zamieszkania lub e-mail musi być dostarczona PD na piśmie pod rygorem nieważności.” (§ 2 pkt 4) Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 43/06) Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną.”; Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru , w dniu 11 lipca 2007 r., pod pozycją 1207. 13 Niedozwolonym jest także postanowienie, wpisane do Rejestru pod poz. 1482 o treści: „Oświadczenia i zawiadomienia Activ Investment przesłane Kupującemu na podany adres do korespondencji uważa się za skutecznie doręczone. Kupujący zobowiązany jest w trakcie trwania niniejszej Umowy do natychmiastowego zawiadomienia Activ Investment o każdej zmianie adresu swego miejsca zamieszkania, pod rygorem uznania za skutecznie doręczone oświadczeń i zawiadomień Activ Investment przesłanych Kupującemu na adres wskazany w niniejszej umowie.” (wyrok SOKiK z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt XVII Amc 107/07). Z powyższego wynika, że Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów co do zasady kwestionuje postanowienia umowne, które przyjmują fikcję doręczenia pism kierowanych do konsumentów, w razie, gdy nie zawiadomią oni na piśmie o zmianie swoich danych. Przyczyny, dla których SOKiK uznaje tego typu postanowienia za niedozwolone, zostały wskazane w uzasadnieniu do wyroku z dnia 17 sierpnia 2006 r., sygn. akt XVII Amc 100/05), w którym Sąd stwierdził abuzywność klauzuli wpisanej do Rejestru pod poz. 918, której treść jest analogiczna do przytoczonych powyżej (w tym do klauzuli stosowanej przez CareCash Sp. z o.o.). Sąd stwierdził, iż uznany za niedozwolony zapis umowny „kształtuje sytuację konsumenta niekorzystnie w porównaniu z sytuacją pozwanego, nakładając na konsumenta bardzo rygorystyczne skutki w zakresie odbierania korespondencji pozwanego analogicznie jak przepisy k.p.c. w odniesieniu do korespondencji sądowej. Instytucja doręczenia zastępczego należy do prawa procesowego i negatywnie należy ocenić próbę jej adaptowania do obrotu gospodarczego, zwłaszcza, gdy jedną ze stron umowy jest konsument oraz mając na uwadze art. 61 k.c., zgodnie z którym oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią (…). Takie ukształtowanie obowiązków konsumenta rażąco narusza jego interesy i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami.” Objęte zarzutem postępowania postanowienie stosowane przez Spółkę również ustanawia fikcję skutecznego złożenia oświadczenia woli przez Spółkę i to w przypadku, gdy konsument pozbawiony byłby realnej możliwości zapoznania się z jego treścią. W opinii Prezesa Urzędu, o ile w sytuacji niedochowania przez konsumenta obowiązku powiadomienia przedsiębiorstwa Spółki o zmianie adresu do korespondencji, można obciążyć go np. kosztami przesyłania korespondencji na nieaktualny adres, to niedopuszczalna jest regulacja sankcjonująca dokonanie przez przedsiębiorcę czynności, która w istocie nie nastąpiła (np. zmiana umowy, wezwania do zapłaty). Zatem skutek stosowania kwestionowanych zapisów jest taki sam, jak tych, który zostały umieszczone w Rejestrze, m.in., pod poz. 1207, 1482 i 918, co w tym wypadku przesądza o tożsamości zapisów. Bez znaczenia są odmienności wynikające z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach porównywanych klauzul. CareCash Sp. z o.o. odniosła się do zarzutu tożsamości omawianej klauzuli i oświadczyła, iż jej umieszczenie we wzorcu umownym nie skutkowało w żadnym stopniu negatywnymi konsekwencjami umownymi po stronie konsumentów. Wskazane postanowienie miało jedynie na celu mobilizację konsumentów do informowania Spółki o zmianie swego adresu zamieszkania. Wiąże się to wyłącznie z faktem, iż charakter działalności usługowej Spółki jest nierozerwalnie związany z koniecznością częstego kontaktu mailowego, telefonicznego jak również listownego z konsumentami. De facto, niepoinformowanie Spółki w formie wskazanej w umowie nigdy nie skutkowało dla konsumentów nieważnością tak udzielonych informacji. Również wbrew postanowieniom umowy przesyłki skierowanej na nieaktualny adres konsumenta nie traktowano jako skutecznie doręczoną, w przypadku zaistnienia takiej sytuacji Spółka podejmowała próby kontaktu z konsumentem w innej dostępnej formie. Zamieszczenie takiej klauzuli w jej brzmieniu pierwotnym Spółka motywowała wyłącznie chęcią utrzymania sprawnego kontaktu z konsumentem. Odpowiadając na powyższe Prezes Urzędu wskazuje, iż nawet dobre intencje, jakie przyświecały Spółce przy zamieszczaniu niniejszej klauzuli we wzorcu umowy nie przekreślają jej abuzywnego charakteru. Należy też podkreślić - na co już wielokrotnie zwracano uwagę w 14 orzecznictwie w sprawach tożsamości klauzul - że nie jest istotne, w jaki sposób przedsiębiorca stosujący dany wzorzec, wzorzec ten w praktyce wykorzystuje, czy faktycznie korzysta z przewagi, jaką daje mu klauzula abuzywną. Innymi słowy, stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego nie wyłącza okoliczność, że przedsiębiorca w praktyce nie korzysta z tego postanowienia (wyrok SOKiK z dnia 14 lutego 2011 r., sygn. akt XVII AmC 342/10). 2) Postanowienie dotyczące obowiązku podawania informacji o sytuacji finansowej pożyczkobiorcy. W stosowanym przez CareCash Sp. z o.o. wzorcu umowy znajduje się postanowienie o treści: „PB udostępni w okresie obowiązywania niniejszej umowy pożyczki na żądanie PD wszelkie informacje dotyczące sytuacji finansowej PB oraz inne dane mające wpływ na spłatę i terminowość uregulowania wszystkich należności z tytułu niniejszej umowy.” (§ 2 pkt 7 Umowy). SOKiK w wyroku z dnia 22 października 2009 r. (sygn. akt XVII Amc 349/09) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Do podstawowych obowiązków Kredytobiorcy należy: (…) powiadamianie MultiBanku o wszelkich okolicznościach mogących mieć wpływ na sytuację finansową Kredytobiorcy, w szczególności o obniżeniu dochodów mogących mieć wpływ na terminową spłatę Kredytu (…).”, które następnie zostało wpisane do Rejestru pod poz. 1987. Uzasadniając swe orzeczenie Sąd stwierdził, że posługiwanie się przedmiotowym postanowieniem, daje zatem przedsiębiorcy możliwość dokonywania wiążącej interpretacji umowy. Do niego będzie należała bowiem ocena tego, czy wskazane przez konsumenta okoliczności wpływają na jego sytuację majątkową. Ponadto, konsument na podstawie przedmiotowego postanowienia nie ma możliwości dokonania oceny, o jakich zmianach swojej sytuacji ma informować. Przedmiotowe postanowienie nie precyzuje bowiem w sposób wystarczający tych okoliczności, a wręcz w bardzo szeroki sposób nakłada obowiązek w zakresie dostarczania informacji. Postanowienie stosowane przez CareCash Sp. z o.o. pozwala jej żądać od konsumenta wszelkich, bliżej niesprecyzowanych informacji od pożyczkobiorcy i to Spółce pozostawia się prawo oceny, czy te informacje mają wpływ na spłatę i terminowość uregulowania należności z tytułu umowy. Poza tym w ocenie Prezesa Urzędu, takie postanowienie pozwala na zbyt daleką ingerencję w sferę prywatności oraz sytuację majątkową konsumenta. Z jednej strony, CareCash Sp. z o.o. jako swój atut uznaje fakt, że nie korzysta z Biura Informacji Kredytowej (BIK), czym m.in. reklamuje swe produkty, a z drugiej strony domaga się, aby konsument ujawnił „wszelkie informacje dotyczące sytuacji finansowej.” CareCash Sp. o.o. pożyczając pieniądze przyjmuje na siebie pewne ryzyko, jednak skoro w taki sposób zorganizował swoją działalność, to – licząc na zysk – musi ponosić również ryzyko gospodarcze z tą działalnością związane. Trudno więc zaakceptować przenoszenie tego ryzyka na konsumenta, gdyż jest to sprzeczne z dobrymi obyczajami. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż cel, jakiemu służyła klauzula wpisana do Rejestru pod poz. 1987 oraz skutek jej stosowania, są identyczne jak stosowanego przez CareCash Sp. z o.o. postanowienia zamieszczonego we wzorcu umowy pożyczki. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów, stwierdzić należy tożsamość porównywanego zapisu z niedozwoloną klauzulą umowną wpisaną do Rejestru. Podejmując polemikę z zarzutem tożsamości, CareCash Sp. z o.o. stwierdziła, że klauzula przez nią zamieszczona, nie stanowi klauzuli tożsamej z wpisaną do Rejestru pod poz. 1987, z uwagi na rozbieżności w sferze obowiązków konsumenta oraz celu, jakiemu ma służyć. Spółka podała, że głównym celem zamieszczenia tej klauzuli w umowie jest uproszczenie procedury umożliwiającej konsumentom terminowe spłaty pożyczki, razie gdy ich sytuacja finansowa uległa zmianie. 15 Odnosząc się do powyższego stanowiska Spółki należy wskazać, iż tożsamość obu postanowień polega zasadniczo na przyznaniu przedsiębiorcy prawa do dokonywania wiążącej interpretacji umowy, a nie na obowiązku udzielania informacji, jaki spoczywa na konsumencie. 3) Postanowienie umożliwiające zmianę opłat i prowizji w okresie obowiązywania umowy. W stosowanym przez CareCash Sp. o.o. wzorcu umowy objętym postępowaniem, znajdują się postanowienie o treści: „Tabela opłat i prowizji, stanowiąca załącznik nr 1 do niniejszej Umowy, może ulec zmianie w przypadku zmiany warunków w otoczeniu rynkowym PD (w tym reguł konkurencji), zmiany przepisów prawa (w szczególności prawa podatkowego), zmian wskaźników ekonomicznych (w szczególności wskaźnika inflacji), zmian w technologii, organizacji, zakresie i sposobie świadczenia usług mających wpływ na zmianę wysokości kosztów ponoszonych przez PD.” (§ 3 pkt 13). Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. (sygn. akt XVII Amc 426/09) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie o treści „Bank zastrzega sobie prawo do zmiany cennika w okresie obowiązywania umowy kredytu, jeżeli wystąpi przynajmniej jedna z poniższych przyczyn: 1) zmiana parametrów rynkowych, środowiska konkurencji, przepisów prawa, w szczególności przepisów podatkowych i rachunkowych, stosowanych w sektorze bankowym, 2) zmiana poziomu inflacji bądź innych warunków makroekonomicznych, 3) zmiana zakresu lub formy świadczonych usług.”. Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru pod pozycją 3181. Sąd Apelacyjny w Warszawie, oddalając apelację od powyższego wyroku, uzasadnił swoje rozstrzygnięcie z dnia 21 października 2011 r. (sygn. akt VI ACa 420/11), wskazując: „Otwarty i nieprecyzyjny sposób sformułowania katalogu przyczyn uzasadniających zmianę usprawiedliwia też twierdzenie, że interpretacja powyższego zapisu zastrzeżona jest dla strony uprawnionej do dokonania zmiany Regulaminu, co wypełnia znamiona art. 385 3 pkt 9 k.c.” W ocenie Sądu Apelacyjnego, omawiane postanowienie pozostaje również w sprzeczności z dobrymi obyczajami, stwarzając jedynie pozory zapewnienia konsumentom stabilności kontraktu i rozsądnych granic jego możliwych zmian w toku realizacji w sytuacji, gdy w rzeczywistości zakres, częstotliwość i przyczyny zmiany Regulaminu uzależnione są od dowolnej i nie poddającej się weryfikacji decyzji przedsiębiorcy. Sąd ten wskazał również, iż „przyjęcie tezy, że jednostronna zmiana umowy jest dopuszczalna w każdej sytuacji, w której druga strona ma nadane prawo jej wypowiedzenia, narusza zasadę dwustronności umowy cywilnoprawnej oraz równorzędności stron tej umowy. Nadałoby to bowiem jednej z nich niezasadnie uprzywilejowaną pozycję, kosztem drugiej. Po drugie, specyfika umów regulowanych spornymi wzorcami powoduje, że ich wypowiedzenie, czy też odstąpienie od nich przez kredytobiorcę niesie za sobą bardzo poważne skutki w zakresie jego sytuacji majątkowej. Kredytobiorca zobowiązany jest bowiem do niezwłocznego zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami i innymi należnymi opłatami.” Objęte zarzutem postanowienie stosowanego przez Spółkę wzorca umowy, ustanawia - tak jak omawiana klauzula abuzywna - prawo przedsiębiorcy do jednostronnej zmiany zawartej z konsumentem umowy. Postanowienie to zawiera otwarty katalog przyczyn uprawniających CareCash Sp. z o.o. do wprowadzenia cennika, posługując się przy tym pojęciami niedookreślonymi (np. zmiany warunków w otoczeniu rynkowym, zmiany wskaźników ekonomicznych, zmiany w technologii, organizacji, zakresie i sposobie świadczenia usług). Tym samym skutek kwestionowanego postanowienia umownego jest analogiczny jak skutek klauzuli abuzywnej wpisanej do Rejestru pod poz. 3181, co przesądza o tożsamości tych zapisów, pomimo odmienności wynikających z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach. 4) Postanowienie narzucające właściwość sądu przypadku wystąpienia sporów. 16 W stosowanym przez Spółkę wzorcu umowy znajduje się postanowienie treści: „Wszystkie niejasności, spory i inne wynikające z przedmiotu umowy i nie opisane tutaj zdarzenia będą rozstrzygane na drodze polubownego załatwienia sprawy. W przypadku braku takiej możliwości sądem właściwym dla rozpatrzenia sprawy będzie sąd właściwy dla siedziby PD.” (§ 4 pkt 2). W wyroku z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt XVII Amc 30/05), Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie umowne o treści: „Ewentualne spory wynikłe w związku w wykonaniem niniejszej umowy strony poddają rozstrzygnięciu sądu właściwego dla siedziby FF.”. Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru pod pozycją 1175. Oddalając apelację od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 385³ pkt 23 k.c. niedozwolonym postanowieniem jest takie, które narzuca rozpoznanie sprawy przez Sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy (wyrok z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt VI ACa 539/06). Tego typu postanowienia były wielokrotnie kwestionowane przez SOKiK, np. w wyroku z dnia 14 marca 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 6/04). Sąd stwierdził w nim, iż postanowienie zamieszczone przez przedsiębiorcę we wzorcu umownym, które jako sąd właściwy wskazuje zawsze sąd jego siedziby, jest niedozwolonym postanowieniem umownym, o którym mowa w art. 385 1 § 1 k.c. Takie rozwiązanie wymusza, aby sądem właściwym na przyszłość był zawsze sąd najdogodniejszy dla przedsiębiorcy, co pozbawia konsumenta prawa do wyboru innego sądu i naraża go na ewentualne dodatkowe niedogodności związane z dotarciem do nieraz odległej siedziby sądu. Stosowane przez Spółkę postanowienie w sposób tożsamy, jak przytoczona powyżej klauzula abuzywna, wskazuje jako jedynie właściwy dla rozpatrzenia sprawy sąd właściwy dla siedziby CareCash Sp. z o.o. W ten sposób kształtuje stosunki między stronami umowy w zakresie właściwości sądowej w przypadku występowania sporów i narzuca rozpoznanie sprawy przez sąd, który nie zawsze będzie miejscowo właściwy i może stanowić dolegliwość dla konsumentów. W związku powyższym, również w przypadku tego postanowienia, można stwierdzić jednoznaczność jego treści, m.in., z klauzulą nr 1175 zawartą w Rejestrze, której nie naruszają odmienności wynikające z użytych zwrotów i wyrazów. 5) i 6) Postanowienie wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy na skutek awarii systemów bankowych, rozliczeniowych, informatycznych, telekomunikacyjnych, energetycznych. W stosowanym przez Spółkę wzorcu umowy znajdują się postanowienia treści: „Pożyczkodawca nie ponosi odpowiedzialności za straty spowodowane awarią systemów informatycznych, telekomunikacyjnych, energetycznych występujących niezawinionych przez Pożyczkodawcę.” (§ 5 pkt 10 Regulaminu świadczenia usług przez CareCash Sp. z o.o. w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych) oraz „Pożyczkodawca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu awarii systemów bankowych, rozliczeniowych i innych, mogących mieć wpływ na terminy wypłat, wpłat lub spłat rat.” (§ 5 pkt 11 tego Regulaminu), Wynika z nich, że CareCash Sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności za powstałe po stronie konsumenta szkody będące wynikiem awarii systemów informatycznych, telekomunikacyjnych, energetycznych występujących (niezawinionych przez Pożyczkodawcę) oraz awarii systemów bankowych, rozliczeniowych i innych, mogących mieć wpływ na terminy wypłat, wpłat lub spłat rat przez konsumentów. Tego typu postanowienia były wielokrotnie kwestionowane przez SOKiK. Dla przykładu, wyrokiem z dnia 29 stycznia 2010 r. (sygn. akt XVII Amc 692/09), Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne o treści: „Bank nie odpowiada za opóźnienia wynikające z awarii bankowych systemów komputerowych, systemów zasilania i łączy telekomunikacyjnych.” Z kolei w wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r. (sygn. akt XVII Amc 1578/12), SOKiK 17 zakwestionował zapis w brzmieniu: „Dostawca Usług nie ponosi żadnej odpowiedzialności z tytułu strat, jakie może ponieść Abonent na skutek niewłaściwego działania Sieci lub Sieci Internet oraz urządzeń do niej podłączonych a w szczególności za utratę danych lub zniszczenie oprogramowania.” Postanowienia te zostały wpisane do Rejestru pod pozycjami – odpowiednio - 1909 i 3712. Zestawiając postanowienia wpisane do Rejestru z tymi, jakie stosuje CareCash Sp. z o.o., widoczne jest, że wywołują one taki sam skutek jeśli chodzi wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy. W analizowanym postanowieniu Spółka wyłączyła z góry - tj. przed zaistnieniem ewentualnych szkód - swoją odpowiedzialność za ewentualne straty, jakie może ponieść konsument. Korzystając z posiadanej przewagi kontraktowej, poprzez odpowiednie postanowienie wzorca umownego, Spółka spowodowała, że konsekwencje wszelkich awarii obciążają wyłącznie konsumenta, bez konieczności każdorazowego wykazywania, że Spółka istotnie nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Trzeba zauważyć, iż zakres wyłączenia odpowiedzialności został określony bardzo szeroko, zaś katalog wyłączeń tej odpowiedzialności jest otwarty: „awaria systemów informatycznych, telekomunikacyjnych, energetycznych (…), bankowych, rozliczeniowych i innych (…)”. Można w tym miejscu powołać fragment uzasadnienia SOKiK do wyroku z dnia 14 marca 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 21/04), uznającego za abuzywną klauzulę wpisaną do Rejestru pod poz. 797 o treści: „Operator nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług wynikłe z faktu niewłaściwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operatorów telekomunikacyjnych.” Sąd wskazał tam, że postanowienie to zawiera wyłączenie odpowiedzialności wobec konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy i nie uznał argumentów Pozwanego o tym, że nie ponosi on odpowiedzialności w związku z tym, że świadczy swe usługi za pośrednictwem Telekomunikacji Polskiej SA, która to właśnie ponosi odpowiedzialność za niewykonanie usług w sytuacji określonej w zakwestionowanym postanowieniu. Zdaniem SOKiK konsument powinien otrzymać rzetelną i jasną informację, kto ponosi wobec niego odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy w razie ewentualnej awarii. Tym samym skutek kwestionowanych postanowień umownych jest analogiczny jak skutek klauzul abuzywnych wpisanych do Rejestru, m.in., pod poz. 1909, 3712 i 797, co przesądza o tożsamości tych zapisów, pomimo odmienności wynikających z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach. Odnosząc się do zarzutu postawionego przez Prezesa Urzędu, Spółka nie podzieliła poglądu, jakoby zapis ten był tożsamy z klauzulą wpisaną do rejestru pod poz. 1909. Z brzmienia klauzuli wpisanej do rejestru wynika wprost, że ,,bank nie odpowiada za opóźnienia wynikające z awarii bankowych systemów komputerowych ...” Kwestionowany w niniejszej sprawie zapis Spółka zamieściła w treści wzorca umownego wyłącznie w celu poinformowania konsumentów, że odpowiedzialność za brak dostępu do systemu informatycznego może leżeć nie tylko po stronie Spółki, lecz także podmiotów, które świadczą usługi samym konsumentom. W odpowiedzi na przytoczone twierdzenia Spółki należy wskazać, iż w kwestionowanych zapisach wzorca jest mowa nie tylko o bankowych systemach komputerowych , ale także systemach informatycznych, telekomunikacyjnych, energetycznych, rozliczeniowych i innych. Oznacza to, że – wbrew stanowisku Spółki – stosowane przez nią postanowienia wzorca nie obiegają w sposób istotny od tych, jakie zostały zamieszczone w Rejestrze, co oznacza, że można mówić o tożsamości porównywanych postanowień. 7) Postanowienie przyznające wyłącznie przedsiębiorcy prawo do wypowiedzenia umowy. 18 W § 7 pkt 9 Regulaminu, stosowanego przez CareCash Sp. z o.o. znajduje się postanowienie o treści: „Pożyczkodawca ma prawo do wypowiedzenia umowy pożyczki z zachowaniem 30 – dniowego terminu wypowiedzenia pożyczki w przypadku: • zagrożenia zwrotu terminowego spłaty pożyczki lub odsetek w terminach ustalonych w umowie, • niewypłacalności Pożyczkobiorcy, • znacznego zmniejszenia wartości zabezpieczenia, • nieterminowego regulowania przez Pożyczkobiorcę zobowiązań wobec Pożyczkodawcy rat za co najmniej dwa okresy płatności po uprzednim wezwaniu Pożyczkobiorcy do zapłaty nieuregulowanych rat w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy, • niespełnienia innych warunków określonych niniejszym regulaminem lub umową pożyczki.” Natomiast w Rejestrze, pod poz. 1174, wpisane jest postanowienie o treści: „Forminx Finance zastrzega sobie prawo odstąpienia od umowy w całości lub części i postawienia pożyczki w stan natychmiastowej wykonalności w przypadku gdy: a) Pożyczkobiorca naruszył istotne postanowienia umowy, d) Sytuacja ekonomiczno – finansowa Pożyczkobiorcy pogorszyła się w sposób znaczny, f) Pożyczkobiorca naruszył jakiekolwiek inne postanowienie umowy albo przepis prawa w zakresie objętym jej treścią w szczególności w przypadku – zaniechania poinformowania "FF" o zamiarze zaciągnięcia pożyczek lub kredytów, bądź udzielenia poręczeń lub zaciągnięcie innych zobowiązań i podjęcie innych decyzji mających istotny wpływ na sytuację ekonomiczno – finansową Pożyczkobiorcy.”, uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15 lutego 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 30/05). Uzasadniając swe rozstrzygnięcie SOKiK wskazał: „Postanowienie to narusza art. 385³ pkt 9, pkt 14, pkt 21 k.c. pozwalając spółce na dowolną interpretację co do tego czy i w jakim zakresie nastąpiło naruszenie istotnych postanowień umowy, co do tego czy pogorszenie sytuacji ekonomiczno-finansowej konsumenta jest według spółki znaczne (…)” Z kolei Sąd Apelacyjny w Warszawie, oddalając apelację od powyższego wyroku wskazał, że pożyczkodawca, chcąc skorzystać z uprawnienia, jakie daje mu omawiane postanowienie wzorca umowy, dokonuje wiążącej interpretacji. Nie dopuszcza bowiem w tym zakresie stanowiska konsumenta poza tym, że przypisuje mu się określone niekorzystne zachowania. Ustalenie zaś na ile te zachowania mogą rzeczywiście wpływać na sytuację prawną dłużnika mieści w sobie dowolność i rozległą swobodę interpretacyjną (wyrok z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt VI ACa 539/06). W ocenie Prezesa Urzędu istnieje analogia pomiędzy przytoczonymi postanowieniami, powodując, że postanowienie objęte zarzutem postępowania może być uznane za tożsame z klauzulą nr 1174. Identycznie jak w klauzuli zawartej w Rejestrze, postanowienie stosowane przez CareCash Sp. z o.o. pozwala na dokonywanie wiążącej interpretacji umowy, która to umowa zawiera niejednoznaczne określenia: „zagrożenia zwrotu terminowego spłaty pożyczki lub odsetek w terminach ustalonych w umowie, niewypłacalność Pożyczkobiorcy, znaczne zmniejszenia wartości zabezpieczenia”. CareCash Sp. z o.o. ma zatem prawo dokonania oceny sytuacji finansowej dłużnika, zaś wynik tej oceny może skutkować wypowiedzeniem umowy. Trzeba zwrócić uwagę, że symetryczne uprawnienie nie jest przewidziane dla konsumenta, co powoduje, że omawiane postanowienie Regulaminu – podobnie jak klauzula nr 1174 – narusza art. 385³ pkt 14 k.c. Zatem skutek stosowania kwestionowanego postanowienia jest taki sam, jak tego, które zostało umieszczone w Rejestrze, m.in., pod poz. 1174, co w tym wypadku przesądza o tożsamości obu postanowień. Bez znaczenia są odmienności wynikające z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach porównywanych klauzul. 19 Podejmując polemikę z zarzutem tożsamości, CareCash Sp. z o.o. stwierdziła, że nie podziela poglądu o tożsamości tego postanowienia z klauzulą wpisaną w rejestrze pod poz. 1174. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że zamiast odstąpienia od umowy przewidziała możliwość jej wypowiedzenia uwzględniając interes konsumenta poprzez przyznanie mu aż 30- dniowego terminu, w którym może spełnić swoje zobowiązania wobec Spółki. Odnosząc się do powyższego stanowiska Spółki należy wskazać, iż tożsamość obu postanowień polega zasadniczo na przyznaniu przedsiębiorcy prawa do dokonywania wiążącej interpretacji umowy oraz przyznaniu wyłącznie przedsiębiorcy, prawa do wypowiedzenia umowy (naruszenie art. 385³ pkt 9 i pkt 14 k.c.). Oznacza to, że – wbrew opinii Spółki – stosowane przez nią postanowienie jest w tym zakresie tożsame z umieszczonym w Rejestrze. 8) Postanowienie dotyczące warunków zwrotu konsumentowi nadpłaty. W § 9 pkt 13 Regulaminu, stosowanego przez CareCash Sp. z o.o. znajduje się postanowienie o treści: „W przypadku, gdy po zaliczeniu wpłaconych przez pożyczkodawcę kwot na wszystkie należności i ostatecznym rozliczeniu Pożyczki wraz ze wszystkimi prowizjami odsetkami i innymi kosztami powstanie nadpłata (dalej: Nadpłata), to Nadpłata ta jest zwracana Pożyczkodawcy. Warunkiem zwrotu tej Nadpłaty jest złożenie przez Pożyczkodawcę pisemnego wniosku w terminie 14 dni od dnia dokonania ostatniej wpłaty przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy. Ze względu na koszty obsługi transakcji bezgotówkowych nadpłata niższa niż 25 zł jest zwracana Pożyczkodawcy wyłącznie osobiście w gotówce w siedzibie firmy po wcześniejszym umówieniu. Nadpłata jest zwracana w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku.” Z kolei w wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt XVII Amc 130/03) uznano za abuzywną klauzulę o treści: „Jeśli kwota nadpłaty do zwrotu po potrąceniu kosztów przekazu pocztowego będzie niższa niż 5 zł, nadpłata taka jest do odbioru przez Pożyczkobiorcę, wyłącznie w kasie jednego z oddziałów AIG Credit S.A. wymienionych na adresowym wykazie oddziałów w terminie 30 dni od daty wysłania zawiadomienia o nadpłacie.”, która następnie została wpisana do Rejestru pod poz. 1356. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie SOKiK wskazał, że jest ono niedozwolone w świetle art. 385³ pkt 8 k.c., „gdyż naraża konsumenta na utratę możliwości odbioru nadpłaty powyżej 5 zł, w przypadku na przykład zaginięcia listu informującego konsumenta o nadpłacie. Poza tym w przypadku dłużnej nieobecności konsumenta w miejscu zamieszkania (pobyt w szpitalu, dłuższy wyjazd) powyżej 30 dni, będzie on pozbawiony możliwości odbioru nadpłaty, co narusza jego interes. Obowiązkiem pozwanego jako banku jest przekazanie wszelkich nadpłat konsumenta związanych z umową w taki sposób, aby bezwarunkowo mogły one dotrzeć do konsumenta”. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku analizowanego postanowienia stosowanego przez CareCash Sp. z o.o., gdyż warunkuje zwrot nadpłaty od złożenia przez Pożyczkodawcę pisemnego wniosku w terminie 14 dni od dnia dokonania ostatniej wpłaty przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy. Zatem gdy konsument spóźni się z wnioskiem, może tej nadpłaty nie otrzymać. Ponadto, postanowienie to uzależnia wypłatę środków należnych konsumentowi od spełnienia nadmiernych formalności, tj. wcześniejszego umówienia spotkania w siedzibie Spółki i stawienia się tam osobiście w celu odebrania nadpłaty w gotówce. W sytuacji, gdy konsument nie dopełni ww. warunków nadpłata nie będzie mu zwrócona, podczas gdy Spółka ma obowiązek rozliczyć się z pożyczkobiorcą w taki sposób, aby pieniądze do niego dotarły bezwarunkowo. Należy też zwrócić uwagę, że o ile klauzula wpisana do Rejestru mówi o nadpłatach do 5 zł, o tyle postanowienie CareCash Sp. z o.o. dotyczy kwoty pięciokrotnie niższej niż 25 zł, co wzmacnia jej abuzywny charakter. Wobec powyższego należy uznać, że skutek kwestionowanych postanowień umownych jest analogiczny jak skutek klauzuli wpisanej do Rejestru, m.in., pod poz. 1356, co przesądza o 20 tożsamości tych zapisów, pomimo odmienności wynikających z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż opisane wyżej zachowanie Spółki wypełnia pierwszą przesłankę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…), gdyż jest zachowaniem bezprawnym, polegającym stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru. Ad 2) W myśl art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami licznej grupy konsumentów, będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie CareCash Sp. z o.o. nie dotyczy zatem interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz odnosi się do uprawnień określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów Spółki. Wobec spełnienia drugiej z ww. przesłanek, Prezes Urzędu stwierdził, że zostały spełnione łącznie obie przesłanki niezbędne dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt II sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III sentencji decyzji. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…). W ramach niniejszego postępowania postawiono Spółce również zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez zaniechanie umieszczenia w stosowanych przez CareCash Sp. z o.o. w obrocie konsumenckim wzorcach umów, postanowienia wskazującego, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy pożyczki, złożone w terminie 14 dni od zawarcia umowy będzie skuteczne również wówczas, gdy konsument wyśle oświadczenie przed upływem tego terminu, co stoi w sprzeczności z uprawnieniem wynikającym z art. 53 ust. 5 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), dalej: „ustawa o kredycie konsumenckim.” Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi: „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” Natomiast art. 24 ust. 2 pkt 2) tej ustawy określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji.” Do stwierdzenia naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…), muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. 21 Ad 1) Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim, umowa o kredyt konsumencki powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy. Według art. 53 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim, termin do odstąpienia od umowy jest zachowany, jeżeli konsument przed jego upływem złoży pod wskazany przez kredytodawcę lub pośrednika kredytowego adres oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Jednak – w myśl art. 53 ust. 5 - dla zachowania powyższego terminu jest wystarczające wysłanie oświadczenia przed jego upływem. W niniejszej sprawie przeprowadzono analizę treści wzorca umowy pożyczki, ustalając, że Spółka nie zawarła w niej rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji nt. sposobu odstąpienia od umowy. W § 4 pkt 5 wzorca umowy zawarto postanowienie o treści: „PB oświadcza, że otrzymał wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy oraz oświadcza, że został poinformowany o treści art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim i przysługujących mu w związku z tym przepisem uprawnieniach, w tym uprawnieniu do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od jej zawarcia. Konsument wówczas ponosi koszty związane z odstąpieniem od umowy wyłącznie w wysokości odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Oświadczenie będzie skuteczne jeżeli PB złoży oświadczenie pod adresem wskazanym we wzorze oświadczenia, we wspomnianym powyżej terminie.” Należy stwierdzić, iż treść tego postanowienia pomija istotne uprawnienie przysługujące konsumentowi, a mianowicie informację wynikającą z art. 53 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim, o tym, że do zachowania 14 dniowego terminu na odstąpienie od umowy wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Takiej informacji nie podano także w innym miejscu wzorca umowy czy Regulaminu. W sytuacji, gdy analizowane wzorce umowne nie zawierają takiej informacji, należy przyjąć, iż w omawianym zakresie doszło do naruszenia ciążących na przedsiębiorcy obowiązków informacyjnych. Podejmując polemikę z zarzutem naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, CareCash Sp. z o.o. stwierdziła, że nie podziela interpretacji przepisów o kredycie konsumenckim, dokonanej przez Prezesa Urzędu w treści postanowienia o wszczęciu postępowania. Jak wynika z brzmienia art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać między innymi ,,termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu ...“. Sformułowanie w § 4 pkt. 5 wzorca umowy pn. ,,umowa pożyczki - opcja gotówkowa” wyczerpuje - w mniemaniu Spółki - obowiązki nałożone na nią w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Mimo tej wypowiedzi CareCash Sp. z o.o. oświadczyła, że po otrzymaniu postanowienia wszczynającego niniejsze postępowanie, dokonała zmiany we wzorcu umowy, celem dokładniejszego poinformowania konsumentów o możliwości nadania przed upływem terminu, oświadczenia o odstąpieniu od umowy, jednak nie podziela poglądu, że obowiązek w tym zakresie nakłada na nią ustawa o kredycie konsumenckim. Prezes Urzędu wyraża odmienny pogląd. Skoro przepis art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim mówi wyraźnie, że umowa o kredyt konsumencki powinna określać sposób odstąpienia konsumenta od umowy, precyzując go w art. 53 ust. 4 i ust. 5, to Spółka ma obowiązek poinformować o tym konsumenta w sposób pełny i wyczerpujący. Tymczasem, CareCash Sp. z o.o. nie podała informacji o tym, że termin złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy będzie zachowany, jeżeli konsument wyśle je drogą pocztową przed upływem 14 dni od dnia zawarcia umowy, co należy uznać za uchybienie obowiązkowi informacyjnemu, jaki ciąży na Spółce, jako profesjonaliście. W związku z powyższym, należało uznać, iż opisane wyżej zachowanie Spółki wypełnia pierwszą przesłankę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…), gdyż jest zachowaniem bezprawnym, polegającym na zaniechaniu 22 podania istotnej z punktu widzenia konsumenta informacji, dotyczącej innego sposobu wykonania prawa odstąpienia od zawartej umowy. Ad 2) Analizując drugą przesłankę należy stwierdzić, iż opisane zachowanie Spółki, naruszające przepis art. 53 ust. 5, w związku z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie, niewątpliwie godzi w interes konsumentów. O tym, na czym polega „zbiorowy interes konsumentów” w stanie faktycznym sprawy, była mowa powyżej. W tym miejscu należy dodatkowo wskazać, iż na skutek naruszenia obowiązków informacyjnych, Spółka ograniczyła swoim kontrahentom możliwość skutecznego wykonania prawa odstąpienia od zawartej umowy. Zachowanie Spółki nie godzi w interesy poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami nieokreślonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Tym samym zostało wykazane spełnienie drugiej z przesłanek - godzenie bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów, niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Należy zatem przyjąć, iż zostały spełnione łącznie obie przesłanki niezbędne dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt II sentencji decyzji. Stwierdzenie zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…) nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24, w takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Jednocześnie, po myśli art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie (…), ciężar udowodnienia okoliczności, iż przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów spoczywa na tymże przedsiębiorcy. Stanowi to konsekwencję tego, iż to przedsiębiorca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z udowodnienia okoliczności, o której mowa w przedmiotowym przepisie. W odpowiedzi na zarzuty postawione w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - w piśmie z dnia 2 października 2012 r. – CareCash Sp. z o.o. poinformowała, iż niezwłocznie po otrzymaniu ww. postanowienia dokonała w trybie pilnym korekty w banerze reklamowym, znajdującym się na stronie internetowej www.carecash.pl, gdzie była zamieszczona tabela zatytułowana „Przykładowe pożyczki”. Dodano brakujące elementy, w szczególności rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz koszty, które składają się na wysokość każdej z rat pożyczki. Na potwierdzenie powyższego, Strona przedstawiła wydruk ze strony internetowej, obrazujący naniesione poprawki. Następnie, w piśmie z dnia 10 października 2012 r., CareCash Sp. z o.o. poinformowała, iż niezwłocznie po otrzymaniu postanowienia zmieniającego, zawierającego dodatkowe zarzuty, dokonała niezbędnych zmian we wzorcach umownych, które stały się przedmiotem postępowania, tj. ,,umowa pożyczki - opcja gotówkowa” oraz ,,Regulamin świadczenia usług przez CareCash Sp. z o.o. w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych”. Na poparcie powyższego oświadczenie, Spółka załączyła zmodyfikowane wzorzec „umowy pożyczki – opcja gotówkowa” oraz „Regulamin (…)”. Z ich analizy wynika, że CareCash Sp. z o.o. dokonała zmian w tych wzorcach w taki sposób, że wykreśliła z nich zakwestionowane postanowienia. Z kolei naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji CareCash Sp. z o.o. wyeliminowała w ten sposób, że w § 4 pkt 5 wzorca umowy pożyczki, 23 dopisano ostanie zdanie o treści: „Złożenie oświadczenie będzie także skuteczne, jeżeli pożyczkobiorca wyśle je przed upływem wskazanego powyżej terminu.” Biorąc powyższe pod uwagę, uznając powyższe oświadczenie Strony za wiarygodne, Prezes Urzędu ustalił, iż z dniem 2 października 2012 r. Spółka zaniechała stosowania praktyki opisanej w art. 24 ust. 1 i ust. 2, zaś z dniem 9 października 2012 r. - praktyki opisanej w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) i pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pieniężna. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Z treści przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny. W związku z tym Prezes Urzędu w ramach uznania administracyjnego decyduje, czy zasadne jest w danej sprawie nałożenie kary. Ustawa nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary. W art. 111 ustawy o ochronie (…)wskazano jedynie, iż ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W rozpatrywanej sprawie stwierdzono, że Spółka naruszyła zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, zatem nie istnieją przesłanki natury prawnej, które umożliwiały zalegalizowanie stosowanych praktyk. Spełniona jest więc podstawowa przesłanka warunkująca nałożenie kary pieniężnej. Wobec uznania, iż Spółka stosowała praktyki opisane w punktach II i III sentencji decyzji, Prezes Urzędu uznał za uzasadnione w niniejszej sprawie nałożenie na nią kary pieniężnej. Wskazać należy, iż fakt nałożenia kary podkreślać ma naganność zachowania podmiotu, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszył ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pieniężna nakładana przez Prezesa Urzędu pełni funkcję represyjną, prewencyjną oraz edukacyjną. Funkcja represyjna ma stanowić dolegliwość dla przedsiębiorcy łamiącego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania się od podobnych działań. Funkcja prewencyjna oraz edukacyjna mają na celu powstrzymanie przedsiębiorcy stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Kara nałożona w punkcie IV.1 sentencji decyzji. Pierwsza z kar w niniejszej sprawie wymierzona została za stosowanie przez Spółkę praktyki polegającej na zamieszczeniu we wzorcach umów postanowień tożsamych z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie określił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Podstawą obliczenia wysokości kary jest przychód Spółki osiągnięty w roku poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. kwota (…) zł. Przy wymierzaniu kary za powyższe praktyki wzięto pod uwagę fakt, iż naruszenie przez Spółkę zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu postanowień umownych tożsamych z klauzulami abuzywnymi. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument wykazuje zainteresowanie ofertą przedsiębiorcy, zamierzając zawrzeć odpowiedni kontrakt. Z kolei działanie przedsiębiorcy to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który zawiera w swojej treści postanowienia tożsame z 24 postanowieniami uznanymi przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Wskazać należy, iż konsument, podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsiębiorcę wzorzec zawierający bezprawne zapisy, nie ma możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Jednocześnie, to na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście, ciąży obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. W niniejszej decyzji zakwestionowano osiem postanowień wzorców, z których: - pierwsze, wprowadzało fikcję skutecznego doręczenia pism kierowanych do konsumentów, a tym samym fikcję skutecznego złożenia oświadczenia woli przez Spółkę, w razie, gdy konsument nie zawiadomił na piśmie o zmianie swoich danych; - drugie, pozwalało Spółce żądać od konsumenta wszelkich, bliżej niesprecyzowanych informacji od pożyczkobiorcy i pozostawiało jej prawo oceny, czy te informacje mają wpływ na spłatę i terminowość uregulowania należności z tytułu umowy; - trzecie, przyznawało Spółce prawo do jednostronnej zmiany zawartej z konsumentem umowy, przy czym katalog przyczyn uprawniających CareCash Sp. z o.o. do wprowadzenia zmian cennika był otwarty i zawierał pojęcia niedookreślone; - czwarte, przesądzało, iż wyłącznie właściwym do rozstrzygania sporów miedzy stronami będzie sąd właściwy dla siedziby Spółki, - piąte i szóste, wyłączały odpowiedzialność Spółki za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy i nie uznał argumentów wskutek awarii systemów bankowych, rozliczeniowych, informatycznych, telekomunikacyjnych, energetycznych; - siódme pozwalało CareCash Sp. z o.o. na dokonywanie wiążącej interpretacji umowy, która zawierała niejednoznaczne określenia, a wynik tej oceny mógł skutkować wypowiedzeniem umowy, które to prawo było przyznane wyłącznie Spółce; - ósme, warunkowało obowiązek rozliczenia się z konsumentem od spełnienia przez niego określonych warunków. Wymierzając karę w niniejszej sprawie wzięto pod uwagę, iż wzorce zawierające niedozwolone postanowienia były stosowane od 18 grudnia 2011 r. do 9 października 2012 r., a więc ok. 10 miesięcy oraz, że ilość kwestionowanych klauzul była relatywnie duża. Zważając na te okoliczności Prezes Urzędu uznał, iż waga naruszeń omawianych w niniejszej sprawie kształtuje się na poziomie … % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa wynosi 3237,38 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na CareCash Sp. z o.o. rozważono również zastosowanie zaistniałych w postępowaniu okoliczności łagodzących, jak i zaostrzających wymiar kary. Za obniżeniem kary, przemawiało zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów z dniem 9 października 2012 r. oraz aktywne współdziałanie z Prezesem Urzędu w trakcie postępowania, co przyczyniło się do szybkiego i sprawnego jego przeprowadzenia. Okolicznością obciążającą jest z kolei ponadlokalny charakter działalności Spółki, jako że obejmuje województwa: dolnośląskie, łódzkie, wielkopolskie oraz lubelskie. Uwzględnienie okoliczności obniżających wymiar kary uzasadnia jej obniżenie o 40%, zaś uwzględnienie okoliczności zaostrzającej, uzasadnia jej podwyższenie o 5%. Sumując powyższe wielkości, Prezes Urzędu ostatecznie dokonał obniżenia kary o 35%, tj. o kwotę 1133,08 zł, co spowodowało, że ostateczna wysokość kary wynosi 2104,30 zł, a po zaokrągleniu do 1 zł – 2104,00 zł. Prezes Urzędu uznał jednak, iż kara w powyższej wysokości byłaby rażąco niska i nie spełniałyby swojego celu, to jest nie stanowiłaby odpowiednio dolegliwej represji. Trzeba mieć na uwadze, iż niedozwolone praktyki przypisane przedsiębiorcy dotyczą rynku usług finansowych (udzielanie pożyczek), a od przedsiębiorców działających na takim rynku wymagać 25 należy szczególnej wiarygodności i uczciwości, a wszelkie naruszenia słusznych interesów konsumentów zasługują na surowe sankcje. Ponadto należało mieć na uwadze stosunkowo dużą liczbę zakwestionowanych klauzul w omawianych wzorcach oraz dużą liczbę konsumentów, jaka zawarła umowy z CareCash (w 2011 r. - … umów, w pierwszej połowie 2012 r. – … umów). Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu, uznał za zasadne nadzwyczajnie podwyższyć powyżej ustaloną karę pieniężną o 200%, tj. o 4208,00 zł. Ostateczna wysokość kary wynosi zatem – 6312,00 zł. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Spółkę w roku 2011, to jest kara w wysokości … zł. Kara pieniężna orzeczona w punkcie IV.1 sentencji niniejszej decyzji stanowi … % przychodu przedsiębiorcy za rok 2011 r., czyli …% kary, jaka mogłaby być w tym przypadku nałożona. Przyjmując powyższe okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak również fakt, iż kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu nałożył karę w wysokości określonej w punkcie IV.1. sentencji decyzji. Kara pieniężna nałożona w punkcie IV.2 sentencji decyzji. Kara w tej części wymierzona została za stosowanie przez Spółkę praktyki polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez zaniechanie umieszczenia w stosowanych przez CareCash Sp. z o.o. w obrocie konsumenckim wzorcach umów, postanowienia wskazującego, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy pożyczki, złożone w terminie 14 dni od zawarcia umowy będzie skuteczne również wówczas, gdy konsument wyśle oświadczenie przed upływem tego terminu, co stoi w sprzeczności z uprawnieniem wynikającym z art. 53 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Ustalając wymiar kary pieniężnej, Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonej praktyki, która miała miejsce na etapie zawierania kontraktu i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Podstawą obliczenia wysokości kary jest przychód CareCash Sp. z o.o. osiągnięty w roku poprzedzającym rok nałożenia kary tj. kwota … zł. Przy wymierzaniu kary za powyższe praktyki wzięto pod uwagę fakt, iż naruszenie przez Spółkę zbiorowych interesów konsumentów przejawiało się w takim opracowaniu wzorca umowy, które nie wypełniało obowiązku udzielenia konsumentom pełnej i rzetelnej informacji wymaganej przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów doszło więc na etapie zawierania kontraktu. Wskazać należy, iż konsument, podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsiębiorcę wzorzec, nie ma możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Jednocześnie, to na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście, ciąży obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. Wadliwe opracowanie wzorca umowy przez przedsiębiorcę powodowało, iż konsument, podejmując decyzję o zawarciu umowy, nie otrzymywał wszystkich informacji istotnych dla jego sytuacji prawnej, co mogło wpłynąć na brak realizacji przysługujących mu uprawnień. Spółka zaniechała bowiem umieszczenia w stosowanych wzorcach umów informacji o tym, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy, złożone w terminie 14 dni od zawarcia umowy, będzie skuteczne również wówczas, gdy konsument wyśle oświadczenie przed upływem tego terminu. Możliwym efektem powyższego zaniechania ze strony Spółki była rezygnacja z prawa odstąpienia od umowy przez konsumenta, gdy zorientował się, że nie jest w stanie złożyć 26 oświadczenia o odstąpieniu w siedzibie Spółki, jak to określał § 4 pkt 5 wzorca umowy pożyczki. Wymierzając karę w niniejszej sprawie wzięto po uwagę, że wzorzec umowy zawierający niepełne i nierzetelne informacje był stosowany od 18 grudnia 2011 r. do 9 października 2012 r., a więc ok. 10 miesięcy. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał, iż waga omawianych naruszeń w niniejszej sprawie kształtuje się na poziomie … % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa wynosi 3237,38 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Przedsiębiorcę rozważono również zastosowanie zaistniałych w postępowaniu okoliczności łagodzących, jak i zaostrzających wymiar kary. Za obniżeniem kary przemawiało zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów z dniem 9 października 2012 r. oraz aktywne współdziałanie z Prezesem Urzędu w trakcie postępowania, co przyczyniło się do szybkiego i sprawnego jego przeprowadzenia. Okolicznością obciążającą jest z kolei ponadlokalny charakter działalności Spółki, jako że obejmuje województwa: dolnośląskie, łódzkie, wielkopolskie oraz lubelskie. Tym samym uwzględnienie okoliczności łagodzących wymiar kary uzasadnia jej obniżenie o 40%, zaś uwzględnienie okoliczności zaostrzającej uzasadnia jej podwyższenie o 5%. Sumując powyższe wielkości, Prezes Urzędu ostatecznie dokonał obniżenia kary o 35%, tj. o kwotę 1133,08 zł, co spowodowało, że kara wynosi 2104,30 zł, a po zaokrągleniu do 1 zł – 2104,00 zł. Prezes Urzędu uznał jednak, iż kara w powyższej wysokości byłaby rażąco niska i nie spełniałyby swojego celu, to jest nie stanowiłaby odpowiednio dolegliwej represji. Trzeba mieć na uwadze, iż niedozwolone praktyki przypisane przedsiębiorcy dotyczą rynku usług finansowych (udzielanie pożyczek), a od przedsiębiorców działających na takim rynku wymagać należy szczególnej wiarygodności i uczciwości, a wszelkie naruszenia słusznych interesów konsumentów zasługują na surowe sankcje. Ponadto należało mieć na uwadze dużą ilość konsumentów, jaka zawarła umowy z CareCash (w 2011 r. - … umów, w pierwszej połowie 2012 r. – … umów). Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu, uznał za zasadne nadzwyczajnie podwyższyć powyżej ustaloną karę pieniężną o 200%, tj. o 4208,00 zł. Ostateczna wysokość kary wynosi zatem – 6312,00 zł. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Spółkę w roku 2011, to jest kara w wysokości … zł. Kara pieniężna orzeczona w punkcie IV.2 sentencji niniejszej decyzji stanowi … % przychodu przedsiębiorcy za rok 2011 r., czyli … % kary, jaka mogłaby być w tym przypadku nałożona. Przyjmując wspomniane wcześniej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak również fakt, iż kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu nałożył karę w wysokości określonej w punkcie IV.2 sentencji decyzji. Łączna wysokość kar nałożonych na Spółkę w niniejszym postępowaniu wynosi 12624,00 zł i stanowi … % przychodu przedsiębiorcy za rok 2011 r., czyli … % kary, jaka mogłaby być w tym przypadku nałożona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branży przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji 27 Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…), karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…), w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Otrzymuje: CareCash Sp. o.o. Plac Solny 14 50-062 Wrocław