RWR-43/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wroc ł aw, 23 wrze ś nia 2008 r. RWR 411 - 9/08/ZK Decyzja RWR 43/2008 I. Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy w zwi ą zku z § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939 ze zm.), – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza si ę jako bezprzedmiotowe post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te z urz ę du w sprawie stosowania przez Gmin ę Ś wiebodzice, praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków autobusowych komunikacji publicznej znajduj ą cych si ę w granicach miasta Ś wiebodzice, poprzez odmow ę wyra ż enia przewo ź nikowi, Henrykowi Dyrdzie prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe Henryk Dyrda w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób na trasach Ś widnica – Ś wiebodzice – Wa ł brzych oraz Wa ł brzych – Ś wiebodzice - Ś widnica, zgody na korzystanie z przystanków po ł o ż onych przy ul. Piasta oraz ul. Mieszka I, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 i 7 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów to jest praktyk ę przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji oraz praktyk ę podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych. Uzasadnienie 1.1 W dniu 8 lutego 2008 r. (data wp ł ywu) do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu wp ł yn ął wniosek Henryka Dyrdy prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą P.W.H.D. Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe Henryk Dyrda z siedzib ą w S ł otwinie o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Gminie Ś wiebodzice, dotycz ą cego praktyk monopolistycznych stosowanych przez Gmin ę Ś wiebodzice jako niezgodnych z zakazami uj ę tymi w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 i 7 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wnioskodawca podniós ł , i ż b ę d ą c przewo ź nikiem na trasie Ś widnica – Ś wiebodzice – Wa ł brzych wielokrotnie, bezskutecznie zwraca ł si ę do Gminy Ś wiebodzice (zw. dalej tak ż e Gmin ą ) o wyra ż enie zgody na korzystanie przez niego z przystanków znajduj ą cych si ę w obr ę bie Osiedla Piastowskiego w Ś wiebodzicach. 2 Z przystanków tych korzystaj ą inni przewo ź nicy, a to obs ł uguj ą cy linie oznaczone numerami 38, 30 oraz 1. Wskaza ł , i ż jego wniosek nie dotyczy wprowadzenia do rozk ł adu jazdy nowej linii a jedynie wyd ł u ż enia linii ju ż istniej ą cej o kolejne przystanki oraz, i ż jego pro ś ba poparta jest apelami mieszka ń ców Ś wiebodzic. Dowód: k. 4-5 akt sprawy RWR 400-6/08/ZK 1.2 W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, (zwany dalej równie ż ,,Prezesem UOKiK” lub „organem antymonopolowym”), wszcz ął postanowieniem nr 50/2008 z dnia 15 lutego 2008r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie przez Gmin ę Ś wiebodzice zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków komunikacji miejskiej na terenie Gminy Ś wiebodzice poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 16 lutego o ochronie konkurencji i konsumentów. Sprawa prowadzona by ł a pod sygn. akt RWR 400- 6/08/ZK. Maj ą c na uwadze wyniki przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego, zamykaj ą c je postanowieniem nr 82/08 z dnia 2 kwietnia 2008 r., organ antymonopolowy wst ę pnie ustali ł , i ż mog ł o nast ą pi ć naruszenie przez Gmin ę Ś wiebodzice, art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej równie ż „ustaw ą o ochronie (…)”, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Dowód: k.1 akt sprawy RWR 400-6/08/ZK. 1.3 Postanowieniem nr 113/2008 z dnia 18 kwietnia 2008 r., zmienionym postanowieniem nr 159/2008 Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du przeciwko Gminie Ś wiebodzice post ę powanie antymonopolowe pod zarzutami : stosowania przez Gmin ę Ś wiebodzice, praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków autobusowych komunikacji publicznej znajduj ą cych si ę w granicach miasta Ś wiebodzice, poprzez odmow ę wyra ż enia przewo ź nikowi, Henrykowi Dyrdzie prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe Henryk Dyrda w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób na trasach Ś widnica – Ś wiebodzice – Wa ł brzych oraz Wa ł brzych – Ś wiebodzice - Ś widnica, zgody na korzystanie z przystanków po ł o ż onych przy ul. Piasta oraz ul. Mieszka I, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 i 7 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów to jest praktyk ę przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji oraz praktyk ę podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych. Dowód: k. 1 i k. 118. 1.4. W odpowiedzi na stawiane zarzuty Gmina Ś wiebodzice w pismach z dnia 5 oraz 26 maja 2008 roku podtrzyma ł a swoje stanowisko wyra ż ane w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wskazuj ą c, i ż wyra ż anie zgody na żą dania Henryka Dyrdy spowodowa ł oby zdestabilizowanie systemu transportu publicznego w granicach miasta, a nadto narusza ł oby art. 140 Prawa zamówie ń publicznych w stosunku przewo ź nika MPK „ Ś widnica” w sp. z o.o., z którym zosta ł a zawarta umowa na obs ł ug ę komunikacji miejskiej w wyniku przeprowadzonego przetargu nieograniczonego, do którego sam skar żą cy nie przyst ą pi ł . Obecnie funkcjonuj ą cy system transportu, zdaniem Uczestnika, spe ł nia aktualne potrzeby mieszka ń ców. Dowód: k. 116 i 121 . 3 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. 1. Henryk Dyrda prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie regularnego przewozu osób w krajowym transporcie drogowym na podstawie zezwolenia nr 0001442 wydanego przez Marsza ł ka Województwa Dolno ś l ą skiego z dnia 30 lipca 2004 roku. Zezwolenie zosta ł o udzielone na wykonywanie przewozów regularnych w ramach linii regularnej mi ę dzymiastowej oznaczonej numerem 31 Ś widnica – Ś wiebodzice – Wa ł brzych. Na terenie Gminy Ś wiebodzice zezwolenie to obejmuje korzystanie z nast ę puj ą cych przystanków: przy ul. Ś widnickiej - Rze ź nia, ul. Wolno ś ci oraz ul. Wa ł brzyskiej. Wyznaczona trasa przejazdu przebiega przez centrum miasta Ś wiebodzice omijaj ą c Osiedle Piastowskie. Ogólna liczba mieszka ń ców miasta Ś wiebodzice kszta ł tuje si ę na poziomie 23.079 osób, z czego 6.400 osób zamieszkuje na terenie Osiedla Piastowskiego. Przystanki, z których korzysta Henryk Dyrda s ą po ł o ż one w odleg ł o ś ci oko ł o 1 kilometra od Osiedla Piastowskiego. Dowód: k. 20-23, k. 69, k. 122-123. 2. Gmina Ś wiebodzice jest jednostk ą samorz ą du terytorialnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (j.t. Dz. U. 2001 Nr 142, poz. 1591 ze zm.)- dalej: ustawa o samorz ą dzie gminnym” - posiadaj ą c ą osobowo ść prawn ą , realizuj ą c ą zadania publiczne wymienione w art. 7 tej ustawy. Zadania te obejmuj ą zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty m.in. w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego (art. 7 ust. 1 pkt 2 powy ż szej ustawy). Na terenie miasta Ś wiebodzice znajduje si ę 49 przystanków komunikacji miejskiej, z czego 15 znajduje si ę w zarz ą dzie S ł u ż by Drogowej Powiatu Ś widnickiego, 6 w zarz ą dzie dróg wojewódzkich, 8 w zarz ą dzie dróg krajowych a 20 w zarz ą dzie Gminy Ś wiebodzice. Tym samym udzia ł poszczególnych wy ż ej wymienionych podmiotów w rynku udost ę pniania przystanków autobusowych komunikacji publicznej znajduj ą cych si ę w granicach miasta Ś wiebodzice kszta ł tuje si ę nast ę puj ą co: Nazwa podmiotu Ilo ść przystanków Udzia ł w rynku Gmina Ś wiebodzice 20 40,82 % Powiat Ś widnicki 15 30,61 % Województwo Dolno ś l ą skie 6 12,24 % Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad 8 16,33 % Dowód: k. 69, k. 126. W ś ród przystanków komunikacji miejskiej pozostaj ą cych w zarz ą dzie Gminy Ś wiebodzice znajduje si ę sze ść przystanków po ł o ż onych na Osiedlu Piastowskim przy ul. Piasta oraz ul. Mieszka I stanowi ą cych obwodnic ę Osiedla. Na jego terenie nie ma przystanków b ę d ą cych w zarz ą dzie innych podmiotów. Najbli ż sze przystanki komunikacji autobusowej po ł o ż one s ą poza obr ę bem Osiedla Piastowskiego, przy ul. Pi ł sudskiego, maj ą cej status drogi krajowej. W dniu 8 listopada 2006 roku Henryk Dyrda uzyska ł od Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddzia ł u we Wroc ł awiu zgod ę na korzystanie z ww. przystanków po ł o ż onych przy ul. Pi ł sudskiego. Dowód: k. 60-61, k. 125, k.135. 4 3. Z przystanków po ł o ż onych przy ul. Piasta oraz ul. Mieszka I w Ś wiebodzicach korzysta ł o trzech przewo ź ników obs ł uguj ą cych linie mi ę dzymiastowe oraz miejskie oznaczone numerami 1, 30 oraz 38. Linia mi ę dzymiastowa oznaczona numerem 30 obs ł ugiwana by ł a przez przedsi ę biorc ę „LIDER” sp. j. Dariusz Witrykus, Leszek Socha w Ś widnicy, dzia ł aj ą cego na podstawie zezwolenia Nr 0000344 wydanego przez Marsza ł ka Województwa Dolno ś l ą skiego z dnia 13 czerwca 2003 roku na wykonywanie przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Wa ł brzych – Ś wiebodzice wa ż nego do dnia 12 czerwca 2008 roku. Przewo ź nik wykonuj ą cy przewozy na linii nr 30 korzysta ł z dwóch przystanków po ł o ż onych przy ul. Mieszka I. Pomi ę dzy godzin ą 5:00 a godzina 21:30 wykonywa ł 26 kursów w jedn ą stron ę . W godzinach szczytowych autobusy przewo ź nika zatrzymywa ł y si ę na ka ż dym z przedmiotowych przystanków ś rednio co pó ł godziny. Przewo ź nik, Piotr Ż uk obs ł uguj ą cy lini ę mi ę dzymiastow ą nr 38 wykonuje sw ą dzia ł alno ść na podstawie zezwolenia nr 0000065/2 na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Ś widnica, d.a. – Ś wiebodzice, Osiedle Piastowskie, wydanego przez Starost ę Ś widnickiego w dniu 26.08.2007 roku, Korzysta on ze wszystkich 6 przystanków komunikacji miejskiej po ł o ż onych przy ul. Piasta, ul. Piasta I oraz ul. Mieszka I. Pomi ę dzy godzin ą 0:00 a godz. 19:14 na linii nr 38 wykonywanych jest 18 kursów w jedn ą stron ę . W godzinach szczytowych autobusy przewo ź nika zatrzymuj ą si ę na ka ż dym z przedmiotowych przystanków ś rednio co pó ł godziny. Przewo ź nik obs ł uguj ą cy lini ę miejsk ą nr 1 – Miejskie Przedsi ę biorstwo Komunikacyjne „ Ś widnica” sp. z o.o. z siedzib ą w Ś widnicy i wykonuj ą cy sw ą dzia ł alno ść na podstawie zezwolenia nr 4 wydanego przez Burmistrza Miasta Ś wiebodzice z dnia 30 marca 2007 roku tak ż e korzysta ze wszystkich 6 przystanków komunikacji miejskiej po ł o ż onych przy ul. Piasta, ul. Piasta I oraz ul. Mieszka I. Pomi ę dzy godzin ą 5:24 a godz. 22:23 na linii nr 1 wykonywanych jest 17 kursów w jedn ą stron ę . Autobusy MPK „ Ś widnica” zatrzymuj ą si ę na ka ż dym z przedmiotowych przystanków ś rednio, co godzin ę . Przedsi ę biorca ten zosta ł wy ł oniony dla obs ł ugi linii nr 1 w drodze przetargu publicznego. Dowód: k. 10, k. 12-19, k. 24-41, k. 62-67, k. 81-102, k. 109-113. 4. Na terenie Gminy Ś wiebodzice przewóz regularny osób w krajowym transporcie drogowym wykonuj ą nadto: Andrzej Kaczmarczyk obs ł uguj ą cy lini ę regularn ą Wa ł brzych – Ś wiebodzice – Ś widnica i korzystaj ą cy z przystanków po ł o ż onych w Ś wiebodzicach przy ul. Wa ł brzyskiej, ul. Ś widnickiej Poczta, ul. Wolno ś ci Targ oraz ul. Ś widnickiej Rze ź nia; Janusz Lisak obs ł uguj ą cy lini ę regularn ą Strzegom – Ś wiebodzice – Strzegom i korzystaj ą cy z przystanków po ł o ż onych w Ś wiebodzicach przy al. Lipowa I i II, ul. Strzegomskiej oraz Dworca Kolejowego; DEX TRANS sp. z o.o. w Wa ł brzychu obs ł uguj ą ca lini ę regularn ą Wa ł brzych – Szczawno Zdrój – Ś wiebodzice – Ś widnica i korzystaj ą cy z przystanków po ł o ż onych w Ś wiebodzicach przy ul. Ś widnickiej oraz ul. Wolno ś ci; Jan Ko ł akowski obs ł uguj ą cy linie regularne Wa ł brzych – Stare Bogaczowice – Ś wiebodzice oraz Ś wiebodzice – Wa ł brzych i korzystaj ą cy z przystanków po ł o ż onych w Ś wiebodzicach przy ul. Pi ł sudskiego, ul. Wa ł brzyskiej oraz ul. Wolno ś ci; Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej w Ś widnicy sp. z o.o. w Ś widnicy obs ł uguj ą ca lini ę regularn ą Jelenia Góra – Wroc ł aw – Warszawa i korzystaj ą ca z przystanku po ł o ż onego w Ś wiebodzicach na terenie Dworca Autobusowego. Dowód: k. 42-56, k. 107-108. 5 5. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 9 wrze ś nia 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 z pó ź n. zm.) wykonywanie przewozów regularnych wymaga uzyskania zezwolenia wydanego, w zale ż no ś ci od zasi ę gu przewozów i siedziby lub miejsca zamieszkania przedsi ę biorcy, przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starost ę lub marsza ł ka województwa. Stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym do łą czy ć nale ż y m.in. potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z obiektów dworcowych i przystanków, dokonanego z ich w ł a ś cicielami lub zarz ą dzaj ą cymi. Brak tego za łą cznika skutkuje odmow ą udzielenia zezwolenia. W imieniu Gminy Ś wiebodzice zgody na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej znajduj ą cych si ę w zarz ą dzie Gminy Ś wiebodzice udziela Burmistrz Miasta Ś wiebodzice. Po uzyskaniu zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych jego kopi ę wraz z rozk ł adem jazdy przewo ź nik przesy ł a do Wydzia ł u Infrastruktury Technicznej Urz ę du Miejskiego w Ś wiebodzicach. Nast ę pnie przewo ź nik dokonuje z Zarz ą dc ą wiat przystankowych i przystanków na drogach Gminnych, Zak ł adem Gospodarki Komunalnej w Ś wiebodzicach ul. Strzegomska 30 uzgodnie ń dotycz ą cych szczegó ł ów usytuowania i eksponowania rozk ł adów jazdy. Na przewo ź niku w okresie wykonywania przewozów obj ę tych zezwoleniem ci ąż y obowi ą zek utrzymania w sposób ci ą g ł y czytelne i aktualne rozk ł ady jazdy zgodnie z Rozporz ą dzeniem ministra transportu i Budownictwa z dnia 13 stycznia 2006 r. (Dz.U. Nr 12, poz. 79 z 2006) na wiatach obj ę tych zgod ą . W okresie ostatnich trzech lat Gmina Ś wiebodzice nie odmówi ł a ż adnemu z przedsi ę biorców uzgodnienia zasad korzystania z przystanków znajduj ą cych si ę w jej zarz ą dzie. Jednocze ś nie wyrazi ł a ona zgod ę na korzystanie z przystanków po ł o ż onych przy ul. Piasta oraz Mieszka I nast ę puj ą cym trzem przewo ź nikom: „LIDER” sp. j. Dariusz Witrykus, Leszek Socha w Ś widnicy, Piotr Ż ukowi oraz Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Komunikacyjnemu „ Ś widnica” sp. z o.o. z siedzib ą w Ś widnicy. Dowód: k. 57, k. 116, 6. Pismami z dni 20.10.2006 roku oraz 14.11.2006 Henryk Dyrda zwróci ł si ę do Gminy Ś wiebodzice o wydanie zgody na korzystanie z przystanków znajduj ą cych si ę na terenie Osiedla Piastowskiego przy ul. Mieszka I oraz Piasta – łą cznie 6 przystanków. Do wniosku tego za łą czy ł list ę osób wnosz ą cych o zatrzymywanie si ę nale żą cych do niego autobusów na przedmiotowych przystankach. Dowód: k. 3-4. 7. W odpowiedzi Gmina Ś wiebodzice w pismach z dni 2.11.2006 roku, 24.11.2006 oraz 14.12.2006 roku odmówi ł a wyra ż enia zgody na korzystanie przez Henryka Dyrd ę z przedmiotowych przystanków. Wed ł ug stanowiska przedstawionego przez Gmin ę Ś wiebodzice funkcjonuj ą cy obecnie w ramach Gminy system komunikacji jest spójny i dobrze skorelowany a nadto ca ł kowicie zabezpiecza potrzeby mieszka ń ców. Wskaza ł a, i ż uwzgl ę dnienie wniosku Henryka Dyrdy stanowi ł oby faktyczne wprowadzenie nowej linii komunikacji miejskiej i zdestabilizowa ł oby ten system. Udzielenie zgody stanowi ł oby tak ż e naruszenie przepisu art. 140 Prawa zamówie ń publicznych w stosunku do przewo ź nika MPK „ Ś widnica” sp. z o.o., z którym zosta ł a zawarta umowa w wyniku przeprowadzonego przetargu nieograniczonego, do którego sam zainteresowany nie przyst ą pi ł . Zmiana trasy spowodowa ł oby nadto sprowadzenie linii nr 31 z drogi krajowej i wojewódzkiej na drogi gminne o zdecydowanie gorszych parametrach technicznych i trakcyjnych. Dowód: k. 76-78 6 Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł co nast ę puje: Gminie Ś wiebodzice postawiony zosta ł zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku udost ę pniania przystanków autobusowych komunikacji publicznej znajduj ą cych si ę w granicach miasta Ś wiebodzice, polegaj ą cy na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji oraz podziale rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, w wyniku odmowy udost ę pnienia Henrykowi Dyrdzie przystanków po ł o ż onych przy ul. Piasta oraz ul. Mieszka I, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 9 ust 1 i 2 pkt 5 i 7 ustawy antymonopolowej. Podstaw ą do zastosowania przepisów powy ż szej ustawy jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du, czy w niniejszej sprawie swoim dzia ł aniem przedsi ę biorca naruszy ł interes publicznoprawny. Okre ś lenie przedsi ę biorcy. W rozumieniu z art. 4 ust. pkt 1) lit. a) ustawy o ochronie (…) pod poj ę ciem przedsi ę biorcy rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. 2007 r. Nr 155 poz. 1095), a tak ż e: osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Wymieniony przepis obejmuje swoj ą dyspozycj ą tak ż e Gmin ę Ś wiebodzice, jako osob ę prawn ą pod warunkiem ś wiadczenia lub organizowania przez ni ą konkretnych us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Wprawdzie ustawa o ochronie (…) nie definiuje poj ę cia „us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej”, jednak – zgodnie z ugruntowanym w tej mierze orzecznictwem – zakres takich us ł ug mo ż na ustali ć poprzez wskazanie celu, któremu ma s ł u ż y ć ich realizacja, a zadania maj ą ce charakter u ż yteczno ś ci publicznej nale ż y rozumie ć mo ż liwie jak najszerzej (patrz: wyrok S ą du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16.08.2007 r., sygn. akt VI Aca 1260/06). Gmina Ś wiebodzice wype ł niaj ą c zadania w ł asne dotycz ą ce zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorz ą dzie gminnym) niew ą tpliwie ś wiadczy us ł ugi o charakterze publicznym. Wobec powy ż szego Gmina Ś wiebodzice spe ł nia wszystkie kryteria definicji przedsi ę biorcy, o których mowa w art. 4 pkt 1) lit. a) ustawy o ochronie (…). Naruszenie interesu publicznoprawnego Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) celem regulacji w niej przyj ę tych jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (d. S ą du 7 Antymonopolowego). W wyroku z dnia 28.05.2001 (sygn. akt XVII Ama 82/00) s ą d stwierdzi ł , ze “ post ę powanie antymonopolowe nie mo ż e dotyczy ć spraw jednostkowych ”. Podobnie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 4.07.2001 (sygn. akt XVII Ama 108/00) s ą d antymonopolowy zaj ął stanowisko, ż e: “ interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien by ć on ustalony i konkretyzowany. Organ administracji - Prezes Urz ę du winien by ć w toku i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej - art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dostrze ż ony przez nie okre ś lon ą z góry liczb ę osób, a nie jednostki, czy te ż okre ś lon ą grup ę . A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie wy łą cznie interes prawny jednostki, czy grupy ”. Podobnie na temat interesu publicznego wypowiada si ę S ą d Antymonopolowy w dwóch kolejnych wyrokach: z dnia 30.05.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00) i z dnia 6.06.2001 (sygn. akt XVII Ama 78/00), gdzie wyra ź nie podkre ś la poj ę cie interesu publicznego jako “ dotycz ą cego ogó ł u ” a nie tylko okre ś lonej grupy, czy tym bardziej interesu indywidualnego podmiotu. Takie samo stanowisko wyrazi ł równie ż S ą d Najwy ż szy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001 r. (sygn. I CKN 1217/98) stwierdzi ł , ż e “ ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny, zatem jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi si ę do ochrony roszcze ń indywidualnych (...)”. Niemniej jednak, S ą d Najwy ż szy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.02.2004 r. (sygn. III SK 2/04) stwierdzi ł , ż e naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego ,, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. Wymienione w art. 1 cele ustawy o ochronie (…) zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne, co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą inne interesy uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e Gmina Ś wiebodzice z racji posiadanej si ł y rynkowej, wynikaj ą cej z wy łą czno ś ci prawa do zarz ą dzania przystankami komunikacji publicznej znajduj ą cymi si ę na drogach o statusie gminnych, ma mo ż liwo ść wykorzystywania zajmowanej na rynku pozycji kosztem kontrahentów, w tym podejmowania dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. W ś wietle tego dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie przez Gmin ę Ś wiebodzice si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, albowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. Przede wszystkim odmowa Gminy Ś wiebodzice dost ę pu do przystanków po ł o ż onych na Osiedlu Piastowskim mo ż e wp ł ywa ć negatywnie na rozwój konkurencji na rynku przewozu osób w transporcie drogowym, za ś skutki takiego zachowania mog ą dotyka ć zarówno Henryka Dyrd ę , jak i innych przedsi ę biorców zamierzaj ą cych prowadzi ć 8 dzia ł alno ść w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób z wykorzystaniem przedmiotowych przystanków. Niemo ż no ść uzyskania przez przewo ź nika zgody na korzystanie z danego przystanku powoduje, i ż traci on wp ł yw na istotny czynnik, od którego zale ż y jako ść jego oferty, a tym samym dochodzi na naruszenia regu ł konkurencji pomi ę dzy przewo ź nikami. To za ś godzi w nast ę pstwie w interesy mieszka ń ców Ś wiebodzic. Zachowanie Gminy Ś wiebodzice ma bezpo ś redni wp ł yw na sytuacj ę wszystkich konsumentów – pasa ż erów korzystaj ą cych ze ś rodków komunikacji w celu dojazdu do miejsc przeznaczenia, którym nie mog ł y zosta ć zaoferowane us ł ugi przewozowe wi ę kszej ilo ś ci przewo ź ników. W takich okoliczno ś ciach interwencja Prezesa Urz ę du, podj ę ta w formie wszcz ę cia post ę powania administracyjnego na gruncie ustawy o ochronie (…), sta ł a si ę zatem konieczna i zgodna z szeroko poj ę tym interesem publicznoprawnym, o którym mowa w ww. art. 1 tej ustawy. Ustalenie rynku w ł a ś ciwego Poniewa ż zachowania podmiotów odbywaj ą si ę w strukturze rynkowej istotne znaczenie ma okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w sprawie, czyli – zgodnie z art.4 pkt 9) ustawy o ochronie (…) – rynku towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty (rynek produktowy) oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i kosztów transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (rynek geograficzny). Zatem, przez rynek w ł a ś ciwy, rozumie si ę zarówno rynek w uj ę ciu produktowym jak i geograficznym. W uj ę ciu produktowym, za rynek w niniejszej sprawie nale ż y uzna ć rynek udost ę pniania przystanków komunikacji miejskiej. Zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt 8a ustawy o transporcie drogowym pod poj ę ciem przystanku nale ż y rozumie ć miejsce przeznaczone do wsiadania lub wysiadania pasa ż erów na danej linii komunikacyjnej, oznaczone w sposób okre ś lony w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z pó ź n. zm.) - dalej: prawo o ruchu drogowym” - z informacj ą o rozk ł adzie jazdy, z uwzgl ę dnieniem godzin odjazdów ś rodków transportowych przewo ź nika drogowego uprawnionego do korzystania z tego miejsca. Prawo do stawiania przystanków na drogach gminnych przys ł uguje wy łą cznie Gminie Ś wiebodzice (art. 20 ust. 3 ustawy o drogach publicznych). Natomiast odno ś nie rynku geograficznego, wyodr ę bniono w ą ski rynek lokalny, którym jest rynek obejmuj ą cy granice miasta Ś wiebodzice. Takie definiowanie rynku jest przyj ę te w praktyce orzeczniczej Prezesa Urz ę du, która znalaz ł a swe potwierdzenie chocia ż by w tre ś ci nast ę puj ą cych decyzji: R Ł O 16/2006 z 2.07.2006r., R Ł O 17/2006 z 25.7.2006r., RLU 14/2005 z 12.04.2005 r. a tak ż e znajduje swe potwierdzenie w orzecznictwie s ą dów (vide wyrok S ą du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8.01.2008 r., sygn. akt VI A Ca 481/07). Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest wi ę c rynek udost ę pniania przystanków autobusowych komunikacji miejskiej znajduj ą cych si ę w granicach miasta Ś wiebodzice. Ustalenie pozycji rynkowej uczestnika post ę powania na rynku w ł a ś ciwym. Art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej definiuje pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku 9 w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40% . W trakcie post ę powania antymonopolowego ustalono bezspornie, i ż na rynku udost ę pniania przystanków autobusowych komunikacji miejskiej znajduj ą cych si ę w granicach miasta Ś wiebodzice funkcjonuj ą cztery podmioty: Gmina Ś wiebodzice, Powiat Ś widnicki, Województwo Dolno ś l ą skie oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Zgodnie z wy ż ej przytoczonymi ustaleniami faktycznymi udzia ł gminy Ś wiebodzice na tak okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym mierzony ilo ś ci ą przystanków b ę d ą cych jej w ł asno ś ci ą wynosi 40,82 %. Kolejny podmiot posiada za ś 30,61% udzia ł w rynku. Ustawa formu ł uje domniemanie prawne posiadania pozycji dominuj ą cej przez przedsi ę biorc ę , który przekracza czterdziestoprocentowy udzia ł w rynku w ł a ś ciwym. Z przeprowadzonej analizy wynika, i ż udzia ł y w rynku, jakie posiada Gmina Ś wiebodzice, nie s ą wystarczaj ą cym dowodem, aby Gmina Ś wiebodzice tak ą pozycj ę posiada ł a. Wskaza ć bowiem nale ż y, i ż dla ustalenia pozycji dominuj ą cej danego podmiotu na rynku w ł a ś ciwym, wymagane jest spe ł nienie dwóch dodatkowych przes ł anek: pierwsza z nich stanowi o zdolno ś ci przedsi ę biorcy do zapobiegania skutecznej konkurencji, druga o zdolno ś ci od dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. W niniejszej sprawie, analiza strukturalna rynku wykazuje istnienie obok Gminy Ś wiebodzice silnego podmiotu – Powiatu Ś widnickiego dysponuj ą cego udzia ł em rynkowym w wysoko ś ci 30,61%. W takiej sytuacji trudno uzna ć aby Gmina mog ł a dzia ł a ć niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów, co wyklucza stwierdzenie aby posiada ł a na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , tym samym aby mia ł a zdolno ść jej nadu ż ywania. Tak wi ę c, organ antymonopolowy stwierdza, i ż Gmina Ś wiebodzice nie posiada pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków autobusowych komunikacji miejskiej znajduj ą cych si ę w granicach miasta Ś wiebodzice. Tym samym nie zosta ł a spe ł niona pierwsza konieczna przes ł anka z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , tj. posiadanie przez Gmin ę Ś wiebodzice pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, niezb ę dna dla dalszej oceny dzia ł a ń Uczestnika post ę powania antymonopolowego. Stosownie do art. 83 ustawy antymonopolowej , w sprawach w niej nieuregulowanych, do post ę powania przed Prezesem Urz ę du, stosuje si ę przepisy Kodeksu post ę powania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 k.p.a., je ż eli post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaj ę decyzj ę o umorzeniu post ę powania. „Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie co do istoty. Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione dopiero w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organem administracyjnym” (B.Adamiak i J.Borkowski, Kodeks post ę powania administracyjnego – Komentarz , C.H.BECK, Warszawa, 1996, s. 462). 10 W niniejszej sprawie przes ł ank ą umorzenia post ę powania antymonopolowego, przemawiaj ą c ą za stwierdzeniem jego bezprzedmiotowo ś ci, jest brak posiadania przez Uczestnika post ę powania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, a tym samym brak podstaw do oceny jego zachowania pod k ą tem nadu ż ycia tej pozycji na rynku w ł a ś ciwym. Z ustale ń post ę powania wynika, ż e przes ł anka bezprzedmiotowo ś ci post ę powania w postaci braku pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym zosta ł a ujawniona dopiero w toku niniejszego post ę powania. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w pkt I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji s ł u ż y stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura we Wroc ł awiu, w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji. Z up. Prezesa UOKiK Zbigniew Jurczyk Dyrektor UOKiK Del. Wroc ł aw Otrzymuje: Urz ą d Gminy Ś wiebodzice Ul. Rynek 1 58-160 Ś wiebodzice