RWR-48/2006

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wrocław, dnia 21.12.2006 r. RWR 411-7/06/AG/ DECYZJA N r RWR 48/2006 Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego z urzędu przeciwko Wałbrzyskiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Wałbrzychu, Al. Wyzwolenia 39, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za ograniczającą konkurencję i naruszającą art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 wymienionej we wstępie ustawy, praktykę polegającą na naduŜywaniu przez Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. Wałbrzychu pozycji dominującej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, obejmującym obszar gmin: Boguszów Gorce, Czarny Bór, Głuszyca, Jedlina Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogaczowice, Szczawno Zdrój, Świebodzice, Walim i Wałbrzych, poprzez: 1. narzucanie przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenia albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenia lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane brakiem wody na ujęciach oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych a związanych z wyłączeniami w dostawie w dostawie energii stosowanymi przez zakłady energetyczne; 2. narzucanie przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym w przypadku zaboru wodomierza głównego lub wykazania, Ŝe uszkodzenie nastąpiło z winy Odbiorcy usług - ilość pobranej wody nalicza się odpowiednio do ilości, która mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza; 3. narzucanie przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w 2 wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym Odbiorca usług moŜe domagać się od Przedsiębiorstwa obniŜenia naleŜności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu niŜszym od określonego warunkami technicznymi, z zastrzeŜeniem, Ŝe obniŜenie to stanowić będzie10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 18 sierpnia 2006 r. UZASADNIENIE W okresie od 28 czerwca 2006 r. do 28 lipca 2006 r. organ antymonopolowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy treść postanowień umów o dostawę wody i odprowadzanie ścieków stosowanych przez Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Wałbrzychu (dalej takŜe: „WPWiK” lub „Spółka”) moŜe stanowić naruszenie przepisów ww. ustawy uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. PoniewaŜ analiza dokumentów i informacji zebranych w toku postępowania, w szczególności zawieranych przez ww. Spółkę umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzenia ścieków dała podstawę do przyjęcia, iŜ mogło nastąpić naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy, wszczęcie postępowania antymonopolowego, w związku z podejrzeniem naduŜywania przez Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. pozycji dominującej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na obszarze Gminy Wałbrzych, stało się konieczne i uzasadnione. Tym samym, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwany dalej “Prezesem UOKiK” lub ,,organem antymonopolowym” postanowieniem nr 145/2006 wszczął w dniu 28.07.2006 r. z urzędu postępowanie antymonopolowe w związku z podejrzeniem naduŜywania przez Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Wałbrzychu pozycji dominującej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków – obejmującym obszar gminy Wałbrzych – polegającego na: 1. narzucaniu przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenia albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenia lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane brakiem wody na ujęciach oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych a związanych z wyłączeniami w dostawie w dostawie energii stosowanymi przez zakłady energetyczne, 2. narzucaniu przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym w przypadku zaboru wodomierza głównego lub wykazania, Ŝe uszkodzenie nastąpiło z winy Odbiorcy usług - ilość pobranej wody nalicza się odpowiednio do ilości, która mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza, 3. narzucaniu przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i 3 odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym Odbiorca usług moŜe domagać się od Przedsiębiorstwa obniŜenia naleŜności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu niŜszym od określonego warunkami technicznymi, z zastrzeŜeniem, Ŝe obniŜenie to stanowić będzie10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności. Jednocześnie, postanowieniem nr 146/2006 – organ antymonopolowy zaliczył w poczet dowodów wszystkie materiały i informacje uzyskane przez Prezesa UOKiK w sprawie (postępowaniu wyjaśniającym) o sygn. RWR 400-8/06/AG. Dowód: karty 1-35 akt post. wyjaśniającego, karty 1-6 akt właściwych. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego, WPWiK, w piśmie z dnia 7.07.2006 r. podniosło, iŜ kwestionowane przez organ antymonopolowy wzorce umowne są stosowane od 2003 r. i są kontynuacją wcześniejszych zapisów w umowach zawieranych przed rokiem 2002. W marcu 2005 r. zapis dotyczący przerw w zasilaniu energetycznym został usunięty z umów dla osób fizycznych i ponownie wprowadzony w marcu 2006 r. Spółka poinformowała, iŜ przygotowując wzorzec umowy wprowadzony w marcu 2006 r., posiłkowała się obowiązującymi wówczas wzorcami umów oraz wzorami umów z publikacji branŜowych, wzorcami Izby Gospodarczej „Wodociągi Polskie” oraz wzorcami stosowanymi przez inne przedsiębiorstwa wodociągowe. Ponadto Spółka podniosła, iŜ traktuje przerwy i zakłócenia w świadczeniu usług jako sytuacje szczególnie wyjątkowe. Brak wody na ujęciu moŜe być spowodowany np. długotrwałą suszą, tj. zjawiskiem niezaleŜnym od WPWiK. Przedsiębiorstwo stosuje dwustronne zasilanie energetyczne urządzeń oraz dba o ich sprawność. W ostatnich latach nie było przypadku wstrzymania dostawy wody spowodowanego brakiem wody na ujęciach lub brakiem zasilania. Spółka wyłącza swoją odpowiedzialność za skutki zdarzeń będących działaniem siły wyŜszej lub osób trzecich, w tym wypadku zakładów energetycznych. W ewidencji Spółki nie ma równieŜ przypadków zastosowania zapisu dotyczącego obciąŜania odbiorcy wg ilości, która mogłaby popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem ostatniego odczytu wodomierza. W rzeczywistości rozliczenia odbiorców w sytuacjach zaboru wodomierza, w przypadku jego uszkodzenia, za okres od ostatniego odczytu do dnia zamontowania nowego wodomierza odbywa się na podstawie średniego zuŜycia zgodnie z § 14 pkt 9 umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków . Odnośnie trzeciego z zarzutów, dotyczącego obniŜenia naleŜności w razie dostarczenia wody o pogorszonej lub złej jakości, Spółka poinformowała, iŜ zapis w umowie wynika z „Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie działania Wałbrzyskiego Związku Wodociągów i Kanalizacji”, przyjętego uchwałą Zgromadzenia Wałbrzyskiego Związku Wodociągów i Kanalizacji z dnia 28 grudnia 2005 r. W praktyce, na wniosek odbiorcy, WPWiK rozpatruje indywidualne przypadki i bada faktyczne moŜliwości wykorzystania wody o pogorszonej jakości. Mając na uwadze zastrzeŜenia UOKiK oraz zasady odpowiedzialności wynikające z kodeksu cywilnego Spółka poinformowała o wprowadzeniu korekt do kwestionowanych zapisów wzorca umowy. Zarząd Spółki oświadczył, iŜ wszystkie zmienione zapisy zostaną wprowadzone do nowo zawieranych umów, a odbiorcom, z którymi umowy juŜ zawarto, zostaną przedstawione stosowne aneksy. Dowód: karty 8-12 akt właściwych. 4 Przeprowadzone przez Prezesa UOKiK postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie następującego stanu faktycznego: 1. Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. (WPWiK) powstało w 2002 r. w miejsce zlikwidowanego zakładu budŜetowego naleŜącego do związku międzygminnego: Wałbrzyskiego Związku Wodociągów i Kanalizacji. Spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu, IX Wydział Gospodarczy KRS w dniu 18 marca 2002 r. pod numerem 0000097537 jako jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której właścicielem jest Wałbrzyski Związek Wodociągów i Kanalizacji. Do podstawowych zadań Spółki naleŜy świadczenie usług w zakresie m.in.: • poboru i uzdatniania wody, • działalności usługowej w zakresie rozprowadzania wody, • odprowadzania ścieków, • badań i analiz technicznych. Spółka prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie 11 gmin, będących członkami Wałbrzyskiego Związku Wodociągów i Kanalizacji: • Boguszów Gorce, • Czarny Bór, • Głuszyca, • Jedlina Zdrój, • Marciszów, • Mieroszów, • Stare Bogaczowice, • Szczawno Zdrój, • Świebodzice (tylko w zakresie zbiorowego oprowadzania ścieków), • Walim, • Wałbrzych. Dowód: karty 7-10 akt post. wyjaśniającego, karta 11 akt właściwych. 2. Na terenie ww. gmin Spółka jest jedynym dostawcą wody (100% udziału w rynku). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2006 Nr 123, poz. 858), zwanej dalej „ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu [...]”, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zawiera z odbiorcami świadczonych przez siebie usług umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, na podstawie których odbywa się dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków. Przy zawieraniu ww. umów Spółka stosuje jeden wzorzec umowny od 2002 r., będący kontynuacją umów stosowanych wcześniej przez zlikwidowany zakład budŜetowy Wałbrzyskiego Związku Wodociągów i Kanalizacji. W marcu 2005 r. zapis dotyczący przerw w zasilaniu energetycznym został wykreślony we wzorcu stosowanym dla osób fizycznych. Zapis ten został przywrócony uchwałą nr 10/08/2006 z dnia 10 marca 2006 r. w oparciu o Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zatwierdzony uchwałą Zgromadzenia Wałbrzyskiego Związku Wodociągów i Kanalizacji z dnia 28 grudnia 2005 r. Dowód: karty 3-4, 13-21, 24-30 akt post. wyjaśniającego, karta 8 akt właściwych. 3. Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego Spółka – pismem z dnia 18.08.2006 r. poinformowała organ antymonopolowy o wprowadzeniu uchwałą nr 37/26/2006 z dnia 18 sierpnia 2006 r. zmian do wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków . W związku z wprowadzeniem ww. zmian kwestionowane przez Prezesa UOKiK zapisy uzyskały następującą postać: 5 • § 12 „Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenia albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenia lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane: 3) niezawinionym przez Przedsiębiorstwo brakiem wody na ujęciu, 5) niezawinionymi przez Przedsiębiorstwo przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych a związanych z wyłączeniami w dostawie w dostawie energii stosowanymi przez zakłady energetyczne,” • § 20 „2) W przypadku zaboru wodomierza głównego lub wykazania, Ŝe uszkodzenie nastąpiło z winy Odbiorcy usług - ilość pobranej w tym okresie wody lub/i odebranych ścieków określa się indywidualnie według faktycznego poboru wody lub/i odbioru ścieków i rzeczywiście poniesionej szkody przez Przedsiębiorstwo lub jeŜeli to nie jest moŜliwe do ustalenia, odpowiednio zgodnie z § 14 ust. 7 i 9 niniejszej umowy .” • § 21 „1) Odbiorca usług moŜe domagać się od Przedsiębiorstwa obniŜenia naleŜności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu niŜszym od określonego warunkami technicznymi.” W paragrafie tym wykreślono kwestionowany zapis: z zastrzeŜeniem, Ŝe obniŜenie to stanowić będzie 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności . PowyŜsze zmiany weszły w Ŝycie z dniem podpisania ww. uchwały, tj. 18 sierpnia 2006 r. Zarząd Spółki oświadczył, iŜ wszystkie zmienione zapisy zostaną wprowadzone do nowo zawieranych umów, a odbiorcom, z którymi umowy juŜ zawarto, zostaną przedstawione stosowne aneksy. Dowód: karty 10-11, 19 akt właściwych. 4. W okresie od 1.05.2002 r. do momentu wprowadzenia stosownych zmian Spółka zawarła ***tajemnica przedsiębiorstwa*** umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , w tym ***tajemnica przedsiębiorstwa*** umów z osobami prawnymi i ***tajemnica przedsiębiorstwa*** umów z osobami fizycznymi. W tym czasie Spółka nie obciąŜała odbiorców zgodnie z kwestionowanym zapisem, iŜ w przypadku zaboru lub uszkodzenia wodomierza „ilość pobranej wody nalicza się odpowiednio do ilości, która mogłaby popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem ostatniego odczytu wodomierza”. W rzeczywistości rozliczenia odbiorców w sytuacjach zaboru wodomierza, w przypadku jego uszkodzenia, za okres od ostatniego odczytu do dnia zamontowania nowego wodomierza odbywa się na podstawie średniego zuŜycia zgodnie z § 14 pkt 9 umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , tj. według średniego zuŜycia w okresie ostatnich sześciu miesięcy poprzedzających wydarzenie. W okresie stosowania kwestionowanego wzorca umownego Spółka zanotowała dwa przypadki zastosowania „obniŜenia naleŜności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości” w odniesieniu do przedsiębiorców oraz 50 takich przypadków w odniesieniu do osób fizycznych. Dowód: karty 8, 11-12, 20-25 akt właściwych. 6 Mając powyŜsze na uwadze Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwaŜył co następuje. 1. Określenie zarzutu. Wałbrzyskiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. postawiony został zarzut naduŜywania pozycji dominującej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, polegającego na: 1. narzucaniu przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenia albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenia lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane brakiem wody na ujęciach oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych a związanych z wyłączeniami w dostawie w dostawie energii stosowanymi przez zakłady energetyczne, 2. narzucaniu przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym w przypadku zaboru wodomierza głównego lub wykazania, Ŝe uszkodzenie nastąpiło z winy Odbiorcy usług - ilość pobranej wody nalicza się odpowiednio do ilości, która mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza, 3. narzucaniu przez ww. przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści na skutek zamieszczenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym Odbiorca usług moŜe domagać się od Przedsiębiorstwa obniŜenia naleŜności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu niŜszym od określonego warunkami technicznymi, z zastrzeŜeniem, Ŝe obniŜenie to stanowić będzie10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności, co moŜe stanowić naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 2. Naruszenie interesu publicznego. Podstawą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie (…) jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Urzędu, czy w niniejszej sprawie wszczęcie i przeprowadzenie postępowania antymonopolowego było zasadne z punktu widzenia interesu publicznoprawnego. W świetle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie […] celem regulacji w niej przyjętych jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsiębiorców naraŜonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Tak określony cel ustawy pozwala przyjąć, iŜ ma ona charakter publicznoprawny i słuŜy ochronie ogólnospołecznego interesu. PowyŜsze przesądza o wyłączeniu moŜliwości podejmowania przez organ antymonopolowy działań w celu ochrony wyłącznie interesów indywidualnych. Taką interpretację potwierdza orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (patrz wyroki z dnia 28.05.2001, sygn. akt XVII Ama 82/00; z dnia 4.07.2001, sygn. akt XVII Ama 108/00; z dnia 30.05.2001 r., sygn. akt XVII Ama 80/00; z dnia 6.06.2001, sygn. akt XVII Ama 78/00) i Sądu NajwyŜszego (wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CK 184/03). 7 Tym samym nie kaŜde naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje sprawę do postępowania w trybie ww. ustawy. Odmiennie niŜ to ma miejsce w postępowaniu cywilnym ukierunkowanym na ochronę praw podmiotowych stron, postępowanie w trybie ustawy antymonopolowej ma za swój przedmiot ochronę interesu publicznoprawnego, co ma miejsce wtedy, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, bądź gdy wywołują one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagające ingerencji ze strony organów działających w trybie tej ustawy. Źródłem działań podejmowanych przez WPWiK, będących przedmiotem postawionych w niniejszej sprawie zarzutów, jest niewątpliwie jego siła rynkowa. Dla naruszenia interesu publicznego w takiej sytuacji wystarczające jest dowolne naduŜycie siły rynkowej w relacjach ze słabszymi uczestnikami rynku, bowiem juŜ sam fakt naduŜycia posiadanej na rynku pozycji dominującej narusza interes publiczny. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, praktyki eksploatacyjne urzeczywistniają się poprzez stosunku umowne, albowiem WPWiK posługuje się w obrocie prawnym wzorcem umownym zawierającym zakwestionowane pod kątem naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanowienia umowne. W takich okolicznościach interwencja Prezesa UOKiK podjęta w formie wszczęcia postępowania administracyjnego na gruncie ustawy o ochronie […], stała się konieczna i ma na celu ochronę interesu społecznego mieszkańców gmin, w których jedynym dostawcą usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków jest uczestnik niniejszego postępowania. 3. Ustalenie rynku właściwego PoniewaŜ zachowania podmiotów odbywają się w strukturze rynkowej istotne znaczenie ma określenie rynku właściwego w niniejszej sprawie, czyli – zgodnie z art.4 pkt 8 ustawy o ochronie [...] – rynku towarów, który ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów (...) panują zbliŜone warunki konkurencji. Mówiąc o rynku właściwym, określa się rynek w ujęciu produktowym i geograficznym. Rynek w znaczeniu przedmiotowym odnosi się do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (m.in. rzeczy, usługi). Natomiast rynek w ujęciu geograficznym odnosi się do obszaru, na jakim te towary są oferowane. W przedmiotowej sprawie towarem oferowanym nabywcom przez uczestnika postępowania są usługi dostawy wody i odprowadzania ścieków. Tak więc w ujęciu produktowym WPWiK prowadzi działalność na rynku dostaw wody i odprowadzania ścieków. Spółka jest jedynym przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, oferującym tego rodzaju usługi na terenie związku międzygminnego obejmującego gminy: Boguszów Gorce, Czarny Bór, Głuszyca, Jedlina Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogaczowice, Szczawno Zdrój, Świebodzice, Walim i Wałbrzych. Z uwagi na technologię dostarczania wody i odprowadzania ścieków rynek w ujęciu geograficznym wyznaczony jest przez znajdującą się na terenie ww. gmin sieć wodociągowo-kanalizacyjną, poprzez którą dostarczana jest woda i odprowadzane ścieki. NaleŜy przy tym zaznaczyć, Ŝe odbiorcy 8 ww. usług nie mają alternatywnego źródła zaopatrzenia poza wpięciem do sieci naleŜącej do WPWiK. Pojęcie alternatywnego źródła zaopatrzenia nie obejmuje swoją treścią moŜliwości zaspokojenia potrzeb zaopatrzeniowych we własnym zakresie. Aby nowe źródło zaopatrzenia mogło być uznane za alternatywne w stosunku do posiadanych musi ono spełniać wymóg natychmiastowej dostępności bez ponoszenia nakładów inwestycyjnych (Wyrok SOKiK z dnia 31 maja 2000 r., sygn akt XVII Ama 44/00). Takie alternatywne źródło dostaw wody dla odbiorców z terenu ww. związku międzygminnego nie występuje. Tak więc, rynek w ujęciu geograficznym obejmuje obszar gmin naleŜących do ww. związku. Stąd, rynkiem właściwym w niniejszej sprawie są usługi dostawy wody i odprowadzania ścieków na obszarze gmin: Boguszów Gorce, Czarny Bór, Głuszyca, Jedlina Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogaczowice, Szczawno Zdrój, Świebodzice, Walim i Wałbrzych. 4. Ustalenie pozycji rynkowej uczestnika postępowania na rynku właściwym MoŜliwość stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję, polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej, uzaleŜniona jest od uprzedniego stwierdzenia, iŜ przedsiębiorca posiada na tak określonym rynku pozycję dominującą. Próbując ustalić, czy na rynku właściwym w niniejszej sprawie Spółka posiada pozycję dominującą, naleŜy mieć na uwadze definicję, zawartą w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z tą definicją pozycja dominująca to pozycja przedsiębiorcy na rynku, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Określając pozycję rynkową Spółki niezbędne jest więc przesądzenie czy jej siła ekonomiczna umoŜliwia prowadzenie działalności w znacznym stopniu niezaleŜnie od swych konkurentów i kontrahentów. Na rynku dostaw wody i odprowadzania ścieków na terenie gmin Boguszów Gorce, Czarny Bór, Głuszyca, Jedlina Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogaczowice, Szczawno Zdrój, Świebodzice, Walim i Wałbrzych WPWiK jest dysponentem jedynej występującej tam sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. Z uwagi na technologię dostarczania wody (siecią wodociągową) i odprowadzania ścieków (siecią kanalizacyjną) Spółka jest monopolistą naturalnym, wypełnia zatem normę art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. PoniewaŜ na rynku właściwym uczestnik nie spotyka się z Ŝadną konkurencją, posiada siłę ekonomiczną, przy uŜyciu której moŜe zapobiegać nie tylko efektywnej konkurencji, ale takŜe działać w duŜym stopniu niezaleŜnie od zachowania swoich kontrahentów i klientów, a w szczególności wykorzystywać swoją pozycję rynkową do ich ekonomicznej eksploatacji. 9 5. Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. NaduŜywanie pozycji dominującej polega w szczególności na narzucaniu przez przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyści. Dla stwierdzenia praktyki ograniczającej konkurencję zdefiniowanej powyŜej konieczne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia czterech przesłanek: 1) posiadanie na rynku właściwym pozycji dominującej, 2) narzucanie określonych warunków umów, 3) uciąŜliwy charakter tych warunków, 4) osiąganie przez przedsiębiorcę narzucającego warunki nieuzasadnionych korzyści. Ad 1) Jak stwierdzono wyŜej, Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociagów i Kanalizacji Sp. z o.o. posiada pozycję dominującą na lokalnym rynku zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków obejmującym obszar gmin Boguszów Gorce, Czarny Bór, Głuszyca, Jedlina Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogaczowice, Szczawno Zdrój, Świebodzice, Walim i Wałbrzych. Tym samym pierwsza przesłanka praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona . Ad 2) Drugą przesłanką niezbędną do udowodnienia stosowania przez WPWiK praktyk ograniczających konkurencję w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest narzucanie kontrahentom określonych warunków umów. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wówczas, gdy przedsiębiorca, wykorzystując posiadaną przewagę ekonomiczną w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobodę kształtowania treści umów ze strony kontrahentów działających pod przymusem. Dzięki posiadanej sile rynkowej dominant moŜe bowiem nie liczyć się z wolą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni są zaakceptować ustalone przez niego warunki umowne, nawet jeśli nie gwarantują one ekwiwalentności świadczeń. Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, które nie miałyby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istniała konkurencja i moŜliwość wyboru oferty spośród ofert konkurujących ze sobą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsiębiorca wykorzystując zajmowaną na rynku pozycję dominującą i sytuację przymusową kontrahentów wynikającą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich określone zachowania. Uczestnik niniejszego postępowania jako dostawca usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków zajmuje pozycję tzw. monopolisty naturalnego. Prowadzi swoją działalność gospodarczą w warunkach, w których odizolowany od potencjalnych konkurentów zarówno barierą kosztów niezbędnych dla uruchomienia działalności w danej dziedzinie, jak i ustanowioną wcześniej strukturą organizacyjną i technologiczną, dysponuje potencjałem niezbędnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Narzucanie warunków umów w rozpatrywanej sprawie wiąŜe się zatem z posiadaną przez Spółkę siłą rynkową i z adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które są zawierane przez przystąpienie, i w których nie przewiduje się indywidualnego negocjowania warunków umownych. W przypadku takich umów wystarczającą przesłanką do uznania, Ŝe dochodzi do narzucenia warunków umownych, jest oferowanie 10 ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju. Zakwestionowane w toku niniejszego postępowania warunki umów są stosowane przez Spółkę względem wszystkich odbiorców korzystających z usług przedsiębiorstwa i stanowią element stosowanych przez przedsiębiorstwo wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Odbiorca podpisując umowę aprobuje warunki umowy z góry jednostronnie ustalone przez przedsiębiorstwo. Innymi słowy przystępuje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowień. W umowie tego typu, gdzie dostawca jednostronnie ustala warunki świadczenia usług, odbiorca w ramach szeroko rozumianej swobody umów ma prawo przyjąć ofertę bądź umowy nie zawrzeć i w tym właśnie zakresie moŜna mówić o tym, ze dostawca usług narzuca jej treść kontrahentowi. W okolicznościach niniejszej sprawy uznać naleŜy za oczywiste, iŜ kwestionowane warunki umów zostały usługobiorcom przez Spółkę narzucone. Została zatem spełniona druga przesłanka niezbędna do stwierdzenia naruszenia przez Spółkę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ad 3) Za uciąŜliwy uznaje się kaŜdy warunek umowy oznaczający dla jednej ze stron cięŜar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwołuje się do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych występujących na rynku. Dokonując analizy uciąŜliwości warunków umownych naleŜy rozwaŜyć, czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku właściwym, a więc istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kształtowania ich treści, dominant byłby w stanie wynegocjować takie postanowienia umowne. 1. Pierwszym z narzuconych przez Spółkę i kwestionowanych warunków umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków jest zapis, zgodnie z którym „Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenia albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenia lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane brakiem wody na ujęciach oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych a związanych z wyłączeniami w dostawie w dostawie energii stosowanymi przez zakłady energetyczne” (vide: § 12 ust. 3 i 5 wzorca umownego). Rozpatrując uciąŜliwość kwestionowanych warunków umów, naleŜy po pierwsze podnieść, iŜ do umów, na podstawie których odbywa się dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków zastosowanie znajdują nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę , ale takŜe przepisy ogólne prawa cywilnego, tj. Kodeks cywilny. Punktem wyjścia w ocenie uciąŜliwości analizowanego postanowienia umownego, są w takim razie przepisy zawarte w art. 471 i następne Kodeksu cywilnego regulujące odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę spowodowaną niewykonaniem lub nienaleŜytym wykonaniem zobowiązania. Przepis ten stanowi, Ŝe „dłuŜnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania, chyba Ŝe niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłuŜnik odpowiedzialności nie ponosi”. Podstawowym obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego jest, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu [...], zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny. Zgodnie z reŜimem odpowiedzialności kontraktowej, przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest zatem obowiązane naprawić szkodę wynikłą z niewykonania lub nienaleŜytego wykonania tego zobowiązania, a więc powstałą na skutek przerw w świadczeniu usług, jeŜeli jest to następstwem okoliczności, za które przedsiębiorstwo odpowiada, innymi słowy takich, które przedsiębiorstwo obciąŜają. Zakres takich okoliczności obejmuje przede wszystkim 11 działania i zaniechania własne przedsiębiorstwa noszące znamiona winy (tzn. zachowania umyślne lub będące skutkiem niedołoŜenia naleŜytej staranności). Dominant, by nie narazić się na zarzut naduŜywania swojej pozycji rynkowej, nie powinien w treści zawieranych umów uchylać się od odpowiedzialności odszkodowawczej za swoje zawinione zachowania. Zakwestionowany zapis jest więc dla odbiorców zdecydowanie uciąŜliwy, gdyŜ wprowadza ich w błąd co do moŜliwości dochodzenia od usługodawcy roszczeń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód powstałych w wyniku zawinionego przez dostawcę niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania tj. wówczas, gdy brak wody na ujęciu lub przerwy w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowo– kanalizacyjnych powodujące przerwy w dostarczaniu wody i odprowadzaniu ścieków będą efektem jego działań lub zaniechań. MoŜe to mieć miejsce na przykład wtedy, gdy obniŜenie jakości świadczonych usług spowodowane będzie przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowo–kanalizacyjnych powstałymi na skutek zalegania przez Spółkę z płatnościami z tytułu dostaw energii względem przedsiębiorstwa energetycznego bądź niedopełnienia przez Spółkę obowiązku utrzymania naleŜącej do niej sieci lub wewnętrznej instalacji energetycznej w naleŜytym stanie technicznym. Dodatkowo naleŜy tutaj zaznaczyć, Ŝe art. 474 K.c. wskazuje m. in., iŜ „dłuŜnik odpowiedzialny jest za własne działanie lub zaniechanie osób, z których pomocą zobowiązanie wykonuje”. Podobnie moŜliwe są sytuacje, gdy Spółka będzie ponosić odpowiedzialność za przerwy lub ograniczenia w dostarczaniu wody spowodowane brakiem wody na ujęciu. Brak wody na ujęciu takŜe moŜe wynikać z przerw w zasilaniu energetycznym zawinionym przez WPWiK bądź z uszkodzenia urządzeń wchodzących w skład ujęcia wodnego, powstałego wskutek ich nieprawidłowej eksploatacji lub konserwacji. Mając powyŜsze na uwadze za niedopuszczalną naleŜy uznać sytuację, w której całym ryzykiem niezrealizowania umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków na skutek braku wody na ujęciu lub przerw w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, obciąŜani są odbiorcy usług. Stwierdzić zatem naleŜy, iŜ postanowienia umowne, na mocy których WPWiK zwalnia się z odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług spowodowane brakiem wody na ujęciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych, mają uciąŜliwy charakter . 2. Kolejnym zakwestionowanym przez organ antymonopolowy zapisem w umowie o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków stosowanym przez Spółkę jest zapis, zgodnie z którym „ w przypadku zaboru wodomierza głównego lub wykazania, Ŝe uszkodzenie nastąpiło z winy Odbiorcy usług - ilość pobranej wody nalicza się odpowiednio do ilości, która mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza ” (vide: § 20 ust. 2 wzorca umownego). W powyŜszym zapisie Spółka określiła sposób naliczania naleŜności za pobraną wodę względem odbiorców, którzy dopuścili się zawinionego zaboru lub uszkodzenia wodomierza przyznając sobie prawo do ustalenia naleŜności za wodę odpowiednio do ilości, jaka mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. W ten sposób uczestnik arbitralnie uregulował zasady ustalania ilości wody będącej podstawą rozliczenia w wypadku zaistnienia opisanych powyŜej okoliczności. Jednocześnie w treści umowy określono tę ilość na maksymalnym moŜliwym poziomie – w oderwaniu od faktycznego zuŜycia wody i wysokości rzeczywiście poniesionej szkody będącej skutkiem niedotrzymania warunków umowy przez usługobiorcę, co zdaniem organu antymonopolowego świadczy o uciąŜliwości rozpatrywanego postanowienia umownego. 12 Oceniając, czy ww. zapis ma uciąŜliwy charakter zwaŜyć po pierwsze naleŜy, iŜ ani ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu [...], ani rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy nie regulują sposobu rozliczeń w przypadku zawinionego przez usługobiorcę zaboru bądź uszkodzenia wodomierza. Wobec powyŜszego w obliczu stwierdzonych przypadków zawinionych przez usługobiorcę działań przedsiębiorca powinien dochodzić naprawienia poniesionej szkody na zasadach ogólnych wynikających z Kodeksu cywilnego. Ustalając zaś w takich przypadkach ilość pobranej wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu wykrycia lub usunięcia nieprawidłowości Spółka moŜe wzorować się przykładowo na rozwiązaniu przyjętym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie wodę i odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257 ze zm.), które w § 18 ust. 1 stanowi, iŜ „w przypadku niesprawności wodomierza głównego, jeŜeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zuŜycia w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to moŜliwe – na podstawie średniego zuŜycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zuŜycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza”. W przypadku braku moŜliwości ustalenia ilości pobranej wody na wyŜej określonej podstawie, uzasadnione jest równieŜ posłuŜenie się przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie przeciętnych norm zuŜycia wody (Dz.U. Nr 8, poz. 70). Sposób rozliczania ilości pobranej wody w oparciu bądź o średnie wskazania wodomierza, bądź o przeciętne normy zuŜycia wody, mógłby zostać przyjęty w umowach równieŜ w odniesieniu do sytuacji, gdy udowodniono zawinione przez usługobiorcę działanie na szkodę przedsiębiorstwa poprzez zdemontowanie lub uszkodzenie wodomierza, zwłaszcza zaś w stosunku do osób fizycznych – konsumentów, co do których podejrzenie, iŜ zagospodarowali wodę w tak wielkich ilościach wydaje się z racjonalnego punktu widzenia wysoce nieprawdopodobne. NaleŜy równieŜ zauwaŜyć, Ŝe ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu [...] przewiduje określone sankcje względem odbiorców, którzy spełniają przesłanki zawarte w hipotezach kwestionowanych warunków umownych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, „w razie stwierdzenia nielegalnego poboru wody, tj. między innymi przy celowo uszkodzonych wodomierzach, przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne ma prawo odciąć dostawę wody”. Z kolei art. 28 ust. 2 pkt 1 tej ustawy stanowi, Ŝe „ten, kto uszkadza wodomierz główny, zrywa lub uszkadza plomby umieszczone na wodomierzach, a takŜe wpływa na zmianę, zatrzymanie lub utratę właściwości lub funkcji metrologicznych wodomierza głównego, podlega karze grzywny w wysokości do 5000 zł”. NiezaleŜnie od powyŜszego usługodawca moŜe – jak juŜ podniesiono – dochodzić od usługobiorcy, który dopuścił się zaboru lub uszkodzenia wodomierza, naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych. Wymienione w umowie zachowania odbiorcy usług, które na jej podstawie skutkować mogą obciąŜeniem go kosztami usługi za dostarczenie wody, która mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego od ostatniego odczytu wodomierza, powinny być rozpatrywane na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego, w oparciu o zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez sprawcę z własnej winy bądź odpowiedzialności za szkodę z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania. Opisane w kwestionowanych zapisach działania odbiorcy usług mogą być kwalifikowane jako czyny bezprawne stanowiące przesłankę do dochodzenia roszczeń z tytułu odpowiedzialności deliktowej bądź jako nienaleŜyte wykonanie zobowiązania będące podstawą do dochodzenia przez dostawcę roszczeń z tytułu odpowiedzialności kontraktowej. Zastosowanie powinien zatem znaleźć tutaj art. 415 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę zobowiązany jest do jej naprawienia” lub art. 471 k.c., który stanowi, Ŝe „DłuŜnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania 13 lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania, chyba Ŝe niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłuŜnik odpowiedzialności nie ponosi”. Z brzmienia powyŜszych przepisów w zestawieniu z art. 6 k.c. wynika, Ŝe cięŜar dowodu co do wykazania przesłanek odpowiedzialności za wyrządzoną działaniem usługobiorcy szkodę, obciąŜa poszkodowanego. Przedsiębiorca powinien zatem wykazać, Ŝe poniósł szkodę, wykazać wysokość tej szkody oraz udowodnić istnienie związku przyczynowego pomiędzy szkodą a zawinionym działaniem usługobiorcy. Rozpatrywane postanowienie umowne zwalnia dostawcę usług z tego obowiązku, co stawia go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do kontrahentów – odbiorców usług. W przypadku zawinionego przez odbiorcę zaboru lub uszkodzenia wodomierza uczestnik moŜe dochodzić od usługobiorców, na drodze roszczenia cywilnoprawnego, naprawienia poniesionej szkody (jeŜeli wykaŜe, Ŝe zaistniały łącznie przesłanki odpowiedzialności deliktowej bądź kontraktowej). Jej pokrycie moŜe wiązać się z zapłatą za naprawę wodomierza lub zabudowanie nowego wodomierza i jego legalizację. W ramach realizacji roszczeń odszkodowawczych dostawca moŜe takŜe dochodzić uiszczenia przez odbiorcę zapłaty za wodę pobraną w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usunięcia powstałych z winy odbiorcy nieprawidłowości, a maksymalna ilość pobranej wody, za którą zapłaty moŜe Ŝądać dostawca w ramach odszkodowania, moŜe być w istocie równa ilości wody, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, jednakŜe to w gestii Spółki leŜy udowodnienie, iŜ taki był faktyczny lub domniemany pobór wody. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w treści umowy przedsiębiorca zamieścił zapis stanowiący, iŜ w przypadku wystąpienia sytuacji określonych w analizowanym postanowieniu umownym będzie dochodzić odszkodowania do maksymalnej wysokości naleŜności za pobraną wodę odpowiadającej ilości, jaka mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza, jednakŜe taki sposób rozliczania nie moŜe stanowić przyjętej w umowie podstawy do naliczania naleŜności i ogólnie obowiązującej reguły. Biorąc powyŜsze pod uwagę, organ antymonopolowy uznał, iŜ warunek umowy, zgodnie z którym w przypadku zaboru wodomierza głównego lub wykazania, Ŝe uszkodzenie nastąpiło z winy Odbiorcy usług - ilość pobranej wody nalicza się odpowiednio do ilości, która mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza ma uciąŜliwy charakter . 3. Ostatnim zakwestionowanym przez organ antymonopolowy zapisem w umowie o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków stosowanym przez Spółkę jest zapis, zgodnie z którym „ Odbiorca usług moŜe domagać się od Przedsiębiorstwa obniŜenia naleŜności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu niŜszym od określonego warunkami technicznymi, z zastrzeŜeniem, Ŝe obniŜenie to stanowić będzie 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności ” (vide: § 21 wzorca umownego). O uciąŜliwości przytoczonego powyŜej zapisu świadczy to, iŜ na jego podstawie przedsiębiorstwo ogranicza swoją odpowiedzialność finansową względem odbiorcy w przypadku, gdy świadczy ono usługi o jakości obniŜonej w stosunku do jakości przewidzianej w umowie oraz odpowiednich przepisach prawa regulujących przedmiotowe zagadnienia. Maksymalna wielkość upustu, o jaką opłata wnoszona przez odbiorcę usług moŜe zostać obniŜona stanowi równowartość 10% naleŜności za okres trwania zakłócenia. Wysokość ta nie została uzaleŜniona od ilości zuŜytej przez odbiorcę wody pogorszonej jakości. W związku z tym moŜe dojść do sytuacji, w której nastąpi 14 obniŜenie naleŜnych opłat o 10%, lecz ilość zuŜytej przez odbiorcę wody przemawiałyby za podwyŜszeniem wielkości upustu. W przypadku dostarczania wody o jakości nie odpowiadającej wymogom określonym w umowie i przepisach prawa oraz załoŜeniom kalkulacyjnym stanowiącym bazę dla ustalenia opłaty za wodę, nie ma podstaw prawnych dla domagania się przez usługodawcę opłaty odpowiadającej dostawom spełniającym wymagane, a nie zachowane kryteria jakościowe. W przypadku dostaw wody o pogorszonej jakości, naleŜność za usługę powinna zostać obniŜona o wartość zuŜytej wody oraz odpowiadającą tej ilości wartość odprowadzonych ścieków proporcjonalnie do róŜnicy pomiędzy jakością wody, do dostarczania której przedsiębiorstwo jest zobowiązane a jakością wody faktycznie dostarczanej. Odbiorca nie powinien być zobligowany do ponoszenia kosztów usługi, która nie została na jego rzecz wykonana; innymi słowy nie powinien być zobowiązany do uiszczenia zapłaty za wodę złej jakości w takiej wysokości, jaką musiałby uiścić w przypadku dostarczenia wody spełniającej normy jakościowe. Udzielenie upustu ma na celu przywrócenie ekwiwalentności świadczeniu, które okazało się być niezgodne z umową. „Upust stanowi dopełnienie niepełnego świadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obniŜenie wartości świadczenia pienięŜnego w celu przywrócenia ekwiwalentności świadczeń stron w umowie wzajemnej” (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 11 marca 2002 r. Sygn. akt XVII Ama 52/01). Wzgląd na zachowanie wymogu ekwiwalentności wzajemnych świadczeń przemawia za dopuszczeniem stosownego do okoliczności obniŜenia opłat, zaś kwota upustów powinna uwzględniać istniejące okoliczności, tj. być w szczególności współmierna do moŜliwości wykorzystania wody złej jakości. Określenie przez dostawcę z góry maksymalnego wskaźnika upustów nie czyni powyŜszemu zadość, tym samym narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń, zgodnie z którą zapłata przysługuje przedsiębiorcy proporcjonalnie do jakości i ilości dostarczanej usługi (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 1995 r. Sygn. akt XVII Amr 8/95). Stosowanie w umowach zapisów w sposób arbitralny określających ich górną granicę na poziomie nie przekraczającym 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia ma zatem, w ocenie organu antymonopolowego, uciąŜliwy charakter . Wszystkie kwestionowane przez organ antymonopolowe warunki umów mają uciąŜliwy charakter. Została zatem spełniona trzecia przesłanka niezbędna do stwierdzenia naruszenia przez Spółkę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ad 4) Czwartą i ostatnią przesłanką niezbędną do stwierdzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jest wykazanie, Ŝe kwestionowany warunek umowny przynosi przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści. Osiągane przez podmiot gospodarczy stosujący praktykę ograniczającą konkurencję określoną w w/w przepisie nieuzasadnione korzyści są odpowiednikiem uciąŜliwych warunków umów w warunkach ekwiwalentności wzajemnych świadczeń stron umowy i oznaczają sytuację korzystniejszą od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzyści powinny pozostawać w logicznym związku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uciąŜliwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzyści mogą pojawić się po stronie przedsiębiorcy narzucającego uciąŜliwe warunki umów juŜ w chwili zawarcia umowy lub teŜ w okresie późniejszym, 15 gdy zaistnieją okoliczności przewidziane w umowie pozwalające na wykorzystanie uciąŜliwego zapisu. NaleŜy podkreślić, Ŝe juŜ hipotetyczna moŜliwość wystąpienia na rynku skutków praktyki ograniczającej konkurencję (w tym przypadku faktycznego osiągnięcia przez uczestnika nieuzasadnionych korzyści z tytułu realizacji uciąŜliwego warunku umowy) wystarczająca jest dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Dla bytu praktyki ograniczającej konkurencję określonej w tym przepisie nie jest bowiem konieczne wystąpienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, Ŝe zaistniało zagroŜenie wystąpienia takiego skutku. Praktyką ograniczającą konkurencję jest juŜ bowiem sama próba osiągnięcia przez przedsiębiorcę zajmującego pozycję dominującą na rynku określonego skutku (por. E. Modzelewska – Wąchal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie równieŜ w orzecznictwie, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczającej konkurencję istotne jest, aby skutki praktyki ograniczającej konkurencję mogły wystąpić na rynku (por. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, iŜ nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsiębiorcę praktyki monopolistycznej, ani teŜ osiągnięcia z tego tytułu nieuzasadnionych korzyści. Z treści art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, Ŝe jej reŜimowi podlegają nie tylko praktyki ograniczające konkurencję, które wywołały bądź aktualnie wywołują skutki na terenie Polski, ale równieŜ praktyki, które choćby tylko hipotetycznie, mogą wywoływać takie skutki. Podobne stanowisko wyraził wcześniej Sąd NajwyŜszy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. (sygn. akt I CKN 114/97) wskazał, Ŝe istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza się do tego, czy przedsiębiorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzyści z całości prowadzonej działalności gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzyści. Organ antymonopolowy ma zatem obowiązek oceniać zachowania przedsiębiorcy od strony skutków, jakie zachowania te mogą nawet hipotetycznie wywołać na rynku. Odpowiednio do zarzutów: 1.WPWiK w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zwalnia się z odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług spowodowane brakiem wody na ujęciach i przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Z treści przedmiotowych zapisów nie wynika, Ŝe zwolnienie się z odpowiedzialności dotyczy wyłącznie sytuacji niezawinionych przez dostawcę usług i niezaleŜnych od niego. Brzmienie tych postanowień stwarza zatem Spółce moŜliwość uniknięcia odpowiedzialności odszkodowawczej względem odbiorców w kaŜdym przypadku niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania z powodu obniŜenia jakości świadczonych usług wywołanych brakiem wody na ujęciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych bez względu na przyczyny wystąpienia powyŜszych zakłóceń. Tak więc niezaleŜnie od tego, czy wymienione w zakwestionowanych zapisach okoliczności będą zawinione przez WPWiK, czy teŜ będą następstwem okoliczności, za które przedsiębiorca nie będzie ponosił odpowiedzialności, moŜe on zwolnić się z odpowiedzialności odszkodowawczej wobec odbiorców z tytułu szkód spowodowanych ograniczeniami w dostawie wody i odbiorze ścieków. Takie rozwiązanie kwestii odpowiedzialności dostawcy za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialności kontraktowej ujętej w art. 471 K.c. Wyłączenie odpowiedzialności odszkodowawczej WPWiK w kaŜdym przypadku przerw w świadczeniu usług na skutek wskazanych powyŜej okoliczności jest bez 16 wątpienia dla przedsiębiorstwa korzystne. Spółka nie musi bowiem liczyć się z koniecznością wypłacenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności kontraktowej byłaby do tego zobowiązana. MoŜliwość uniknięcia przez Spółkę odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy i wypłaty odbiorcom ewentualnego odszkodowania uznać zatem naleŜy za nieuzasadnioną korzyść. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, Ŝe WPWiK w rzeczywistości nie osiągało korzyści wynikających z przedmiotowych postanowień umownych, poniewaŜ dla bytu praktyki ograniczającej konkurencje zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie [...] wystarczająca jest juŜ hipotetyczna moŜliwość osiągnięcia takich korzyści przez przedsiębiorcę zajmującego na rynku pozycję dominującą. Nieuzasadnione korzyści mogą bowiem pojawić się po stronie przedsiębiorcy narzucającego uciąŜliwe warunki umów juŜ w chwili zawarcia umowy lub teŜ w okresie późniejszym, gdy zaistnieją okoliczności przewidziane w umowie pozwalające na wykorzystanie uciąŜliwego zapisu. W związku z powyŜszym, postanowienia umowne, zgodnie z którymi Przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenia albo wstrzymanie dostaw wody bądź ograniczenia lub wstrzymanie odbioru ścieków wywołane brakiem wody na ujęciach oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych a związanych z wyłączeniami w dostawie w dostawie energii stosowanymi przez zakłady energetyczne wiąŜą się z moŜliwością uzyskania przez WPWiK nieuzasadnionych korzyści . 2. Nieuzasadnione korzyści osiągane przez uczestnika w przypadku drugiego z kwestionowanych warunków umownych polegają na moŜliwości obciąŜenia odbiorców kosztami usługi, która nie została na ich rzecz wykonana, co jest bezpośrednią konsekwencją narzucenia w treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków kwestionowanych zasad rozliczeń. Dopuszczenie, na podstawie umowy, moŜliwości przyjęcia przez dostawcę załoŜenia, Ŝe w przypadku zawinionego przez odbiorcę zaboru, uszkodzenia lub zerwania plomb wodomierza, kaŜdorazowo następuje nieprzerwany, całodobowy pobór wody moŜe prowadzić do nieuzasadnionych przychodów dostawcy usług z tytułu zastrzeŜenia zapłaty za pobraną wodę w ilości, jaka mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. Dzięki takiemu zapisowi przedsiębiorstwo ma ponadto moŜliwość zwolnienia się z obowiązku udowodnienia, jaką szkodę poniosło, w tym, jaki był rzeczywisty lub domniemany pobór wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu wykrycia lub usunięcia nieprawidłowości. Uniknięcie kosztów i nakładów związanych z wykazaniem wysokości poniesionej szkody równieŜ moŜe być dla uczestnika postępowania źródłem dodatkowych korzyści, których osiągnięcie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanych przez organ antymonopolowy warunków umownych. Narzucony odbiorcom usług warunek umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków przewidujący, iŜ w przypadku zaboru wodomierza głównego lub wykazania, Ŝe uszkodzenie nastąpiło z winy Odbiorcy usług - ilość pobranej wody nalicza się odpowiednio do ilości, która mogła popłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego z dniem od ostatniego odczytu wiąŜe się zatem z moŜliwością uzyskania przez WPWiK nieuzasadnionych korzyści . 3. O uciąŜliwości trzeciego zapisu świadczy to, iŜ na jego podstawie Spółka ogranicza swoją odpowiedzialność finansową względem odbiorcy w przypadku, gdy świadczy ono usługi o jakości obniŜonej w stosunku do jakości przewidzianej w umowie oraz 17 odpowiednich przepisach prawa regulujących przedmiotowe zagadnienia. Maksymalna wielkość upustu, o jaką opłata wnoszona przez odbiorcę usług moŜe zostać obniŜona stanowi równowartość 10% naleŜności za okres trwania zakłócenia. Wysokość ta nie została uzaleŜniona od ilości zuŜytej przez odbiorcę wody pogorszonej jakości. W związku z tym moŜe dojść do sytuacji, w której nastąpi obniŜenie naleŜnych opłat o 10%, lecz ilość zuŜytej przez odbiorcę wody przemawiałyby za podwyŜszeniem wielkości upustu. Udzielenie upustu ma na celu przywrócenie ekwiwalentności świadczeniu, które okazało się być niezgodne z umową. „Upust stanowi dopełnienie niepełnego świadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obniŜenie wartości świadczenia pienięŜnego w celu przywrócenia ekwiwalentności świadczeń stron w umowie wzajemnej” (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 11 marca 2002 r. Sygn. akt XVII Ama 52/01). Wzgląd na zachowanie wymogu ekwiwalentności wzajemnych świadczeń przemawia za dopuszczeniem stosownego do okoliczności obniŜenia opłat, zaś kwota upustów powinna uwzględniać istniejące okoliczności, tj. być w szczególności współmierna do moŜliwości wykorzystania wody złej jakości. Określenie przez dostawcę z góry maksymalnego wskaźnika upustów nie czyni powyŜszemu zadość, tym samym narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń, zgodnie z którą zapłata przysługuje przedsiębiorcy proporcjonalnie do jakości i ilości dostarczanej usługi (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 1995 r. Sygn. akt XVII Amr 8/95). Stosowanie w umowach zapisów w sposób arbitralny określających ich górną granicę na poziomie nie przekraczającym 10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia ma zatem, w ocenie organu antymonopolowego, uciąŜliwy charakter. Nieuzasadnioną korzyścią uzyskiwaną przez WPWiK w przedmiotowej sprawie jest pobieranie opłat za wodę złej jakości w wysokości ustalonej dla dostaw wody odpowiadającej odpowiednim normom jakościowym, a więc z naruszeniem wspomnianej zasady ekwiwalentności świadczeń stron umowy. Uwzględniono wprawdzie w umowie moŜliwość obniŜenia naleŜności z tytułu dostaw wody o pogorszonej bądź nieodpowiedniej jakości, jednakŜe na jednostronnie i beznegocjacyjnie określonym maksymalnym poziomie 10% ceny wody dostarczonej w okresie trwania zakłócenia. W sytuacji, gdy ten akurat poziom nie będzie adekwatny do jakości dostarczanej wody, a więc nieekwiwalentny do stopnia moŜliwości jej wykorzystania ze względu na złą jakość bądź brak moŜliwości jakiegokolwiek wykorzystania z tego powodu, Spółka moŜe uzyskać dodatkową korzyść. Innymi słowy umowne ułoŜenie stosunków między stronami w tym zakresie winno uwzględniać sygnalizowane wcześniej okoliczności, tak Ŝeby system upustów zapewniał w szczególności bieŜącą ekwiwalentność wzajemnych świadczeń. Mając powyŜsze na uwadze uznać naleŜy, iŜ stosowanie w treści u mów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zapisu, zgodnie z którym Odbiorca usług moŜe domagać się od Przedsiębiorstwa obniŜenia naleŜności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu niŜszym od określonego warunkami technicznymi, z zastrzeŜeniem, Ŝe obniŜenie to stanowić będzie10% naleŜności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia naleŜności, wiąŜe się z moŜliwością uzyskania przez WPWiK nieuzasadnionych korzyści . W wyniku powyŜszego, zdaniem Prezesa UOKiK, udowodniono zaistnienie łącznie czterech przesłanek koniecznych do uznania zachowań przedsiębiorcy za praktyki ograniczające konkurencję w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej w odniesieniu do wszystkich trzech postawionych uczestnikowi zarzutów. Wykazano, Ŝe Spółka posiada na rynku właściwym pozycję dominującą, Ŝe zakwestionowane w niniejszym postępowaniu warunki umów zostały narzucone 18 odbiorcom usług, oraz Ŝe warunki te mają uciąŜliwy charakter i mogą przynosić Spółce nieuzasadnione korzyści. Zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji nakazującej zaniechania stwierdzonych praktyk, jeŜeli zachowanie rynkowe przedsiębiorcy albo związku przedsiębiorców przestało naruszać zakazy określone w art. 5 lub art. 8. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i stwierdzającą jej zaniechanie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie [...] Prezes Urzędu moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę w drodze decyzji karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10 % przychodu określonego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się między innymi naruszenia zakazu określonego w art. 8 (co ma miejsce w niniejszej sprawie). Tak określone kary pienięŜne mają charakter fakultatywny. W ramach uznania administracyjnego to Prezes Urzędu decyduje, czy właściwe jest ukaranie przedsiębiorcy dopuszczającego się praktyk. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu zdecydował o nienałoŜeniu kary pienięŜnej określonej w wymienionym wyŜej przepisie. Na decyzję taką miało wpływ postępowanie uczestnika, który natychmiast po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego podjął działania zmierzające do wyeliminowania z treści zawieranych umów postanowień zakwestionowanych przez organ antymonopolowy i od 18 sierpnia 2006 r. nie są one juŜ stosowane. Ponadto naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej nie było dla WPWiK źródłem korzyści finansowych, a do organu antymonopolowego nie wpłynęły Ŝadne skargi odbiorców świadczonych przez Spółkę usług, związane z realizacją zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów. Stąd naleŜało orzec jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje: Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o. o. Al. Wyzwolenia 39 58-300 Wałbrzych