RWR-49/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 411-8/06/ZR Wroc ł aw, dnia 28 grudnia 2006 r. DECYZJA RWR 49/2006 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu, przy ul. Na Grobli 14/16, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 wymienionej wy ż ej ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. we Wroc ł awiu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, obejmuj ą cym obszar gminy Wroc ł aw, poprzez narzucanie przez ww. przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia: - w § 6 ust.1 pkt b) i g) umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla odbiorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą ; - w § 6 ust.1 pkt b) i g) umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla odbiorców indywidualnych (gospodarstwa domowe); - w § 6 ust.1 pkt b) i g) umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla Wspólnot Mieszkaniowych; - w § 6 ust.1 pkt b) i g) umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przemys ł owych; postanowie ń umownych, zgodnie z którymi dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . II. Na podstawie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu, przy ul. Na Grobli 14/16, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; nak ł ada si ę na Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 3 000 PLN (s ł ownie z ł otych: trzy tysi ą ce ), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Organ antymonopolowy przeprowadzi ł w lipcu 2006 r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy tre ść postanowie ń umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków stosowanych przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu (zw. dalej tak ż e: „MPWiK” lub „Spó ł ka”) mo ż e stanowi ć naruszenie przepisów ww. ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. (dowód: karta 1 i 70 akt RWR 400-12/06/ZR) Poniewa ż analiza dokumentów i informacji zebranych w toku post ę powania, a w szczególno ś ci stosowanych przez ww. Spó ł k ę wzorców umownych pn.: - „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla odbiorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą ”; - „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla odbiorców indywidualnych (gospodarstwa domowe)”; - „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla Wspólnot Mieszkaniowych”; - „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przemys ł owych”; da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż mog ł o nast ą pi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy, wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez MPWiK pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków na obszarze Gminy Wroc ł aw, sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwany dalej “Prezesem UOKiK” lub ,,organem antymonopolowym” postanowieniem nr 150/2006 wszcz ął w dniu 02.08.2006 r. z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków – obejmuj ą cym obszar gminy Wroc ł aw polegaj ą cego na narzucaniu przez ww. przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w ww. wzorcach umownych zapisów § 6 ust.1 pkt b) i g), zgodnie z którymi Spó ł ka (Dostawca) nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu (lit. b) oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych (lit.g). (dowód: karta 2,3) W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, WPWiK, w pi ś mie z dnia 21.08.2006 r. podnios ł o, i ż kwestionowane przez organ antymonopolowy postanowienie dotycz ą ce braku wody na uj ę ciu mo ż e zosta ć uznany jako przejaw si ł y wy ż szej, okre ś lonej w art.433 k.c. i tym samym zapis zawarty w umowach precyzuje stan si ł y wy ż szej dotycz ą cy przypadków, które mog ą dotkn ąć przedsi ę biorstwo 2 wodoci ą gowe, dlatego tre ść tego zapisu jest tylko doprecyzowaniem mo ż liwych do wyst ą pienia zjawisk traktowanych jako si ł a wy ż sza oraz wynikaj ą cych z charakteru prowadzonej dzia ł alno ś ci. W opinii Spó ł ki, termin „brak wody na uj ę ciu” jest równie ż kategori ą techniczn ą , niezale ż n ą od MPWiK, która powoduje niemo ż no ść ś wiadczenia us ł ug, podobnie jak drugi termin „przerwa w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych". Stosowanie tego zapisu uzasadni ł a tym, i ż nie mo ż e ponosi ć odpowiedzialno ś ci za stan techniczny oraz zasilanie urz ą dze ń nie b ę d ą cych jego w ł asno ś ci ą a które to urz ą dzenia s ą niezb ę dne do zapewnienia dostaw wody. (Dowód: karta 4,5) I. Przeprowadzone przez Prezesa UOKiK post ę powanie dowodowe pozwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego: 1. Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art.4 pkt 1 ustawy o ochronie …, prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie jednoosobowej spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze S ą dowym przy S ą dzie Rejonowym dla Wroc ł awia- Fabrycznej we Wroc ł awiu, VI Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 0000043801. Przedmiot dzia ł ania przedsi ę biorcy zosta ł okre ś lony m.in. jako „dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody” oraz „odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków”. Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść w ww. zakresie na obszarze Gminy Wroc ł aw. Jedynym udzia ł owcem Spó ł ki jest Gmina Wroc ł aw. (dowód: karta 5-10 akt RWR-402-12/06/ZR). 2. Na terenie Gminy Wroc ł aw Spó ł ka dzia ł a we wskazanym wy ż ej zakresie na podstawie Decyzji nr 7/02 zarz ą du Miasta Wroc ł awia z dnia 22.10.2002 r. w sprawie udzielenia zezwolenia MPWiK Sp. z o.o. we Wroc ł awiu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Wroc ł aw. MPWiK jest jedynym dostawc ą wody (100% udzia ł u w rynku). Wed ł ug stanu na sierpie ń 2006 r., Spó ł ka mia ł a zawartych łą cznie 27 052 umów, które zawiera ł y kwestionowane przez Prezesa UOKiK zapisy. (dowód: karta 4,5 oraz karta 5,6, 11-17 akt RWR-402-12/06/ZR). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. 2006 Nr 123, poz. 858), zwanej dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu [...]”, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków. Obecnie, przy zawieraniu ww. umów Spó ł ka stosuje cztery nast ę puj ą ce wzorce umowne: - „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla odbiorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą ” – wzorzec stosowany od dnia 18.03.2003 r.; - „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla odbiorców indywidualnych (gospodarstwa domowe)” – wzorzec stosowany od dnia 27.11.2003 r.; - „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla Wspólnot Mieszkaniowych” – wzorzec stosowany od dnia 18.03.2003 r.; - „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przemys ł owych”, wzorzec stosowany od dnia 24.07.2003 r. W wymienionych wzorcach, zamieszczono zapis § 6 ust.1, stanowi ą cy, ż e „ Dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane 3 (..) brakiem wody na uj ę ciu [§ 6 ust.1 lit. b)], (…) przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych [§ 6 ust.1 lit. b)]. (dowód: karta 5, 6, 20-48 akt RWR-402-12/06/ZR). II. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwa ż y ł co nast ę puje. 1. Okre ś lenie zarzutu. Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu postawiony zosta ł zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, polegaj ą cego na narzucaniu przez ww. przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci na skutek zamieszczenia w stosowanych przez Spó ł k ę wzorcach umownych zapisów § 6 ust.1 pkt b) i g), zgodnie z którymi dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 2. Naruszenie interesu publicznego. Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie (…) jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du, czy w niniejszej sprawie wszcz ę cie i przeprowadzenie post ę powania antymonopolowego by ł o zasadne z punktu widzenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie […] celem regulacji w niej przyj ę tych jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony wy łą cznie interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (patrz wyroki z dnia 28.05.2001, sygn. akt XVII Ama 82/00; z dnia 4.07.2001, sygn. akt XVII Ama 108/00; z dnia 30.05.2001 r., sygn. akt XVII Ama 80/00; z dnia 6.06.2001, sygn. akt XVII Ama 78/00) i S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CK 184/03). Tak wi ę c nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ww. ustawy. Odmiennie ni ż to ma miejsce w post ę powaniu cywilnym ukierunkowanym na ochron ę praw podmiotowych stron, post ę powanie w trybie ustawy antymonopolowej ma za swój przedmiot ochron ę interesu publicznoprawnego, co ma miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, b ą d ź gdy wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagaj ą ce ingerencji ze strony organów dzia ł aj ą cych w trybie tej ustawy. Ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez MPWiK, b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszej sprawie zarzutów, jest niew ą tpliwie jego si ł a rynkowa. Dla naruszenia interesu publicznego w takiej sytuacji wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku 4 pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy, praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę poprzez stosunku umowne, albowiem Spó ł ka pos ł uguje si ę w obrocie prawnym wzorcami umownymi zawieraj ą cymi zakwestionowane pod k ą tem naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanowienia umowne. W takich okoliczno ś ciach interwencja Prezesa UOKiK podj ę ta w formie wszcz ę cia post ę powania administracyjnego na gruncie ustawy o ochronie […], sta ł a si ę konieczna i ma na celu ochron ę interesu spo ł ecznego mieszka ń ców i przedsi ę biorców z terenu Gminy Wroc ł aw, gdzie jedynym dostawc ą us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków jest Spó ł ka, oraz pozosta ł ych kontrahentów MPWiK,. 3. Ustalenie rynku w ł a ś ciwego Poniewa ż zachowania podmiotów odbywaj ą si ę w strukturze rynkowej istotne znaczenie ma okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w niniejszej sprawie, czyli – zgodnie z art.4 pkt 8 ustawy o ochronie [...] – rynku towarów, który ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów (...) panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Mówi ą c o rynku w ł a ś ciwym, okre ś la si ę rynek w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Rynek w znaczeniu przedmiotowym odnosi si ę do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (m.in. rzeczy, us ł ugi). Natomiast rynek w uj ę ciu geograficznym odnosi si ę do obszaru, na jakim te towary s ą oferowane. W przedmiotowej sprawie towarem oferowanym nabywcom przez uczestnika post ę powania s ą us ł ugi dostawy wody i odprowadzania ś cieków. Tak wi ę c w uj ę ciu produktowym MPWiK prowadzi dzia ł alno ść na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków. Spó ł ka jest jedynym przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym, oferuj ą cym tego rodzaju us ł ugi na terenie Gminy Wroc ł aw. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody i odprowadzania ś cieków rynek w uj ę ciu geograficznym wyznaczony jest przez znajduj ą c ą si ę na terenie ww. gminy sie ć wodoci ą gowo-kanalizacyjn ą , poprzez któr ą dostarczana jest woda i odprowadzane ś cieki. Nale ż y przy tym zaznaczy ć , ż e odbiorcy ww. us ł ug nie maj ą alternatywnego ź ród ł a zaopatrzenia poza wpi ę ciem si ę do sieci nale żą cej do MPWiK. Poj ę cie alternatywnego ź ród ł a zaopatrzenia nie obejmuje swoj ą tre ś ci ą mo ż liwo ś ci zaspokojenia potrzeb zaopatrzeniowych we w ł asnym zakresie. Aby nowe ź ród ł o zaopatrzenia mog ł o by ć uznane za alternatywne w stosunku do posiadanych musi ono spe ł nia ć wymóg natychmiastowej dost ę pno ś ci bez ponoszenia nak ł adów inwestycyjnych (Wyrok SOKiK z dnia 31 maja 2000 r., sygn akt XVII Ama 44/00). Takie alternatywne ź ród ł o dostaw wody dla odbiorców z terenu Gminy Wroc ł aw nie wyst ę puje. Tak wi ę c, rynek w uj ę ciu geograficznym obejmuje obszar Gminy Wroc ł aw . Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie s ą wi ę c us ł ugi dostawy wody i odprowadzania ś cieków na obszarze Gminy Wroc ł aw. 4. Ustalenie pozycji rynkowej uczestnika post ę powania na rynku w ł a ś ciwym Mo ż liwo ść stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, 5 uzale ż niona jest od uprzedniego stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca posiada na tak okre ś lonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Próbuj ą c ustali ć , czy na rynku w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą , nale ż y mie ć na uwadze definicj ę , zawart ą w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z t ą definicj ą pozycja dominuj ą ca to pozycja przedsi ę biorcy na rynku, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Okre ś laj ą c pozycj ę rynkow ą Spó ł ki niezb ę dne jest wi ę c przes ą dzenie czy jej si ł a ekonomiczna umo ż liwia prowadzenie dzia ł alno ś ci w znacznym stopniu niezale ż nie od swych konkurentów i kontrahentów. Na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Wroc ł aw, MPWiK jest dysponentem jedynej wyst ę puj ą cej tam sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) Spó ł ka jest monopolist ą naturalnym, wype ł nia zatem norm ę art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Poniewa ż na rynku w ł a ś ciwym uczestnik nie spotyka si ę z ż adn ą konkurencj ą , posiada si łę ekonomiczn ą , przy u ż yciu której mo ż e zapobiega ć nie tylko efektywnej konkurencji, ale tak ż e dzia ł a ć w du ż ym stopniu niezale ż nie od swoich kontrahentów i klientów, a w szczególno ś ci wykorzystywa ć swoj ą pozycj ę rynkow ą do ich ekonomicznej eksploatacji. 5. Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech przes ł anek: a) posiadanie na rynku w ł a ś ciwym pozycji dominuj ą cej, b) narzucanie okre ś lonych warunków umów, c) uci ąż liwy charakter tych warunków, d) osi ą ganie przez przedsi ę biorc ę narzucaj ą cego warunki nieuzasadnionych korzy ś ci. Ad a) Jak stwierdzono wy ż ej, Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodociagów i Kanalizacji Sp. z o.o. posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar Gminy Wroc ł aw. Tym samym pierwsza przes ł anka praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad b) Drug ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do udowodnienia stosowania przez MPWiK praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest narzucanie kontrahentom okre ś lonych warunków umów. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wówczas, gdy przedsi ę biorca, wykorzystuj ą c posiadan ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e bowiem nie liczy ć si ę z 6 wol ą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istnia ł a konkurencja i mo ż liwo ść wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania. Jak wspomniano wy ż ej, Spó ł ka jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę tzw. monopolisty naturalnego. Prowadzi swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których odizolowany od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą , dysponuje potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Narzucanie warunków umów w rozpatrywanej sprawie wi ąż e si ę zatem z posiadan ą przez Spó ł k ę si łą rynkow ą i z adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które s ą zawierane przez przyst ą pienie, i w których nie przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków umownych. W przypadku takich umów wystarczaj ą c ą przes ł ank ą do uznania, ż e dochodzi do narzucenia warunków umownych, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju. Zakwestionowane w toku niniejszego post ę powania warunki umów s ą stosowane przez Spó ł k ę wzgl ę dem wszystkich odbiorców korzystaj ą cych z us ł ug przedsi ę biorstwa i stanowi ą element stosowanych przez przedsi ę biorstwo wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Odbiorca podpisuj ą c umow ę aprobuje warunki umowy z góry jednostronnie ustalone przez przedsi ę biorstwo. Innymi s ł owy, przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń . W umowie tego typu, gdzie dostawca jednostronnie ustala warunki ś wiadczenia us ł ug, odbiorca w ramach szeroko rozumianej swobody umów ma prawo przyj ąć ofert ę b ą d ź umowy nie zawrze ć i w tym w ł a ś nie zakresie mo ż na mówi ć o tym, ze dostawca us ł ug narzuca jej tre ść kontrahentowi. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy uzna ć nale ż y za oczywiste, i ż kwestionowane warunki umów zosta ł y us ł ugobiorcom przez Spó ł k ę narzucone. Tak wi ę c zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ad c) Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. Narzuconym przez Spó ł k ę i kwestionowanym przez Prezesa UOKiK warunkiem umownym zawartym w czterech wzorcach umownych stosowanych przez Spó ł k ę jest zapis, zgodnie z którym „Dostawca [tj. MPWiK] nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane: (…) b) brakiem wody na uj ę ciu, (…) g) przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. (…)” 7 (vide: § 6 ust.1 lit. b) i g) umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla odbiorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą , § 6 ust.1 pkt b) i g) umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla odbiorców indywidualnych (gospodarstwa domowe), § 6 ust.1 pkt b) i g) umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla Wspólnot Mieszkaniowych i § 6 ust.1 pkt b) i g) umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przemys ł owych) Rozpatruj ą c uci ąż liwo ść kwestionowanych warunków umów, nale ż y po pierwsze podnie ść , i ż do umów, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zastosowanie znajduj ą nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ale tak ż e przepisy prawa cywilnego. Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci analizowanego postanowienia umownego, s ą w takim razie przepisy zawarte w art. 471 i nast ę pne Kodeksu cywilnego reguluj ą ce odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania. Przepis ten stanowi, ż e „d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi”. Podstawowym obowi ą zkiem przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu [...], zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Zgodnie z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest zatem obowi ą zane naprawi ć szkod ę wynik łą z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania tego zobowi ą zania, a wi ę c powsta łą na skutek przerw w ś wiadczeniu us ł ug, je ż eli jest to nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo odpowiada, innymi s ł owy takich, które przedsi ę biorstwo obci ąż aj ą . Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania w ł asne przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy (tzn. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci). Dominant, by nie narazi ć si ę na zarzut nadu ż ywania swojej pozycji rynkowej, nie powinien w tre ś ci zawieranych umów uchyla ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za swoje zawinione zachowania. Zakwestionowany zapis jest wi ę c dla odbiorców zdecydowanie uci ąż liwy, gdy ż wprowadza ich w b łą d co do mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód zawinionych przez dostawc ę w wyniku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania tj. wówczas, gdy brak wody na uj ę ciu lub przerwy w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo–kanalizacyjnych powoduj ą ce przerwy w dostarczaniu wody i odprowadzaniu ś cieków b ę d ą efektem jego dzia ł a ń lub zaniecha ń . Mo ż e to mie ć miejsce na przyk ł ad wtedy, gdy obni ż enie jako ś ci ś wiadczonych us ł ug spowodowane b ę dzie przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo–kanalizacyjnych powsta ł ymi na skutek zalegania przez Spó ł k ę z p ł atno ś ciami z tytu ł u dostaw energii wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego b ą d ź niedope ł nienia przez Spó ł k ę obowi ą zku utrzymania nale żą cej do niej sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej w nale ż ytym stanie technicznym (np. awarie zawinione dzia ł aniami lub zaniechaniami pracowników Spó ł ki). Dodatkowo nale ż y tutaj zaznaczy ć , ż e art. 474 k.c. wskazuje m. in., i ż „d ł u ż nik odpowiedzialny jest za w ł asne dzia ł anie lub zaniechanie osób, z których pomoc ą zobowi ą zanie wykonuje”. Podobnie mo ż liwe s ą sytuacje, gdy Spó ł ka b ę dzie ponosi ć odpowiedzialno ść za przerwy lub ograniczenia w dostarczaniu wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu. Brak wody na uj ę ciu tak ż e mo ż e wynika ć z przerw w zasilaniu 8 energetycznym zawinionym przez MPWiK b ą d ź z uszkodzenia urz ą dze ń wchodz ą cych w sk ł ad uj ę cia wodnego, powsta ł ego wskutek ich nieprawid ł owej eksploatacji lub konserwacji. Odnosz ą c si ę do stanowiska przedstawionego przez MPWiK, Prezes UOKiK podziela pogl ą d przedsi ę biorcy, i ż takie zdarzenia jak „brak wody na uj ę ciu”, czy „przerwa w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych” mog ą by ć wynikiem si ł y wy ż szej, jak równie ż wynika ć z winy poszkodowanego, lub osoby trzeciej (np. dostawcy energii elektrycznej). Niedopuszczalne jest jednak wprowadzenie w b łą d odbiorców, co do mo ż liwo ś ci roszcze ń odszkodowawczych, poniewa ż z tre ś ci ww. zapisów nie wynika, i ż przedmiotowa odpowiedzialno ść MPWiK jest wy łą czona tylko w sytuacjach niezawinionych przez Spó ł k ę . Ponadto Spó ł ka podnosi, i ż zawarte we wzorcach umownych zwroty s ą „kategoriami technicznymi” i dotycz ą okoliczno ś ci niezale ż nych od MPWiK za które nie mo ż e ona ponosi ć odpowiedzialno ś ci. Powy ż szy argument nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie, poniewa ż adresatami wzorców umownych s ą podmioty nie b ę d ą ce profesjonalistami w zakresie dzia ł alno ś ci Spó ł ki, w zwi ą zku z czym wyk ł adnia kwestionowanych postanowie ń umownych musi odbywa ć si ę w oparciu o powszechnie uznane znaczenie poszczególnych zwrotów/wyrazów. Sformu ł owanie, i ż „Dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane” brakiem wody na uj ę ciu (lit. b), oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych (lit. g), prowadzi do jednoznacznego wniosku o zwolnieniu si ę z odpowiedzialno ś ci przez Spó ł k ę w razie wyst ą pienia zdarze ń wyszczególnionych w punktach b) i g) paragrafu 6 ust.1 ww. wzorców umownych. Maj ą c powy ż sze na uwadze za niedopuszczaln ą nale ż y uzna ć sytuacj ę , w której ca ł ym ryzykiem niezrealizowania umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na skutek braku wody na uj ę ciu lub przerw w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, obci ąż ani s ą odbiorcy us ł ug. Stwierdzi ć zatem nale ż y, i ż postanowienia umowne, na mocy których MPWiK zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, maj ą uci ąż liwy charakter . W zwi ą zku z powy ż szym zosta ł a spe ł niona trzecia przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad d) Czwart ą i ostatni ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do stwierdzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jest wykazanie, ż e kwestionowany warunek umowny przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w w/w przepisie nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w logicznym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Nale ż y podkre ś li ć , ż e ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez 9 uczestnika nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwego warunku umowy) wystarczaj ą ca jest dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w tym przepisie nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie równie ż w orzecznictwie, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. (sygn. akt I CKN 114/97) wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Tak wi ę c MPWiK w tre ś ci ww. wzorów umów zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciach i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Z tre ś ci przedmiotowych zapisów nie wynika, ż e zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Brzmienie tych postanowie ń stwarza zatem Spó ł ce mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wywo ł anych brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń . Tak wi ę c niezale ż nie od tego, czy wymienione w zakwestionowanych zapisach okoliczno ś ci b ę d ą zawinione przez MPWiK, czy te ż b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorca nie b ę dzie ponosi ł odpowiedzialno ś ci, mo ż e on zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wobec odbiorców z tytu ł u szkód spowodowanych ograniczeniami w dostawie wody i odbiorze ś cieków. Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 K.c. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej MPWiK w ka ż dym przypadku przerw w ś wiadczeniu us ł ug na skutek wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci jest bez w ą tpienia dla przedsi ę biorstwa korzystne. Spó ł ka nie musi bowiem liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł aby do tego zobowi ą zana. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez 10 Spó ł k ę odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania uzna ć zatem nale ż y za nieuzasadnion ą korzy ść . Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, ż e MPWiK w rzeczywisto ś ci mog ł o nie osi ą ga ć korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowych postanowie ń umownych, poniewa ż dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencje zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie [...] wystarczaj ą ca jest ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść osi ą gni ę cia takich korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Tak wi ę c stosowanie zapisów umownych, zgodnie z którymi Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciach oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez MPWiK nieuzasadnionych korzy ś ci . Tym samym wykazano wyst ą pienie czwartej przes ł anki niezb ę dnej do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art.9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuje zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5 lub art. 8 tej ustawy. W zwi ą zku z wykazaniem łą cznego zaistnienia czterech przes ł anek koniecznych do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. 6. Kara pieni ęż na Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie [...] Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu okre ś lonego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę mi ę dzy innymi naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 (co ma miejsce w niniejszej sprawie). Tak okre ś lone kary pieni ęż ne maj ą charakter fakultatywny. W ramach uznania administracyjnego to Prezes Urz ę du decyduje, czy w ł a ś ciwe jest ukaranie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę praktyk. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki MPWiK polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Suma przychodów uzyskanych przez Spó ł k ę w 2005 r. wynios ł a 168 470 889,55. 10% tej kwoty, czyli maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 16 847 088,95 PLN. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusj ę ich naruszenia. W 11 zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Prezes UOKiK zwa ż y ł , i ż stosowane przez MPWiK praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny; polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny. Niedozwolone zachowania przedsi ę biorcy wymierzone by ł y we wszystkich odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy w oparciu o wzorce umowne zawieraj ą ce zakwestionowane zapisy. Nie bez znaczeniu jest równie ż , i ż w ś ród nich znacz ą cy udzia ł maj ą konsumenci nale żą cy do najs ł abszych uczestników obrotu gospodarczego. Ponadto Prezes UOKiK wzi ął po uwag ę d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonych narusze ń , tj. co najmniej 2,5-letni okres stosowania niedozwolonych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę oraz fakt, ż e zarzucana praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę nie zosta ł a zaniechana. Miarkuj ą c kar ę Organ Antymonopolowy postanowi ł wzi ąć tak ż e pod uwag ę liczne okoliczno ś ci ł agodz ą ce, w tym wyja ś nienia przedsi ę biorcy wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o z jego strony dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych kosztem s ł abszych kontrahentów a tak ż e w ą ski zakres przedmiotowy tej praktyki. Zwa ż ono te ż , i ż do Prezesa UOKiK, nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów oraz to, i ż praktyki mia ł y ograniczony wp ł yw na rynek i ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania, Uwzgl ę dniono te ż , ż e kwestionowane zachowania nie spowodowa ł y na rynku nieodwracalnych b ą d ź trudnych do usuni ę cia skutków dla konkurencji i nie wi ą za ł y si ę z wyrz ą dzeniem przez MPWiK szkód swoim kontrahentom. Czynnikiem ł agodz ą co wp ł ywaj ą cym na wysoko ść kary jest tak ż e okoliczno ść , i ż Spó ł ka nie utrudnia ł a Prezesowi UOKiK prowadzenia post ę powania dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. Ponadto, ustalaj ą c wymiar kary wzi ę to pod uwag ę fakt, i ż jedynym udzia ł owcem Spó ł ki jest Gmina Wroc ł aw, która jest wspólnot ą samorz ą dow ą , co oznacza, ż e kara stanowi dolegliwo ść równie ż dla jej mieszka ń ców. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 3 000 PLN (s ł ownie z ł otych: trzy tysi ą ce). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,002 % przychodu MPWiK w 2005 r. i stanowi ą ca oko ł o 0,02 % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy, kieruj ą c si ę potrzeb ą przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. St ą d nale ż a ł o orzec jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej 12 dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje: Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. ul. Na Grobli 14/16 50-421 Wroc ł aw 13