I OW 146/24

Dnia 26 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Ł. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Ł. a Burmistrzem S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.W. o ustalenie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oraz o przyznanie zasiłku stałego postanawia: wskazać Burmistrza Gminy S. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 10 lipca 2024 r. Burmistrz Gminy Ł. (dalej także: "wnioskodawca") wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy Ł., a Burmistrzem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.W. (dalej także: "zainteresowany") o ustalenie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oraz o przyznanie zasiłku stałego. W uzasadnieniu podniesiono, że organem właściwym do rozpoznania wniosku zainteresowanego powinien być Burmistrz Gminy S., bowiem to ten organ wydał decyzję o skierowaniu zainteresowanego do Domu Pomocy Społecznej. Ponadto właściwość Burmistrza Gminy S. wnioskodawca wywodzi również z faktu, że pozostaje w mocy jego zawiadomienie o przekazaniu sprawy Burmistrzowi Gminy S. – w trybie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 t.j., dalej jako "kpa") – zaś fizyczne odesłanie dokumentów przez Burmistrza Gminy S. odbyło się bez żadnego trybu określonego w przepisach. W odpowiedz na wniosek Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działający z upoważnienia Burmistrza Gminy S., podniósł, że w sprawie właściwy jest Burmistrz Gminy Ł., bowiem Burmistrz Gminy S. wydając decyzję o umieszczeniu zainteresowanego w Domu Pomocy Społecznej kierował się jego dobrem i koniecznością zabezpieczenia jego potrzeb życiowych - w trybie pilnym - oraz działał w uzgodnieniu z Burmistrzem Gminy Ł. Podniesiono również, że pismem z 22 kwietnia 2024 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. zwrócił się z wnioskiem o pilne umieszczenie zainteresowanego w Domu Pomocy Społecznej oraz potwierdził swoją właściwość w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Na wstępie wskazać należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2024.1283 t.j., dalej jako: "ups"), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei, zgodnie z art. 59 ust. 1 ups, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 ups, zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Przepis ten przypisuje zatem istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Zakłada zatem, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu również w sprawach zmiany domu pomocy społecznej (zob. postanowienia NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OW 48/14, z 7 marca 2018 r. sygn. akt I OW 308/17, z 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OW 122/19, czy z 4 stycznia 2022 r. sygn. akt I OW 127/21). Z akt sprawy wynika, że zainteresowany decyzją Burmistrza S. z 23 kwietnia 2024 r., nr PS.4457.5.2024, na podstawie art. 54 ust. 1 ups skierowany został do Domu Pomocy Społecznej im. (...) w K. Bez znaczenia na gruncie niniejszego sporu o właściwość pozostaje fakt, że decyzja o skierowaniu zainteresowanego do domu pomocy społecznej wydana została w uzgodnieniu z Burmistrzem Gminy Ł. i w sprawie wymagane było pilne działalnie. Zgodnie z art. 101 ust. 3 ups w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki (...), właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie – jednakże zgodnie z art. 101 ust. 4 ups mogą to być świadczenia wymienione w art. 37-42 i 47-50 ups, a zatem mogą to być jedynie: zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy, specjalny zasiłek celowy, opłacanie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę rezygnującą z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny, interwencja kryzysowa, schronienie, posiłek, niezbędne ubranie, objęcie osoby bezdomnej indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności, usługi opiekuńcze (w tym specjalistyczne). Zatem właściwość organu w sprawie, której przedmiotem było skierowanie do domu pomocy społecznej, nie mogła być ustalona w oparciu o miejsce pobytu zainteresowanego. Zauważyć należy, że decyzja Burmistrza S. o skierowaniu zainteresowanego do domu pomocy społecznej (nawet jeżeli byłaby wydana wbrew przepisom o właściwości, czego jednak Naczelny Sąd Administracyjny w tym postepowaniu nie przesądza), to nie została jak dotąd usunięta z obrotu prawnego i w nim funkcjonuje, zatem rodzi skutki prawne przewidziane również w ups, a w konsekwencji czego Gmina, której organ decyzję tę wydał, stała się właściwa we wszystkich sprawach zainteresowanego, należących do obszaru pomocy społecznej. Z tego powodu organem właściwym w niniejszej sprawie jest Burmistrz Gminy S. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.